VI SA/Wa 2721/19
WyrokWSA w Warszawie2020-02-28
Skład orzekający: Pamela Kuraś-Dębecka, Grażyna Śliwińska, Joanna Wegner
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy producent wyrobu budowlanego, który nie spełnia zadeklarowanych właściwości użytkowych, może być uprawniony do złożenia wniosku o przeprowadzenie badania próbki kontrolnej w postępowaniu administracyjnym dotyczącym nałożenia kary pieniężnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że producent wyrobu budowlanego nie jest uprawniony do złożenia wniosku o przeprowadzenie badania próbki kontrolnej w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych, prawo do złożenia takiego wniosku przysługuje wyłącznie kontrolowanemu, którym w niniejszej sprawie był sprzedawca, a nie producent. W związku z tym, zarzut naruszenia tego przepisu przez organ administracji był nieuzasadniony.Stan faktyczny
Spółka 'P.' Sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną za wprowadzenie do obrotu rury kanalizacyjnej, która nie spełniała deklarowanej minimalnej grubości ścianki. Kontrola wykazała, że grubość ścianki wynosiła 2,61 mm zamiast deklarowanych ≥ 2,7 mm. Spółka zakwestionowała prawidłowość badań i wniosła o przebadanie próbki kontrolnej, co zostało odrzucone przez organy administracji. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych oraz niewłaściwe miarkowanie kary.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Joanna Wegner Protokolant ref. staż. Robert Mirończyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2020 r. sprawy ze skargi "P." Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z [...] października 2019 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej GINB) uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) z [...] maja 2019 r. w części dotyczącej nałożonej na producenta: "P. sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej "Spółka", "Skarżąca") kary pieniężnej w wysokości 25 000 zł i nałożył karę pieniężną w wysokości 22 000 zł , zaś w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniach 4 października - 5 grudnia 2018 r. WINB przeprowadził kontrolę wyrobów budowlanych u sprzedawcy: U. sp. z o.o. sp.k. Kontroli podlegał m.in. wyrób budowlany: rura kanalizacyjna PP-B DN/OD 110 x 2,7 (S-20) B, dł. 1m, szara, wyprodukowany przez Spółkę.
WINB postanowieniem z [...] października 2018 r., na podstawie art. 22c ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1570, z późn. zm.- dalej u.w.b.) zabezpieczył ww. wyrób, w ilości 8 szt. przed dalszym przekazywaniem.
Podczas tej kontroli pobrano do badań próbki zabezpieczonego wyrobu budowlanego i zlecono ich badanie akredytowanemu laboratorium - Instytutowi Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników w [...], Oddział Farb i Tworzyw w [...], Zakład Badawczo-Analityczny (dalej "Instytut").
Wyniki przeprowadzonych przez Instytut wykazały, że ww. wyrób budowlany nie spełnia deklarowanych przez producenta właściwości użytkowych w zakresie minimalnej grubości ścianki, o czym świadczy sprawozdanie z badań nr [...] z dnia 6 listopada 2018 r., a mianowicie badanie cechy geometrycznej: minimalnej grubości ścianki (przeprowadzone metodą A normy PN-EN ISO 3126:2006) nie potwierdziło deklarowanych wartości. Badanie grubości ścianki wykazało wartość 2,61 mm, podczas gdy zadeklarowano wartość ≥ 2,7 mm.
Ustalenia kontroli zawarte zostały w protokole kontroli podpisanym w dniu 5 grudnia 2018 r.
Wobec stwierdzonych nieprawidłowości, w dniu 6 grudnia 2018 r. organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ww. wyrobu budowlanego niespełniającego wymagań określonych w ustawie o wyrobach budowlanych, tj.: rury kanalizacyjnej PP-B DN/OD 110 x 2,7 (S-20) B, dł. 1m, szara, wyprodukowanej przez Spółkę. W związku z rezygnacją przez kontrolowanego (sprzedawcę) z badania próbki kontrolnej została ona zwolniona spod zabezpieczenia.
