VI SA/Wa 268/11

WyrokWSA w Warszawie2011-05-30

Skład orzekający: Ewa Frąckiewicz, Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Małgorzata Grzelak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości utrzymująca w mocy negatywny wynik egzaminu adwokackiego, oparta na stwierdzonym podobieństwie pracy zdającego do pracy innej osoby, narusza przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności zasady dotyczące prowadzenia postępowania dowodowego i oceny dowodów?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia narusza prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzono, że organ nie zbadał należycie wszystkich okoliczności sprawy, w tym wniosków dowodowych skarżącej, a ustalenie negatywnego wyniku egzaminu na podstawie samego podobieństwa prac, bez formalnego udokumentowania naruszenia procedur egzaminacyjnych, jest wadliwe. W związku z tym uchylono zaskarżoną uchwałę.
Stan faktyczny
Skarżąca J. G. uzyskała negatywny wynik z egzaminu adwokackiego z powodu oceny niedostatecznej z części czwartej (prawo gospodarcze). Komisja Egzaminacyjna II stopnia utrzymała w mocy uchwałę o negatywnym wyniku, wskazując na znaczne podobieństwo pracy skarżącej do pracy innej zdającej, co miało świadczyć o niesamodzielności pracy. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym brak należytego przeprowadzenia postępowania dowodowego i dowolną ocenę dowodów, a także naruszenie prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości na rzecz skarżącej J. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2011 r. sprawy ze skargi J. G. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego na rzecz skarżącej J. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości powołana w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego, powołując się na art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania J. G. od uchwały Nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w P. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. Powyższa uchwała zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. [...] J. G. w dniach [...] czerwca – [...] lipca 2010 r. przystąpiła do egzaminu adwokackiego na podstawie art. 77b ustawy Prawo o adwokaturze przed Komisją Egzaminacyjną do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w P. Po sprawdzeniu testu z pierwszej części egzaminu oraz po dokonaniu oceny każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że: a) z pierwszej części egzaminu adwokackiego, stanowiącej zestaw pytań testowych J. G. otrzymała 79 punktów, co stanowi ocenę dobrą, b) z drugiej części egzaminu adwokackiego – ocenę dobrą, c) z trzeciej części egzaminu adwokackiego – ocenę dostateczną, d) z czwartej części egzaminu adwokackiego – ocenę niedostateczną, e) z piątej części egzaminu adwokackiego – ocenę dostateczną. Zgodnie z treścią art. 78f ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze, pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną. W tym stanie rzeczy mając na uwadze uzyskane przez zdającą oceny Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że J. G. uzyskała negatywny wynik z egzaminu adwokackiego. Od powyższej uchwały strona złożyła odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, zarzucając jej dokonanie dowolnej, niesprawiedliwej i nierzetelnej oceny, nie opartej na ustawowych kryteriach oceny, części czwartej egzaminu adwokackiego tj. prawa gospodarczego, która spowodowała uzyskanie negatywnego wyniku z egzaminu adwokackiego. Skarżąca wniosła o zmianę oceny uzyskanej z części czwartej egzaminu adwokackiego tj. prawa gospodarczego i ustalenie, że uzyskała z tej części pozytywną ocenę oraz zmianę zaskarżonej uchwały w całości i orzeczenie co do istoty sprawy przez stwierdzenie, że uzyskała wynik pozytywny z egzaminu adwokackiego. Zdaniem skarżącej, ocena niedostateczna, którą otrzymała za pracę z prawa gospodarczego jest krzywdząca, niesprawiedliwa a nadto nieadekwatna do pracy, którą na potrzeby egzaminu sporządziła. Ustosunkowując się szeroko do uwag merytorycznych zawartych w uzasadnieniach ocen cząstkowych wykazywała, że są one w znacznej części nietrafne bądź też charakter wykazywanych braków w jej pracy jest tego rodzaju, że nie wpływa na ważność umowy pożyczki, której projekt była zobowiązana przygotować w