VI SA/Wa 2642/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu P. M. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF) skarżący P. M. (reprezentowany przez radcę prawnego A. G.) zażądał częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi bez uszczerbku w utrzymaniu. Skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jako źródło utrzymania wskazał działalność gospodarczą, z której miesięczny dochód netto oszacował na kwotę 3.180 zł. Natomiast jako składniki majątku wymienił mieszkanie własnościowe o powierzchni 36 m kw i wartości ok. 200.000 zł oraz oszczędności w kwocie 50.000 zł (stanowiące odszkodowanie z tytułu wypadku wypłacone przez towarzystwo ubezpieczeniowe). Do miesięcznych wydatków skarżący zaliczył: koszt najmu i utrzymania mieszkania – 2.500 zł, koszty dojazdu na rehabilitację – 200 zł, koszty rehabilitacji – 1.200 zł oraz opłaty za media – ok. 1.000 zł. Z dokumentów nadesłanych do akt sprawy (w odpowiedzi na wezwanie Sądu) wynika, że w roku 2014 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący osiągnął dochód w wysokości 104.541 zł - przy przychodzie rzędu 139.556,33 zł i kosztach uzyskania przychodu w kwocie 35.015,33 zł (deklaracja podatkowa [...] w aktach sądowych sprawy). Ponadto skarżący w roku 2014 uzyskał dochód w wysokości 19.995,50 zł z praw autorskich i innych praw, o których mowa w art. 18 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.). Z kolei w roku ubiegłym - w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 31 października 2015 r. - dochód skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej zamknął się w kwocie 55.696,12 zł - przy przychodzie w wysokości 101.549,92 zł i wydatkach na poziomie 45.853,80 zł (wydruk z księgi przychodów i rozchodów dot. 2015 r. - w aktach sądowych sprawy). Skarżący przedłożył również wyciągi z dwóch rachunków bankowych za okres od [...] września 2015 r. do [...] grudnia 2015 r., na których salda końcowe wynosiły odpowiednio 5.335,67 zł oraz 51.902,82 zł, a także przedstawił wydruki przelewów z tych rachunków potwierdzające wydatki związane z utrzymaniem. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej NSA/ z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (obejmującego wpis od skargi) nie zasługuje na uwzględnienie. Podnieść bowiem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Niedopuszczalna jest zatem sytuacja, gdy strona regulując ciążące na niej zobowiązania żąda, by koszty sądowe pokrywał jej Skarb Państwa. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ogranicza krąg osób, którym Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, do osób ubogich, które mają problemy z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych (takich jak np. wyżywienie czy zakup leków niezbędnych w procesie leczenia) i nie są w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania. Tymczasem skarżący prowadzi dochodową działalność gospodarczą. Z tego tytułu w roku 2014 jego średni miesięczny dochód oscylował wokół kwoty 8.700 zł, a w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 31 października 2015 r. średni miesięczny dochód wyniósł ok. 5.500 zł. Nadto zauważyć należy, iż skarżący uzyskuje także dochody z tytułu praw autorskich i innych praw, o których mowa w art. 18 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zaakcentować też należy, że skarżący nie sygnalizował problemów w regulowaniu bieżących wydatków, które w skali miesiąca wynoszą 4.900 zł (zgodnie z zestawieniem podanym przez skarżącego w rubryce nr 11 wniosku o przyznanie prawa pomocy). Mając na uwadze z jednej strony średni miesięczny dochód skarżącego z tytułu działalności gospodarczej na poziomie 5.500 zł oraz zgromadzone oszczędności w wysokości 50.000 zł, a z drugiej strony jego wydatki wynoszące ok. 4.900 zł miesięcznie, stwierdzić należy, iż skarżący jest w stanie uiścić wpis sądowy od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 1.513 zł. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.