VI SA/Wa 2877/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant ref. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego R. K. kwotę 1000 (jeden tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (zwany dalej organem) decyzją z dnia [...] września 2015 r. [...] utrzymał w mocy decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (zwanego dalej organem I instancji) z dnia [...] stycznia 2014 r., którą odmówiono R. K. (zwanemu dalej: zgłaszający/skarżący) udzielania patentu na wynalazek pt. Urządzenie napędowe z powodu niespełnienia wymogu stosowalności przemysłowej. Ustalono, że skarżący w dniu 29 listopada 2010 r., działając przez pełnomocnika [...], zgłosił projekt wynalazczy pod tytułem "Urządzenie napędowe" Nr P.[...]. Z dokumentacji zgłoszeniowej oraz wyjaśnień zgłaszającego wynika, że przedmiotem zgłoszenia jest urządzenie zdolne do ciągłego działania polegającego na przetwarzaniu siły grawitacji w inne, użyteczne formy energii i nie wymagające innych niż siła grawitacji źródeł zasilania. Organ działając w oparciu o art. 49 ust. 1 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1410; dalej p.w.p.) uznał, że według opisu zgłoszeniowego oznaczonego P.[...] proponowane rozwiązanie urządzenia napędowego nie jest stosowalne przemysłowo. Zdaniem organu proponowane ciągłe działanie urządzenia zgłoszonego do ochrony jest sprzeczne z zasadą zachowania energii, ponieważ rzeczywiste urządzenie będące w ruchu traci energię na skutek np. tarcia. W opinii organu zgłaszający oparł swoje rozwiązanie na błędnym założeniu, że siła grawitacji jest zewnętrznym źródłem zasilania. Niezdolność zgłoszonego urządzenia do ciągłego działania powoduje, że nie może być ono zastosowane przemysłowo. W opinii organu jedyna przesłanka, sugerująca przeznaczenie urządzenia, znajduje się w końcowej części ostatniego zdania opisu: "cała konstrukcja otrzymuje impuls do kontynuowania ruchu obrotowego poza szczytowy punkt przyłożenia ciężaru 10". Zdaniem organu można domniemywać, że zgłaszający spodziewa się, że urządzenie będzie się samo napędzało i kontynuowało ruch obrotowy, czerpiąc energię na pokonanie sił oporu (siła tarcia, ewentualnie siła hamująca wywierana przez zewnętrzny odbiornik energii, którego istnienie sugeruje nazwa "urządzenie napędowe") wprost z pola grawitacyjnego. Decyzja z [...] stycznia 2014 r. została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 27 stycznia 2014 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych sprawy). W dniu 23 stycznia 2014 r. skarżący osobiście wniósł sporządzone przez siebie pismo zatytułowane "odwołanie". Wskazane pismo organ potraktował jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesiony od decyzji z [...] stycznia 2014 r. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż jego zdaniem, organ podejmując decyzję o odmowie przyznania patentu na wynalazek dokonał jego błędnej analizy. Zgłaszający podkreślił, iż grawitacja jako siła zachowawcza, nie dotyczy mas, które się obracają. Odpowiednia geometria układu obracających się mas będącego podukładem całego urządzenia umożliwia czerpanie energii bezpośrednio z pola grawitacyjnego i zamianę jej na energię kinetyczną. Dzięki temu proponowane urządzenie napędowe może służyć jako źródło energii pozyskiwanej z pola grawitacyjnego za pośrednictwem tychże mas będących w ruchu obrotowym i poprzez odpowiednie zawieszenie tych mas na podporach spełniających szczególne relacje geometryczne. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz ponownego rozpoznania wniosku i udzielenia patentu. Decyzją z [...] września 2015 r., Urząd Patentowy, działając na podstawie art. 24, art. 27, art. 28 pkt 4 oraz art. 245 ust. 1 p.w.p. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego 23 stycznia 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Analizując zgłoszenie patentowe nr P.[...] organ stwierdził, że urządzenie napędowe, określone w zastrzeżeniu nr 1 w wersji zgłoszonej w dniu 29 listopada 2010 r. jest możliwe do odtworzenia w sensie konstrukcyjnym, jako mechanizm, jednak uznał, że możliwość odtworzenia mechanizmu przez znawcę nie wyczerpuje zadania odtworzenia urządzenia napędowego, które działałoby zgodnie z oczekiwaniami zgłaszającego, to znaczy byłoby zdolne co najmniej do wykonywania ruchu nieograniczonego w czasie, a także do pozyskiwania energii z pola grawitacyjnego. Organ stwierdził, że w zastrzeżeniach nie ma żadnej wskazówki, która naprowadziłaby znawcę na urządzenie zasilające odtworzony mechanizm w energię tak, żeby urządzenie napędowe mogło być w nieustannym ruchu. Wobec braku takiej informacji w zastrzeżeniach i również na rysunku, znawca szukałby jej w opisie. Organ podkreślił jednak, że poza enigmatycznym stwierdzeniem, że urządzenie napędowe wykorzystuje siłę grawitacji, w opisie nie ma żadnej informacji o urządzeniu zasilającym mechanizm w energię. Organ podtrzymał zarzut niespełniania przez zastrzegane rozwiązanie wymogu przemysłowej stosowalności (art. 27 p.w.p.) i uznał podjętą decyzję za słuszną. Dodatkowo organ wskazał, że proponowane rozwiązanie nie może być uważane za wynalazek w rozumieniu art. 24 p.w.p., ponieważ zastrzegane urządzenie napędowe jest wytworem, którego niemożliwość wykorzystania może być wykazana w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki (art. 28 pkt 4 p.w.p.). W ocenie organu, zastrzegane urządzenie napędowe jest wytworem, którego niemożliwość wykorzystania może być wykazana w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki (art. 28 pkt 4 p.w.p.) oraz który nie spełnia wymogu przemysłowej stosowalności (art. 27 p.w.p.). Powyższa decyzja została doręczona pełnomocnikowi zgłaszającego 2 października 2015 r. oraz przesłana do wiadomości zgłaszającego (data doręczenia 2 października 2015 r.). Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący. W uzasadnieniu wskazał, iż zaskarżona decyzja została podjęta bez wnikliwego zapoznania się ze złożonymi przez niego wyjaśnieniami, co skutkowało błędną oceną zgłoszonego wynalazku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę i dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, w świetle powyższych zasad, Sąd uznał, że decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem przepisów prawa, co uzasadniało jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Przedmiotem skargi jest decyzja UP z [...] września 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję z [...] stycznia 2014 r., którą odmówiono skarżącemu udzielania patentu na wynalazek pt. "Urządzenie napędowe" z powodu niespełnienia wymogu stosowalności przemysłowej Skarżący w dniu 29 listopada 2010 r., działając przez pełnomocnika [...], zgłosił projekt wynalazczy pod tytułem "Urządzenie napędowe" Nr P.[...]. Zgodnie z przepisem art. 40 § 2 k.p.a "jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika". Zatem udzielenie pełnomocnictwa procesowego, prowadzi do swoistego wyłączenia strony od udziału w czynnościach postępowania - w zakresie udzielonego pełnomocnictwa. Można nawet przyjąć, iż stosownie do brzmienia art. 40 § 2 k.p.a. strona (tu skarżący) działająca przez pełnomocnika nie powinna w ogóle otrzymywać żadnych pism w związku z czynnościami zmierzającymi do załatwienia danej sprawy administracyjnej. Przepis powyższy nakazuje doręczanie pism temu pełnomocnikowi. Skarżący ustanowił pełnomocnika i to jemu doręczono w dniu 27 stycznia 2014 r. odpis decyzji. W dniu 23 stycznia 2014 r. skarżący osobiście wniósł sporządzone przez siebie pismo zatytułowane "odwołanie". Wskazane pismo organ potraktował jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesiony od decyzji z [...] stycznia 2014 r. W ocenie Sądu decyzja z [...] stycznia 2014 r. nie weszła jeszcze wtedy do obrotu prawnego i odwołanie było przedwczesne. Ukształtowane na tle przepisu art. 134 k.p.a. orzecznictwo sądowe wyróżnia dwojakie przyczyny niedopuszczalności odwołania - przedmiotowe i podmiotowe. Przyczyny przedmiotowe obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Zatem odwołanie nie służy od decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego (a więc pomimo, że została wydana, nie została stronie doręczona lub ogłoszona). Odwołanie jest instytucją procesową umożliwiającą uprawnionym podmiotom zaskarżenie decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Organ odwoławczy przed rozpoznaniem odwołania pod względem merytorycznym zobowiązany jest w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w terminie przewidzianym w art. 129 § 2 k.p.a. Zgodnie zaś z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Podkreślenia wymaga, iż postanowienie organu odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność odwołania nie ma charakteru merytorycznej oceny rozstrzygnięcia sprawy, a jest jedynie formalnym stwierdzeniem, że odwołanie lub zażalenie nie może zostać rozpoznane. Stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest obowiązkiem organu odwoławczego w każdym przypadku, gdy takie uchybienie ma miejsce. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej wystąpienia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Organ nie może bowiem w takiej sytuacji przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, lecz ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanego rozstrzygnięcia, w ocenie Sądu, organ niezasadnie rozpoznał sprawę uznając, iż doręczenie decyzji spełnia wymogi przewidziane w art. 40 § 2 k.p.a., a zatem jest skuteczne a skarga została złożona we właściwym terminie. Stosownie zaś do art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W świetle powołanych wyżej przepisów decyzja administracyjna, a w szczególności, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, musi być oparta na obowiązującym przepisie prawa i zgodna z jego treścią. Tych wymogów nie spełniają wspomniane wyżej decyzje administracyjne. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c. ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 o ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.