W piśmie z 17 grudnia 2018 r. pełnomocnik Spółki (producenta) zakwestionował prawidłowość sprawozdania z badań nr [...] z dnia 6 listopada 2018 r. oraz wniósł o przebadanie próbki kontrolnej.
W związku z tym, że sprawozdanie zostało sporządzone w sposób prawidłowy w oparciu o uzyskane wyniki badań oraz to, że laboratorium posiada aktualną akredytację (certyfikat zaufania społecznego) organ nie znalazł podstaw do zakwestionowania przedłożonego sprawozdania.
Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] WINB zakazał dalszego udostępniania spornego wyrobu budowlanego objętego kontrolą, zaś drugą decyzją z [...] lutego 2019 r. nr [...] organ ten nakazał wycofanie tego wyrobu z obrotu. Spółka jako producent w piśmie z dnia 18 lutego 2019 r. poinformowała o wycofaniu z obrotu ww. wyrobu budowlanego.
Następnie w dniu 8 kwietnia 2019 r. WINB wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej na Spółkę jako producenta, który wprowadził do obrotu ww. rurę kanalizacyjną.
Decyzją WINB z [...] maja 2019 r. wydaną na podstawie art. 36b ustawy o wyrobach budowlanych, nałożono na Spółkę karę pieniężną w wysokości 25 000 zł za umieszczenie znaku budowlanego B na wyrobie budowlanym: Rura kanalizacyjna PP-B DN/OD 110x2,7 (S-20) B, dł. 1 m, szara, który nie posiadał deklarowanej przez producenta w Krajowej Deklaracji Właściwości Użytkowych nr [...] z dnia [...] czerwca 2018. właściwości użytkowej dla zasadniczej charakterystyki: cechy geometryczne (minimalna grubość ścianki) wymagana ≥ 2,7 mm.
Od tej decyzji Spółka złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie decyzji WINB i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia ewentualnie o umorzenie postępowania I instancji z uwagi na brak podstaw do ustalenia - w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań - że wyrób nie spełnia zadeklarowanej grubości minimalnej.
W toku postępowania Spółka poinformowała organ odwoławczy, że wielkość partii obejmującej ww. wyrób budowlany wyprodukowany w dniu 18 czerwca 2019 r. wynosiła 576 sztuk, na dowód czego przesłano kopię przychodu wewnętrznego nr PW-1302/2018/SPT z dnia 18 czerwca 2018 r. Jednocześnie wyjaśniono, że niemożliwe jest przedłożenie innej dokumentacji handlowej z uwagi na fakt, że ewidencja sprzedaży czy też ewidencja przesunięć międzymagazynowych nie zawiera daty produkcji wyrobu.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GINB wskazał, że kary pieniężne mają przede wszystkim charakter prewencyjny. Mają one motywować producentów, importerów oraz sprzedawców do przestrzegania przepisów ustawy, a jednocześnie wzmacniać poczucie praworządności tych, którzy przestrzegają przepisów.
Zgodnie z art. 36b ustawy o wyrobach budowlanych, producent, który umieszcza oznakowanie CE albo znak budowlany na wyrobie budowlanym, który nie posiada właściwości użytkowych określonych w deklaracji właściwości użytkowych lub krajowej deklaracji, podlega karze pieniężnej w wysokości do 100 000 zł. W świetle zaś art. 36j ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych, kary pieniężne, o których mowa w art. 36a-36h, nakłada, w drodze decyzji, właściwy organ prowadzący postępowanie.
Zgodnie z powyższymi przepisami, właściwy organ prowadzący postępowanie (w badanej sprawie jest nim WINB) może nałożyć karę pieniężną na producenta. Art. 2 pkt 19 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiającego zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylającego dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz. U. L 88 z 4.4.2011, s. 5 ze zm.) zawiera definicję producenta. W świetle tego przepisu "producent" oznacza osobę fizyczną lub prawną, która produkuje wyrób budowlany lub która zleca zaprojektowanie lub wyprodukowanie wyrobu budowlanego i wprowadza ten wyrób do obrotu pod własną nazwą lub znakiem firmowym.
