VI SA/Wa 2905/15
WyrokWSA w Warszawie2018-01-19
Skład orzekający: Sławomir Kozik, Danuta Szydłowska, Andrzej Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy połączenie spółek (przejęcie jednej spółki przez drugą) skutkuje przejściem zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej na spółkę przejmującą, mimo że grupa kapitałowa, do której należą obie spółki, przekracza limit 1% aptek w danym województwie, określony w art. 99 ust. 3 pkt 3 Prawa farmaceutycznego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy Inspekcji Farmaceutycznej błędnie zinterpretowały przepisy prawa materialnego. Choć art. 99 ust. 3 Prawa farmaceutycznego stanowi przepis antykoncentracyjny, nie jest on przepisem szczególnym w rozumieniu art. 494 § 2 Kodeksu spółek handlowych, który wyłączałby sukcesję uniwersalną zezwoleń. Niemniej jednak, sąd stwierdził, że naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ organy prawidłowo odmówiły zmiany zezwolenia, opierając się na art. 99 ust. 2 i 3 pkt 3 Prawa farmaceutycznego w związku z art. 155 K.p.a., co zapobiega obejściu prawa i nierównemu traktowaniu przedsiębiorców.Stan faktyczny
Spółka C. Sp. z o.o. wniosła o zmianę zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej w zakresie zmiany nazwy apteki oraz podmiotu uprawnionego do jej prowadzenia, co było wynikiem połączenia spółek. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny zmienił nazwę apteki, ale odmówił zmiany podmiotu uprawnionego, wskazując na przekroczenie limitu aptek w województwie przez grupę kapitałową, do której należała spółka. Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał tę decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając organom błędną wykładnię przepisów Prawa farmaceutycznego i Kodeksu spółek handlowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej oddala skargę
Główny Inspektor Farmaceutyczny (dalej: "GIF") decyzją z [...] września 2015 r. nr [...], na podstawie art. 115 pkt 4 oraz art. 99 ust. 3 pkt 3 w związku z art. 99 ust. 2, art. 108 ust. 4 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 281, z późn. zm., nazywanej dalej: "P.f.") w związku z art. 494 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030, z późn. zm., dalej: K.s.h."), art. 4 pkt 14 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2015 r., poz. 184) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm., dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania spółki C. sp. z o.o. siedzibą w [...] (dalej: "Strona", "Spółka", "Skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] (dalej: "[...] WIF") z [...] marca 2015 r., znak: [...], w przedmiocie zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GIF wskazał, że wnioskiem z [...] grudnia 2014 r. Strona wystąpiła do [...] WIF o zmianę zezwolenia z [...] września 2001 r. Nr [...] na prowadzenie apteki ogólnodostępnej położonej przy ul. [...] w [...]. Wniosek dotyczył zmiany nazwy apteki z "[...]" na "[...]" oraz zmiany oznaczenia podmiotu uprawnionego do prowadzenia apteki z "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w [...] na Spółkę. Strona uzasadniła wniosek faktem połączenia Spółki ze spółką "[...]" na podstawie art. 492 § 1 pkt 1 K.s.h., poprzez przeniesienie całego majątku spółki "[...]" na Spółkę.
Decyzją z [...] marca 2015 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. K.p.a. oraz art. 99 ust. 2 i art. 108 ust. 4 pkt. 4 lit. a w związku z art. 99 ust. 3 pkt 3 P.f. i w związku z art. 494 § 2 K.s.h., [...]WIF
zmienił za zgodą strony zezwolenie z [...] września 2001 r. Nr [...], zmienione decyzjami znak: [...],[...] udzielone na prowadzenie apteki ogólnodostępnej położonej przy ul. [...] w [...] w ten sposób, że w miejsce nazwy apteki "[...]" wpisał nową nazwę "[...]" i odmówił dokonania zmiany tego zezwolenia w części dotyczącej zmiany podmiotu uprawnionego do prowadzenia apteki ogólnodostępnej z "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na Spółkę.
Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji w zakresie odmowy dokonania zmiany zezwolenia w części dotyczącej zmiany podmiotu uprawnionego do prowadzenia apteki ogólnodostępnej, żądając stwierdzenia nieważności tej decyzji oraz zmiany zezwolenia zgodnie z wnioskiem.
GIF zgadzając się z rozstrzygnięciem [...]WIF wskazał, że z jego ustaleń wynik, że spółka "[...]" prowadzi na terenie województwa [...] 2 apteki ogólnodostępne, a Strona 5 aptek ogólnodostępnych. Ponadto, jak wynika z Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] , pod którym zarejestrowana jest Spółka jedynym jej wspólnikiem jest [...] sp. z o.o. Oznacza to, że Spółka i [...] sp. z o.o. stanowi grupę kapitałową, o której mowa w art. 4 pkt 14 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. [...] sp. z o.o. prowadzi na terenie województwa [...] 8 aptek ogólnodostępnych. Zatem suma aptek prowadzonych przez spółkę "[...]", Spółkę oraz [...] sp. z o.o. wynosi 15. W świetle tego, iż na terenie województwa [...] 21 stycznia 2015 r. funkcjonowało 915 aptek ogólnodostępnych, liczba aptek ogólnodostępnych prowadzonych przez w/w przedsiębiorców przekracza określony w art. 99 ust. 3 pkt 3 P.f. limit aptek, które może prowadzić na terenie województwa [...] grupa kapitałowa. GIF stwierdził, że na dzień wydania decyzji w II instancji na terenie województwa [...] funkcjonuje 939 aptek ogólnodostępnych - zatem grupa kapitałowa nie może prowadzić więcej niż 10 aptek.
GIF uznał zatem, że dokonanie zmiany zezwolenia zgodnie z wnioskiem Strony doprowadziłoby do ominięcia art. 99 ust. 3 pkt 3 P.f., zgodnie z którym zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej nie wydaje się, jeżeli podmiot ubiegający się o zezwolenie jest członkiem grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, której członkowie prowadzą na terenie województwa więcej niż 1 % aptek ogólnodostępnych. GIF podkreślił, że art. 99 ust. 3 pkt 3 P.f., ma na celu zapobieżenie nadmiernej koncentracji na detalicznym rynku dystrybucji produktów leczniczych.
GIF wskazał, że z art. 494 § 2 K.s.h. wynika, że na spółkę przejmującą albo spółkę nowo zawiązaną przechodzą z dniem połączenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej albo którejkolwiek ze spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej. Zdaniem organu odwoławczego oznacza to, iż na spółkę przejmującą przechodzi zezwolenie o ile nie przeciwstawiają się temu przepisy regulujące udzielanie zezwoleń.
GIF podzielił stanowisko organu I instancji wskazujące, iż przepisem szczególny uniemożliwiającym przejście zezwolenia w drodze sukcesji uniwersalnej jest art. 99 ust. 3 pkt 3 P.f. Przepis ten określa bowiem jeden z licznych wymogów jakie musi spełniać zezwoleniobiorca, który ma zamiar prowadzić aptekę. Zdaniem GIF, przepisy ustawy - Prawo farmaceutyczne określają wymogi jakie musi spełniać podmiot ubiegający się o uzyskanie zezwolenia, jednakże wymogi te zezwoleniobiorca ma obowiązek spełniać zarówno w chwili starania się o uzyskanie zezwolenia jak i przez cały czas prowadzenia działalności objętej zezwoleniem. Zatem zezwoleniobiorca, wymóg nieprzekroczenia limitu 1 % aptek na terenie danego województwa ma obowiązek spełniać zarówno w czasie ubiegania się o uzyskanie zezwolenia jak i przez cały czas prowadzenia działalności objętej tym zezwoleniem. Przeciwna wykładnia prowadziłaby do wniosku, iż po uzyskaniu zezwolenia przedsiębiorca nie musi spełniać jakichkolwiek wymogów dotyczących prowadzenia działalności objętej zezwoleniem, a to prowadziłoby do obejścia prawa oraz negowałoby w istocie nadzór państwa nad obrotem produktami leczniczymi.
Zdaniem GIF, w świetle rozważań dotyczących art. 99 ust. 3 pkt 3 P.f., nie doszło do przejścia zezwolenia na mocy prawa gdyż powyższy przepis stoi na przeszkodzie aby doszło do sukcesji uniwersalnej, o której mowa w art. 494 K.s.h.
GIF podkreślił, że dokonanie zmiany zezwolenia i stwierdzenie, iż doszło do jego nabycia prowadziłoby do nierównego traktowania przedsiębiorców. Przedsiębiorca, który wystąpiłby z wnioskiem o wydanie zezwolenia nie uzyskałby go z uwagi na brak spełniania wymogów ustawy, podczas gdy podmiot, również nie spełniający wymogów ustawowych uzyskałby prawo do prowadzenia apteki powołując się, iż nabył w drodze sukcesji uniwersalnej zezwolenie.
W skardze z 5 października 2015 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżąca zaskarżając decyzję GIF wniosła o stwierdzenie jej nieważności w całości oraz decyzji I instancji, zobowiązanie organu I instancji do wydania decyzji umarzającej postępowanie, a także o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła rażące naruszenie:
1) art. 99 ust. 3 P.f., przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten odnosi się do sytuacji przejścia zezwolenia na następcę prawnego z mocy prawa, wskutek czego ustanawia pozbawione podstawy prawnej przesłanki skuteczności przejścia zezwolenia z mocy art. 494 § 2 K.s.h., podczas gdy art. 99 ust. 3 pkt 3 P.f., odnosi się wyłącznie do udzielenia zezwolenia w oparciu o decyzję administracyjną.
2) art. 494 § 2 K.s.h., polegający na oczywistym pominięciu w rozpatrywanej sprawie skutku prawnego wynikającego z tego przepisu (pominięcie skutku następstwa ex lege).
W uzasadnieniu skargi strona rozwinęła postawione wyżej zarzuty. Zdaniem Skarżącej Przyjęta przez organy interpretacja pozostaje oderwana od istniejącego porządku prawnego, stanowiąc ewidentny przykład wykładni contra legem. Skarżąca dodała, że w niniejszej sprawie podjęto rozstrzygnięcie, którego nie sposób zaakceptować z punktu widzenia konstytucyjnej zasady legalności, pominięto w nim wymóg obowiązywania jednoznacznej podstawy prawnej decyzji administracyjnej i w drodze niedopuszczalnej interpretacji wykreowano przesłanki wydania decyzji negatywnej mimo istniejących jednoznacznych regulacji prawnych.
Zdaniem Skarżącej brak jest jakichkolwiek podstaw dla utożsamiania przesłanek wydania zezwolenia z przesłankami przejścia zezwolenia na następcę prawnego na mocy art. 494 § 2 K.s.h. Wydanie zezwolenia (art. 99 ust. 3 P.f.) i przejście zezwolenia na następcę prawnego z mocy prawa (art. 494 § 2 K.s.h.) stanowią dwa odrębne sposoby nabycia praw, które nie mogą być ze sobą utożsamiane. Nabycie zezwolenia przez jego wydanie oznacza, iż podmiot nabywa uprawienie na mocy czynności administracyjnoprawnej. a konkretnie na mocy decyzji. Przejście zezwolenia oznacza, że podmiot nabywa zezwolenie z mocy prawa, czyli bez potrzeby i możliwości wydawania w tym zakresie decyzji administracyjnych. Przepis dotyczący nabycia zezwolenia na mocy decyzji administracyjnej (art. 99 ust. 3 P.f.) nie może wyłączać skuteczności przepisu dotyczącego nabycia uprawnienia z mocy prawa (art. 494 § 2 K.s.h.).
Skarżąca podkreśliła, że art. 494 § 2 K.s.h. nie ma charakteru bezwzględnego, albowiem sam przepis wskazuje, iż ustawodawca może przewidzieć w tym zakresie określone wyjątki, jednak zdaniem Skarżącej, muszą mieć one charakter wyraźny i jednoznaczny. Tymczasem uregulowanie zawarte w art. 99 ust. 3 pkt 3 P.f. nie tylko nie może zostać uznane za wyraźnie wyłączające zastosowanie art. 494 § 2 K.s.h., ale w ogóle nie odnosi się do sytuacji przejścia zezwolenia na następcę prawnego.
Skarżąca stanęła na stanowisku, że twierdzenia organu, są oparte na całkowicie opatrznym rozumieniu spójności systemu prawnego, stanowią w istocie mało klarowną i zupełnie chybioną próbę "połączenia" dwóch zupełnie odrębnych uregulowań w jedną instytucję. Niespójne pozostaje stanowisko organu, który z jednej strony nie neguje prawa do przejścia zezwolenia w trybie art. 494 K.s.h., z drugiej zaś strony wskazuje, że sukcesja taka może się dokonać tylko i wyłącznie w zgodzie z przepisami dotyczącymi udzielania zezwoleń. Oznaczałoby to, że skuteczność normy wynikającej z art. 494 § 2 K.s.h., byłaby uzależniona od spełnienia wymagań związanych z wydaniem zezwolenia (czy też, odpowiednio, koncesji, ulgi itp.) w drodze decyzji administracyjnoprawnej. Konkluzja ta, zdaniem Skarżącej, stanowiąca niejako podsumowanie stanowiska organu, pozostaje całkowicie błędna. Zakłada ona uzależnienie zastosowania czy też skuteczności art. 494 § 2 K.s.h. od spełnienia dodatkowych przesłanek, nie znajdujących podstawy w tymże przepisie.
Skarżąca wskazała, że u podstaw stanowiska organów leży w zasadzie wyłącznie argumentacja o charakterze celowościowo – funkcjonalnym, a decyzje organów obu instancji zostały ewidentnie oparte na pozajęzykowych dyrektywach wykładni, przy zastosowaniu których doszło do przełamania jednoznacznych wyników wykładni językowej.
Skarżąca stwierdziła, że różnicowanie przesłanek nabycia zezwolenia na mocy decyzji administracyjnej oraz jego przejścia z mocy prawa na następcę prawnego nie powoduje nierównego traktowania przedsiębiorców, mogłoby to mieć miejsce, gdyby różne przesłanki funkcjonowała w ramach jednego trybu i opierały się na kryteriach podmiotowych.
Dodała, że żaden przepis prawa nie przyznaje organowi kompetencji do "stwierdzenia" skuteczności przejścia zezwolenia na następcę prawnego z mocy samego prawa w drodze sukcesji uniwersalnej. Istota przejścia uprawnienia z mocy samego prawa wyłącza "zatwierdzenie" takiego skutku w drodze decyzji administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę GIF wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W toku postępowania sądowoadministracyjnego, na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a.") z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika wystąpiły: [...] z siedzibą w [...],[...] "[...]" z siedzibą w [...], [...] z siedzibą w [...] i Naczelna Izba Aptekarska z siedzibą w [...]. Wszystkie te organizacje społeczne zostały postanowieniami Sądu dopuścił do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika.
Sąd nie dopuścił do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika [...] z siedzibą w [...], a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie [...] w [...] na postanowienie Sądu w tej kwestii.
Sąd pozostawił bez rozpoznania wniosek o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika, [...] z siedzibą w [...], z powodu nie uzupełnienia w terminie braków formalnych wniosku.
Na rozprawie Skarżąca, [...] z siedzibą w [...],[...] "[...]" z siedzibą w [...] i [...]z siedzibą w [...] , poparli skargę, a organ oraz Naczelna Izba Aptekarska z siedzibą w [...] wnieśli o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd stwierdza, że skarga nie jest zasadna, pomimo dokonania przez organy błędnej interpretacji przepisów prawa materialnego.
Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy w wyniku zaistniałego połączenia (przejęcia spółek): Skarżącej (spółka przejmująca), i spółki "[...]" (spółka przejmowana) doszło do przejścia na Skarżącą jako spółkę przejmującą, uprawnień wynikających z zezwolenia na prowadzenie spornej w niniejszej sprawie apteki ogólnodostępnej.
Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że Skarżąca domagała się zmiany zezwolenia z uwagi na połączenie ze spółką "[...]" w trybie art. 492 § 1 pkt 1 K.s.h. poprzez przeniesienie całego majątku spółki "[...]" na Skarżącą. Bezsporny jest również fakt, że wskutek przejęcia spółki "[...]" przez Skarżącą, na terenie województwa [...], grupa kapitałowa, do której przynależy Skarżąca, prowadziłaby co najmniej 11 aptek ogólnodostępnych (przy ujęciu aptek prowadzonych przez jedynego udziałowca [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] – liczba ta wynosiłaby 15). W odniesieniu do 915 przed wydaniem decyzji I instancji i 939 w dniu wydania zaskarżonej decyzji, aptek działających na terenie tego województwa, grupa kapitałowa, której członkiem pozostaje Skarżąca, przekroczyłaby dopuszczoną przez art. 99 ust. 3 pkt 3 P.f. granicę 1% koncentracji aptek.
Z tej okoliczności organy obu instancji wywiodły, że nie można było dokonać zmiany zezwolenia na prowadzenie spornej apteki ogólnodostępnej w zakresie zmiany podmiotu uprawnionego do jej prowadzenia, gdyż art. 99 ust. 3 pkt 3 P.f., jest przepisem szczególnym względem art. 494 K.s.h. i mającym zastosowanie nie tylko w przypadku ubiegania się przez podmiot o zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, ale i w przypadku połączenia (przejęcia) spółek uregulowanego przez art. 494 k.s.h. Zdaniem organu, art. 99 ust. 3 pkt 3 P.f. stoi na przeszkodzie przejściu zezwolenia z mocy prawa w drodze sukcesji uniwersalnej.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, nie zgadza się z powyższym stanowiskiem organów Inspekcji Farmaceutycznej.
Zgodnie z art. 494 § 1 K.s.h., spółka przejmująca albo spółka nowo zawiązana wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki. W myśl § 2 tego art. na spółkę przejmującą albo spółkę nowo zawiązaną przechodzą z dniem połączenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej albo którejkolwiek ze spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej. W art. 494 § 2 K.s.h., ustawodawca przyjął zatem, ograniczoną sukcesję w odniesieniu do stosunków administracyjnoprawnych, co przejawia się w tym, że co do zasady na spółki sukcesorki przechodzą z dniem połączenia zezwolenia, koncesje i ulgi, lecz ograniczenie ich przejścia może wynikać z przepisów ustawy lub z decyzji.
Zgodnie natomiast z art. 99 ust. 3 P.f., w brzmieniu obowiązującym w niniejszej sprawie, zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, nie wydaje się, jeżeli podmiot ubiegający się o zezwolenie: 1) prowadzi lub wystąpił z wnioskiem o wydanie zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej, lub zajmuje się pośrednictwem w obrocie produktami leczniczymi lub; 2) prowadzi na terenie województwa więcej niż 1 % aptek ogólnodostępnych albo podmioty przez niego kontrolowane w sposób bezpośredni lub pośredni, w szczególności podmioty zależne w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, prowadzą łącznie więcej niż 1 % aptek na terenie województwa; 3) jest członkiem grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, której członkowie prowadzą na terenie województwa więcej niż 1 % aptek ogólnodostępnych.
Analiza powyższych przepisów, prowadzi do wniosku, że art. 99 ust. 3 P.f., nie stanowi przepisu, o którym mowa w art. 494 § 2 K.s.h. in fine, ograniczającego przejście zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej ze spółki przejmowanej na spółkę przejmującą w drodze sukcesji generalnej. Sąd zgadza się ze stanowiskiem, zgodnie z którym dla skutecznego ustanowienia wyjątku od uregulowanej w art. 494 § 2 K.s.h., zasady sukcesji uprawnień administracyjnoprawnych, wynikających z zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane spółce przejmowanej, wymagane jest by ustawa szczególna regulowała w sposób jasny i jednoznaczny, a nie wymagający dokonywania interpretacji systemowej i funkcjonalnej, że dane zezwolenie, koncesja, czy też przyznana ulga nie przechodzi na spółkę sukcesorkę. Sąd zatem doszedł do wniosku, że w przedmiotowej sprawie doszło do przejścia uprawnień wynikających ze spornego zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, na Skarżącą w wyniku połączenie ze spółką "[...]" i przeniesienie całego majątku spółki "[...]" na Skarżącą.
Prowadzi to do wniosku, że organy Inspekcji Farmaceutycznej naruszyły art. 99 ust. 3 P.f. oraz art. 494 § 2 K.s.h., poprzez ich błędną interpretację przyjmując, że art. 99 ust. 3 P.f., normuje wyjątek od zasady uregulowanej w art. 494 § 2 K.s.h., który dopuszcza wprowadzenie takiego wyjątku w drodze szczególnego przepisu ustawy. Należy jednak mieć na względzie, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., aby naruszenie przepisów prawa materialnego stanowiło podstawę uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, naruszenie to musi mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie nie doszło do takiego naruszenia powyższych przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ponieważ zdaniem Sądu, zarówno decyzja I instancji jak i II instancji jest prawidłowa co do rozstrzygnięcia. Sąd stoi na stanowisku, iż organy Inspekcji Farmaceutycznej miały podstawę prawną do wydania decyzji odmawiającej zmianę spornego zezwolenia na prowadzenie spornej apteki ogólnodostępnej w zakresie podmiotu uprawnionego do prowadzenia tej apteki.
Podstawę tą stanowi art. 99 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 P.f., w związku z art. 155 K.p.a. Art. 99 ust. 2 P.f., stanowi normę kompetencyjną, zgodnie z którą udzielenie, odmowa udzielenia, zmiana, cofnięcie lub stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki należy do wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego. Z art. 99 ust. 3 pkt 2 i pkt 3 P.f., wynika natomiast reguła antykoncentracyjna, która jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 czerwca 2008 r., sygn. akt II GSK 201/08, nie pozwalająca skupić obrotu środkami farmaceutycznymi przez ograniczoną ilość podmiotów prawa. Sąd podziela pogląd, wyrażony w wyroku tut. Sądu z 23 lipca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 399/15 w którym wskazano, że: "Celem wprowadzenia art. 99 ust. 3 ustawy - Prawo farmaceutyczne było zapobieżenie kartelizacji rynku aptecznego na terenie Polski. Przepis ten jak to trafnie uznały organy samorządu bowiem określa wielkość dozwolonej koncentracji na rynku aptek, ustalając wyraźne limity skupienia obrotu detalicznego produktami leczniczymi w rękach jednego przedsiębiorcy, wskazując wprost, że przekroczenie określonej liczby aptek niesie ze sobą sankcję w postaci odmowy wydania zezwolenia. Skoro ustawodawca wprowadził takie obostrzenie przy wydawaniu zezwoleń na prowadzenie apteki sens tego przepisu byłby wypaczony, gdyby uznać dopuszczalność odstąpienia od tego zakazu w czasie prowadzenia działalności na podstawie wydanego zezwolenia" (tak też WSA w Warszawie w wyroku z 29 listopada 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 128/16).
Powyższe oznacza, że organy Inspekcji Farmaceutycznej nie mogły nie zastosować art. 99 ust. 3 pkt 3 P.f., w niniejszej sprawie i pominąć wynikającą z tego przepisu regułę antykoncentracyjną, która w ocenie Sądu, ma również zastosowanie do już wydanych zezwoleń na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, funkcjonujących w obrocie prawnym. Sąd zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku z 29 listopada 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 128/16, że przewidziany w art. 99 ust. 3 pkt 3 P.f., wymóg przestrzegania limitu aptek jest jednym z podstawowych warunków nie tylko dla uzyskania zezwolenia, ale także w dalszej działalności podmiotu prowadzącego aptekę. W wyroku tym WSA w Warszawie słusznie wskazał, powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 14 marca 2011 r., sygn. akt II FPS 8/10, że w procesie wykładni prawa interpretatorowi nie wolno ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go skonfrontujemy z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej.
W ocenie Sąd przyjęcie stanowiska Skarżącej, iż w niniejszej sprawie literalna interpretacja tego przepisu, wyklucza jego zastosowanie do już wydanych zezwoleń na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, zaprzeczałoby celowi tej regulacji prawnej i prowadziłoby, jak wskazał GIF w zaskarżonej decyzji, do obejścia przepisów prawa (ustanowionej w art. 99 ust. 3 P.f. reguły antykoncentracyjnej) oraz do nierównego traktowania podmiotów, które nabywając w drodze sukcesji generalnej prawa wynikające z wydanych już zezwoleń, znajdowałyby się w korzystniejszej sytuacji, niż podmioty występujące o wydanie takiego zezwolenia.
Dlatego też w świetle powyższego, organy Inspekcji Farmaceutycznej, dochodząc do wniosku, że przejęcie w niniejszej sprawie spornej apteki przez Skarżącą, stoi w sprzeczności z regułą wynikającą z art. 99 ust. 3 P.f., prawidłowo odmówiły zmiany zezwolenia w zakresie podmiotu uprawnionego do prowadzenia spornej apteki. W przeciwnym razie akceptowały by występowanie w obrocie prawnym sytuacji sprzecznej z art. 99 ust. 3 P.f.
W tym momencie, wyjaśnienia wymagają skutki prawne wydanej decyzji odmawiającej zmiany zezwolenia na prowadzenie spornej apteki ogólnodostępnej w zakresie podmiotu uprawnionego do jej prowadzenia. Należy zauważyć, że decyzja ta ma charakter deklaratoryjny, co wyczerpująco wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 1414/16. Oznacza to, że decyzja ta nie kształtuje nowej sytuacji prawnej Skarżącej, a więc z całą pewnością nie eliminuje z obrotu prawnego zezwolenia na prowadzenie spornej apteki ogólnodostępnej. Charakter deklaratoryjny decyzji wyraża się w tym że decyzja taka, co do zasady, potwierdza istniejący stan prawny. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzji oraz decyzja I instancji, nie potwierdza w prawdzie, że Skarżący nie posiada zezwolenia na prowadzenie spornej apteki, gdyż zezwolenie to Skarżąca nabyła w drodze sukcesji generalnej i w tym zakresie decyzja ta nie odpowiada stanowi prawnemu wynikającemu z art. 494 § 2 K.s.h., jednak odpowiada ona pożądanemu na podstawie art. 99 ust. 3 pkt 3 P.f., stanowi prawnemu, który wyklucza możliwość funkcjonowania aptek z naruszeniem ilościowego limitu wynikającego z tego przepisu. Decyzja ta oznacza, że dalsze funkcjonowanie spornej apteki w warunkach niezgodnych z limitem ilościowym wynikającym z art. 99 ust. 3 pkt 3 P.f. jest niezgodne z przepisami prawa, co może dać organom Inspekcji Farmaceutycznej podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia przedmiotowego zezwolenia na prowadzenie spornej apteki w oparciu o przepisy art. 101 pkt 4 w związku z art. 37ap ust. 1 pkt 2 P.f., prowadzenie bowiem apteki w sposób naruszający przepisy prawa może negatywnie rzutować na rękojmię należytego prowadzenia apteki, stanowiącej niezbędny wymóg do jej prowadzenia.
Należy zauważyć, że Skarżąca może samodzielnie doprowadzić do sytuacji zgodnej z wymogami wynikającymi z art. 99 ust. 3 pkt 3 P.f., a działania podjęte w tej materii nie muszą dotyczyć spornej w niniejszej sprawie apteki. Skarżąca może rozważyć zakończenie działalności innej apteki jeżeli leży to w jego interesie bądź też w interesie osób korzystających z usług poszczególnych aptek, co Skarżąca może uwzględnić w swoich decyzjach. W tym też zakresie Sąd widzi pole do współdziałania, a przynajmniej do wypracowania konsensusu pomiędzy Skarżącą i organami Inspekcji Farmaceutycznej, których celem uzasadniającym wykonywanie ustawowych zadań jest zabezpieczenie interesu społecznego w zakresie bezpieczeństwa zdrowia i życia ludzi, z czym ściśle wiąże się interes pacjentów korzystających z usług aptek.
Usunięcie przez Skarżącą stanu niezgodnego z wymogami art. 99 ust. 3 pkt 3 P.f., wyeliminuje okoliczność dającą organom Inspekcji Farmaceutycznej podstawę faktyczną do wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia przedmiotowego zezwolenia na prowadzenie spornej apteki ogólnodostępnej. Sąd też nie widzi przeciwskazań aby w takiej sytuacji Skarżąca wystąpiła ponownie o zmianę tego zezwolenia w zakresie podmiotu uprawnionego do prowadzenia spornej apteki.
Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania w taki sposób, który uzasadniałby uwzględnienie skargi. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło