VI SA/Wa 2675/15
WyrokWSA w Warszawie2016-03-04
Skład orzekający: Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Magdalena Maliszewska, Grażyna Śliwińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej, wydane na czas oznaczony przed zmianą przepisów ustawy o SSE w 2000 r., może zostać unieważnione w części dotyczącej terminu obowiązywania z powodu braku podstawy prawnej do jego określenia?Ratio decidendi
Zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej, wydane na czas oznaczony przed zmianą przepisów ustawy o SSE w 2000 r., nie może zostać unieważnione w części dotyczącej terminu obowiązywania z powodu braku podstawy prawnej. W dacie wydania zezwolenia obowiązywał przepis art. 16 ust. 9 ustawy o SSE, który stanowił, że zezwolenia udziela się na czas oznaczony, co dawało organowi podstawę prawną do określenia terminu obowiązywania zezwolenia. Ocena przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej dokonywana jest na dzień jej podjęcia, a późniejsze zmiany stanu prawnego nie mogą mieć wpływu na tę ocenę.Stan faktyczny
Spółka L. sp. z o.o. uzyskała zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej do dnia 8 sierpnia 2016 r. Wnioskiem z 2014 r. spółka zwróciła się o stwierdzenie nieważności zezwolenia w części dotyczącej terminu jego obowiązywania, argumentując brak przepisu rangi ustawowej obligującego do umieszczania terminu ważności w zezwoleniach po 2001 r. Minister Gospodarki dwukrotnie odmówił stwierdzenia nieważności, wskazując na istnienie podstawy prawnej do określenia terminu w dacie wydania zezwolenia. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant ref. staż. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2016 r. sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności w części zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie [...] Specjalnej Strefy Ekonomicznej oddala skargę w całości
L. sp. z o.o. z siedzibą w Z. (dalej też jako "skarżąca", "spółka") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Gospodarki Nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r., który utrzymał w mocy swoją decyzję Nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności w części dotyczącej terminu obowiązywania, określonego w pkt I zezwolenia Nr [...] z dnia [...] listopada 1998 r. na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie [...] Specjalnej Strefy Ekonomicznej, (dalej "[...] SSE").
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2, art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm. – dalej też jako "kpa"), art. 16 ust. 9 ustawy z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz. U. Nr 123, poz. 600 ze zm.) - zwanej dalej ustawą o "sse", "SSE").
Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
L. sp. z o.o. z siedzibą w Z. - decyzją Zarządzającego [...] SSE z dnia [...] listopada 1998 r. uzyskała zezwolenie Nr [...] prowadzenie działalności na terenie [...] SSE. Zostało ono udzielone do dnia [...] sierpnia 2016 r.
Wnioskiem z 5 listopada 2014 r. uzupełnionym pismem z dnia 9 grudnia 2014 r. spółka zwróciła się z wnioskiem o stwierdzenie nieważności zezwolenia w części i punktu I ww. zezwolenia. We wniosku Spółka wskazała, że z uwagi na fakt, że od 2001 r. brak jest przepisu rangi ustawowej, który obligowałaby Zarządzającego do umieszczania w zezwoleniach na prowadzenie działalności na terenie specjalnych stref ekonomicznych terminu ich obowiązywania, znajduje uzasadnienie dążenie Spółki do unieważnienia czasowego prowadzenia działalności gospodarczej na terenie strefy w trybie 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm. - dalej "kpa").
W dniu [...] lutego 2015 r. Minister Gospodarki wydał decyzję Nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności zezwolenia z dnia [...] listopada 1998 r. na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie SSE w części dotyczącej terminu obowiązywania określonego w pkt I tego zezwolenia. Organ stwierdził, że na dzień udzielenia przedsiębiorcy zezwolenia istniała prawna do określenia w treści zezwolenia terminu jego obowiązywania, tym samym nie wystąpiła przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji określona 156 § 1 pkt 2 kpa.
Spółka zwróciła się do Ministra Gospodarki z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie nieważności zezwolenia [...] na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie [...] SSE w części dotyczącej terminu jego obowiązywania.
