VI SA/Wa 28/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia odmówił M. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Do wydania postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] sierpnia 2012 r. wydał decyzję nr [...] stwierdzającą objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym M. K. z tytułu pobierania stypendium [...] przyznanego przez P. w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] grudnia 2009 r. Decyzja została doręczona M. K. w dniu [...] sierpnia 2012 r. Na zwrotnym poświadczeniu odbioru decyzji widnieje podpis adresata przesyłki – M. K. M. K., w dniu [...] sierpnia 2012 r. wniosła odwołanie do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...]z dnia [...] sierpnia 2012 r. wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. We wniosku o przywrócenie terminu podniosła, że przedmiotową decyzje odebrał jej dziadek. Ona sama, z uwagi na wyjazd trwający od [...] sierpnia 2012 r. do [...] sierpnia 2012 r. i związane z nim obowiązki i trudności, nie była w stanie wnieść odwołania do dnia [...] sierpnia 2012 r., w którym to dniu upłynął termin do jego złożenia i bez swej winy z uwagi na wyjazd urlopowy, nie dochowała krótkiego, siedmiodniowego terminu. Dołączyła kserokopie biletów kolejowych. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, przytaczając treść art. 58 k.p.a. stwierdził brak przesłanek dla wydania postanowienia przywracającego termin do wniesienia odwołania. Organ zauważył, że niemożność dokonania czynności w terminie nie miała charakteru obiektywnego i nie trwała przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności - wniesienia odwołania. W pierwszej kolejności zauważył, że wbrew twierdzeniom skarżącej, iż przesyłkę odebrał dziadek skarżącej, na jej zwrotnym poświadczeniu odbioru widnieje podpis skarżącej – M. K. oraz, że decyzja została doręczone jej osobiście - w dniu [...] sierpnia 2012 r. Organ podkreślił także, że niemożność dokonania czynności w terminie nie miała charakteru obiektywnego i nie trwała przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności - wniesienia odwołania tj. zaskarżoną decyzję doręczono w dniu [...] sierpnia 2012 r., a wyjazd nastąpił w dniu [...] sierpnia 2012 r. Skarżąca miała więc czas na złożenie odwołania w ustawowym terminie, zwłaszcza że wyjazd nastąpił do innego miasta w Polsce, co wynika z załączonych kserokopii biletów kolejowych. Istniała zatem możliwość dokonania przedmiotowej czynności. Skargę na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2012 r. złożyła M. K. wnosząc o jego uchylenie, zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. art. 58 § 1 k.p.a. przez bezpodstawną odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, 2. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez niepodjęcie działań mających na celu ustalenie kto odebrał pismo kierowane do M. K. W odpowiedzi na skargę, organ wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Instytucja przywrócenia terminu (art. 58 k.p.a.) stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Zdaniem Sądu, w okolicznościach sprawy niniejszej, organ trafnie przyjął, że skarżąca nie spełniła przesłanek, o których mowa w art. 58 k.p.a. W świetle art. 58 k.p.a. przesłanki przywrócenia przez organ terminu są następujące: a) uprawdopodobnienie przez wnoszącego prośbę (zainteresowanego), że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wnoszący podanie (zainteresowany) musi zatem uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie, b) wniesienie prośby o przywrócenie terminu, c) jednocześnie z wniesieniem prośby należy dokonać czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin, d) wniesienie prośby o przywrócenie terminu i dokonanie czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin, w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Ten 7-dniowy termin jest nieprzywracalny (art. 58 § 3 k.p.a.). Tak więc warunkiem przywrócenia terminu, zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., jest uprawdopodobnienie, że jego uchybienie nastąpiło bez winy wnoszącego pismo. Jednocześnie skuteczność tego wniosku uzależniona jest od jego wniesienia w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia oraz dopełnienia uchybionej czynności (§ 2 tego przepisu). Skuteczność złożonego wniosku o przywrócenie terminu jest uzależniona od łącznego spełnienia wszystkich przesłanek wynikających z art. 58 k.p.a. Postępowanie w sprawie przywrócenia terminu oparte jest na zasadzie skargowości. To strona, która uchybiła terminowi musi złożyć prośbę o jego przywrócenie, gdyż organ nie może wszcząć tego postępowania z urzędu. Strona także ma obowiązek, wynikający z art. 58 § 1 k.p.a. uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. Wnosząc prośbę o przywrócenie terminu powinna więc uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda powodująca uchybienie terminu była od niej niezależna. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Ustawodawca celowo w tym zakresie dopuszcza środek dowodowy mniej pewny, aby tym samym ułatwić zainteresowanemu przedstawienie swych racji. Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa więc na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę. Prezes NFZ postanowieniem z [...] października 2012 r. odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z [...] sierpnia 2012 r. o objęciu M. K. ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu z tytułu pobierania stypendium [...] przyznanego przez P. w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] grudnia 2009 r. Decyzja ta została doręczona skarżącej [...] sierpnia 2012 r. z pouczeniem o sposobie i terminie odwołania się od tej decyzji do organu II instancji (Prezesa NFZ). Pouczenie to (objęte treścią decyzji - por. akta administracyjne sprawy) jest jednoznacznie sformułowane, jasne i zrozumiałe. Nie wydaje się, żeby mogło stanowić przedmiot wątpliwości czy prowadzić do różnych interpretacji. Wymieniono w nim środek zaskarżenia decyzji - odwołanie, organ, do którego można je było wnieść - Prezes NFZ i termin wniesienia - 7 dni, liczone od daty otrzymania decyzji. Termin ten upływał [...] sierpnia 2012 r. Odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skarżąca wniosła [...] sierpnia 2012 r. W przypomnianych wyżej okolicznościach stanu faktycznego sprawy organ miał prawo odmówić skarżącej przywrócenia wnioskowanego terminu do wniesienia odwołania, gdyż jego uchybienie nie wynikło z niezawinionych przez skarżącą, niezależnych od niej przyczyn. Zasadniczą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu jest bowiem uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Oceniając brak winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można oczekiwać od osoby należycie dbającej o własne interesy. O braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy dopełnieniu obowiązku stanęła na przeszkodzie okoliczność nie do przezwyciężenia eliminująca nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie, ale wykluczająca w ogóle normalne działanie. Z pewnością taką okolicznością nie jest urlop wypoczynkowy, planowany z reguły wcześniej, a w okolicznościach spraw niniejszej rozpoczęty w czasie biegu terminu do wniesienia odwołania. Zatem zgodzić się należy z organem, że skarżąca nie wykazała się należytą starannością w dopełnieniu czynności procesowej. Ze zwrotnego poświadczenia odbioru decyzji wynika, że została ona doręczona M. K. osobiście dniu [...] sierpnia 2012 r. To osoba zainteresowana obowiązana jest uwiarygodnić przytaczaną argumentację i swoją staranność w zakresie prowadzenia własnych spraw oraz fakt, że przeszkoda, która zaistniała, była od niej niezależna, nie do przewidzenia oraz, że istniała przez cały czas biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Skarżąca twierdząc, że przesyłkę odebrał jej dziadek, w istocie zakwestionowała swój podpis na tzw. zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji organu I instancji. Pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym potwierdzającym fakt i datę doręczenia zgodnie z danymi na dokumencie tym umieszczonymi, w konsekwencji czego dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Oczywistym jednakże jest i to, że domniemanie to może zostać obalone. Obalenie domniemania o doręczeniu pisma rodzi prawo do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Ciężar obalenia domniemania prawdziwości pocztowego dowodu doręczenia, tak jak i ciężar uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, spoczywa na zainteresowanym. Oznacza to, że w sytuacji gdy zainteresowany przedstawia organowi dowody na obalenie powyższego domniemania, to w tym zakresie sprawa wymaga rozpoznania przy uwzględnieniu zasad określonych w art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Fakt występowania w art. 58 § 1 k.p.a. instytucji uprawdopodobnienia nie zwalnia organu z dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w tym wypadku z podjęcia przez organ działań, których efektem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołuje się jako przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych. Tymczasem strona podniosła jedynie fakt odbioru przesyłki przez dziadka. To jej stwierdzenie jest gołosłowne. Skarżąca nie uprawdopodobniła w żaden sposób wskazanej okoliczności. Tym samym organ prawidłowo odmówił skarżącej przywrócenia tego terminu, zaś skarga na to orzeczenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Z tych wszystkich przyczyn, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. Nr 270) orzekł, jak w sentencji wyroku.