VI SA/Wa 2642/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Asesor WSA Szczepan Borowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 grudnia 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia 17 czerwca 2024 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej jako: organ lub Prezes NFZ) utrzymał w mocy decyzję dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej także jako: organ pierwszej instancji) z dnia 12 lutego 2015 r. ustalającą, że W. K.(dalej także jako: skarżący) podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej pod firmą [...] w okresie: od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 1999 r. Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. Inspektorat w T. (dalej jako: ZUS) wnioskiem z dnia 8 października 2014 r., uzupełnionym następnie pismami z dnia 20 października 2014 r. oraz z dnia 4 grudnia 2014 r. zwrócił się do dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu skarżącego z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie: od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 1999 r. wskazując jednocześnie, że od 1 stycznia 2000 r. działalność gospodarcza została przez skarżącego zawieszona. W piśmie z dnia 17 grudnia 2014 r. organ pierwszej instancji poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania oraz o możliwości wglądu do zgromadzonej dokumentacji. W trakcie postępowania w sprawie organ pierwszej instancji ustalił, że z skarżący rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej z dniem 1 sierpnia 1991 r. jako Zakład [...]" zarejestrowanej pod numerem [...]. Z dniem 7 lipca 2009 r. wymieniony wpis został wykreślony z ewidencji Urzędu Miasta T.co zostało potwierdzone decyzją wydaną przez Prezydenta Miasta T.w dniu 8 lipca 2009 r. ZUS przekazał organowi pierwszej instancji pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia 3 kwietnia 2014 r., z którego wynika, że skarżący figurował w ewidencji działalności gospodarczej w okresie od 1 marca 1994 r. do 7 lipca 2009 r. Jednocześnie ze wskazanego pisma wynika, że skarżący dniu 1 stycznia 2000 r. zgłosił przerwę w prowadzeniu działalności pozarolniczej i do dnia sporządzenia pisma przez Naczelnika Urzędu nie odnotowano wznowienia tej działalności. Naczelnik Urzędu Skarbowego zaświadczył, że skarżący złożył zeznanie podatkowe PIT-28 oraz deklaracje miesięczne VAT-7 za 1999 r., w których wykazał przychód/obrót z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności oraz deklarację miesięczną za styczeń 2000 r., w której z ww. tytułu wykazał obrót zerowy. W piśmie z dnia 29 grudnia 2014 r. skarżący oświadczył, że z chwilą zawieszenia działalności gospodarczej od 1 stycznia 1998 r., jako rencista nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Stwierdził jednocześnie, że możliwe jest, że w 1999 r. prowadził działalność usługową, natomiast od stycznia 2020 r., w związku z zawieszeniem działalności nie osiągał już żadnych dochodów. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia 12 lutego 2015 r., działając na podstawie art. 107 ust. 5 pkt 16 oraz art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r., Nr 164 poz.1027 ze zm., obecnie: Dz.U. z 2024 r. poz. 146, dalej jako: ustawa o świadczeniach) w związku z art. 8 pkt 1 lit c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.) oraz w związku z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., obecnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako: k.p.a.), stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym skarżącego w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 1999 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Od tej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym wskazał na przedawnienie "roszczeń" ZUS, a także na brak obowiązku przechowywania przez niego dokumentów związanych z prowadzoną działalnością przez okres ponad piętnastu lat. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 17 czerwca 2024 r. Prezes NFZ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ. Uzasadniając swoje stanowisko Prezes NFZ wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że skarżący prowadził działalność gospodarczą w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 1999 r., co bezsprzecznie potwierdził Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. w piśmie z dnia 3 kwietnia 2014 r. Organ zwrócił ponadto uwagę, że skarżący w piśmie z dnia 29 grudnia 2014 r. złożył oświadczenie wyjaśniając, iż możliwe, że prowadził działalność usługową w 1999 r., natomiast od 1 stycznia 2000 r. zgodnie z zawieszeniem zgłoszonym w Urzędzie Skarbowym w T. takiej działalności już nie prowadził. Od tej decyzji W. K.złożył skargę wnosząc o umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie roszczeń ewentualnych należności z przed 25 lat. Zaznaczył, że po upływie tak długiego czasu nie jest w stanie ani ustosunkować się do argumentów organu, ani przedstawić na tę okoliczność stosownych dowodów. Prezes NFZ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji bądź postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania. Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem wymienionych kryteriów należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Prezesa NFZ ustalającej podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 1999 r. Zgodnie z art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej w okresie, którego dotyczył wniosek ZUS o stwierdzenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, obowiązkowi takiemu podlegają osoby objęte ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, z zastrzeżeniem art. 2, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność lub osobami z nimi współpracującymi. Stosownie zaś do art. 11 ust. 1 powołanej ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 8 pkt 1, co do zasady, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym lub ubezpieczeniu społecznym rolników. Kwestie związane z objęciem ubezpieczeniami społecznymi z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej były uregulowane w art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 września 2008 r. Zgodnie z tym przepisem obowiązek ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego i wypadkowego dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstawał od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Z powołanych przepisów wynika, że czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest tożsamy z czasem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Przez działalność gospodarczą w spornym okresie rozumiało się działalność wytwórczą, budowlaną, handlową i usługową, prowadzona w celach zarobkowych i na własny rachunek podmiotu prowadzącego taką działalność (art. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej, w brzmieniu obowiązującym w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji). W orzecznictwie sądowym na gruncie tego przepisu przyjmowało się, że podstawową cechą działalności gospodarczej jest jej zarobkowy charakter. Dana działalność jest zarobkowa, jeżeli jest prowadzona w celu osiągnięcia dochodu rozumianego jako nadwyżka przychodów nad nakładami - czyli kosztami - tej działalności. Zatem o kwalifikacji danej działalności ostatecznie powinno przesądzać kryterium obiektywne, tj. ustalenie, czy dany podmiot faktycznie prowadzi działalność, która obiektywnie może przynosić dochód. Działalność gospodarcza jest bowiem faktem, kategorią o charakterze obiektywnym. Zarobkowy charakter danej działalności oznacza zarazem, iż jest ona prowadzona na zaspokojenie cudzych potrzeb (por. m.in. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1391/10). Z zebranego przez organy materiału dowodowego w sposób oczywisty wynika, że skarżący w okresie objętym wnioskiem ZUS tj. od 1 stycznia do 31 grudnia 1999 r. prowadził działalność gospodarczą. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych zaświadczenia Urzędu Miasta T.z dnia 30 kwietnia 1996 r. wynika, że skarżący został wpisany do ewidencji działalności gospodarczej z datą rozpoczęcia prowadzenia tej działalności w dniu 1 sierpnia 1991 r. Z kolei z decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia 8 lipca 2009 r. wynika, że skarżącego wykreślono z ewidencji z dniem 7 lipca 2009 r. Z akt sprawy wynika ponadto, że skarżący z dniem 1 stycznia 2020 r. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej i ta okoliczność jest pomiędzy stronami bezsporna. Co niezwykle istotne, okoliczność prowadzenia przez skarżącego pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie objętym wnioskiem ZUS wynika nie tylko z dokumentów ewidencji gospodarczej, ale również zostało potwierdzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T.w piśmie z dnia 3 kwietnia 2014 r., w którym stwierdzono, że w roku 1999 skarżący z tytułu prowadzonej działalności osiągnął przychód w wysokości 29 650 zł i obrót wykazał za każdy miesiąc tego roku. Ponadto za ten okres składał również miesięczne deklaracje VAT-7. Z powyższego wynika, że działalność skarżącego miała charakter zarobkowy, czego skarżący nie kwestionuje, a w sposób pośredni potwierdza w piśmie z dnia 29 grudnia 2014 r. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo uznały, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 1999 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Odnosząc się do przedstawionej przez skarżącego okoliczności związanej z ustaleniem od dnia 1 stycznia 1999 r. prawa do renty należy zauważyć, że fakt ten nie wyłącza objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z nieobowiązującym już przepisem art. 22 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym jeżeli spełnione były przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 8 tej ustawy, z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana była z każdego z tych tytułów odrębnie. Nawiązując zaś do zarzutu przedawnienia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Sąd zwraca uwagę, że Prezes NFZ jest organem właściwym wyłącznie do rozstrzygnięcia o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach Prezes Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Natomiast odrębną kwestią jest to, czy z tego tytułu skarżący będzie zobowiązany opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Ta druga kwestia należy do zadań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odrębnej sprawie (art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach). Ustalenie, czy skarżący jest objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest kwestią wstępną dla ZUS, który dopiero po stwierdzeniu przez Prezesa NFZ objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ubezpieczonego może ustalać należną składkę i ewentualną jej wysokość, o ile, składki na ubezpieczenie nie uległy przedawnieniu. Podkreślić należy, że przedawnieniu podlegają należności z tytułu składek, nie zaś obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd zaznacza, że przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji było i mogło być wyłącznie ustalenie podlegania przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, a nie wymiar i pobór składek. Te kwestie, jak wspomniano należą do kompetencji ZUS. W ocenie Sądu stan faktyczny został ustalony w rozpoznawanej sprawie prawidłowo, na podstawie zgromadzonych zgodnie z przepisami prawa (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.) dowodów i ich rzetelnej oceny (art. 80 k.p.a.). Decyzja została należycie i przekonująco uzasadniona, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu stan faktyczny ustalony w toku postępowania administracyjnego wypełnia dyspozycję normy prawa materialnego rekonstruowanej na podstawie art. 8 pkt 1 lit. c ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Mając zatem na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.