Minister Gospodarki po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności w części dotyczącej terminu obowiązywania określonego w pkt I zezwolenia Nr [...] na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie [...] SSE. Organ stwierdził, że rozstrzygnięcie, które zapadło w I instancji jest prawidłowe. Wskazał, że zezwolenie Nr [...] zostało wydane pod rządami ustawy o sse w brzmieniu obowiązującym do końca 2000 r., w której art. 16 ust. 9 stanowił, że zezwolenia udziela się na czas oznaczony. Nowelizacja ustawy o sse z dnia 16 listopada 2000 r. wprowadziła wprawdzie zmianę art. 16 i uchyliła obowiązek wpisywania do zezwolenia termin jego ważności, niemniej jednak na dzień wydania zezwolenia Nr [...], tj. [...] listopada 1998 r. istniała podstawa prawna do określenia w pkt I tego zezwolenia terminu jego obowiązywania.
Wskazał, że w dniu udzielenia "L." sp. z o.o. zezwolenia istniał jednoznaczny przepis obligujący do określenia w zezwoleniu terminu jego obowiązywania. Oznacza to, że Zarządzający strefą, udzielając w imieniu Ministra Gospodarki zezwolenia na czas oznaczony, w tym wypadku wskazując ostatni dzień funkcjonowania strefy [...] (w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zezwolenia) jako końcowy termin ważności zezwolenia, miał wyraźną legitymację ustawową do takiego działania i nie opierał się na domniemaniu. Organ I instancji słusznie uznał więc, że pkt 1 zezwolenia dotyczący terminu jego obowiązywania określony został w zgodzie z przepisami obowiązującymi w dniu jego wydania. Nie wystąpiła zatem przesłanka stwierdzenia nieważności zezwolenia określona w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Fakt posiadania przez Zarządzającego podstawy prawnej do określenia terminu obowiązywania zezwolenia potwierdził sam przedsiębiorca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że w momencie wydania zezwolenia Nr [...] w ustawie o sse znajdował się przepis art. 16 ust. 9, na podstawie którego zezwolenia udzielano na czas oznaczony i dopiero w wyniku zmiany art. 16 tej ustawy na mocy nowelizacji ustawy o sse z 2000 r. (od 1 stycznia 2001r.) przestał istnieć przepis rangi ustawowej dający podstawę do określenia terminu ważności zezwolenia.
Za niezrozumiałą uznał zatem i nieuzasadnioną konkluzję zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczącą braku "podstawy prawnej, która nadawałaby organowi administracyjnemu prawo do umieszczania takiego ograniczenia w zezwoleniu na prowadzenie działalności gospodarczej na obszarze sse" i wysnuty na tej podstawie wniosek co do zasadności dążenia przedsiębiorcy do unieważnienia ograniczenia czasowego prowadzenia działalności w strefie. Podkreślił, że ocena zaistnienia przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej określona w art. 156 § 1 kpa dokonywana jest na dzień wydania tej decyzji, czyli [...] listopada 1998 r. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadmimstracyjnym na ocenę przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani tym bardziej zmiana interpretacji prawa. Przedmiotem oceny nie mogą być zatem przepisy wprowadzone po dniu [...] listopada 1998 r.
Oznacza to, że ani przepisy art. 16 i 19 ust. 1 ustawy o sse w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 16 listopada 2000 r. o zmianie ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 117, poz. 1228, z późn. zm.) lub przez kolejne nowelizacje ustawy o sse, ani ustalenia poczynione w wyniku negocjacji akcesyjnych, transponowane do porządku prawnego na podstawie ustawy z dnia 2 października 2003 r. o zmianie ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz. U. Nr 188, poz. 1840, z późn. zm.), zwanej dalej" ustawą z 2003 r. zmieniającą ustawą o sse" nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie, czy spełniona została przesłanka stwierdzenia nieważności zezwolenia.
Z tego powodu przedmiotem takiej oceny nie mogą być też przepisy ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, z późn. zm.) ani ustawy 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584). Organ uznał za nieuzasadnione twierdzenie spółki, że skutki zmiany brzmienia art. 16 ustawy o sse polegającej na rezygnacji z określania w zezwoleniu terminu jego obowiązywania powinny wywierać wpływ na niego, ponieważ zagwarantuje to równość przedsiębiorców działających na terenie stref. Wprawdzie nowelizacja ustawy o sse z 2000 r. uchyliła obowiązek wpisywania do zezwolenia terminu jego ważności, niemniej jednak w stosunku do przedsiębiorców, którzy uzyskali zezwolenia przez ww. nowelizacją, tj. do końca 2000 r., stosuje się przepis w brzmieniu pierwotnym. Zmieniony przepis rozciąga się bowiem na stosunki prawne powstałe po wejściu w życie tej nowelizacji i nie wypowiada się co do zezwoleń wydanych wcześniej. Podniósł, że warunki działania przedsiębiorców na podstawie zezwoleń wydanych przed 1 stycznia 2001 r. są zgodne z ustaleniami negocjacji akcesyjnych zawartymi w Traktacie o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej i implementowanymi do ustawy z 2003 r. zmieniającej ustawą o sse.
Organ stwierdził, że odniósł się wyłącznie do przesłanki braku podstawy prawnej w pkt I zezwolenia, mając na uwadze treść art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Przyznał, że Traktat Akcesyjny, ustawa z 2003 r. zmieniająca ustawę o sse ani prawo UE nie zabraniają wydłużenia działalności na terenie stref dla dużych przedsiębiorców mających zezwolenie sprzed 1 stycznia 2001 r., ale nie ma to znaczenia w niniejszej sprawie, której przedmiotem nie jest zmiana zezwolenia w zakresie terminu ważności zezwolenia, ale jego unieważnienie w tej części.
Odnosząc się do przywoływanych przepisów Konstytucji, tj. art. 22 (zasady swobody działalności) i 32 (zasady równości wobec prawa) wskazał, że stosownie do art. 7 Konstytucji organ działa na podstawie i w granicach prawa, nie ma natomiast uprawnień do kontroli konstytucyjności obowiązujących przepisów.
Odnosząc się do kwestii wolności działalności gospodarczej podkreślił szczególny charakter zezwolenia "strefowego". Nie jest ono bowiem zezwoleniem reglamentującym działalność gospodarczą, jak inne zezwolenia, koncesje czy licencja, lecz stanowi podstawę do korzystania z pomocy publicznej (regionalnej) w formie zwolnienia podatkowego. W świetle ustawy o sse działalność na terenie specjalnej strefy ekonomicznej może prowadzić każdy przedsiębiorca, także nie posiadający zezwolenia. Posiadanie zezwolenia jest konieczne, aby móc skorzystać z pomocy publicznej oferowanej w strefie. Nie zgodzić się zatem z twierdzeniem, że określenie w zezwoleniu terminu jego obowiązywania na podstawie konkretnego przepisu ustawy o sse (art. 16 ust. 9) i odmowa stwierdzenia nieważności zezwolenia w części określającej ten termin stanowi ograniczenie wolności działalności gospodarczej, o której mowa w art. 22 Konstytucji i art. 1 obowiązującej w dacie wydania zezwolenia Nr 36 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324, z późn. zm.). Termin ważności zezwolenia determinuje jedynie okres korzystania z pomocy publicznej, która uprzywilejowuje przedsiębiorców strefowych wobec innych przedsiębiorców działających poza strefą lub w strefie bez zezwolenia, zobowiązanych do opodatkowania swoich dochodów na zasadach ogólnych. Pomoc publiczna, jako selektywny transfer zasobów skierowany do konkretnego przedsiębiorcy lub grupy przedsiębiorców skutkuje przysporzeniem na rzecz konkretnego podmiotu na warunkach korzystniejszych niż rynkowe i może potencjalnie wpływać na zachwianie równości i konkurencji między przedsiębiorcami. Ponadto, ww. ustawa o działalności gospodarczej nie zawierała regulacji dotyczących zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej i okresu, na jaki mogą być one wydawane.
Podkreślił, że z uwagi na szereg modyfikacji zasad udzielania regionalnej pomocy inwestycyjnej w specjalnych strefach ekonomicznych można wyróżnić kilka grup przedsiębiorców, którzy korzystają z tej pomocy na różnych zasadach. Uznał za nieuzasadnione twierdzenie, że w kwestii terminu obowiązywania zezwolenia występuje zróżnicowanie podmiotów o podobnych cechach. Jedną z takich grup stanowią duzi przedsiębiorcy działający na podstawie zezwolenia udzielonego do końca 2000 r. Wbrew twierdzeniom przedsiębiorcy sytuacja tej grupy przedsiębiorców różni się od sytuacji inwestorów posiadających zezwolenia wydane po dniu 1 stycznia 2001 r. Do czasu wejścia w życie art. 5 ust. 2 ustawy z 2003 r. zmieniającej ustawą o sse, tj. do dnia uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej przedsiębiorca ten korzystał ze zwolnienia z podatku dochodowego na zasadach wynikających z art. 12 ustawy o sse w brzmieniu z dnia 31 grudnia 2000 r., tj. całkowitego zwolnienia dochodu (w przypadku wydatkowania środków na kwotę przewyższającą 2 min ECU) przez 10 lat i 50% zwolnienia przez następne lata. Przedsiębiorca taki do końca 2000 r. mógł też korzystać ze zwolnienia od podatku od nieruchomości. W wyniku negocjacji akcesyjnych zasady korzystania z pomocy dla tej grupy uległy zmianie, ale nie oznacza to, że ich sytuacja została zrównana z sytuacją przedsiębiorców działających na podstawie zezwolenia wydanego po 1 stocznia 2001 r. Powołał przykłady przedsiębiorców posiadających zezwolenia wydane do końca 1999 r. możliwość korzystania z pomocy w wysokości 75% kosztów inwestycji, gdy w przypadku zezwoleń wydanych w 2000 r. było to 50% kosztów.
L. sp. z o.o. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję wnosząc o jej uchylenie, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów wywołanych przedmiotową skargą i kosztów zastępstwa procesowego.
Zarzuciła naruszenie:
1) prawa materialnego, tj.:
a) art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz. U. 1994 nr 123 poz. 600 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym po 1 stycznia 2001 r.,
b) art. 16 ust. 9 ustawy z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz. U. 1994 nr 123 poz. 600 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2001 r. w związku z art. 22 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. 1997 nr 78 poz. 483).
2) przepisów postępowania, tj.:
a) art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267 j.t., dalej jako KPA),
b) art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267 j.t.).
W obszernym uzasadnieniu Skarżąca wskazywała m.in. na to, że złożonym wnioskiem nie stara się o zwiększenie pomocy publicznej, a jedynie danie jej możliwości wykorzystania przysługującej jej pomocy publicznej w pełnym wymiarze.
Podkreślała, że nie zgadza się z pojawiającą się w orzecznictwie tezą, iż warunki korzystania z pomocy publicznej ustalone w zezwoleniu uzyskanym przed 1 stycznia 2001 r. są niezgodne z regulacjami Unii Europejskiej, co obszernie uzasadniła.
Jej zdaniem, stwierdzenie nieważności zapisu, na podstawie którego może ona prowadzić działalność na terenie SSE do 8 sierpnia 2016 r. nie spowoduje zwiększenia pomocy publicznej (o warunku tym mówi art. 19 ust. 4 pkt 2 ustawy o sse). Art. 22 Konstytucji RP stanowi, że ograniczenie wolności działalności gospodarcze dopuszczalne jest tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Umieszczenie, jej zdaniem, w zezwoleniu na prowadzenie działalności gospodarczej daty końcowej ważności zezwolenia jest niewątpliwie ograniczeniem wolności działalności gospodarczej. Niezbędna jest podstawa prawna w postaci odpowiedniego przepisu w randze ustawy, którego nie ma obecnie.
Również fakt, że zgodnie z art. 16 ust. 9 ustawy o SSE w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2000 r. zezwolenia były wydawane na czas oznaczony, nie oznacza, że patrząc systemowo, interpretacja tego przepisu przez organ jest właściwa. Podkreśliła, że po 1 stycznia 2001 r., tj. po usunięciu z ustawy zapisu, że zezwolenia są udzielane na czas oznaczony (wykreślenie z art. 16 ustępu 9) interes prawny, na który powołuje się art. 22 Konstytucji - celem uzasadnienia wprowadzenia ograniczenia w działalności gospodarczej - nie uległ żadnej zmianie. Zarówno bowiem tą datą jak i po niej w interesie publicznym leży istnienie jak największej liczby miejsc pracy, co możliwe jest m.in. dzięki działalności podmiotów działających na terenie SSE.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.
Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych, służących wzruszaniu decyzji ostatecznych. Ochrona takich decyzji została wyrażona zasadą ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych - art. 16 § 1 kpa.
Zgodnie z tym przepisem, uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych (tych, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy), stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie lub ustawach szczególnych.
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 kpa. Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie,
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Powyższe zestawienie stanowi katalog zamknięty przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Taka redakcja przepisu, zważywszy również na nadzwyczajny charakter tej instytucji, nie pozwala na stosowanie wykładni rozszerzającej względem jego treści. Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji może zapaść tylko w sytuacji, kiedy organ stwierdzi, że weryfikowana decyzja została podjęta w okolicznościach określonych w przepisie art. 156 § 1 kpa.
Istotą postępowania nieważnościowego jest bowiem ustalenie, czy decyzja podlegająca weryfikacji obarczona jest jedną z kwalifikowanych wad. W postępowaniu tym bada się więc, czy przy wydaniu weryfikowanej decyzji popełniono tak ewidentne i poważne błędy, które wykluczają możliwość pozostawienia jej w obrocie prawnym.
W rozpoznawanej sprawie jej istota dotyczy oceny zasadności wniosku "L." sp. z o.o. z siedzibą w Z., z jakim zwróciła się do Ministra Gospodarki o stwierdzenie nieważności zezwolenia Nr [...] Zarządzającego [...] Strefą Ekonomiczną z dnia [...] listopada 1998 r. na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie [...] Specjalnej Strefy Ekonomicznej w części określającej czas, na jaki udzielono tego zezwolenia. Ze sprawy wynika, że w zezwoleniu Nr [...] Zarządzającego [...] Strefą Ekonomiczną z dnia [...] listopada 1998 r. w jego punkcie I określono, iż zezwolenia udziela się do dnia 8 sierpnia 2016 r.
Oceniając zatem prawidłowość zezwolenia w tym zakresie, należy w pierwszej kolejności zbadać obowiązujący w dacie jego wydania stan prawny, jako że tylko on mógł stanowić podstawę do wydania kwestionowanego w tym zakresie rozstrzygnięcia. Należy podzielić stanowisko Ministra Gospodarki, że ocena zaistnienia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej dokonywana jest bowiem na dzień jej podjęcia.
W analizowanym przypadku jest to dzień [...] listopada 1998 r. Przedmiotem oceny nie mogą być natomiast przepisy, których naruszenie zarzuca we wniosku Spółka, w brzmieniu obowiązującym po dniu [...] listopada 1998 r., wszak na ocenę przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji nie może mieć wpływu późniejsza zmiana stanu prawnego. Innymi słowy, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji bierze się pod uwagę stan prawny obowiązujący w dacie jej wydawania.
Obowiązująca w dacie wydania przedmiotowego zezwolenia ustawa z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz. U. Nr 123, poz. 600 ze zm.) w art. 16 ust. 9 stanowiła, że zezwolenia udziela się na czas oznaczony. Nie może zatem budzić wątpliwości, że organ podejmujący decyzję w tym zakresie miał podstawę prawną do określenia terminu obowiązywania zezwolenia.
