VI SA/Wa 2790/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędzia WSA Dorota Pawłowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej uchyla zaskarżoną decyzję; zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego J. S. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2020 r. nr [...], którą organ centralny działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., zwanej dalej kpa), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 470, ze zm., zwanej dalej udp) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 890), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, ze zm., zwanej dalej utd), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez stronę od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2020 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1 500 zl z przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzję wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. GITD nałożył na J. S. karę pieniężną w wysokości 1 500 zł (słownie: jeden tysiąc pięćset złotych). Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. W dniu 23 grudnia 2019 r. o godzinie 07:35:22 urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi ekspresowej [...] zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...], poruszającego się wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...]. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisany pod stosownym numerem ewidencyjnym. Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat GITD ustalił, że ww. pojazd nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 udp, co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekracza 3,5 tony, a właścicielem pojazdu w dniu powstania naruszenia był Pan J. S. Powyższe ustalono w ramach prowadzonej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego kontroli stacjonarnej obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Pismem z dnia 22 kwietnia 2020 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 kpa. Pismo zostało doręczone stronie w trybie art. 43 kpa w dniu 28 kwietnia 2020 r. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Organ wskazał, że odcinek drogi ekspresowej [...], po której ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów w dniu 23 grudnia 2019 r., został wyszczególniony w zał. 1 pkt 13 lit. f do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Mając na względzie powyższe okoliczności organ centralny stwierdził, że korzystający z drogi publicznej w dniu 23 grudnia 2019 r. naruszył obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej. Konsekwencją tego było nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 1 500 zl stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 udp. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku strona załączyła wydruk z systemu Viatoll. Ponownie rozpoznając sprawę Główny Inspektor Transportu Drogowego w celu ustalenia prawdy obiektywnej przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe w trybie art. 136 kpa. Na podstawie pisma z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Departamentu Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej Ministerstwa Finansów ustalono, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 23 grudnia 2019 r. po drodze krajowej nr [...] o godzinie 07:35:22 nie została uiszczona. Przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak środków na koncie użytkownika. Kierujący pojazdami zarejestrowanymi na umowie użytkownika byli informowani o niskim stanie salda od dnia 15 lipca 2019 r. od godziny 18:19:10 za pośrednictwem sygnalizacji urządzeń pokładowych Viabox zainstalowanych w pojazdach. Konto użytkownika zostało zasilone środkami pieniężnymi w dniu 23 grudnia 2019 r. o godzinie 07:53:15, kwotą 120 zł. Umowa zawarta z użytkownikiem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu. Użytkownik nie składał reklamacji w związku z nieprawidłowym działaniem urządzenia viabox. W dniu naruszenia nie odnotowano nieprawidłowości w działaniu systemu oraz urządzeń kontrolnych. W dniu 24 czerwca 2020 r. o godzinie 17:20:50 użytkownik wymienił urządzenie viabox nr [...]. Przy wymianie urządzenie pokładowe viabox zostało sklasyfikowane jako funkcjonalne. Główny Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił stronę o nowym materiale dowodowym i poinformował, że strona przed wydaniem decyzji ma prawo do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań. Zawiadomienie zostało doręczone w trybie art. 43 kpa w dniu 14 sierpnia 2020 r. Na podstawie pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. organ ustalił, że w ww. dniu odcinek drogi krajowej nr [...] był oznakowany tabliczkami T-34. Znaki informujące o konieczności uiszczania opłaty elektronicznej były umieszczone prawidłowo. Ponadto wskazane w piśmie zarządcy drogi przeprowadzone kontrole ustawienia tabliczek T-34 nie wykazały w tym zakresie nieprawidłowości. Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie następujących dowodów: informacji zarejestrowanych w ramach kontroli stacjonarnej, danych zawartych w bazie CEPiK, pisma z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...], pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, GITD decyzją z dnia [...] października 2020 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2020 r. o nałożeniu na stronę kary pieniężnej za przejazd po płatnym odcinku drogi bez uiszczenia opłaty elektronicznej. W uzasadnieniu decyzji GITD podał, że w dniu 23 grudnia 2019 r. o godzinie 07:35:22 urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi ekspresowej [...] zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...], poruszającego się wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...]. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy. Mając na względzie powyższe okoliczności stwierdzono, że korzystający z drogi publicznej w dniu 23 grudnia 2019 r. naruszył obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej. Konsekwencją tego było nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 udp. GITD wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 110 ze zm.), za które uważa się także zespól pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Jednocześnie przy określaniu dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów sumuje się dopuszczalną masę całkowitą pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy. Ponadto w przepisie art. 13 ust. 1 pkt 3 udp wyraźnie zaznaczono, że obowiązek dotyczy pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Dopuszczalna masa całkowita to zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 54 prawa o ruchu drogowym dopuszczalna największa określona właściwymi warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze. Stosownie do treści art. 13k ust. 1 udp wysokość kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej uzależniona jest od rodzaju pojazdu, za przejazd którego nie została uiszczona opłata elektroniczna. W niniejszej sprawie kara wynosi 1500 zł. Wysokość kary pieniężnej przepis określa w sposób sztywny (jedna wysokość kary za dany rodzaj naruszenia). Organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej, dlatego też regulacja wynikająca z art. 189d kpa, na mocy art. 189a § 2 pkt 1 nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. W rozpoznawanej sprawie na podstawie danych znajdujących się w CEPiK ustalono, że kontrolowany pojazd został zarejestrowany jako samochód ciężarowy i dlatego posiadaczowi została wymierzona kara pieniężna na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 udp tj. w wysokości 1 500 zł. Główny Inspektor Transportu Drogowego, ponownie rozpoznając sprawę, mając na względzie treść art. 7, art. 77 oraz art. 80 kpa stwierdził, iż w zaskarżonej decyzji z [...] czerwca 2020 r. prawidłowo ustalono stan faktyczny. Na poczynione ustalenia w pełni pozwalał zgromadzony materiał dowodowy. Zdaniem organu z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że przejazd odbywał się bez uiszczenia opłaty elektronicznej.. Reasumując GITD stwierdził, że korzystający z drogi krajowej, wykonując przejazd w ustalonym powyżej stanie faktycznym, był zobowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Powyższy obowiązek nie został dopełniony, dlatego też organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy i karę pieniężną w wysokości 1 500 zł (słownie: jeden tysiąc pięćset złotych) za naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 3 udp stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 udp nałożył słusznie i zgodnie z prawem. Powyższa decyzja GITD z dnia [...] października 2020 r. stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W swojej skardze J. S. zakwestionował prawidłowość wydanej decyzji. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna, albowiem przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Sąd stwierdza, że działający w sprawie organ administracji nie ustalił stanu faktycznego w sposób nie budzący wątpliwości. Należy przypomnieć, że GITD rozpoznając sprawę ponownie, nie powinien ograniczyć się wyłącznie do poparcia swojego wcześniejszego rozstrzygnięcia. Sąd zauważa, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znajdują się sprzeczne informacje odnośnie stanu faktycznego sprawy. Na stronie drugiej uzasadnienia decyzji wskazano, że "Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że ww. pojazd nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 udp, co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej." Kilka akapitów poniżej organ podał, że "Na podstawie pisma z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Departamentu Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej Ministerstwa Finansów ustalono, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 23 grudnia 2019 r. po drodze krajowej nr [...] o godzinie 07:35:22 nie została uiszczona. Przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak środków na koncie użytkownika." Zestawienie powyższych informacji nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, czy nieuiszczenie opłaty elektronicznej wynikało z braku w pojeździe stosownego urządzenia do regulowania opłat czy też urządzenie takie było lecz na koncie nie było wystarczających środków do uiszczenia opłaty. Z powyższego wynika, że GITD nie ustalił stanu faktycznego sprawy. W tej sytuacji mając na uwadze nieprawidłowo ustalony stan faktyczny brak było podstaw do nałożenia kary pieniężnej wobec naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Sąd stwierdza, że jedną z naczelnych zasad procedury administracyjnej jest wyrażona w art. 7 kpa zasada prawdy materialnej, zgodnie z którą organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta znajduje rozwinięcie w dalszych przepisach, między innymi w art. 77 § 1 kpa, zgodnie, z którym organ administracji publicznej winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Z kolei w myśl art. 80 kpa udowodnienie danej okoliczności ma nastąpić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, również tego przedstawionego przez stronę postępowania. Dostrzec przy tym trzeba, iż naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa nastąpi nie tylko w sytuacji, gdy organ dokona oceny okoliczności faktycznych na podstawie niektórych tylko dowodów zgromadzonych w sprawie, ale również wówczas, gdy nie podejmie pełnych działań dla wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Mając na uwadze powyższe, dokonując oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia uznać należało, że wydano je bez dokładnego wyjaśnienia sprawy, tj. z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa. Ponadto organ powinien dać wyraz dokonanej analizie materiału dowodowego w uzasadnieniu decyzji, czego wymaga przepis art. 107 § 3 kpa stanowiący, że uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Nieustalenie przez organy lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ powinien odnieść się do wszystkich aspektów sprawy, które Sąd przedstawił powyżej. Bez jednoznacznego wyjaśnienia ww. kwestii nie jest możliwe wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Wskazane powyżej uchybienia przesądziły o uchyleniu przez Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a zaskarżonej decyzji, gdyż wskazane naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. ----------------------- 7