VI SA/Wa 2856/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant ref. staż. Agata Próchniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2014 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako twórca oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej także: "Prezes NFZ") - działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm. - zwanej dalej także: "ustawą o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwanej dalej: "k.p.a.") - po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej także: Dyrektor [...] OW NFZ) z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] (znak: [...]), w której organ ustalił, że A. M. (dalej także: "skarżąca" lub "strona skarżąca") podlega od dnia 1 stycznia 1999 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako twórca. Zaskarżona decyzja Prezesa NFZ została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] - powołując się na przepis art. 109 ustawy o świadczeniach - zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wydanie decyzji dotyczącej podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez skarżącą A. M. z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, jako twórca. W uzasadnieniu swojego wniosku ZUS poinformował, że skarżąca A. M. w dniu [...] stycznia 1999 r. złożyła dokumenty ZUS ZFA, tj. zgłoszenie płatnika składek oraz ZUS ZUA, tj. zgłoszenie do ubezpieczeń (emerytalnego, rentowych, wypadkowego oraz zdrowotnego) od dnia 1 stycznia 1999 r. z tytułu wykonywania działalności, jako "Tłumacz literatury". Ponadto z informacji tej wynikało, że w dniu [...] marca 2001 r. strona skarżąca, w związku z uzyskaniem prawa do emerytury, dokonała wyrejestrowania z ubezpieczeń społecznych i dokonała zgłoszenia jedynie do ubezpieczenia zdrowotnego. ZUS wskazał ponadto, że w okresie od stycznia 1999 r. do grudnia 2003 r. zostały złożone miesięczne deklaracje rozliczeniowe, natomiast w okresie od stycznia 2004 r. do chwili obecnej deklaracje są "klonowane" na podstawie dokonywanych wpłat składek na ubezpieczenie zdrowotne. Do wskazanego wniosku z dnia [...] lutego 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] załączył pismo skarżącej A. M. z dnia [...] lutego 2013 r. We wskazanym piśmie strona skarżąca zwróciła się o wydanie decyzji, iż jako osoba pobierająca emeryturę i jednocześnie prowadząca działalność twórczą w oparciu o umowy o dzieło nie ma obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. W swoim piśmie skarżąca A. M. przedstawiła stanowisko, iż wymaganie od niej opłacania dodatkowych składek na ubezpieczenie zdrowotne jest niezgodne z prawem. Skarżąca stwierdziła ponadto, że jako osoba wykonująca działalność artystyczną (tłumaczenia literackie), pracuje wyłącznie na podstawie umów o dzieło, które są wolne od jakichkolwiek składek. Ponadto, według strony skarżącej, nie można uznać jakiejkolwiek decyzji komisji ministerialnej za podstawę prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż nie nadaje ona np. numeru REGON, ani nie powoduje rejestracji w odpowiednich urzędach. Strona skarżąca stwierdziła jednocześnie, że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej i rozlicza się z urzędem skarbowym z dochodów (poza emeryturą) z tytułu praw autorskich. Wobec powyższego, skarżąca uznała siebie za osobę dyskryminowaną w stosunku do osób, które pracując na umowę o dzieło, nie mają obowiązku opłacania składek zdrowotnych. Pismem z dnia [...] marca 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ zawiadomił stronę skarżącą o wszczęciu postępowania oraz pouczył o treści przepisu art. 10 § 1 k.p.a. Jednocześnie organ zwrócił się do Pani A. M. o przedstawienie kopii decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców. W związku z ww. zawiadomieniem [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ, skarżąca w dniu [...] kwietnia 2013 r. przedstawiła decyzję nr [...] z dnia [...] maja 1991 r. wydaną przez Komisję do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców przy Ministrze Kultury i Sztuki, w której ustalono, że A. M. z dniem 1 stycznia 1984 r. rozpoczęła działalność twórczą jako literatka. Ponadto skarżąca zobowiązała się do przedstawienia dokumentów potwierdzających, w jakim okresie wykonywała umowy o dzieło związane z działalnością twórczą. Dodatkowo skarżąca poinformowała, iż umysł pozwala jej na prowadzenie działalności twórczej, jednakże uznała, że nie powinna z tego tytułu odprowadzać już składki zdrowotnej. W jej ocenie, uzyskanie emerytury spełniło zadania Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców i opłacanie składek jest nienależne. Następnie, pismem z dnia [...] maja 2013 r. strona skarżąca poinformowała, że jej wniosek przedstawiony w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] nie dotyczy ustalenia okresów faktycznego wykonywania działalności twórczej, a tym samym podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu. Strona wskazała, że jej wniosek dotyczy nienależnego uznania jej za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą od momentu, kiedy uzyskała emeryturę, bądź wskazanie jej procedury wyrejestrowania tej działalności, tak aby mogła pracować dalej na umowę o dzieło bez konieczności odprowadzania składki zdrowotnej. Strona skarżąca przedstawiła również obszerne argumenty, które jej zdaniem, uzasadniają zaprzestanie opłacania składek zdrowotnych z tytułu wykonywania działalności twórczej. Strona wskazała przykładowo, że osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę i następnie prowadząca działalność gospodarczą, a po jej wyrejestrowaniu - pracująca na umowę o dzieło, nie ma obowiązku opłacania składek, zaś skarżąca, jako twórca, będzie je opłacała dożywotnio, co w ocenie skarżącej jest niesprawiedliwe. W wyniku rozpatrzenia sprawy Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia - działając na podstawie art. 107 ust. 5 pkt 16, art. 109 ust. 1 i ust. 4, art. 5 pkt 21 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 16, art. 69 ust. 1 i art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach - decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] - ustalił, że skarżąca A. M. podlega od dnia 1 stycznia 1999 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, jako twórca. Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. skarżąca wniosła do Prezesa NFZ odwołanie od ww. decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] lipca 2013 r., zarzucając organowi I instancji błędną interpretację przepisów oraz powołanego orzecznictwa sądowego. W toku postępowania odwoławczego Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia [...] lipca 2013 r. poinformował stronę skarżącą o prawach strony wynikających z przepisu art. 10 § 1 k.p.a. Jednocześnie organ, wyznaczając stronie termin 7 dni, poinformował skarżącą o możliwości zgłaszania uwag i wniosków oraz prawie wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie. W wyniku rozpatrzenia odwołania strony skarżącej Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia - działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy w/w decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] lipca 2013 r. W uzasadnieniu decyzji Prezes NFZ, dokonując zestawienia unormowań obowiązujących w spornym okresie objętym rozstrzyganiem - wskazał, że w owym okresie miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw, tj.: art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm. - zwaną dalej: "ustawą o ubezpieczeniu zdrowotnym"), obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm. - zwanej dalej: "ustawą o ubezpieczeniu w NFZ"), obowiązującej do dnia 30 września 2004 r., zgodnie z którymi obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi", a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej". Prezes NFZ wskazał, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, art. 12 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ oraz art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Ponadto, organ odwoławczy, powołując się na przepis art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm. - zwanej dalej" "ustawą o sus"), w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., stwierdził, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, natomiast - w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r. - obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 672). Ponadto organ wskazał, że w myśl przepisu art. 7 pkt 18 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, art. 15 pkt 18 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ oraz art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, ilekroć w ustawie jest mowa o: działalności pozarolniczej lub osobie prowadzącej działalność pozarolniczą rozumie się przez to działalność, osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy o sus. Powołując się z kolei na przepis art. 8 ust. 6 pkt 2 ustawy o sus, Prezes NFZ wskazał, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa twórcę i artystę. Ponadto, Prezes NFZ stwierdził, że zgodnie z art. 8 ust. 7 ustawy o sus, za twórcę, o którym mowa w art. 8 ust. 6 pkt 2 ustawy o sus, uważa się osobę, która tworzy dzieła w zakresie architektury, architektury wnętrz, architektury krajobrazu, urbanistyki, literatury pięknej, sztuk plastycznych, muzyki, fotografiki, twórczości audiowizualnej, choreografii i lutnictwa artystycznego oraz sztuki ludowej, będące przedmiotem prawa autorskiego. Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 8 ustawy o sus za artystę, o którym mowa w art. 8 ust. 6 pkt 2 ustawy o sus, uważa się osobę wykonującą zarobkowo działalność artystyczną w dziedzinie sztuki aktorskiej i estradowej, reżyserii teatralnej i estradowej, sztuki tanecznej i cyrkowej oraz w dziedzinie dyrygentury, wokalistyki, instrumentalistyki, kostiumografii, scenografii, a także w dziedzinie produkcji audiowizualnej reżyserów, scenarzystów, operatorów obrazu i dźwięku, montażystów i kaskaderów. Prezes NFZ stwierdził, że uznanie działalności za twórczą lub artystyczną i ustalenie daty jej rozpoczęcia następuje w formie decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, działającej przy ministrze właściwym do spraw kultury. Organ odwoławczy uznał, iż osoby spełniające warunki określone w definicji twórcy lub artysty, które nie posiadają decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, uznającej ich działalność za twórczą lub artystyczną, nie podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Nie są bowiem artystami lub twórcami objętymi obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym (emerytalnym i rentowym), a tylko takie osoby podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Ustosunkowując się do twierdzeń strony skarżącej, według której wykonywanie działalności twórczej na umowę o dzieło i obowiązek opłacania z tego tytułu składki zdrowotnej jest pogwałceniem jej praw obywatelskich, Prezes NFZ stwierdził, że skarżąca podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności twórczej w sytuacji, gdy prowadzona przez nią działalność twórcza, wykonywana na podstawie umów o dzieło, jest związana z działalnością twórczą. Ponadto, organ odwoławczy uznał, że do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wystarczające jest, że osoba wykonuje działalność twórczą lub artystyczną i posiada decyzję Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, działającej przy ministrze właściwym do spraw kultury. Zdaniem Prezesa NFZ, dodatkowym warunkiem objęcia twórcy wspomnianym ubezpieczeniem jest osiąganie dodatkowych przychodów ze źródeł innych, niż umowa o pracę, tj. np. z umowy cywilnoprawnej wykonywanej na rzecz innych podmiotów, niż pracodawca, które są zgodne w zakresie przedmiotu wykonanej umowy o dzieło lub zlecenia z przedmiotem działalności twórczej lub artystycznej wskazanej w decyzji Komisji. Uzasadniając swoje stanowisko, Prezes NFZ powołał się dodatkowo na orzecznictwo sądów powszechnych, zwracając szczególną uwagę na wyrok Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt V U 1198/11, wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 6 listopada 2012 r., sygn. akt III A Ua967/12, a także na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2005 r., sygn. akt II UK 304/4. Odnosząc się z kolei do powołanych przez skarżącą A. M. uprawnień emerytalnych, posiadanych przez stronę od dnia [...] marca 2001 r., Prezes NFZ stwierdził, że posiadanie owych uprawnień nie wyłączyło podlegania przez skarżącą obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako twórca, albowiem - jak wskazał organ odwoławczy - zgodnie z przepisem art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 24 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ oraz zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 9 ust. 1 (art. 8 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym), z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Mając na względzie powyższe ustalenia i obowiązujące przepisy prawa, Prezes NFZ uznał, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że skarżąca A. M. podlega od dnia 1 stycznia 1999 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, jako twórca. W piśmie z dnia [...] września 2013 r. skarżąca A. M., działając za pośrednictwem organu odwoławczego - wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] sierpnia 2013 r. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie, iż obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonej działalności twórczej ustał z dniem skierowania sprawy do ZUS, tj. w dniu [...] lutego 2013, strona skarżąca zarzuciła spornej decyzji Prezesa NFZ naruszenie przepisów z dnia [...] lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej oraz niewłaściwą ich interpretację. W uzasadnieniu strona skarżąca zarzuciła, że decyzja wydana przez Prezesa NFZ jest niepełna i zawiera istotne braki, w tym przede wszystkim w żaden sposób nie odnosi się do zasadniczego wniosku formułowanego przez skarżącą zarówno w pismach składanych w toku postępowania, jak i w odwołaniu od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ. Strona skarżąca stwierdziła bowiem, że jako osobo pobierająca świadczenie emerytalne, a jednocześnie twórca uznany za takowego na mocy decyzji Komisji ds. Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców przy Ministrze Kultury i - w rozumieniu ustawy - prowadzący w związku tym pozarolniczą działalność gospodarczą, zwracała się o wskazanie jej procedury wyrejestrowania (zakończenia) przedmiotowej działalności tak, aby mogła kontynuować działalność zawodową (tłumacz literatury) w formie dotychczasowej (umowa o dzieło), jednak bez konieczności opłacania co miesiąc dodatkowej (drugiej) składki na ubezpieczenie zdrowotne. Strona skarżąca zarzuciła, że organy Narodowego Funduszu Zdrowia w żaden sposób nie odniosły się do tego wniosku, stwierdzając jedynie, że jako twórca prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą i pobierający jednocześnie świadczenie emerytalne, podlegam obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z obu tych tytułów. Strona skarżąca stwierdziła, że uzasadniając swoje stanowisko, Prezes NFZ nie wskazał jednak drogi zakończenia (wyrejestrowania) działalności gospodarczej twórcy, sugerując, że w tym szczególnym wypadku działalność gospodarcza (twórcza) trwa tak długo, jak długo wykonywany jest zawód twórczy i nie ma możliwości zmiany formy prawnej wykonywania zawodu twórczego, a tym samym zmiany sytuacji twórcy w zakresie obowiązku ubezpieczeniowego. W ocenie strony skarżącej, przyjęcie takiego stanowiska, jaki prezentuje Prezes NFZ, jest rażąco sprzeczne z zasadą swobody działalności gospodarczej. Strona skarżąca zauważyła bowiem, iż oba rodzaje działalności gospodarczej (w formie tradycyjnej oraz działalność gospodarcza twórcy) mają charakter dobrowolny. Osoba rejestrująca zwykłą działalność gospodarczą, czy też kierująca do Komisji ds. Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców wniosek o wydanie decyzji, na mocy której zostanie zrównana do celów ubezpieczeniowych z osobą prowadzącą działalność gospodarczą, czyni to w sposób wolny i nieprzymuszony, a zatem w sposób dobrowolny przyjmuje związane z tym faktem obowiązki ubezpieczeniowe. Skarżąca nadmieniła przy tym, że posiadanie decyzji Komisji ds. Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców nie jest warunkiem koniecznym do wykonywania na terenie RP pracy twórczej, a każdy zawód twórczy można wykonywać w każdej innej formie prawnej, nie posiadając rzeczonej decyzji. W tej sytuacji, strona skarżąca uznała, że tak samo dobrowolny powinien być moment zakończenia działalności gospodarczej, a tym samym ustania obowiązku ubezpieczeniowego ciążącego na osobie ją prowadzącej. Wskazując na sytuację osób prowadzących zwykłą działalność gospodarczą, strona zauważyła, że mają one możliwość w dowolnym i wybranym przez siebie momencie wyrejestrować (zakończyć) ową działalność gospodarczą, co prowadzi tym samym do ustania ciążącego na nich z tego tytułu obowiązku ubezpieczeniowego. Natomiast, zdaniem strony skarżącej, ze stanowiska NFZ wynika, iż w przypadku twórców zrównanych do celów ubezpieczeniowych z osobami prowadzącymi działalność gospodarczą, swoboda wyboru ograniczona jest do momentu rozpoczęcia działalności (a tym samym momentu objęcia obowiązkiem ubezpieczeniowym), nie ma natomiast swobody co do momentu jej zakończenia (a tym samym ustania obowiązku ubezpieczeniowego). W konsekwencji, strona skarżąca uznała, że stanowisko NFZ zaprezentowane w przedmiotowej sprawie jest niezgodne zarówno z powoływanym przez organ orzecznictwem, jak również z obowiązującą w Polsce zasadą swobody prowadzenia działalności zawodowej, w tym swobodą wyboru i zmiany formy prawnej owej działalności, a tym samym ciążących na danej osobie obowiązków ubezpieczeniowych. Strona skarżąca stwierdziła, że każdy obywatel RP ma prawo swobodnie i wedle własnego uznania wykonywać swój zawód w różnych formach prawnych i dokonywać zmian w tym zakresie, a zatem pracować na przykład w formie działalności gospodarczej, by potem ten sam zawód wykonywać na umowę o dzieło, a w następnej kolejności na przykład na umowę o pracę. Tymczasem, jak stwierdziła strona skarżąca, NFZ stoi na stanowisku, że twórcy, uznani za takowych na mocy decyzji Komisji ds. Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, stanowią szczególną grupę zawodową, która takiego prawa jest pozbawiona, albowiem - w świetle stanowiska NFZ - nie mają oni prawa zakończenia prowadzenia swojej szczególnej formy działalności gospodarczej (działalności twórczej) i przejścia na wykonywanie pracy zawodowej w innej, korzystniejszej dla siebie pod względem ubezpieczeniowym formie prawnej (jaką jest np. nieoskładkowana umowa o dzieło), a ich działalność gospodarcza ma de facto dożywotni charakter. Zdaniem strony skarżącej, w świetle stanowiska NFZ, nie ma bowiem możliwości wyrejestrowania, a ten, kto raz podjął zatrudnienie w rzeczonej formie, zobowiązany jest kontynuować je już zawsze w tejże formie, pod sankcją nałożenia całkowitego zakazu wykonywania danego zawodu twórczego. A zatem, jak stwierdziła strona skarżąca, w przypadku osób wykonujących swój zawód w ramach zwykłej działalności gospodarczej, do jej zakończenia wymagane jest wyrejestrowanie tejże działalności w odpowiednich urzędach (co nie wyklucza kontynuowania pracy w danym zawodzie w innej formie prawnej). Z kolei, w przypadku twórców posiadających decyzję Komisji ds. Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, prowadzoną przez nich działalność gospodarczą kończy dopiero zaprzestanie de facto wykonywanie zawodu twórczego (co wyklucza kontynuowanie pracy zawodowej w innej formie prawnej). Mając na względzie powyższe, strona skarżąca uznała, że takie stanowisko spełnia przesłanki dyskryminacji ze względu na charakter wykonywanego zawodu, co sprzeczne jest z zakazem wszelkiej dyskryminacji zapisanym w art. 32 ust. 2 Konstytucji RP. Strona zarzuciła jednocześnie, że NFZ - pomimo formułowania kilkakrotnie wniosków w tej kwestii - uchylił się od podania podstawy prawnej swego stanowiska, a zatem podania przepisu prawa, który jasno stanowiłby, iż twórca raz uznany za takowego na mocy decyzji Komisji ds. Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców nie ma już możliwości zakończenia swojej działalności gospodarczej i zmiany formy prawnej wykonywania swojego zawodu (a co za tym idzie zmiany swego statusu w zakresie ubezpieczeń). W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga A. M. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2013 r., jak również poprzedzająca ją decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2013 r. - nie naruszają obowiązujących przepisów prawa. Zdaniem Sądu, wydając sporne decyzje administracyjne, organy obu instancji nie dopuściły się jakiejkolwiek obrazy przepisów prawa materialnego, w tym przede wszystkim powołanych w przedmiotowych decyzjach przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Organy NFZ obu instancji nie dopuściły się również naruszenia stosownych norm postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim przepisów art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na wynik sprawy. Przechodząc do oceny zarzutów strony skarżącej, należy wyraźnie wskazać na wstępie, że z akt sprawy wynika, że decyzją nr [...] z dnia [...] maja 1991 r. Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców przy Ministrze Kultury i Sztuki ustaliła, że skarżąca A. M. z dniem 1 stycznia 1984 r. rozpoczęła działalność twórczą jako literatka. Jednocześnie z informacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, [...] Oddział w [...] (vide: pismo ZUS z dnia [...] lutego 2013 r. - w aktach administracyjnych) wynika, że skarżąca w dniu [...] stycznia 1999 r. złożyła dokumenty ZUS ZFA, tj. zgłoszenie płatnika składek oraz ZUS ZUA, tj. zgłoszenie do ubezpieczeń (emerytalnego, rentowego, wypadkowego oraz zdrowotnego) od dnia 1 stycznia 1999 r. z tytułu wykonywania działalności "Tłumacz literatury". Ponadto, jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] marca 2001 r. skarżąca, w związku z uzyskaniem prawa do emerytury, dokonała wyrejestrowania z ubezpieczeń społecznych i dokonała zgłoszenia jedynie do ubezpieczenia zdrowotnego. Z informacji ZUS wynika ponadto, że w okresie od stycznia 1999 r. do grudnia 2003 r. zostały złożone miesięczne deklaracje rozliczeniowe, natomiast w okresie od stycznia 2004 r. do chwili obecnej deklaracje są "klonowane" na podstawie dokonywanych wpłat składek na ubezpieczenie zdrowotne. Dokonując oceny legalności obu spornych decyzji, należy wskazać, że w okresie objętym rozstrzyganiem miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw, a mianowicie ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (obowiązująca do dnia 31 marca 2003 r.), ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (obowiązująca do dnia 30 września 2004 r.), a także ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Jak stanowiły przepisy art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w owym okresie podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były wówczas osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Z kolei jak stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były wówczas osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Natomiast, zgodnie z obowiązującym obecnie przepisem art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach (a więc w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r.), przyjmuje się, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Należy