Wprawdzie późniejsza nowelizacja ww. ustawy wprowadziła w tym względzie zmianę i uchyliła obowiązek określania w zezwoleniu terminu jego ważności, niemniej jednak na dzień wydania kwestionowanego zezwolenia istniała wyraźna podstawa prawna do określenia terminu jego obowiązywania. Organ udzielający zezwolenia miał więc upoważnienie ustawowe do wydania takiego rozstrzygnięcia w jego kwestionowanym zakresie. Minister Gospodarki w pełni zasadnie wskazuje, że punkt I zezwolenia, dotyczący terminu jego obowiązywania, określony został w zgodzie z przepisami obowiązującymi w dniu wydania zezwolenia, co oznacza, że w sprawie nie wystąpiła podnoszona przez skarżącą Spółkę przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Zarzuty skarżącej co do naruszenia art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej są nietrafne. Zastrzec bowiem należy, że art. 7 Konstytucji RP nakazuje organom administracji działanie na podstawie i w granicach prawa, a zatem określając termin ważności zezwolenia, organ wypełnił nie tylko dyspozycję art. 16 ust. 9 ww. ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych, ale także zastosował się do obowiązku wynikającego z powyższej normy konstytucyjnej.
Z art. 20 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (istota społecznej gospodarki rynkowej) wynika m.in. zasada wolności gospodarczej. Natomiast art. 22 Konstytucji RP przewiduje, że ograniczenie wolności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes społeczny. Prowadzenie działalności w strefie nie ma na celu reglamentowania działalności gospodarczej, lecz służy tylko określeniu przedsiębiorców, którzy mają prawo korzystać z pomocy publicznej, jeśli zrealizują warunki określone w zezwoleniu. Termin ważności zezwolenia determinuje jedynie okres korzystania z pomocy publicznej, która uprzywilejowuje przedsiębiorców strefowych wobec innych przedsiębiorców działających poza strefą lub w strefie bez zezwolenia, zobowiązanych do opodatkowania swoich dochodów na zasadach ogólnych. Sama konstrukcja instrumentu specjalnych stref ekonomicznych, opierająca się na wyznaczeniu końcowego terminu ich funkcjonowania, a nie maksymalnego okresu korzystania z pomocy publicznej, określonego np. w latach, prowadzi do sytuacji, w której poszczególni przedsiębiorcy mają rożny okres korzystania z pomocy.
Wnosząc o stwierdzenie nieważności zezwolenia w części określającej termin jego ważności, skarżąca Spółka oczekuje umożliwienia korzystania z pomocy publicznej do końca istnienia strefy (w obecnym stanie prawnym jest to 8 sierpnia 2026 r.), a więc przez ponad 28 lat, licząc od daty wydania zezwolenia, gdy przedsiębiorca, który wejdzie do strefy w 2015 r. będzie mógł skorzystać z pomocy przez 11 lat. Co więcej, forma pomocy, a więc zwolnienie dochodów osiągniętych w strefie od podatku dochodowego także ma istotny wpływ na faktyczny czas korzystania z pomocy publicznej. Osiąganie straty z działalności gospodarczej, np. w wyniku wahań koniunktury czy niekorzystnych zmian w danej branży, powoduje brak możliwości skorzystania z pomocy i odpowiednie skrócenie okresu korzystania ze zwolnienia podatkowego. Nie oznacza to jednak, że zastosowanie takich rozwiązań w przypadku tego instrumentu wsparcia prowadzi do ograniczania przedsiębiorców i ich nierównego traktowania.
Tak więc w ocenie Sądu w pełni wiążącym pozostał określony w punkcie I zezwolenia z dnia [...] listopada 1998 r. termin, na jaki zostało ono udzielone, zważywszy że na moment jego wydania istniał wyraźny przepis, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia w tym względzie. Natomiast przepisy nowelizujące nie wprowadziły po stronie organu obowiązku działania z urzędu i dokonywania zmian w wydanych zezwoleniach w zakresie ich terminów obowiązywania. Nie można wobec tego zgodzić się, że w sprawie doszło do naruszenia art. 8 k.p.a.
W takim stanie rzeczy, wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Powołane wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego są nietrafione, bowiem uwypuklają kwestię zmiany przepisów ustawy o SSE po 2001 r.
Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło