VI SA/Wa 2739/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant sekr. sąd. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] września 2021 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ"), działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24, ust. 7 oraz art. 109 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1285, dalej: "ustawa o świadczeniach") w związku z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm. dalej: "K.p.a."), stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym W. P. (dalej: "Strona", "Skarżący") w okresie od 1 marca 2018 r. do nadal z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik spółki komandytowej [...] dalej: "Spółka w likwidacji"). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NFZ wyjaśnił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] (dalej: "ZUS") pismem z 16 lutego 2021 r. na podstawie art. 109 ustawy wystąpił z wnioskiem o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Strony z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od 1 marca 2018 r. jako wspólnik Spółki w likwidacji. Pismem z 18 marca 2021 r. Strona została poinformowana o wszczęciu postepowania. Prezes NFZ wyjaśnił następnie, że w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ustalono, że spółka komandytowa [...] LTD SPÓŁKA KOMANDYTOWA 16 lutego 2016 r. została zarejestrowana w Rejestrze Przedsiębiorców pod nr KRS [...]. Następnie 1 marca 2018 r. nastąpiła zmiana nazwy ww. spółki na [...]. Organ dodał, ze ZUS wskazał, iż Strona w rozpatrywanym okresie tj. od 1 marca 2018 r. spełnia warunki do wyłączenia z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych jako wspólnik spółki komandytowej z uwagi na inny tytuł do ubezpieczeń społecznych tj. pozarolniczą działalność gospodarczą, zarejestrowaną w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Jednocześnie, zgodnie z danymi zawartymi w ww. rejestrze (Dział 1, Rubryka 7- dotyczącym danych wspólników), Strona od 16 lutego 2016 r. figuruje jako wspólnik ww. spółki. Strona oraz wspólnicy Spółki w likwidacji w rozpatrywanym okresie tj. od 1 marca 2018 r. nie zgłaszali zawieszenia prowadzenia działalności pozarolniczej, co wynika z danych zawartych w rejestrze, prowadzonym przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Ponadto, jak wskazał Prezes NFZ, z przedmiotowego rejestru wynika, iż 1 marca 2018 r. otwarto likwidację ww. podmiotu, która do dnia wydania niniejszej decyzji nie została zakończona. Ww. spółka nie została wykreślona z KRS. Prezes NFZ wskazał dalej, ze jak wynika z korespondencji ZUS, Strona jako wspólnik spółki komandytowej zgłosił się do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 1 marca 2018 r., a w przekazanych dokumentach rozliczeniowych od marca 2018 r. do grudnia 2020 r. wykazał podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne w podwójnej wysokości. Zgodnie z informacjami ZUS Strona nie opłaciła wszystkich składek na ubezpieczenie zdrowotne. W tym stanie rzeczy organ stwierdził, iż Strona jest osobą prowadzącą pozarolniczą działalność jako wspólnik spółki komandytowej w rozumieniu art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych od dnia rejestracji w KRS tj. od 16 lutego 2016 r. Organ dodał, że ze zgromadzonych dowodów wynika, iż na 25 sierpnia 2021 r. nie zakończono postępowania likwidacyjnego. Odnosząc się do argumentacji Strony, że po 1 marca 2018 r. Spółka w likwidacji nie prowadzi działalności pozarolniczej, zauważył, iż podstawą podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego Strony jako wspólnika w Spółce w likwidacji jest fakt posiadania statusu wspólnika spółki komandytowej - niezależnie od tego, czy prowadzi on działalność w spółce. Organ zauważył, iż prowadzenie działalności pozarolniczej obejmuje także wszelkie czynności zmierzające do jej uruchomienia bądź zamknięcia np. załatwianie spraw urzędowych. Pogląd ten, jak podkreślił organ, znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, w tym w wyroku Sądu Najwyższego z 25 listopada 2005 r. sygn. akt I UK 80/05. Organ ponadto podkreślił, iż podejmowanie i wykonywanie działalności odbywa się na własny rachunek i na własne ryzyko przedsiębiorcy, a w polskim systemie prawnym nie ma obowiązku prowadzenia działalności gospodarczej. W konsekwencji, zdaniem Prezesa NFZ, zgodnie z treścią art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, Strona podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik spółki komandytowej w okresie wskazanym w sentencji zaskarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając decyzję Prezesa NFZ z [...] września 2021 r. wniósł o jej uchylenie w całości, a także zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 66 ust. 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż Skarżący podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z uwagi na funkcję wspólnika w spółce [...] LTD Spółka komandytowa, a co za tym idzie uznanie przez organ, iż Skarżący był podmiotem prowadzącym działalność pozarolniczą w rozumieniu ww. normy prawnej, 2) art. 8 ust. 6 pkt 1 w zw. z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 z późn. zm.) w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, poprzez uznanie, iż Skarżący prowadzi działalność pozarolniczą, w sytuacji, gdy jest on wspólnikiem Spółki w likwidacji, a co nie wypełnia przesłanki działalności pozarolniczej. W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął powyższe zarzuty podnosząc, że podstawowym kryterium służącym kwalifikacji danego podmiotu jako objętemu ubezpieczeniu społecznemu jest pojęcie prowadzenia działalności pozarolniczej. Jak wskazuje się w orzecznictwie ogłoszenie upadłości likwidacyjnej nie jest obojętne dla oceny statusu wspólnika i stwierdzeniu czy prowadzi on działalność pozarolniczą. W ramach upadłości likwidacyjnej wspólnik nie traci swojego statusu wspólnika, a jak wskazuje się w orzecznictwie ma ono wpływ na wypełnienie przesłanki prowadzenia działalności pozarolniczej. Skarżący powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z [...] maja 2021 r., sygn. akt [...], dotyczącego spółki, wobec której została ogłoszona upadłość likwidacyjna. Zdaniem Skarżącego, podobna sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Spółka w trakcie likwidacji, gdzie zgodnie z art. 77 K.s.h. to likwidatorzy prowadzą bieżące sprawy spółki polegające między innymi na zakończeniu bieżących spraw spółki, ściągnięciu wierzytelności i upłynnieniu majątku spółki. Skarżący podkreślił, że w okresie od 1 marca 2018 r. do teraz nie prowadził czynności likwidacyjnych, bowiem aktualnie likwidatorem jest osoba wyznaczona przez sąd. Skarżący dodał, że od 1 marca 2018 r. nie prowadził w sposób faktyczny spraw spółki, bowiem prawa te przechodzą od tego momentu na kolejnych likwidatorów spółki. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zamieszczonym w powołanym wyżej postanowieniu, kluczowym w kontekście oceny prowadzenia działalności pozarolniczej jest utrata prawa zarządu nad spółką, co niewątpliwie ma również miejsce w niniejszej sprawie. Skarżący dodał, że w ramach pełnienia funkcji wspólnika nie wykonuje jakichkolwiek obowiązków związanych z prowadzeniem spraw spółki, w tym spraw urzędowych, bowiem tego typu sprawami zajmuje się likwidator spółki, a ocena wypełnienia przesłanki prowadzenia działalności pozarolniczej nie powinna się sprowadzać do samego stwierdzenia zaistnienia fikcji prawnej jaką jest powiązanie prowadzenia działalności gospodarczej z funkcją wspólnika danej spółki. Ocena ta powinna zostać pogłębiona o faktyczne stwierdzenie, czy dana spółka działa w sposób zorganizowany i ciągły prowadzi działalność gospodarczą oraz czy dana osoba wpływa na działania tejże spółki. W ocenie Skarżącego, w okresie od 1 marca 2018 r. do teraz nie podlega on obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z uwagi na brak wypełnienia przesłanki prowadzenia działalności pozarolniczej. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sporna w niniejszej sprawie jest kwestia podlegania Skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki komandytowej znajdującej się w likwidacji. Skarżący podnosi w skardze, że sama funkcja wspólnika spółki znajdującej się w likwidacji nie jest wystarczająca dla uznania, że zaistniała przesłanka podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w postaci prowadzenia działalności pozarolniczej, konieczne jest bowiem ustalenie, czy dana spółka działa w sposób zorganizowany i w sposób ciągły prowadzi działalność gospodarczą oraz, czy wspólnik wpływa na działania tej spółki. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym, w brzmieniu obowiązującym do 30 kwietnia 2018 r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (w obecnym brzmieniu: na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 424 i 1086) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników). Zgodnie z definicją z art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, jest nią osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Jak natomiast wynika z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlega spełniający warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, m.in. wspólnik spółki komandytowej. Dodania też wymaga, że zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c-i, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Jak natomiast wynika z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu obowiązującym do 30 kwietnia 2018 r., obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (po 30 kwietnia 2018 r., na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców). Z powyższej regulacji wynika, że objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki komandytowej istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia jej zaprzestania. Oznacza to, że wspólnik spółki komandytowej jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie, w którym posiada status wspólnika spółki komandytowej. Jak wynika z art. 109 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1526 z późn. zm., dalej: "K.s.h."), spółka komandytowa powstaje z chwilą wpisu do rejestru. Zgodnie z art. 103 § 1 K.s.h., w sprawach nieuregulowanych w niniejszym dziale do spółki komandytowej stosuje się odpowiednio przepisy o spółce jawnej, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem dotyczącym spółki jawnej, który stosuje się odpowiednio do spółki komandytowej, jest art. 84 § 2 K.s.h., zgodnie z którym rozwiązanie spółki następuje z chwilą wykreślenia jej z rejestru. Z cyt. regulacji prawnej można wywieść, że wspólnik spółki komandytowej posiada status wspólnika spółki komandytowej w okresie kiedy spółka komandytowa jest wpisana do rejestru i w tym też okresie jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki komandytowej. Ponadto z regulacji tej wynika, że sam fakt pozostawania danej osoby wspólnikiem spółki komandytowej przesądza o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu, niezależnie od faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej przez tę spółkę w okresie, w którym spółka komandytowa jest wpisana do rejestru, a więc również niezależnie od faktu prowadzonej likwidacji tej spółki. Wyklucza to zatem argumentację Skarżącego, iż ocena wypełnienia przesłanki prowadzenia działalności pozarolniczej nie powinna się sprowadzać do samego stwierdzenia zaistnienia fikcji prawnej jaką jest powiązanie prowadzenia działalności gospodarczej z funkcją wspólnika danej spółki, lecz powinna zostać pogłębiona o faktyczne stwierdzenie, czy dana spółka działa w sposób zorganizowany i w sposób ciągły prowadzi działalność gospodarczą oraz czy dana osoba wpływa na działania tejże spółki. Ustawodawca przyjął bowiem rozwiązanie, zgodnie z którym o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wspólnika spółki komandytowej, rozstrzyga w istocie sam fakt istnienia spółki komandytowej, który zamyka się w okresie od momentu wpisania spółki do rejestru do momentu jej wykreślenia z rejestru. Skarżący w niniejszej sprawie nie kwestionuje swojego statusu wspólnika Spółki w likwidacji w okresie którego dotyczy zaskarżona decyzja, a więc od 1 marca 2018 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji – tj. [...] września 2021 r. Spółka w tym okresie nie została wykreślona z rejestru. Nie budzi też wątpliwości Sądu fakt, że likwidacja spornej spółki była prowadzona przez likwidatorów wyznaczonych przez sąd i likwidatorem nie był Skarżący. W świetle przedstawionych powyżej wyjaśnień, nie jest to kwestia rozstrzygająca, niemniej jednak należy wskazać, że zgodnie z art. 77 § 2 K.s.h., mającym zastosowanie do spółki komandytowej w związku z art. 103 § 1 K.s.h., w stosunkach wewnętrznych likwidatorzy są obowiązani stosować się do uchwał wspólników. Likwidatorzy ustanowieni przez sąd powinni stosować się do jednomyślnych uchwał powziętych przez wspólników oraz przez osoby mające interes prawny, które spowodowały ich ustanowienie. Oznacza to, że wspólnicy likwidowanej spółki komandytowej mają możliwość wpływu na działania likwidatora spółki i takiej możliwości nie był pozbawiony również Skarżący. W tym stanie rzeczy, Sąd stwierdza, że niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez Prezesa NFZ art. 66 ust. 1 lit. c) ustawy o świadczeniach oraz art. 8 ust. 6 pkt 1 w zw. z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, poprzez uznanie, iż Skarżący prowadzi działalność pozarolniczą, w sytuacji, gdy jest on wspólnikiem Spółki w likwidacji, co zdaniem Skarżącego, nie wypełnia przesłanki działalności pozarolniczej. Prezes NFZ prawidłowo uznał w niniejszej prawie, że Skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 marca 2018 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik spółki komandytowej w likwidacji, przyjmując, że podstawą podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wspólnika spółki komandytowej w likwidacji jest fakt posiadania statusu wspólnika tej spółki, niezależnie od tego, czy prowadzi on działalność w spółce. Podkreślenia wymaga, że stanowisko to jest zgodne ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 12 sierpnia 2020 r. sygn. akt I UK 337/19). Powołany przez Skarżącego postanowienie Sądu Najwyższego z [...] maja 2021 r. sygn. akt [...], dotyczy spółki wobec, której ogłoszono upadłość. Postanowieni to zatem, w ocenie Sądu nie odnosi się do stanu faktycznego adekwatnego w niniejszej sprawie. Sąd stwierdził, że organ w przedmiotowej sprawie nie naruszył przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325).