czasie egzaminu w dniu [...] lipca 2010 r. Co do zarzutu niesamodzielności pracy z uwagi na jej identyczność z pracą oznaczoną numerem kodu [...] strona podniosła, że jest dla niej wysoce krzywdzący, albowiem pracę pisała samodzielnie, od nikogo nie odpisywała i nie ma wiedzy, aby ktokolwiek odpisywał od niej. W czasie egzaminu nikt nie zwrócił jej uwagi oraz w protokole z egzaminu nie został odnotowany fakt jej nieprawidłowego zachowania czy też konsultowania się z innymi zdającymi. Wysuwając postulat identyczności prac egzaminatorzy oparli się jedynie na domniemaniu, że skorzystała ona z pracy innej osoby albo sama udostępniła pracę innemu egzaminowanemu. Zarzut ten zdaniem strony, oparty jest jedynie na domysłach a nie na dowodach, jest również niejasny a w związku z czym nie ma ona możliwości merytorycznej z nim polemiki i nie jest w stanie tego zarzutu zweryfikować. J. G. podkreśliła, że nie odważyłaby się na egzaminie państwowym na udostępnienie pracy innej osobie lub spisanie pracy od innego egzaminowanego a średnia ocen 4.0 z ustnych kolokwiów z prawa gospodarczego przeprowadzanych w trakcie trwania aplikacji adwokackiej świadczy o jej odpowiednim opanowaniu materiału i dobrym przygotowaniu do egzaminu końcowego bez konieczności uciekania się do nieuczciwych metod. Po odkodowaniu prac powzięła wiadomość, iż autorką pracy o nr kodu [...] jest K. K. Podobieństwo ich prac wynika z tego, że od wielu lat wspólnie przygotowują się do egzaminów. W związku z egzaminem adwokackim opracowały wspólnie wiele projektów umów. W czasie egzaminu siedziały w różnych (wcześniej wylosowanych) miejscach sali, nie konsultowały się jak również nie przemieszczały się po niej. Nieprawdą jest, że obie prace są identyczne. Podobieństwo prac da się usprawiedliwić tym, że zadanie było sformułowane w sposób, który narzucał egzaminowanym użycie podobnych rozwiązań i zwrotów języka prawnego. Egzaminatorzy nie wyszukali prac ze stosu innych, gdyż obie oddawały pracę niemalże po sobie. W sytuacji, kiedy praca byłaby niesamodzielna, niedorzecznym byłoby jej oddanie po pracy, która miałaby być identyczna. Kierując się kryterium egzaminatorów należałoby przeanalizować wszystkie prace pod względem podobieństw a nie merytorycznej oceny. Tak więc główny zarzut dyskwalifikujący jej pracę jest całkowicie niezasadny. Praca została, zdaniem skarżącej, przygotowana poprawnie, co skutkuje podwyższeniem oceny z tej części egzaminu jak i końcowej oceny na pozytywną. Komisja egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego uchwałą z dnia [...] listopada 2010 r., Nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę odnośnie ustalenia negatywnego wyniku egzaminu adwokackiego skarżącej. Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej, organ II stopnia zauważył, że w protokole z przebiegu przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2010 r. egzaminu z prawa gospodarczego brak jest adnotacji o jakichkolwiek zakłóceniach w toku egzaminu czy adnotacji o wykluczeniu któregokolwiek zdającego. Jednakże nieprzekonywujące są zawarte w uzasadnieniu odwołania wyjaśnienia skarżącej, że podobieństwo przygotowanego na potrzeby egzaminu projektu umowy pożyczki do pracy oznaczonej kodem [...] jest efektem korzystania z tych samych wzorów pism i wspólnych przygotowań do egzaminu z autorką pracy oznaczonej wymienionym kodem, którą po odkodowaniu prac okazała się bliska koleżanka z aplikacji – przeczy temu bowiem treść obydwu prac. Przygotowana przez skarżącą umowa pożyczki różni się od umowy oznaczonej kodem [...] wyłącznie numeracją poszczególnych paragrafów, dobraną nazwą spółki akcyjnej oraz nazwami marek i oznaczeniami pojazdów wymienionych jako wchodzące w skład majątku pożyczkobiorcy oraz kwotą sumy wekslowej. Oprócz identycznie sformułowanych zdań w poszczególnych paragrafach umowy, praca zawiera skreślenia w tych samych miejscach i niedopisanie tych samych słów – czego nie da się uznać za przypadkowe. Treść § 1 pkt 1 i 2 w pracy egzaminowanej odpowiada literalnie treści pkt 1 w § 1 pracy oznaczonej kodem [...], co tłumaczy różnicę w dalszej numeracji postanowień zawartych w projektach umów ( § 3 umowy egzaminowanej tożsamy z § 2 pracy nr [...] i konsekwentnie § 4 zbieżny z § 3 etc). W drugim zdaniu postanowień zawartych w § 4, odpowiadającym § 3 przygotowanych projektów umów nadpisano wyraz "pożyczkobiorcy", przy czym w pracy oznaczonej kodem [...] nadpisano ten wyraz nad skreślonym powtórzeniem słowa "przedsiębiorstwa" a w pracy egzaminowanej J. G. nadpisano ten wyraz słowie "przedsiębiorstwa". Podobnie w § 6 projektu odpowiadającym literalnie treści § 5 pracy nr [...] w pkt 1 – między formułą "weksel własny in blanco" a słowami "na kwotę" nadpisano w obu projektach "suma wekslowa". Jedyna różnica w redakcji zdań dotyczy wpisanej kwoty, w pracy egzaminowanej jest to kwota 150 000 złotych, a w drugiej pracy kwota 120 000 zł. Analogicznie w pkt 2 omawianych postanowień, w obu pracach skreślono wyraz "przeniesienie" i nadpisano wyraz "przenosi". Różnica w redakcji dotyczy użytego słowa "pojazd", które w pracy oznaczonej kodem [...] zostało przekreślone i nadpisano nad nim słowo "samochód". Zdumiewa też, zdaniem organu II instancji lustrzana wręcz identyczność arkuszy zawierających wykaz przyjętych przez zdające założeń do projektu umowy. Komisja II stopnia podkreśliła, że korzystanie z pracy innej osoby podczas egzaminu adwokackiego bądź też udostępnianie własnej pracy innym zdającym jest dyskwalifikujące i nie licuje z godnością adwokata i aplikanta adwokackiego. Według oceny organu fakt nieodnotowania w protokole z przebiegu egzaminu sytuacji, w której skarżące komunikowały się z inną osobą nie oznacza, że egzaminatorzy, jak też Komisja II stopnia nie może tej okoliczności ustalić w oparciu o inne elementy, między innymi porównanie treści obu prac. Mając na uwadze powyższe oraz uznając zarzuty skarżącej w zakresie identyczności pracy za chybione, Komisja odwoławcza uznała, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania w tej części. Organ II stopnia wskazał również, że zbadał sprawę ponownie w jej całokształcie, także w odniesieniu do ocen cząstkowych nieobjętych zakresem zaskarżenia, nie znalazł podstaw do ich podwyższenia. Na uchwałę Komisji II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2010 r., znak sprawy [...] J. G. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej: 1) naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. polegające na wydaniu zaskarżonej uchwały bez podstawy prawnej, 2) naruszenie art. 6, 7 i 77 k.p.a. poprzez nienależyte przeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie, przejawiające się w nieprawidłowej analizie protokołu egzaminacyjnego z dnia [...] lipca 2010 r., niewyjaśnienie w sposób dostateczny stanu faktycznego sprawy i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, 3) naruszenie art. 76 k.p.a. i § 14 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. (Dz. U. nr 163) poprzez jego niezastosowanie i pominięcie dowodu z dokumentu urzędowego, jakim jest protokół egzaminacyjny, 4) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, przejawiającej się w rozstrzygnięciu sprawy w oparciu o kryteria nieznane ustawie, 5) naruszenie art. 78 ust. 5 zd. 1, 78e ust. 2, 78g ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze poprzez niezastosowanie przez organ odwoławczy kryteriów oceny wskazanych przez ustawodawcę i nieuwzględnienie powyższych przepisów przy ustalaniu stanu faktycznego, który zaistniał w dniu [...] lipca 2010 r., 6) naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy w sposób merytoryczny, 7) naruszenie art. 32 Konstytucji poprzez zastosowanie nierównych kryteriów oceny wobec wszystkich zdających egzamin adwokacki w dniu [...] lipca 2010 r. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i zasądzenie na rzecz skarżącej od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z bilingów rozmów telefonicznych pomiędzy skarżącą a K. K. na okoliczność częstych kontaktów i wspólnego przygotowania się do egzaminu. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w niniejszej sprawie organ II instancji wydając uchwałę, wbrew wymogom z art. 107 k.p.a., nie powołał żadnej podstawy prawnej, która uzasadniałaby jego stanowisko. Rozstrzygnięcie zawarte w uchwale organu II instancji a dotyczące zarzutu identyczności pracy z pracą innej aplikantki nie znajduje oparcia w żadnym przepisie prawa o charakterze powszechnie obowiązującym, gdyż takiego przepisu nie ma. Żaden przepis nie formułuje kryterium podobieństwa prac jako czynnika dyskwalifikującego pracę i powodującego konsekwencję w postaci niezdanego egzaminu. W tym stanie rzeczy doszło do naruszenia art. 6 k.p.a., albowiem organ odwoławczy działał w sposób bezprawny. Nie został bowiem powołany żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego, który stanowi o tym, że kryterium oceny zastosowane przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia ma swoje umocowanie w przepisie prawnym. Zdaniem skarżącej zaskarżona uchwała narusza w sposób rażący art. 7, 77 i 80 k.p.a. Skarżąca bowiem w swoim odwołaniu wskazała na konieczność przeprowadzenia dowodu z protokołu egzaminacyjnego z dnia [...] lipca 2010 r., gdyż tylko odpowiedni zapis uczyniony w takim dokumencie stanowiłby podstawę do stwierdzenia, że skarżąca nie napisała pracy samodzielnie. Organ II stopnia wskazał, że w protokole nie ma żadnej adnotacji, aby nastąpiły jakiekolwiek zakłócenia w przebiegu egzaminu, jednocześnie wskazując, że "fakt nieodnotowania w protokole z przebiegu egzaminu sytuacji, w której skarżące komunikowały się z inną osobą nie oznacza, że egzaminatorzy, jak również Komisja II stopnia nie może tej okoliczności ustalić w oparciu o inne elementy. Organ odwoławczy nie wskazał, nie sprecyzował w oparciu o jakie inne elementy może ustalić powyższą sytuację. Organ odwoławczy nie odniósł się w swoim uzasadnieniu do wyjaśnień skarżącej zawartych w odwołaniu odnośnie przyczyn podobieństwa pracy skarżącej do pracy [...] K. K. O tym, że obie zdające egzamin wspólnie przygotowywały się do niego i często komunikowały się ze sobą świadczą załączone do skargi bilingi. Nadto w dniu egzaminu skarżąca i [...] K. siedziały w dwóch różnych częściach sali oraz nie było możliwości żadnej komunikacji z innymi zdającymi, przemieszczania się po sali czy też opuszczanie jej bez zgody Komisji. Zdaniem strony, egzaminatorzy dokonując oceny prac powinni kierować się wskazówkami zawartymi w art. 78e ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze odnosząc je indywidualnie do każdej pracy a nie stosować wybiórczo inne kryteria nie wynikające z przepisów prawa. Zasady oceniania prac przez egzaminatorów jak również kryteria powinny być jednakowe dla wszystkich zdających. Organ odwoławczy ignorując dowód z protokołu egzaminacyjnego z dnia [...] lipca 2010 r., który korzysta z waloru dokumentu urzędowego, nie wziął pod uwagę okoliczności, że korzysta on z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone a więc braku adnotacji o jakichkolwiek zakłóceniach w przebiegu egzaminu, wykluczeniem zdającego oraz braku jakiejkolwiek wzmianki o komunikowaniu się skarżącej z innymi zdającymi. Ponadto zgodnie z § 14 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 24 września 2009 r. (Dz. U. nr 163) w przypadku wykluczenia zdającego z egzaminu adwokackiego zostaje to odnotowane w protokole przebiegu egzaminu adwokackiego oraz na egzemplarzu zestawu pytań testowych i karcie odpowiedzi lub na egzemplarzu zadania i pracy zawierającej rozwiązanie zadania zdającego i stanowi wyłączną podstawę do wydania przez komisję egzaminacyjną uchwały o negatywnym wyniku egzaminu adwokackiego. W rozpatrywanej sprawie nic takiego nie miało miejsca, stąd stawienie takiego zarzutu po fakcie czyni niemożliwym jego odparcie przez skarżącą. Według oceny skarżącej organ ewidentnie uchybił zasadzie dwuinstancyjności, albowiem w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów strony podnoszonych w odwołaniu. Doszło też do naruszenia art. 32 konstytucji, który wyraża zasadę równości wszystkich obywateli wobec państwa i równego traktowania przez władze publiczne. Mając powyższe na uwadze wszystkie prace zdających egzamin w dniu [...] lipca 2010 r. winny być przeanalizowane z zastosowaniem kryterium oceny podobieństwa prac a nie pod względem merytorycznym. Z tych wszystkich względów skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej uchwały w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie, uchwałę lub inny akt administracyjny z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiDz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga J. G. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała narusza prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca podnosi w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Uchybienia procesowe sprowadzają się do nierozpoznania sprawy przez organ w jej całokształcie, braku rozpatrzenia twierdzeń i wniosków dowodowych skarżącej i nieustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Wskutek powyższych błędów, Komisja Egzaminacyjna II stopnia naruszyła prawo materialne tj. wskazane w skardze przez J. G. przepisy Prawa o adwokaturze a także rozporządzenia wykonawczego Ministra Sprawiedliwości w sprawie przeprowadzenia egzaminu adwokackiego. Zarzutom skarżącej nie można odmówić słuszności. Przepisy wskazanych wyżej aktów prawnych regulują całość zagadnień związanych z przeprowadzaniem egzaminu adwokackiego. Z art. 78 ust. 5 Prawa o adwokaturze wynika, że zadaniem komisji egzaminacyjnych powołanych przez Ministra Sprawiedliwości na obszarze własności jednej lub kilku okręgowych rad adwokackich jest nadzór nad prawidłowym przebiegiem egzaminu adwokackiego. Egzamin ten przeprowadza się w wydzielonej sali, w warunkach zapewniających zdającym samodzielną pracę (§ 7 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego). Podczas egzaminu adwokackiego zdający nie może posiadać urządzeń służących do przekazu lub odbioru informacji (art. 78d ust. 11 Prawa o adwokaturze). Przewodniczący Komisji wyklucza z egzaminu osobę, która korzystała z pomocy innej osoby, posługiwała się niedozwolonymi materiałami lub urządzeniami, pomagała innym osobom lub w inny sposób zakłócała przebieg egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 13 w zw. z art. 75h ust. 4 Prawa o adwokaturze). W przypadku wykluczenia zdającego z egzaminu adwokackiego zostaje to odnotowane w protokole przebiegu egzaminu adwokackiego oraz na egzemplarzu pytań testowych i karcie odpowiedzi lub na egzemplarzu zadania i pracy zawierającej rozwiązanie zadania zdającego i stanowi podstawę do wydania przez komisję egzaminacyjną uchwały o negatywnym wyniku egzaminu adwokackiego (§ 14 rozporządzenia wykonawczego). Przedstawione wyżej przepisy nakładają więc szczególne obowiązki na Komisje i ich Przewodniczących w zakresie zapewnienia samodzielnego sporządzania prac przez zdających egzamin oraz określają procedurę wykluczenia egzaminowanego w przypadku stwierdzenia uchybień w powyższym zakresie. W niniejszej sprawie, jak słusznie podnosi skarżąca, obiektywny fakt korzystania przez nią z pracy innej osoby bądź też udostępniania przez nią swojej pracy innemu zdającemu nie został w sposób formalny udokumentowany. Mimo tego, Komisja egzaminacyjna, działająca jako organ I i II instancji ustaliły negatywny wynik z egzaminu adwokackiego skarżącej z uwagi na identyczność jej pracy z zakresu prawa gospodarczego z pracą oznaczoną numerem kodu [...]. Nie negując ustaleń organów co do podobieństwa obu prac Sąd stwierdza, że istotnie mogą się rodzić wątpliwości co do samodzielności prac, jednakże winny być one poparte innymi okolicznościami, których organy nie zbadały mimo wniosków skarżącej, w powyższym zakresie. Należy mieć na uwadze, że ostateczne rozstrzygnięcie sprawy spowoduje daleko idące skutki w życiu zawodowym skarżącej stąd według oceny Sądu, wymagana jest szczególna staranność, aby wszystkie okoliczności sprawy zostały należycie wyjaśnione. Z tych względów Sąd uznał postawione przez skarżącą zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1, 76 w związku z art. 80 kpa i 107 § 3 i 15 k.p.a. za zasadne. Ponownie rozpoznając sprawę Komisja II stopnia zbada i ustosunkowuje się do wszystkich twierdzeń skarżącej jak również przeprowadzi dowód zgłoszony w skardze, którego Sąd nie uwzględnił na tym etapie postępowania w celu stwierdzenia ponad wszelką wątpliwość, iż postawiony zarzut niesamodzielnego przygotowania projektu umowy pożyczki bądź też udostępnianie pracy innej osobie jest zasadny. W zależności od poczynionych ustaleń, organ rozpatrzy również zarzuty natury merytorycznej postawione przez skarżącą w odwołaniu odnośnie uwag poczynionych przez egzaminatorów, wystawiających oceny cząstkowe. Skoro zarzuty skargi w zakresie uchybień proceduralnych okazały się skuteczne Sąd nie rozważał zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego, uznając je za przedwczesne. Z tych wszystkich względów Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 200 i 152 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło