VI SA/Wa 280/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Asesor WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi P. Sp. j. z siedzibą w L. na akt administracyjny Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy 1. stwierdza nieważność zaskarżonego aktu; 2. zasadza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego P. Sp. j. z siedzibą w L. kwotę 1065 (jeden tysiąc sześćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. VI SA/Wa 280/05 Uzasadnienie Pismem z dnia [...] października 2004 r., skierowanym do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej Urząd Patentowy) P. sp. j. (dalej P. sp. j.) wnioskowała o przystąpienie do sprawy [...] o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego "[...]" ([...]). Sprawa toczyła się z wniosku Z. sp. j. w P. przeciwko uprawnionemu ze znaku T. w Z. (S.). Wnioskodawca uzasadniał wniosek o przystąpienie do postępowania administracyjnego tym, iż jest wnioskodawcą w sprawie [...] o stwierdzenie wygaśnięcia prawa z rejestracji znaku "[...]" ([...]). Wnioskująca o przystąpienie do sprawy podała, iż w razie unieważnienia ochrony znaku [...] to wnioski z postępowania spornego [...] mogłyby przeszkodzić w udzieleniu ochrony na słowny znak towarowy zgłoszony przez P. sp. j. "[...]" nr [...]. Z tego względu wnioskująca o przystąpienie do sprawy [...] uważała, iż ma interes prawny bowiem chce bronić przed unieważnieniem znak "[...]" ([...]). Jednocześnie spółka podnosiła, iż jej zdaniem jest niecelowe odrębne rejestrowanie jej wniosku jako odrębnej sprawy nadmieniając, iż gdyby procedura przed Urzędem Patentowym przewidywała instytucję interwenienta ubocznego (jak w sądzie) przystąpiłaby jako interwenient po stronie uprawnionego ze znaku. W odpowiedzi na wniosek Urząd Patentowy pismem z dnia [...] listopada 2004 r. poinformował P. sp. j., że przepisy kpc nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na podstawie ustawy Prawo własności przemysłowej, poza kwestią rozstrzygania o kosztach postępowania. Nie występuje więc instytucja interwenienta ubocznego oraz nie ma tzw. przystąpienia do toczącego się postępowania. W postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym występują jedynie strony zgodnie z art. 28 kpa, a możliwość przystąpienia do sprawy przewiduje art. 31 kpa jedynie dla organizacji społecznych. W związku z powyższymi wyjaśnieniami organ uznał wniosek (pismo) P. sp. j. za bezprzedmiotowy. Odnosząc się do powyższego pisma Urzędu Patentowego P. sp. j. pismem z dnia [...] listopada 2004 r. wystąpiła o usunięcie naruszenia prawa. Następnie P. sp. j. złożyła skargę z dnia [...] stycznia 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższy "akt administracyjny" odmawiający dopuszczenia do sprawy w charakterze strony postępowania. W ocenie skarżącej zostały naruszone przepisy postępowania: art. 6 przez przyjęcie, iż w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym mogą istnieć tylko dwie strony, art. 28 kpa przez przyjęcie, iż P. sp. j. nie ma interesu prawnego w sprawie [...], art. 31 kpa przez błędną jego interpretację oraz art. 123 kpa przez wydanie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu "zwykłym pismem" a nie w formie postanowienia. Stawiając powyższe zarzuty P. sp. j. wnosiła o dopuszczenie jej do udziału w sprawie jako strony oraz przesłanie kopii wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji znaku "[...]" ([...]). Zdaniem P. sp. j. jej interes prawny został wykazany w pismach z dnia [...] października 2004 r. i z dnia [...] października 2004 r. Art. 31 kpa reguluje dopuszczenie do udziału w postępowaniu organizację społeczną, która przystępuje w interesie innej osoby, a więc w sytuacji kiedy ta organizacja nie posiada własnego interesu prawnego w sprawie. Naruszenie art. 123 kpa P. sp. j. uzasadniała tym, iż na jej wniosek udzielono jedynie informacji, a nie załatwiono sprawy w wymaganej formie – postanowieniem. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wnosił o oddalenie skargi jako bezzasadnej, wskazując jednocześnie, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005 r. odmówił dopuszczenia P. sp. j. do udziału w postępowaniu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy). W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna, aczkolwiek nie z przyczyn w niej podnoszonych. P. sp. j. złożyła skargę na, jak to określono, akt Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2004 r. Akt ten zawiera oznaczenie organu administracji, który go wydał, oznaczenie strony, do której go skierowano, oraz faktyczne rozstrzygnięcie – uznano żądanie P. sp. j. za bezprzedmiotowe. Urząd Patentowy RP sklasyfikował swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] listopada 2004 r. jako wydane w postępowaniu spornym. Stosownie zatem do art. 107 § 1 kpa akt ten spełnia podstawowe wymagania decyzji administracyjnej, bowiem jak wyraził to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 marca 2001 r. (V SA 2938/99) pisma zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w drodze decyzji są orzeczeniami, nawet gdy nie zachowują w pełni sformalizowanych wymagań przewidzianych w art. 107 § 1 kpa, jeżeli w swej treści uwzględniają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania tych aktów jako decyzji. Do takich elementów należy zaliczyć przede wszystkim oznaczenie organu administracji, wskazanie adresata aktu i rozstrzygnięcie o stanie sprawy. Przedmiotowy akt administracyjny elementy te zawiera. Stosownie do art. 105 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Jeżeli natomiast zachodzi bezzasadność żądania strony to występuje wówczas brak przesłanek do uwzględnienia jej wniosku. W przeciwieństwie więc do bezprzedmiotowości postępowania, bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty lub, jak w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania Sądu, w postanowieniu. Organ administracji nieprawidłowo uznał żądanie P. sp. j. za bezprzedmiotowe, stwierdzając iż zachodzi brak przedmiotu sprawy. Należy bowiem przypomnieć, iż P. sp. j. wnosiła o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym o unieważnienie prawa rejestracji znaku towarowego "[...]", w którym stronami byli wnioskująca o unieważnienie – Z. sp. j. w P. – oraz uprawniony ze znaku T. w Z. (S.). Zatem postępowanie to nie było bezprzedmiotowe, gdyż jego przedmiotem było żądanie skarżącej o dopuszczeniu do udziału w toczącym się już postępowaniu administracyjnym. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku skarżącej nie mogło zatem zapaść w formie decyzji administracyjnej o bezprzedmiotowości postępowania lecz powinno przyjąć postać właściwą, tj. postanowienia. Stosownie bowiem do art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j. t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) – dalej pw.p. – do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym RP w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 123 § 1 kpa w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia. Postanowienia te dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygających o istocie sprawy, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej (art. 123 § 2 kpa). W przypadku, gdy postępowanie toczy się już czy to na wniosek innej strony, czy to z urzędu wobec innej strony, Kodeks postępowania administracyjnego wyraźnie reguluje kwestię przystąpienia do tego postępowania jedynie w stosunku do organizacji społecznej. Zgodnie z art. 31 § 2 kpa odmowa dopuszczenia organizacji społecznej do toczącego się postępowania administracyjnego następuje w drodze postanowienia. Kodeks postępowania administracyjnego nie reguluje natomiast tej kwestii wobec innych podmiotów. Należy, zdaniem Sądu orzekającego w sprawie, uznać więc, iż następuje to również w drodze postanowienia, na które nie służy jednak zażalenie. Jest to bowiem kwestia wynikła w toku postępowania. Za takim stanowiskiem przemawia również analogia w odniesieniu do art. 31 § 2 kpa. Warto zresztą zauważyć, iż w artykule 31 § 2 kpa użyto określenia postanowienie jedynie z uwagi na podkreślenie faktu, iż jest ono w tym przypadku zaskarżalne. W literaturze podkreśla się natomiast możliwość stosowania analogii w zakresie przepisów procesowych (por. J. Nowacki, Analogia legis, W-wa 1966 r., s. 213-218, tenże, Praworządność a analogia legis, PiP 1967 r. z. 3, s. 394 i n., E. Smoktunowicz, Analogia w prawie administracyjnym, W-wa 1970 r., s. 150-152). W konsekwencji należy stwierdzić, iż decyzja została wydana bez podstawy prawnej, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, albowiem przepisy postępowania nie dają podstawy do zastosowania tej formy rozstrzygnięcia dla rozpatrzenia i załatwienia wniosku o dopuszczeniu do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Jednocześnie decyzja narusza przepis art. 105 § 1 kpa, gdyż wniosek skarżącej o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym nie był bezprzedmiotowy. Wydając decyzję stwierdzającą bezprzedmiotowość postępowania organ administracji, działając w trybie postępowania spornego, naruszył także przepisy o właściwości w zakresie skutkującym zastosowanie art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Stosownie do art. 317 p.w.p. postępowanie sporne przed Urzędem Patentowym i postępowanie przed Komisją Odwoławczą przy Urzędzie Patentowym, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, toczy się od dnia wejścia w życie ustawy według jej przepisów, tym samym więc postępowania wszczęte po wejściu w życie ustawy Prawo własności przemysłowej są prowadzone według tych przepisów. Działając w trybie postępowania spornego Urząd Patentowy RP dokonuje rozstrzygnięć w składzie kolegialnym – art. 255 (6) p.w.p., natomiast zaskarżone rozstrzygnięcie z dnia [...] listopada 2004 r. wydano w składzie jednoosobowym. Należy w tej sytuacji wyraźnie stwierdzić, iż prowadząc postępowanie administracyjne organy administracji są obowiązane do przestrzegania przepisów dotyczących ich właściwości, w tym właściwości wewnętrznej. Działanie bowiem, jako wyraźnie niezgodne z przepisami proceduralnymi należy kwalifikować jako rażące naruszenie prawa powodujące nieważność rozstrzygnięcia. Stanowisko takie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 października 1982 r. w sprawie II SA 1119/82 stwierdzając, iż naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność decyzji, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. Pogląd ten należy uznać za utrwalony w orzecznictwie, aby wskazać dodatkowo na wyrok tego samego sądu z dnia 22 listopada 2000 r. w sprawie I SA 1109/00 stanowiący, iż "Zasadą jest, że decyzje wydawane przez organy kolegialne powinny być podpisane przez wszystkich członków organu, biorących udział w podjęciu decyzji. Decyzja organu kolegialnego podpisana przez inne osoby lub przez niektórych tylko członków składu orzekającego rażąco narusza prawo". W tych okolicznościach należało uznać, iż informacja Urzędu Patentowego z dnia [...] listopada 2004 r., faktycznie spełniająca warunki decyzji administracyjnej stwierdzającej bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, została wydana w warunkach art. 156 § 1 pkt 1 i 2 kpa, a więc z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 4 wymienionej ustawy.