VI SA/Wa 2683/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. F. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej p o s t a n a w i a: 1. odmówić skarżącemu H. F. zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego H. F. adwokata z urzędu. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu [...] lutego 2013 r. oraz zawartym w piśmie z dnia [...] lutego 2013 r.) skarżący H. F. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z informacji podanych przez skarżącego w formularzu oraz z nadesłanych dokumentów i oświadczeń wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną. Skarżący uzyskuje dochód z tytułu emerytury w kwocie 2292,19 zł netto miesięcznie, która ze względu na egzekucję administracyjną nałożonych przez Głównego Inspektora transportu Drogowego kar pieniężnych wypłacana jest w kwocie 1569,81 zł miesięcznie (załączono decyzję ZUS potwierdzającą powyższe), oraz z tytułu umowy zlecenia uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 174,46 zł netto miesięcznie (załączono rachunek zleceniodawcy potwierdzający powyższe). Żona skarżącego pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1412 zł netto miesięcznie (załączono decyzję ZUS potwierdzającą powyższe). Skarżący ponadto zobligowany jest do spłaty bankowego kredytu konsumpcyjnego, którego miesięczna rata wynosi 300 zł (załączono zawiadomienia o spłatach kredytu potwierdzających powyższe). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Na wstępie podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy służy realizacji dostępu do Sądu oraz profesjonalnego prowadzenia sprawy dla osób, które ze względu na ciężką sytuację majątkową i rodzinną nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Przyznanie prawa pomocy, czyli tzw. "prawo ubogich" powinno być jednak traktowane jako wyjątek od zasady odpłatności postępowania sądowego uzasadniony szczególnie ciężkimi warunkami materialnymi. W tym miejscu należy zaznaczyć, że "konieczne utrzymanie" nie oznacza sytuacji materialnej subiektywnie ocenionej przez wnioskodawcę jako zadowalającej, lecz obiektywną możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, takich jak opłaty za mieszkanie, żywność, lekarstwa niezbędne w procesie leczenia. Dopiero, gdy nie jest możliwe uzyskanie dodatkowych środków finansowych, jak też gdy poczynienie oszczędności musiałoby odbyć się kosztem wspomnianych koniecznych potrzeb, Sąd (referendarz sądowy) zobligowany jest przyznać stronie prawo pomocy. W takim bowiem przypadku rozstrzygnięcie to jest niezbędne dla ochrony praw strony, a odmowa oznaczałaby w praktyce pozbawienie jej zagwarantowanego w Konstytucji prawa do Sądu. Analizując warunki rodzinne i majątkowe skarżącego pod kątem powyższych kryteriów, stwierdzić należy, iż nie znajduje się on w tak wyjątkowo trudnej sytuacji, że pomimo największych wysiłków poczynionych w celu zgromadzenia odpowiednich środków nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie referendarza sądowego, stan majątkowy skarżącego i pozostającej z nim w gospodarstwie domowym żony (pomimo obciążenia egzekucją administracyjną dochód miesięczny skarżącego i jego żony wynosi ok. 3184 zł netto) pozwalają skarżącemu na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi w kwocie 120 zł. Jednocześnie stwierdzić należy, iż skarżący nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie pokryć kosztów zastępstwa procesowego, które z pewnością będą znacznie przewyższać wysokość wpisu w przedmiotowej sprawie, a zatem skarżący spełnia przesłanki częściowego przyznania prawa pomocy, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jego warunki materialne przekraczają bowiem spełnienie żądań finansowych wybranego pełnomocnika i z tej przyczyny konieczne jest przyznanie skarżącemu adwokata z urzędu w celu stworzenia możliwości odpowiedniej obrony interesów przed Sądem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.