VI SA/Wa 2900/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] sierpnia 2015 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w zakresie odwołania od zadania z zakresu prawa gospodarczego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu R. P. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych R. P. (dalej też jako skarżący) wniósł w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z informacji podanych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W rubryce 10 formularza PPF skarżący oświadczył, iż nie uzyskuje żadnych dochodów. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego, skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie: a) pisma wskazującego źródła utrzymania, w szczególności oświadczenia czy skarżący korzysta z jakichkolwiek form pomocy społecznej bądź pomocy materialnej innych osób (jeżeli tak, to zobowiązano skarżącego do przedstawienia kopii decyzji o przyznaniu zasiłków lub podania przez kogo i w jakim zakresie skarżący jest utrzymywany, tj. kto zapewnia mu żywność, mieszkanie, odzież), b) oświadczenia, czy skarżący jest zarejestrowany w ewidencji osób bezrobotnych (jeśli tak, to należało przedłożyć stosowne zaświadczenie z właściwego powiatowego urzędu pracy ze wskazaniem ewentualnego okresu pobierania zasiłku), c) oświadczenia czy skarżący posiada rachunki bankowe (w tym lokaty i konta dewizowe) - jeżeli tak, to zobowiązano go do nadesłania wyciągów z tych rachunków. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych, jednakże z uwagi na posiadany uprzednio rachunek kredytowy ciąży na nim obowiązek spłaty kredytu w kwocie 72 490 złotych. Skarżący wskazał nadto, że nie zarejestrował się jako osoba bezrobotna, gdyż po pierwsze nie posiada zameldowania, a po drugie nie mógłby pracować w pełnym wymiarze czasu pracy na obciążających stanowiskach. Wyjaśnił, że zamieszkuje w pustostanie oraz korzysta z jadłodajni. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. W świetle wskazanego powyżej przepisu stwierdzić należy, że skarżący nie przedstawił w sposób klarowny i pełny swojej sytuacji majątkowej. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego wyjaśnił, że nie uzyskuje żadnych dochodów a z uwagi na brak meldunku i niemożność podjęcia ciężkiej pracy nie zarejestrował się jako osoba bezrobotna. Nie przedstawił przy tym żadnych dokumentów potwierdzających powyższe fakty. Tymczasem w myśl § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 listopada 2012 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz. U. z dnia 26 listopada 2012 r., poz. 1299 ) w celu dokonania rejestracji osoba ubiegająca się o zarejestrowanie jako bezrobotny zgłasza się do powiatowego urzędu pracy, właściwego ze względu na miejsce zameldowania stałego lub czasowego, a jeżeli nie jest zameldowana - do powiatowego urzędu pracy, na którego obszarze działania przebywa. Z kolei § 5 ust. 3 ww. rozporządzenia przewiduje, że osoba, która nie jest zameldowana albo jest zameldowana na pobyt stały w innej miejscowości niż miejsce zameldowania na pobyt czasowy, przy ubieganiu się o zarejestrowanie jako bezrobotny składa oświadczenie, że nie jest zarejestrowana jako bezrobotny w innym powiatowym urzędzie pracy. W konsekwencji sama podnoszona przez skarżącego okoliczność braku meldunku nie oznacza automatycznie niemożności rejestracji jako osoby bezrobotnej. Z kolei odnośnie argumentu skarżącego o niemożności podjęcia zbyt obciążającej pracy, jako powodu braku zwrócenia się do właściwych instytucji rynku pracy, zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2015 roku, nr 149), pośrednictwo pracy polega w szczególności na udzielaniu pomocy bezrobotnym i poszukującym pracy w uzyskaniu odpowiedniego zatrudnienia oraz pracodawcom w pozyskaniu pracowników o poszukiwanych kwalifikacjach zawodowych. Tak więc nie można przychylić się do stanowiska skarżącego, który rezygnuje z możliwości pomocy w znalezieniu odpowiedniego zatrudnienia, z góry zakładając, że przedstawione zostaną mu wyłącznie oferty pracy, której nie będzie mógł wykonywać. Skarżący nie wskazał ponadto, czy korzysta z jakichkolwiek form pomocy społecznej. Należy w tym miejscu zauważyć, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) jest ona instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zatem skarżący ma możliwość uzyskania wsparcia z tytułu pomocy społecznej a w konsekwencji przedstawienia odpowiednich dokumentów potwierdzających charakter i rodzaj pomocy. Jeżeli natomiast organ powołany w gminie do udzielania świadczeń z tytułu pomocy społecznej odmówił jej udzielenia skarżącemu, to skarżący winien przedstawić stosowną decyzję w tym przedmiocie. Twierdzenia skarżącego budzą nadto wątpliwości w kontekście okoliczności znanych z urzędu oraz informacji zamieszczonych w serwisach internetowych instytucji państwowych. Jak wynika bowiem z informacji z Krajowego Rejestru Sądowego aktualnej na dzień 23 czerwca 2016 roku, skarżący nadal pełni funkcję prezesa zarządu w Administrator – Z. Sp. z o.o. z siedzibą w L. Do maja 2012 roku był też udziałowcem tej spółki a udziały o łącznej wartości 100.000 zł zbył na rzecz M. P. (Monitor Sądowy i Gospodarczy z dnia 15 czerwca 2012 roku, Nr 115, poz. 86257). Okoliczność ta została tymczasem we wniosku zupełnie pominięta przez skarżącego. Nie jest zatem wiadomym na etapie rozpoznania wniosku, czy skarżący uzyskuje z tytułu zajmowania funkcji Prezesa Zarządu jakiekolwiek dochody. W okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzić zatem należy, że oświadczenie majątkowe skarżącego nie pozwala na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i oraz zdolności płatniczych. Twierdzenia o trudnej sytuacji majątkowej budzą wątpliwości, co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy z uwagi na ich nieudokumentowanie, pomimo braku jakichkolwiek przeciwskazań do przedstawienia odpowiednich decyzji organów pomocy społecznej lub zatrudnienia. Ponadto niewyjaśniona została kwestia sprawowania przez skarżącego funkcji prezesa zarządu spółki z o. o. i wynikających z tego konsekwencji finansowych. Tymczasem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1 p.p.s.a. (p. H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Skoro jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.