GINB wskazał, że Spółka posiada status producenta. Przedsiębiorca wystawił w dniu 1 czerwca 2018 r. dla przedmiotowego wyrobu budowlanego krajową deklarację właściwości użytkowych Nr [...]. W deklaracji tej, jak również wśród informacji towarzyszących oznakowaniu znakiem budowlanym jako producenta wskazano: "P. sp. z o.o. z siedzibą w [...].
Zgodnie z art. 4 ustawy o wyrobach budowlanych wyrób budowlany może być wprowadzony do obrotu lub udostępniany na rynku krajowym, jeżeli nadaje się do stosowania przy wykonywaniu robót budowlanych, w zakresie odpowiadającym jego właściwościom użytkowym i zamierzonemu zastosowaniu co oznacza, że jego właściwości użytkowe umożliwiają prawidłowo zaprojektowanym i wykonanym obiektom budowlanym, w których ma on być zastosowany w sposób trwały, spełnienie podstawowych wymagań, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
W myśl art. 5 ust. 2 ustawy o wyrobach budowlanych wyrób budowlany nieobjęty normą zharmonizowaną, dla której zakończył się okres koegzystencji, o którym mowa w art. 17 ust. 5 rozporządzenia Nr 305/2011, i dla którego nie została wydana europejska ocena techniczna, może być wprowadzony do obrotu lub udostępniany na rynku krajowym, jeżeli został oznakowany znakiem budowlanym, którego wzór określa załącznik nr 1 do ustawy.
Stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych oznakowanie znakiem budowlanym umieszcza się na wyrobie budowlanym, dla którego producent sporządził, na swoją wyłączną odpowiedzialność, krajową deklarację właściwości użytkowych wyrobu budowlanego, zwaną dalej "krajową deklaracją". Właściwości użytkowe wyrobu budowlanego, zadeklarowane w krajowej deklaracji zgodnie z właściwą przedmiotowo Polską Normą wyrobu lub krajową oceną techniczną, należy odnieść do tych zasadniczych charakterystyk, które mają wpływ na spełnienie podstawowych wymagań przez obiekty budowlane, zgodnie z zamierzonym zastosowaniem tego wyrobu. Informacje o właściwościach użytkowych wyrobu budowlanego w odniesieniu do zasadniczych charakterystyk tego wyrobu można podać wyłącznie, o ile zostały określone w krajowej deklaracji.
Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1a ustawy o wyrobach budowlanych przez umieszczenie lub zlecenie umieszczenia znaku budowlanego na wyrobie budowlanym producent ponosi odpowiedzialność za zgodność tego wyrobu z deklarowanymi właściwościami użytkowymi, wymaganiami określonymi w niniejszej ustawie oraz w przepisach odrębnych, mającymi zastosowanie do tego wyrobu.
W niniejszej sprawie, mając na uwadze, że ww. wyrób budowlany objęty jest Polską Normą PN-EN 1451-1:2018-02 Systemy przewodowe z tworzyw sztucznych do odprowadzania nieczystości i ścieków (o niskiej i wysokiej temperaturze) wewnątrz konstrukcji budowli - Polipropylen (PP) - Część 1: Wymagania dotyczące rur, kształtek i systemu (która nie ma statusu normy zharmonizowanej), powinien on spełniać wymagania określone ww. ustawą.
Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, producent wystawił w dniu 1 czerwca 2018 r. dla przedmiotowego wyrobu budowlanego (oznakowanego znakiem budowlanym) deklarację właściwości użytkowych Nr [...], w której wskazał Polską Normę wyrobu PN-EN 1451-1:2018-02. Producent zadeklarował m.in.:
- minimalną grubość ścianki dla DN/OD 110: 2,7 mm,
- średnia grubość ścianki: em,max ≤ 3,2,
- średnia średnica zewnętrzna dla DN/OD 110: dem,min.≥110,0 (dem,max≥ 110,4),
- średnia średnica wewnętrzna kielicha: dsm,min..: 110,4,
- głębokość kielicha za uszczelką: Amin.:≥ 36,
- minimalną grubość ścianki kielicha: e2.min 2,4,
- minimalną grubość ścianki w strefie rowka: e3, min.≥ 1,5,
- skurcz wzdłużny ≤ 2%,
- odporność na uderzenia TIR ≤ 10%.
Mając na uwadze wyniki badań przeprowadzonych przez akredytowane laboratorium - Instytut Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników w [...], Oddział Farb i Tworzyw w [...] co do grubości ścianki ( badanie wykazało wartość 2,61 mm, podczas gdy zadeklarowano wartość ≥ 2,7 mm) GINB stwierdził, że przedmiotowy wyrób budowlany nie spełnia wymagań określonych ustawą o wyrobach budowlanych, albowiem nie posiada on właściwości, która spełniałaby zadeklarowaną przez producenta cechę geometryczną: minimalną grubość ścianki.
W ocenie GINB, działanie producenta wypełniło dyspozycję art. 36b ustawy o wyrobach budowlanych.
Kierując się wytycznymi zawartymi w art. 36j ust. 3 ustawy o wyrobach budowlanych, organ odwoławczy ponownie przeanalizował wysokość nałożonej na producenta kary pieniężnej dochodząc do wniosku, że zachodzą uzasadnione podstawy do jej obniżenia.
GINB wskazał na art. 41 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 339/93 (Dz.U. L 218 z 13.8.2008, str. 30-47), który określa funkcje jakie powinny spełniać kary w przypadku naruszenia przepisów rozporządzenia. Kary te powinny być skuteczne, współmierne i odstraszające oraz mogą być zaostrzone w przypadku, gdy dany podmiot gospodarczy w przeszłości naruszył w podobny sposób przepisy przedmiotowego rozporządzenia.
Zdaniem GINB sporny wyrób nie spełniał jednej z dziewięciu badanych cech geometrycznych. Jednocześnie zakres odstępstw faktycznych od wartości deklarowanych nie jest wysoki, gdyż wynosi 3,33 % (cecha geometryczna - minimalna grubość ścianki).
Biorąc pod uwagę te okoliczności, organ odwoławczy stwierdził, że stopień naruszenia przepisów ustawy jest w badanej sprawie niski.
Analizując uprzednie kontrole Spółki organ wskazał, począwszy od 1 stycznia 2017 r. (data wejścia w życie przepisów dotyczących kar pieniężnych), jedynie WINB w toku przeprowadzonej w 2017 r. kontroli (nr akt: [...]), stwierdził nieprzestrzeganie przez producenta przepisów ustawy o wyrobach budowlanych w zakresie wyrobu budowlanego: rura PCV-V SN 4160, tj. stwierdził nieprawidłowości formalne w informacji towarzyszącej oznakowaniu i deklaracji właściwości użytkowych. Natomiast w toku kontroli (nr akt: [...]) przeprowadzonej w 2018 r. stwierdzono nieprawidłowości formalne w informacji towarzyszącej oznakowaniu i deklaracji właściwości użytkowych wystawionej dla wyrobu budowlanego: rura kanalizacyjna 160x3,3 2,0 m (SP PCV U).
Tak więc wyroby producenta były dotychczas trzykrotnie kontrolowane, w tym raz poddano je badaniom, które wykazały, że wyrób nie spełnia jednej z deklarowanych właściwości, co wpływa na zwiększenie wysokości kary pieniężnej.
Natomiast biorąc pod uwagę liczbę wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnionych na rynku krajowym niezgodnych z wymaganiami ustawy to producent w dniu 18 czerwca 2018 r. wyprodukował 576 sztuk zakwestionowanego wyrobu. GINB uznał, że jest to duża ilość wyrobu budowlanego wprowadzonego do obrotu, niezgodnego z wymaganiami ustawy, a zatem jest to okoliczność obciążająca, mająca wpływ na podwyższenie kary pieniężnej.
Miarkując wysokość kary pieniężnej organ miał na względzie współpracę Spółki z organem wymierzającym sankcję i przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania bowiem w toku postępowania odwoławczego producent udzielił odpowiedzi na wezwania organu. Takie zachowanie stanowi okoliczność łagodzącą i powinno skutkować obniżeniem kary pieniężnej.
W konsekwencji , biorąc pod uwagę przede wszystkim stopień naruszenia przepisów ustawy (niski), jak również okoliczności łagodzące (współpraca z organami prowadzącymi postępowanie), mając jednocześnie na względzie okoliczności obciążające (uprzednie naruszenie przepisów ustawy oraz liczbę wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu niezgodnych z wymaganiami ustawy) - organ zmniejszył wysokość kary do 22 000 zł.
Odnosząc się zaś do uwag dotyczących sprawozdania z badań nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. sporządzonego przez Instytut organ zaznaczył, że jest to laboratorium akredytowane, posiadające certyfikat wydany przez Polskie Centrum Akredytacji. Takie laboratorium zobligowane jest do posługiwania się normami badawczymi wskazanymi w odpowiednich specyfikacjach technicznych. Oznacza to, że laboratorium przy wykonywaniu badań musi posługiwać się takimi metodami badań, jak również przyrządami i materiałami, jakie są wskazane w normach badawczych. W niniejszej sprawie organ odwoławczy uznał, że jest brak okoliczności świadczących o tym, by odmówić wiarygodności wynikom badań akredytowanego laboratorium - Instytutowi.
Co do wniosku Spółki o przebadanie próbki kontrolnej, organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 26 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych, badanie próbki kontrolnej przeprowadza się na wniosek kontrolowanego, którym w niniejszej sprawie kontrolowanym był sprzedawca, tj. U. sp. z o.o. sp.k., a nie producent. Ponadto w aktach sprawy znajduje się oświadczenie kontrolowanego sprzedawcy z dnia 5 grudnia 2018 r., z którego wynika, że nie będzie wnioskował o przebadanie próbki kontrolnej. Tym samym wniosek producenta o przebadanie próbki kontrolnej był bezzasadny.
GINB wskazał, że pełnomocnik Spółki w dniu 15 kwietnia 2019 r. przeglądając akta przedmiotowej sprawy, zapoznał się ze stanowiskiem Laboratorium z dnia 31 stycznia 2019 r. W piśmie tym Laboratorium odniosło się do poszczególnych zagadnień poruszanych przez stronę wyjaśniając m.in. wątpliwości dotyczące wartości odchylenia standardowego, cech geometrycznych wyrobu budowlanego, jak również zagadnienia dotyczące sposobu obliczania wartości minimalnej (grubości ścianki). Ponadto Laboratorium wyjaśniło kwestie związane z opisem próbek wyrobu budowlanego, który ma być przedmiotem badania. Powyższe wyjaśnienia nie budzą wątpliwości GINB.
Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając;
(i) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji ustalenie, że wyrób budowlany nie spełnia zadeklarowanej przez producenta właściwości - minimalnej grubości ścianki oraz, że Spółka wprowadziła do obrotu wyrób budowlany niezgodny z ustawą w ilości 576 sztuk, a także zaniechanie rozpatrzenia całego materiału dowodowego w celu ustalenia wysokości kary pieniężnej;
(ii) naruszenie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych wobec błędnej wykładni i przyjęcia, iż Spółka nie jest uprawniona do złożenia wniosku o przeprowadzenia badania próbki kontrolnej;
(iii) naruszenie art. 36j ust. 3 ustawy o wyrobach budowlanych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przy miarkowaniu nałożonej na Spółkę kary pieniężnej,
(iv) naruszenie art. 36b ustawy o wyrobach budowlanych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ustalenie kary pieniężnej nałożonej na Spółkę w wysokości 22.000 zł;
(v) naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. wobec zaniechania wyczerpującego wyjaśnienia w uzasadnieniu Decyzji podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia, w szczególności niewyjaśnienie dlaczego i na podstawie jakich dowodów organ uznał, że w omawianej sprawie Spółka wprowadziła do obrotu wyrób budowlany niezgodny z ustawą w ilości 576 sztuk oraz, że wyrób budowlany nie spełnia zadeklarowanej właściwości - minimalnej grubości ścianki, a także z jakich względów Organ ustalił wysokość kary pieniężnej w kwocie 22.000 zł;
(vi) naruszenia art. 12 § 1 k.p.a., poprzez uchybienie obowiązkowi wnikliwego działania w sprawie.
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji GINB, a także poprzedzającej ją decyzji WINB i zasadzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi podnoszone zarzuty zostały szczegółowo omówione.
GINB wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu, albowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja GINB w przedmiocie nałożenia na Skarżącą jako producenta kary pieniężnej w wysokości 22 000 złotych za wprowadzenie do obrotu wyrobu budowlanego: rury kanalizacyjnej, który nie posiadał deklarowanej przez producenta w Krajowej Deklaracji Właściwości Użytkowych nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. właściwości użytkowej dla zasadniczej charakterystyki: cechy geometryczne (minimalna grubość ścianki) wymagana ≥ 2,7 mm, zaś badanie wykazało wartość 2,61 mm.
W sprawie bezsporne jest, że Skarżąca naruszyła przepisy ustawy o wyrobach budowlanych umieszczając na wyrobie budowlanym informację o właściwości użytkowej (minimalna grubość ścianki) wyrobu budowlanego, który to wyrób nie posiadał tych właściwości użytkowych.
Zastrzeżenia Skarżącej budzi jednak sposób prowadzenia przez organ postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oraz orzeczona przez organ kara, która jest niewspółmierna do stwierdzonego naruszenia.
Po pierwsze Skarżąca wywodzi, że organ dokonał nieprawidłowej wykładni art. 26 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych w zakresie ustalenia kręgu podmiotów uprawnionych do żądania przeprowadzenia badania próbki kontrolnej. W art. 2 tej ustawy nie zawarto definicji kontrolowanego, na podstawie której można byłoby jednoznacznie przesądzić, iż kontrolowanym w takim stanie faktycznym jak w przedmiotowej sprawie jest wyłącznie sprzedawca. Takie więc zawężające określenie podmiotów uprawnionych do wnioskowania powoduje, że Spółka faktycznie została pozbawiona prawa do czynnego działania w sprawie, w której wydane rozstrzygniecie dotyczy bezpośrednio jej obowiązków jako producenta.
Odnosząc się do tego zarzutu organ wskazał, że kontrolowanym w przedmiotowej sprawie, tj. podmiotem, któremu przysługuje prawo do złożenia wniosku o zbadanie próbki kontrolnej był sprzedawca, u którego przeprowadzono kontrolę (U. sp. z o.o. sp.k.). Zdaniem organu nie można mówić o uznaniowości organu w przedmiotowej kwestii ponieważ przepis wprost, kto może złożyć taki wniosek.
Ustosunkowując się do tego zarzutu należy wskazać, że zgodnie z art. 26 u.w.b. właściwy organ może zlecić badanie pobranych próbek wyrobu budowlanego lub próbek kontrolnych akredytowanemu laboratorium, albo - w przypadku, gdy żadne laboratorium nie posiada akredytacji w zakresie kontrolowanego wyrobu budowlanego - laboratorium właściwej przedmiotowo jednostki oceny technicznej lub laboratorium właściwej przedmiotowo krajowej jednostki oceny technicznej. Badanie próbki kontrolnej przeprowadza się na wniosek kontrolowanego (ust. 1). Po przeprowadzeniu badań sporządza się sprawozdanie z badań, które dołącza się do protokołu kontroli (ust. 2). Jeżeli przeprowadzone badania wykazały, że wyrób budowlany nie spełnia wymagań określonych niniejszą ustawą, kontrolowany jest obowiązany do uiszczenia opłaty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań. Do kosztów tych zalicza się koszty badań przeprowadzonych przez laboratoria, o których mowa w ust. 1, oraz koszty transportu i przechowywania próbki (ust. 3). Opłatę, o której mowa w ust. 3, właściwy organ ustala, w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Opłatę uiszcza się w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia. W przypadku nieuiszczenia jej w terminie podlega ona ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (ust. 4). Opłata, o której mowa w ust. 3, stanowi dochód budżetu państwa (ust. 5). W przypadku gdy przeprowadzone badania wykazały, że wyrób budowlany spełnia wymagania określone niniejszą ustawą, koszty przeprowadzonych badań ponosi Skarb Państwa (ust. 6). Wyniki badań próbek, o których mowa w ust. 1, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego publikuje, w formie komunikatu, w Biuletynie Informacji Publicznej Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego (ust. 7).
Sąd zauważa, że art. 26 ust. 3 u.w.b. został zmieniony z dniem 30 grudnia 2010 r. ustawą z dnia 21 maja 2010 r. o zmianie ustawy o wyrobach budowlanych oraz ustawy o systemie oceny zgodności (Dz. U. Nr 114, poz. 760). W wyniku nowelizacji zawarty w ww. przepisie ustawy o wyrobach budowlanych wyraz "producent" został zastąpiony wyrazem "kontrolowany". Zatem zmianie uległ adresat zawartej w przepisie normy. Obecnie podmiotem obowiązanym do uiszczenia opłaty z tytułu kosztów przeprowadzonych badań nie jest producent, ale kontrolowany, pod pojęciem którego - stosownie do treści art. 2 pkt 9 u.w.b. - mieści się przedsiębiorca w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 672 z późn. zm.), u którego prowadzi się kontrolę wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu. Wprowadzona zmiana ma na celu zwiększenie efektywności kontroli organów nadzoru budowlanego oraz ochronę nabywców przed wyrobami niebezpiecznymi lub o gorszych właściwościach użytkowych niż deklarowane przez producenta.(v. wyrok NSA z18 października 2018 r. o sygn. akt II GSK 852/18 oraz wyrok WSA w Warszawie z 29 listopada 2017 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1023/17).
W tej sytuacji podmiotem kontrolowanym niniejszej sprawie w rozumieniu art. 26 ust.1 ustawy o wyrobach budowlanych był wyłącznie sprzedawca, u którego miała miejsce kontrola WINB, przeprowadzona w dniu 4 października 2018 r. - 5 grudnia 2018 r., dotycząca m.in. spornego wyrobu budowlanego w postaci rur kanalizacyjnych, wyprodukowanych przez Skarżącą, co zostało utrwalone w protokole kontroli z dnia [...] grudnia 2018 r. o nr [...]. Jak wyżej wskazano wszczęto w tym zakresie postępowanie administracyjne i decyzjami z [...] lutego 2019 r. WINB zakazał dalszego udostępniania spornego wyrobu budowlanego objętego kontrolą, zaś drugą decyzją z [...] lutego 2019 r. organ ten nakazał wycofanie tego wyrobu z obrotu. W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 26 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych okazał się nieusprawiedliwiony.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wysokości nałożonej przez organ kary wskazać należy, że w treści art. 36 b ustawy o wyrobach budowlanych ustawodawca określił wyłącznie górne granice kar, pozostawiając uznaniu administracyjnemu właściwego organu wysokość nakładanych kar w konkretnym przypadku. W celu prawidłowego ustalenia tej wysokości ustawodawca stworzył katalog dyrektyw, którymi należy kierować się przy jej nakładaniu.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom Skarżącej organ miarkując wysokość kary prawidłowo zastosował dyrektywy wymiaru kary określone w treści art. 36j ust. 3 ustawy o wyrobach budowlanych i szczegółowo odniósł się do poszczególnych przesłanek wpływających na zwiększenie lub zmniejszenie wysokości kary pieniężnej. Każda z nich została opisana w uzasadnieniu decyzji, a następnie dokonano podsumowania zastosowanych kryteriów.
Kierując się kryteriami ustawowymi organ słusznie uznał, że istotne znaczenie z punktu widzenia oceny stopnia naruszenia przepisów ustawy mają obowiązujące dla poszczególnych wyrobów budowlanych systemy oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych. W przypadku przedmiotowego wyrobu budowlanego nie spełniał on jednej z dziewięciu badanych cech geometrycznych. Jednocześnie zakres odstępstw faktycznych od wartości deklarowanych nie jest wysoki, gdyż wynosi 3,33 % (cecha geometryczna - minimalna grubość ścianki).