zauważyć, że w omawianym okresie, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wspomnianych osób, stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, art. 12 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ oraz art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Ponadto, należy zauważyć, że w świetle przepisu art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, natomiast - w brzmieniu tego przepisu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r. - obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Jednocześnie należy wskazać, że w myśl przepisu art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach (wcześniej odpowiednio - według art. 7 pkt 18 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, a także art. 15 pkt 18 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ), ilekroć w ustawie jest mowa o działalności pozarolniczej lub osobie prowadzącej działalność pozarolniczą rozumie się przez to działalność, osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy o sus. Jak stanowi przepis art. 8 ust. 6 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się twórcę i artystę. Ponadto, należy zauważyć, że zgodnie z art. 8 ust. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, za twórcę, o którym mowa w art. 8 ust. 6 pkt 2 cyt. ustawy, uważa się osobę, która tworzy dzieła w zakresie architektury, architektury wnętrz, architektury krajobrazu, urbanistyki, literatury pięknej, sztuk plastycznych, muzyki, fotografiki, twórczości audiowizualnej, choreografii i lutnictwa artystycznego oraz sztuki ludowej, będące przedmiotem prawa autorskiego. Nie ulega wątpliwości, że uznanie działalności za twórczą lub artystyczną i ustalenie daty jej rozpoczęcia następuje w formie decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, działającej przy ministrze właściwym do spraw kultury. Prowadzona przez zainteresowanego działalność musi zostać uznana za działalność twórczą i artystyczną i dopiero wtedy stanowi tytuł do objęcia ubezpieczeniem społecznym. Komisja do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, działająca na podstawie rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 9 marca 1999 r. w sprawie powołania Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców oraz szczegółowego określenia jej zadań, składu i trybu działania, na wniosek zainteresowanej osoby wydaje decyzję, w której uznaje daną działalność za twórczą lub artystyczną oraz ustala datę jej rozpoczęcia. Decyzja jest wydawana na podstawie dokumentów potwierdzających czas trwania i charakter działalności twórczej bądź artystycznej, wykonywanej na podstawie umowy o pracę, umowy o dzieło, umowy zlecenia, a także katalogów z wystaw, recenzji, przyznawanych nagród i wyróżnień oraz dyplomu ukończenia szkoły artystycznej odpowiedniego typu lub szkoły wyższej na kierunku odpowiednim do wykonywanej działalności twórczej lub artystycznej albo wydawanego przez właściwe stowarzyszenie zrzeszające twórców lub artystów zaświadczenie o nabyciu w drodze praktyki umiejętności zawodowych. Z przepisów wynika ponadto, że osoby spełniające warunki określone w definicji twórcy lub artysty, które nie posiadają decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, uznającej ich działalność za twórczą lub artystyczną, nie podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, albowiem nie są artystami lub twórcami objętymi obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym (emerytalnym i rentowym), a tylko takie osoby podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca A. M. wykonywała w spornym okresie działalność twórczą na podstawie umów o dzieło, co potwierdziła sama skarżąca, zarzucając jedynie, że obowiązek opłacania z tego tytułu składki zdrowotnej stanowi naruszenie jej praw obywatelskich. W tej sytuacji należy uznać, jak słusznie przyjął Prezes NFZ, że do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wystarczające jest, że osoba wykonuje działalność twórczą lub artystyczną i posiada decyzję Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, działającej przy ministrze właściwym do spraw kultury. Istotnym jednak warunkiem jest osiąganie dodatkowych przychodów ze źródeł innych, niż umowa o pracę, tj. np. z umów cywilnoprawnych wykonywanych na rzecz innych podmiotów, niż pracodawca, które są zgodne w zakresie podmiotu wykonanej umowy (np. umowy o dzieło lub zlecenia) z przedmiotem działalności twórczej lub artystycznej wskazanej w decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców. Zdaniem Sądu, istotne jest to, że skarżąca nie negowała faktu, iż posiadając stosowną decyzję Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, nadal prowadzi działalność twórczą, osiągając przychody ze źródeł innych, niż umowa o pracę, tj. z umów cywilnoprawnych wykonywanych na rzecz innych podmiotów, niż pracodawca, które to umowy swym zakresem przedmiotowym nawiązują do przedmiotu działalności twórczej wskazanej we wspomnianej decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców. Należy podkreślić, że regulacja z art. 5 pkt 21 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, poprzez art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń zdrowotnych odwołuje się do prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej na podstawie przepisów o działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U Nr 173, poz. 1807 ze zm.), działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Zdaniem Sądu, uznać należy, że w niniejszej sprawie organy obu instancji wykazały, że zawieranie przez stronę skarżącą umów o dzieło było tożsame z wykonywaniem działalności twórczej określonej w decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców. Nie ulega wątpliwości, że w świetle obowiązujących przepisów nie można przyjąć, iż osoba, która jest twórcą, w rozumieniu art. 8 ust. 6 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych bez względu na rodzaj zawartej przez nią umowy zawsze będzie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, albowiem pogląd taki prowadziłby do twierdzenia, że twórca w przeciwieństwie do osób wykonujących inny zawód, nie mógłby zawierać umów o dzieło, które w myśl art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, co byłoby sprzeczne z art. 32 ust. 2 Konstytucji RP. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wydając sporne decyzje administracyjne organy obu instancji nie dopuściły się naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art.66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, albowiem przyjmując, że skarżąca, jako twórca wykonujący przez okres wskazany w decyzji (w ramach umów o dzieło) prowadzi działalność pozarolniczą, w rozumieniu tego przepisu. Jednocześnie organy w sposób właściwy zastosowały art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, uznając, że decyzja Komisji do spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców ustalająca datę rozpoczęcia działalności artystycznej jest podstawą ustalenia kontynuowania pozarolniczej działalności dla potrzeb ubezpieczenia zdrowotnego w rozstrzyganej sprawie. Odnosząc się z kolei do powołanych przez skarżącą A. M. uprawnień emerytalnych, posiadanych przez stronę od dnia [...] marca 2001 r., należy - zdaniem Sądu - stwierdzić, że posiadanie owych uprawnień nie wyłączyło podlegania przez skarżącą obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako twórca, albowiem - jak zasadnie wskazał organ odwoławczy - zgodnie z przepisem art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Ponadto, organ odwoławczy, słusznie przywołując stosowne przepisy zarówno ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, jak i ustawy o ubezpieczeniu w NFZ, wskazał, że jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Mając na względzie powyższe ustalenia i obowiązujące przepisy prawa, Sąd uznał, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i Prezes NFZ, prawidłowo ustalili, że skarżąca A. M. podlega od dnia 1 stycznia 1999 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako twórca. W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza poczynione w ramach postępowania administracyjnego ustalenia organów obu instancji, iż w spornym okresie, szczegółowo wskazanym w decyzjach, skarżąca podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, jako twórca. Zdaniem Sądu, należy uznać w konsekwencji, że zarówno Prezes NFZ, jak i Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego NFZ, wydając sporne decyzje administracyjne, prawidłowo zastosowali przepisy prawa materialnego. Jednocześnie uznać należy, iż stanowisko wyrażone w decyzjach organów obu instancji zostało uzasadnione w sposób zgodny z wymogami określonymi przez przepis art. 107 § 3 k.p.a. Na marginesie warto jedynie wskazać, że ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego nie przesądza jednocześnie samej kwestii obowiązku odprowadzania (opłacania) składki na ubezpieczenie zdrowotne, co wynika m. in. z przepisu art. 82 ustawy o świadczeniach. Sporna decyzja wydana przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] lipca 2013 r. ustala jedynie, iż strona skarżąca podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, natomiast nie rozstrzyga ona kwestii wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, gdyż te - zgodnie z art. 109 ust. 2 cyt. ustawy - należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.