VI SA/Wa 269/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wilk po rozpoznaniu w dniu 8 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. P. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 269/16, odmawiającego przyznania R. P. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zwrotu wniosku o dopuszczenie do egzaminu notarialnego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 269/16. R. P. (dalej: "skarżący") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z informacji podanych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W rubryce 10 przedmiotowego formularza skarżący oświadczył, iż nie uzyskuje żadnych dochodów. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego, skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni przez nadesłanie dodatkowych informacji o swoim stanie majątkowym. Z uzyskanych wyjaśnień wynikało, że skarżący nie posiada rachunków bankowych, jednakże z uwagi na posiadany uprzednio rachunek kredytowy ciąży na nim obowiązek spłaty kredytu w kwocie 72 490 zł. Skarżący wskazał ponadto, że nie zarejestrował się jako osoba bezrobotna, gdyż nie posiada zameldowania i nie mógłby pracować w pełnym wymiarze czasu pracy na obciążających stanowiskach. Skarżący wyjaśnił, że zamieszkuje w pustostanie oraz korzysta z jadłodajni. Postanowieniem z 22 czerwca 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia starszy referendarz sądowy wyjaśnił, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie przedstawił w sposób klarowny i pełny swojej sytuacji majątkowej, gdyż nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających złożone oświadczenia. Starszy referendarz sądowy wskazał jednocześnie, że w świetle obowiązujących przepisów brak meldunku nie oznacza automatycznie niemożności rejestracji jako osoby bezrobotnej oraz podniósł, że nie sposób przychylić się do stanowiska skarżącego, który rezygnuje z możliwości pomocy w znalezieniu odpowiedniego zatrudnienia, z góry zakładając, że przedstawione zostaną mu wyłącznie oferty pracy, której nie będzie mógł wykonywać. Zdaniem starszego referendarza skarżący ma możliwość uzyskania wsparcia z tytułu pomocy społecznej a w konsekwencji przedstawienia odpowiednich dokumentów potwierdzających charakter i rodzaj pomocy bądź w przypadku odmowy jej udzielenia powinien przedstawić stosowną decyzję w tym przedmiocie. Starszy referendarz sądowy podniósł ponadto, że jak wynika z informacji z Krajowego Rejestru Sądowego aktualnej na dzień 23 czerwca 2016 r., skarżący nadal pełni funkcję prezesa zarządu w A. sp. z o.o. z siedzibą w [...], a do maja 2012 r. był też udziałowcem tej spółki, a udziały o łącznej wartości 100.000 zł zbył na rzecz M. P. (Monitor Sądowy i Gospodarczy z dnia 15 czerwca 2012 roku, Nr 115, poz. 86257). W uzasadnieniu postanowienia podkreślono, że okoliczność ta została we wniosku o przyznanie prawa pomocy całkowicie pominięta przez skarżącego i na etapie rozpoznania wniosku nie było wiadomym, czy skarżący uzyskuje z tytułu zajmowania funkcji Prezesa Zarządu jakiekolwiek dochody. W konsekwencji powyższego starszy referendarz sądowy uznał, że oświadczenie majątkowe skarżącego nie pozwala na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i oraz zdolności płatniczych, a twierdzenia o trudnej sytuacji majątkowej budzą wątpliwości co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy z uwagi na ich nieudokumentowanie. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący pismem z 8 lipca 2016 r. złożył sprzeciw, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym i budzącego głębokie niezadowolenie i oburzenie skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia. W myśl art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1-3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jednocześnie w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przenosząc treść powyższych przepisów na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że okoliczność, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej może nastąpić wyłączenie w sytuacji, gdy wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, oznacza, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania zajścia przesłanek udzielenia takiej pomocy. Niewykazanie stanu majątkowego przez wnioskodawcę bądź wykazanie go w niepełnej postaci uniemożliwia analizę, czy w okolicznościach faktycznych sprawy zachodzą przesłanki udzielenia tej formy pomocy państwa. W ocenie Sądu starszy referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu zasadnie uznał, że skarżący nie wykazał swojego stanu majątkowego. Skarżący nie wykazał bowiem, że zgodnie z informacjami z Krajowego Rejestru Sądowego pełni funkcję prezesa zarządu A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] czy z tego tytułu uzyskuje jakiekolwiek przychody, nie wykazał zbycia udziałów w przywołanej spółce ani nie wykazał, czy korzysta z przewidzianych prawem form pomocy społecznej bądź też odmówiono mu jej udzielenia. Z uwagi na powyższe stan majątkowy przedstawiony przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy i nadesłanych później wyjaśnieniach musiał zostać uznany za niepełny, a zatem niewystarczający do ustalenia czy zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.