Z drugiej strony nie można było podzielić zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 36j ust. 3 i art. 36b ustawy o wyrobach budowlanych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie przy miarkowaniu nałożonej na Spółkę kary pieniężnej i ustalenie kary pieniężnej nałożonej na Spółkę w wysokości 22.000 zł;
Niewątpliwie na podwyższenie wysokości kary słusznie miały wpływ zarówno ilość rur kanalizacyjnych wprowadzonych do obrotu (576 sztuk) oraz uprzednie trzy przypadki naruszenia ustawy przez Skarżącą w 2017 r. i w 2018 r. Ponadto pomimo wezwania Skarżąca nie przedstawiła organowi dokumentacji handlowej dotyczącej sprzedaży owych 576 sztuk bowiem "ewidencja sprzedaży czy też ewidencja przesunięć międzymagazynowych nie zawiera daty produkcji wyrobu". Dlatego brak jest uzasadnionych podstaw do zakwestionowania ustaleń organu w tym zakresie, a co za tym idzie zarzut skargi podważający ilość wadliwego wyrobu budowlanego nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Zasadnie organ oparł się na wskazanej przez Skarżącą w pismach z 20 sierpnia 2019 r. i 26 września 2019 r. wielkości partii tego wyrobu wyprodukowanej w dniu 18 czerwca 2018 r. (576 sztuk), na dowód czego przesłano kopię przychodu wewnętrznego.
Skarżąca podnosi, że skoro procentowy stopień naruszenia ustawy wyliczony przez organ wynosił na 3,33%, to odnosząc to do kwoty 100.000 zł jako 100% odstępstwa od ustawy, daje to kwotę 3.300 zł.
Jednakże należy zaznaczyć, że sporny wyrób - rura kanalizacyjna została przez Skarżącą jako producenta wprowadzona do obrotu jako wyrób spełniający wymogi minimalnej grubości ścianki i - oprócz zabezpieczonych 8 sztuk - partia 576 sztuk została sprzedana odbiorcom, a zatem wykorzystana w budownictwie.
Warunki wprowadzenia do obrotu wyrobu budowlanego określa art. 4 ustawy o wyrobach budowlanych. W myśl tego przepisu wyrób budowlany może być wprowadzony do obrotu lub udostępniany na rynku krajowym, jeżeli nadaje się do stosowania przy wykonywaniu robót budowlanych, w zakresie odpowiadającym jego właściwościom użytkowym i zamierzonemu zastosowaniu co oznacza, że jego właściwości użytkowe umożliwiają prawidłowo zaprojektowanym i wykonanym obiektom budowlanym, w których ma on być zastosowany w sposób trwały, spełnienie podstawowych wymagań, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
W piśmiennictwie wskazuje się , że chroniąc interes publiczny i słuszny interes obywateli, art. 5 prawa budowlanego nakazuje, aby obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować zapewniając wymienione już wcześniej wymogi podstawowe. Spełnienie tych wymogów powinny również gwarantować wprowadzane do obrotu wyroby budowlane.(Kisilowska Helena, Smarż Joanna, Ustawa o wyrobach budowlanych. Komentarz, WKP 2017 - komentarz , stan prawny : 1 marca 2017 r.).
Idąc tym tokiem rozumowania należy podkreślić, że niezapewnienie odpowiedniej grubości ścianki rury kanalizacyjnej przez producenta jakim jest Skarżąca może potencjalnie wpływać na jakość obiektów budowlanych i urządzeń budowlanych. Ponadto, w tym przypadku naruszono także prawo konsumenta do rzetelnej informacji o produkcie.
Dlatego też za bezzasadny Sąd uznał zarzut dotyczący naruszenia art. 36j ust. 3 ustawy o wyrobach budowlanych.
Odnosząc się do sformułowanych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia zasad postępowania w rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdza, że nie znajdują one uzasadnienia. Zdaniem Sądu organ wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. Nie doszło do naruszenia praw Skarżącej jako strony. GINB szczegółowo odniósł się także do zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada warunkom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. W toku postępowania nie doszło też do naruszenia art. 12 k.p.a. bowiem organy wnikliwie zbadały sprawę w każdym jej aspekcie.
Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy – p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło