VI SA/Wa 2881/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędzia WSA Renata Nawrot Protokolant ref. staż. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej udzielił "P." Sp. z o.o. z siedzibą w W. prawa ochronnego na słowny znak towarowy APTEKA MAKRO nr [...], o czym ogłoszono w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" w dniu [...] października 2012 r. W dniu [...] marca 2013 r. Spółka M.GmbH & Co. KG z siedzibą w D. (Niemcy) złożyła sprzeciw wobec ww. decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na słowny znak towarowy APTEKA MAKRO nr [...]. Jako podstawę prawną sprzeciwu Spółka z Düsseldorfu powołała art. 246 w związku z art. 132 ust. 2 pkt 2, art. 132 ust. 2 pkt 3 i art. 131 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (t. j.: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), stwierdzając, że przedmiotowy znak towarowy nie spełnia ustawowych warunków wymaganych do jego rejestracji, ponieważ jest podobny do używanego przez nią wspólnotowego znaku towarowego MAKRO o nr [...], przeznaczonego do oznaczania towarów i usług we wszystkich klasach. W jej ocenie, przeciwstawiony wspólnotowy znak towarowy jest znakiem renomowanym i z tego powodu zasługuje na rozszerzoną ochronę, wykraczającą poza zakres jego specjalizacji. Istotne przy tym jest, że w wyniku wieloletniego używania na rynku znak przeciwstawiony stał się bardzo dobrze znany w Polsce i jest kojarzony z towarami i usługami pochodzącymi od przedsiębiorstw powiązanych z wnoszącą sprzeciw. Zdaniem Spółki zgłaszającej sprzeciw, przeciwstawiony znak towarowy na skutek wieloletniej obecności na rynku jest pozytywnie kojarzony przez konsumentów, co dodatkowo wskazuje, że sporny znak towarowy został zgłoszony w złej wierze. Tym samym sprzeciw jest uzasadniony, gdyż w porównywanych znakach towarowych elementem dominującym jest słowo "MAKRO", które wskazuje na podobieństwo samych oznaczeń, zaś w spornym znaku towarowym słowo "APTEKA" nie posiada odróżniającego charakteru. W odpowiedzi na sprzeciw uprawniona ze spornego prawa "P." Sp. z o.o. z siedzibą w W. w piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r. uznała go za bezzasadny i wniosła o jego oddalenie. Wskazała, że pomiędzy porównywanymi znakami towarowymi nie zachodzi podobieństwo, w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, bowiem słowo "MAKRO" cechuje się minimalną, a nie zwiększoną, zdolnością odróżniającą. Podobnie jest ze słowem "APTEKA". Natomiast moc odróżniająca spornego znaku towarowego wynika z zestawienia słów "APTEKA" i "MAKRO", które w połączeniu posiadają zdolność odróżniającą. W ocenie uprawnionej Spółki, w niniejszej sprawie nie zachodzi ryzyko konfuzji; wnosząca sprzeciw nie przedstawiła także dowodów świadczących o renomie przeciwstawionego znaku towarowego, a ponadto nie wykazała również złej wiary w zgłoszeniu spornego oznaczenia do rejestracji. Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr Sp. [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, w trybie postępowania spornego, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2014 r. sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na słowny znak towarowy APTEKA MAKRO nr [...], udzielonego "P." Sp. z o.o. z siedzibą w W., na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny, wniesionego przez M. GmbH & Co. KG z siedzibą w D. (Niemcy), stosując art. 246 i art. 247 ust. 2 w związku z art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, a także art. 98 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.) w związku z art. 256 ust. 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, unieważnił prawo ochronne na słowny znak towarowy APTEKA MAKRO nr [...] i przyznał M. GmbH & Co. KG z siedzibą w D. (Niemcy) od "P." Sp. z o.o. z siedzibą w W.kwotę 2600 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania. W motywach decyzji Urząd Patentowy RP podał, że rozstrzygnął sprawę w granicach wniesionego sprzeciwu, będąc związanym podstawą prawną wskazaną w jego treści. Dokonując oceny znaku towarowego APTEKA MAKRO pod kątem art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, organ uznał, że przepis ten stwarza wystarczającą podstawę do unieważnienia prawa ochronnego i to bez konieczności analizowania sprawy pod względem pozostałych przepisów powołanych w sprzeciwie. Zdaniem Urzędu Patentowego RP, w sprawie zachodzi ryzyko pomylenia przez odbiorców porównywanych oznaczeń z uwagi na istniejące znaczne ich podobieństwo, dotyczące przede wszystkim samych znaków, jak i oznaczanych nimi towarów w klasie 5 (produkty farmaceutyczne i weterynaryjne) oraz usług w klasie 35 (reklama i usługi biurowe) i 44 (usługi medyczne, usługi weterynaryjne, usługi w zakresie higieny i urody dla ludzi i zwierząt). Porównując przeciwstawione oznaczenia na płaszczyźnie wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej, organ stwierdził, że znaki te są podobne w płaszczyźnie wizualnej i są identyczne w płaszczyźnie fonetycznej i znaczeniowej. Element słowny "APTEKA" występujący w spornym znaku towarowym jest tylko ogólną informacją dla odbiorcy i wskazuje na miejsce, w którym oferowane są towary i usługi. Nie ma on zatem zdolności odróżniającej. W takiej sytuacji pozostające w tym oznaczeniu słowo "MAKRO" ma więc znaczenie dominujące. Z kolei grafika występująca w przeciwstawionym oznaczeniu to jedynie kolory czcionki i tła, które dla przeciętnego odbiorcy nie mają większego znaczenia, gdyż konsumenci zwykle przywiązują wagę do elementów słownych. Tym elementem jest zaś samo słowo "MAKRO", które w całości zostało wykorzystane w spornym znaku towarowym. Sporne oznaczenie nie tworzy semantycznej całości, co – w ocenie organu – oznacza, że przynajmniej dla części odbiorców apteka oznaczona słowem "MAKRO" będzie kojarzona z siecią MAKRO, należącą do Spółki wnoszącej sprzeciw. Wspólnotowy znak towarowy MAKRO cieszy się wśród odbiorców dużą popularnością, jest znakiem rozpoznawalnym i mimo, że pojawia się w niektórych sytuacjach wraz z określeniem CASH AND CARRY, to jednak samo słowo "MAKRO" jest wyeksponowane. Ustalenie to znajduje potwierdzenie w przykładowych zdjęciach samych marketów oraz broszurach reklamowych i ofertach. Zdaniem organu, z pewnością wspólnotowy znak towarowy MAKRO był znany odbiorcom w dacie zgłoszenia spornego znaku towarowego. W związku więc z pojawieniem się na rynku z wcześniejszym pierwszeństwem znaku towarowego MAKRO, pojawienie się w późniejszym czasie słownego znaku towarowego APTEKA MAKRO może sugerować, że towary czy też usługi nim oznaczane pochodzą od tego samego producenta, gdyż będzie się on kojarzył ze znakiem wcześniejszym i odbiorcy mogą sądzić, że towary czy też usługi oznaczone tymi znakami pochodzą od tego samego przedsiębiorstwa lub przedsiębiorstw powiązanych ekonomicznie. Powyższą decyzję "P." Sp. z o.o. z siedzibą w W. uczyniła przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, poprzez niezasadne przyjęcie istnienia podobieństwa słownego znaku towarowego APTEKA MAKRO do znaku słowno – graficznego MAKRO, a także bezpodstawne przyjęcie istnienia ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd w zakresie skojarzenia obu oznaczeń. W ocenie Spółki, porównywane znaki towarowe nie są podobne, a to oznacza, że nie występuje ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd. Użyte w spornym oznaczeniu słowo "MAKRO" pozostaje w zestawieniu ze słowem "APTEKA" i jako całość tworzą one zupełnie inny znak towarowy. Nie istnieje zatem zarówno zarzucane przez organ podobieństwo oznaczeń, jak i ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Spółka M. GmbH & Co. KG z siedzibą w D. (Niemcy), będąca uczestnikiem postępowania, w piśmie procesowym z dnia [...] marca 2015 r. zawarła odpowiedź na skargę, wnosząc o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, rozpoznając sprawę w granicach podstaw zawartych w sprzeciwie, w pełni zasadnie przyjął, że udzielone prawo ochronne na znak towarowy APTEKA MAKRO nr [...] podlega unieważnieniu, bowiem narusza przepis art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1410). Zgodnie z brzmieniem art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego (o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym. W świetle przywołanego wyżej przepisu, konieczne jest, by znak towarowy posiadał zdolność odróżniającą, która pozwoli mu na pełną autonomiczność w obrocie zarówno w sensie prawnym, jak i faktycznym, bowiem nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do istniejącego już znaku towarowego. Oznaczenie ma być więc swoistym komunikatorem służącym oznaczeniu produktów lub usług, które będą korzystać z jego sugestywności i oryginalności. Znak towarowy nie może być zatem identyczny lub podobny do znaku towarowego występującego już w obrocie i korzystającego z ochrony, zwłaszcza gdy miałby służyć oznaczaniu towarów identycznych lub podobnych i zachodziłoby ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd. W rozpoznawanej sprawie Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej w pełni zasadnie uznał, że sporny znak towarowy APTEKA MAKRO nr [...]wykazuje podobieństwo do znaku towarowego MAKRO o nr [...], w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, i stwarza ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd. Oczywistym jest, że porównywane znaki towarowe muszą być oceniane jedynie w całości. Dokonując zatem całościowej oceny obu oznaczeń, należy w pierwszej kolejności zastrzec, że prawo ochronne nie może być udzielane tylko jednemu podmiotowi na zasadzie monopolizowania poszczególnych słów występujących w obrocie, zważywszy że słowo "MAKRO" jest w przeciwstawionym znaku towarowym jedynym jego elementem słownym, wzbogaconym tylko grafiką i kolorem. Sporne oznaczenie pozbawione jest z kolei jakiejkolwiek grafiki, natomiast posiada w swej treści słowo "APTEKA". Istota sprawy wymaga więc ustalenia, czy sporny znak towarowy posiada wystarczającą zdolność odróżniającą, a więc, czy jego ogólna ekspresja nadaje mu autonomiczny i indywidualny wymiar. W ocenie Sądu, sporny znak towarowy wykazuje podobieństwo w zestawieniu ze znakiem towarowym MAKRO, pomimo że w treści spornego oznaczenia znajduje się słowo "APTEKA". Jak trafnie wskazał organ, słowo to nie ma zdolności odróżniającej i jako takie nie nadaje indywidualnego charakteru temu oznaczeniu, ocenianemu jako całość. Gdyby w spornym oznaczeniu w zestawieniu ze słowem "MAKRO" pojawiło się słowo posiadające zdolność odróżniającą, sytuacja mogłaby zostać oceniona odmiennie. Tymczasem sporny znak towarowy w swym aktualnym brzmieniu w żaden sposób nie indywidualizuje produktów czy usług pochodzących od strony skarżącej, a wręcz przeciwnie – może sugerować i wskazywać, że jest oznaczeniem mającym związek ze wspólnotowym znakiem towarowym MAKRO, który korzysta z wcześniejszego pierwszeństwa. Słowo "APTEKA" nie nadaje spornemu oznaczeniu autonomicznego charakteru, bowiem wskazuje jedynie na miejsce, które generalnie służy zaopatrywaniu w medykamenty i usługi farmaceutyczne, a więc słowo to ma jedynie charakter opisowy względem słowa MAKRO, które w takiej sytuacji pozostaje elementem dominującym spornego oznaczenia. W konsekwencji brak jest więc elementów odróżniających w spornym oznaczeniu, wszak samo słowo "MAKRO" sugeruje nie tylko związek towarów i usług oznaczanych spornym znakiem towarowym ze znakiem towarowym MAKRO, ale także może wskazywać na bezpośredni związek obu oznaczeń, choćby w płaszczyźnie powiązań kapitałowych między przedsiębiorcami, do których należą porównywane znaki towarowe. Urząd Patentowy RP, oceniając podobieństwo towarów i usług objętych ochroną wspólnotowego znaku towarowego MAKRO o nr [...] oraz spornego znaku APTEKA MAKRO nr [...], zasadnie przyjął, że w sprawie zachodzi ryzyko pomylenia przez odbiorców porównywanych oznaczeń z uwagi na istniejące znaczne ich podobieństwo, dotyczące przede wszystkim samych znaków, jak i oznaczanych nimi towarów w klasie 5 (produkty farmaceutyczne i weterynaryjne) oraz usług w klasie 35 (reklama i usługi biurowe) i 44 (usługi medyczne, usługi weterynaryjne, usługi w zakresie higieny i urody dla ludzi i zwierząt). Istota wywodów organu w powyższym względzie trafnie koncentruje się na kwestii podobieństw, jako że analiza przedmiotowych znaków towarowych nade wszystko dotyczy oceny podobieństwa towarów i usług oraz podobieństwa samych oznaczeń. Jak już zostało wskazane, oceniane oznaczenia są podobne, w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, a ich cechy wspólne mogą prowadzić do pomylenia ocenianych znaków. Zdolność odróżniająca jest tą cechą znaku towarowego, którą oceniać należy przez pryzmat całościowego oddziaływania danego oznaczenia. Tymczasem porównanie znaków na płaszczyznach: słownej, wizualnej, fonetycznej oraz znaczeniowej wskazuje, że zarówno forma przedstawieniowa znaków, ich brzmienie, jak i treść są podobne. W warstwie słownej sporny znak towarowy składa się z dwóch słów "APTEKA" i "MAKRO", natomiast znak przeciwstawiony z jednego słowa "MAKRO". Porównywane znaki różni de facto tylko słowo "APTEKA", które nie ma jednak zdolności odróżniającej, a tym samym nie ma także charakteru dominującego. Elementem dominującym w obu oznaczeniach jest słowo "MAKRO". W efekcie struktura słowna porównywanych znaków, pomimo różniącego je słowa "APTEKA", pozostaje identyczna, co świadczy, że sporne oznaczenie może być mylące. Analogicznie rzecz się ma, jeśli chodzi o warstwę wizualną i fonetyczną. Oceny w tym zakresie nie zmienia ani grafika, ani kolorystyka przeciwstawionego oznaczenia. Grafika występująca w przeciwstawionym oznaczeniu to jedynie kolory czcionki i tła, które dla przeciętnego odbiorcy nie mają decydującego znaczenia, gdyż konsumenci zwykle przywiązują wagę do elementów słownych. Sporny znak towarowy jest w płaszczyźnie wizualnej i fonetycznej identyczny z dominującym w przeciwstawionym znaku towarowym elementem słownym "MAKRO", które wyraża sugestię, że towary i usługi oznaczone spornym znakiem towarowym mogą mieć związek ze znakiem towarowym MAKRO. Choć w warstwie semantycznej oba znaki towarowe jako całość mają inne znaczenie (tylko poprzez umieszczenie w spornym oznaczeniu słowa "APTEKA"), to ta okoliczność nie zmienia faktu, że ich ogólny wyraz (ekspresja) determinowany jest przede wszystkim słowem "MAKRO", które w konsekwencji wskazuje na istniejące podobieństwo obu znaków. Z kolei identyczność towarów i usług, przy istniejącym podobieństwie samych znaków towarowych, przesądza o istnieniu ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów i usług. W przypadku identycznych towarów i usług oznaczonych podobnymi znakami towarowymi, przeciętny odbiorca może powziąć mylne wyobrażenie czy mniemanie, że towary i usługi oznaczone znakiem towarowym strony skarżącej mogą pochodzić od strony zgłaszającej sprzeciw. Ryzyko kojarzenia znaków towarowych jest szczególnym przypadkiem istniejącego prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd, charakteryzujące się tym, że porównywane znaki towarowe, nawet, gdyby nie były mylone przez określony krąg odbiorców, to mogłyby być postrzegane jako należące do tego samego właściciela, co z pewnością nie korespondowałoby z treścią art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej. Zgodnie ze stosowaną przy ocenie podobieństwa oznaczeń, towarów i usług zasadą wzajemnej korelacji, im większy stopień podobieństwa znaków towarowych, tym mniejszy wystarczy stopień podobieństwa towarów i usług (i odwrotnie), aby przyjąć istnienie niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd. Skoro w rozpoznawanej sprawie towary i usługi oznaczane są podobnymi znakami towarowymi, to oznacza to, że dla stwierdzenia istnienia niebezpieczeństwa pomyłek wystarczy niewielki stopień podobieństwa towarów i usług, które akurat w tym przypadku są identyczne (jedynie usługi z klasy 44 nie są identyczne, ale są podobne). Zachodzi zatem niemal podwójna identyczność (tożsamość) towarów, usług i oznaczeń, w pełni uzasadniająca zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego RP. Nie można wobec tego przyjąć, że w sprawie doszło do naruszenia art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, w stopniu uzasadniającym konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W takim stanie rzeczy, decyzję o unieważnieniu prawa ochronnego na znak towarowy APTEKA MAKRO nr [...], udzielonego "P." Sp. z o.o. z siedzibą w W., należy uznać za prawidłową, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.