VI SA/Wa 2936/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę adwokatów oddala skargę Minister Sprawiedliwości (dalej organ) decyzją z [...] września 2013 r., Nr [...] utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W. (dalej Prezydium NRA) z [...] lipca 2013 r., utrzymującą w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W. (dalej ORA) z [...] czerwca 2013 r. o odmowie wpisu J. N. (dalej wnioskodawca, skarżący) na listę adwokatów. Wnioskodawca [...] kwietnia 2013 r. złożył wniosek o wpis na listę adwokatów Izby Adwokackiej w W., powołując się na zdany egzamin sędziowski i zajmowanie stanowiska referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w W. w okresie od 1 lipca 2002 r. do 13 maja 2008 r. W celu udokumentowania przesłanek wpisu na listę adwokatów, o których mowa w art. 65 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z 26 maja 1982 r. - Prawa o adwokaturze (Dz. U. z 2009 Nr 146, poz. 1188 ze zm.; dalej p.o.a.) przedłożył wymagane dokumenty, w tym oryginał dyplomu ukończenia wyższych studiów prawniczych, urzędowo poświadczony odpis dyplomu stwierdzającego zdanie egzaminu sędziowskiego w dniu [...] kwietnia 2002 r., informację o niekaralności z [...] kwietnia 2013 r., oświadczenie lustracyjne, a także urzędowo poświadczone odpisy: wydanego [...] czerwca 2002 r. aktu mianowania z dniem [...] lipca 2002 r. na stanowisko referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w W. i wydanego [...] maja 2008 r. aktu rozwiązania stosunku pracy na tym stanowisku. Dołączył również kopie: aktu mianowania na stanowisko aplikanta sądowego i świadectwa pracy na tym stanowisku, w okresie od 1 stycznia 2000 r. do 31 marca 2002 r. ORA uchwałą z [...] czerwca 2013 r. odmówiła wpisu wnioskodawcy na listę adwokatów Izby Adwokackiej w W. uznając, że nie udokumentował przesłanek wpisu, określonych w art. 66 ust. 1 pkt 4 p.o.a., bowiem z przedłożonych przez niego dokumentów nie wynika, by w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów, łącznie przez okres co najmniej 3 lat zajmował stanowiska bądź wykonywał czynności, o których mowa w cyt. przepisie. Od powyższej uchwały zainteresowany złożył odwołanie do Prezydium NRA, wnosząc o jej uchylenie i dokonanie wpisu na listę adwokatów. Uchwale zarzucił błędną interpretację ustawy - Prawo o adwokaturze, polegającą na przywołaniu wymogów formalnych, nie dotyczących wnioskodawcy (dokumenty określone w art. 68 ust. 3 pkt 3 i 5 p.o.a.) oraz - jego zdaniem - niewłaściwym zawężeniu wymaganego stażu zawodowego do ostatnich pięciu lat przed złożeniem wniosku o wpis. Prezydium NRA, uchwałą z [...] lipca 2013 r., utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę o odmowie wpisu na listę adwokatów podzielając argumentację ORA z [...] czerwca 2013 r. Podkreślono, że dla spełnienia przesłanki wpisu na listę adwokatów, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 4 p.o.a., w postaci zastosowania odstępstwa od obowiązku odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego wobec osób, które zdały egzamin sędziowski lub prokuratorski po dniu [...] stycznia 1991 r., należy wykazać odpowiedni, co najmniej trzyletni staż zawodowy z okresu pięciu lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów. W omawianym przypadku badaniu podlega okres od [...] kwietnia 2008 r. do [...] kwietnia 2013 r. Wymaganego 3-letniego stażu we wskazanym okresie wnioskodawca nie udowodnił, a z załączonych przez niego dokumentów wynika, iż po [...] maja 2008 r., aż do złożenia wniosku, nie był nigdzie zatrudniony z uwagi na stan zdrowia. Stosownie do cytowanych przepisów można mu jedynie zaliczyć okres zatrudnienia na stanowisku referendarza sądowego od [...] kwietnia do [...] maja 2008 r., to jest okres wynoszący 17 dni. Powołując się na powyższe Prezydium NRA nie uwzględniło odwołania. Od powyższej uchwały wnioskodawca złożył odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, w którym wniósł o uchylenie uchwały Prezydium NRA i doprowadzenie do uwzględnienia jego wniosku o wpis na listę adwokatów Izby Adwokackiej w W. Zarzucił błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy - Prawo o adwokaturze przez nieuwzględnienie pełnego stażu pracy na stanowisku referendarza sądowego, czyli 5 lat, 10 miesięcy i 13 dni. Jego zdaniem dla spełnienia wymogu posiadania trzyletniego stażu pracy, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 4 p.o.a., wystarczy by staż był ciągły przypadał choćby w części w okresie pięciu lat przed złożeniem wniosku o wpis. Minister Sprawiedliwości uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem organu, z regulacji wyrażonej w przepisie art. 65 oraz art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. a p.o.a., wynika, że na listę adwokatów może być wpisany ten, kto m.in. powołuje się na odpowiednią praktykę zawodową. Wskazał, że przesłanki wpisu na tę listę, przewidziane w art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. a p.o.a. wprowadzają odstępstwo od obowiązku odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego wobec osób, które łącznie spełniają następujące wymagania: - zdały egzamin sędziowski lub prokuratorski po dniu [...] stycznia 1991 r. lub egzamin notarialny po dniu [...] kwietnia 1991 r., - w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów, łącznie przez okres co najmniej 3 lat zajmowały stanowisko asesora sądowego, asesora prokuratorskiego, referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, aplikanta sądowego, aplikanta prokuratorskiego, asystenta prokuratora, asystenta sędziego lub były zatrudnione w Sądzie Najwyższym, Trybunale Konstytucyjnym lub w międzynarodowym organie sądowym, w szczególności w Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej lub Europejskim Trybunale Praw Człowieka i wykonywały zadania odpowiadające czynnościom asystenta sędziego. Organ uznał, że na przesłankę odpowiedniej praktyki zawodowej składają się następujące istotne elementy: - praktyka brana pod uwagę ogranicza się do okresu 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów, - łączny jej okres wynosi co najmniej 3 lata. W ocenie organu przytoczone regulacje nie pozostawiają marginesu uznania administracyjnego, są ściśle określone i nie mogą podlegać interpretacji. Z tego względu odwołanie wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie. Organ podkreślił, że wnioskodawca spełnia przesłanki określone w art. 65 pkt 1 - 3 p.o.a. oraz przesłankę zdanego egzaminu sędziowskiego, o której mowa w zdaniu wprowadzającym przepisu art. 66 ust. 1 pkt 4 p.o.a. Odnosząc się zaś do wymaganej praktyki zawodowej, stwierdził, że wniosek o wpis na listę adwokatów został złożony w dniu [...] kwietnia 2013 r. Badaniu podlega więc okres 5-letniej praktyki zawodowej przed jego złożeniem, to jest od dnia [...] kwietnia 2008 r. do [...] kwietnia 2013 r. Uznał, że w badanym okresie, co stwierdzono na podstawie dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę był on zatrudniony na stanowisku referendarza sądowego jedynie od [...] kwietnia do [...] maja 2008 r., a zatem 17 dni. Nie jest to staż wystarczający do spełnienia przesłanek wpisu na listę adwokatów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Ministra Sprawiedliwości oraz obu uchwał korporacji adwokackiej i zasądzenie kosztów postępowania w sprawie. Zarzucił obrazę prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Wnosił o wydanie oceny prawnej i wskazanie organowi wiążącego kierunku dalszego postępowania, zgodnego z materialną zawartością przepisu art. 66 ust. 1 pkt 4 ppkt a p.o.a. Ponadto wnosił o wskazanie organom, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, w celu wpisania go na listę adwokatów w Warszawie. Wnioskował również o przedłożenie Sądowi całej dokumentacji rekrutacyjnej dotyczącej niniejszej sprawy. Zdaniem skarżącego, organy mylą przepisy prawa materialnego w sposób szczególny. Jako przepis przywołują art. 66 ust. 1 pkt 4. ppkt a p.o.a., natomiast interpretacji jego dokonują w materialnym znaczeniu ppkt b tego artykułu, czyli do ustawowego określenia "zajmował stanowisko" dołączają uzasadnienie określenia "wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej"... W ocenie skarżącego, to dwa zasadniczo różne nie tylko językowo ale i w zawartości prawnej sformułowania. Wskazał, że z wyjaśnień Marszałka Sejmu wynika że wolą ustawodawcy było aby w przypadku takim jak omawiany czas służby na zajmowanym stanowisku m. in. referendarza sądowego był równorzędny do czasu faktycznie przepracowanego w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis. Jego zdaniem prawie 6 letni czas zajmowania stanowiska jako referendarz sądowy zakończył się w terminie przed upływem 5 lat do chwili złożenia wniosku o wpisanie na listę adwokatów. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Sprawiedliwości z [...] września 2013 r., utrzymująca w mocy uchwałę Prezydium NRA z [...] lipca 2013 r., którą utrzymano w mocy uchwałę ORA z [...] czerwca 2013 r. o odmowie wpisu skarżącego na listę adwokatów Izby Adwokackiej w W. Zgodnie z zasadą wyrażoną w przepisie art. 65 p.o.a. na listę adwokatów może być wpisany ten, kto: 1. jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata; 2. korzysta w pełni z praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych; 3. ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej; 4. odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację adwokacką i złożył egzamin adwokacki. Wyjątki od tej zasady, wyłącznie w zakresie pkt 4, zostały ściśle określone w art. 66 ust. 1 i 2 p.o.a. W niniejszej sprawie kandydat powołuje się na przesłanki wpisu, przewidziane w art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. a p.o.a. Przepis ten wprowadza odstępstwo od obowiązku odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego wobec osób, które łącznie spełniają następujące wymagania: zdały egzamin sędziowski lub prokuratorski po dniu [...] stycznia 1991 r. lub egzamin notarialny po dniu [...] kwietnia 1991 r., w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów, łącznie przez okres co najmniej 3 lat zajmowały stanowisko asesora sądowego, asesora prokuratorskiego, referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, aplikanta sądowego, aplikanta prokuratorskiego, asystenta prokuratora, asystenta sędziego lub były zatrudnione w Sądzie Najwyższym, Trybunale Konstytucyjnym lub w międzynarodowym organie sądowym, w szczególności w Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej lub Europejskim Trybunale Praw Człowieka i wykonywały zadania odpowiadające czynnościom asystenta sędziego. W celu udokumentowania przesłanek wpisu na listę adwokatów, o których mowa w art. 65 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. a p.o.a. przedłożył wymagane dokumenty, w tym oryginał dyplomu ukończenia wyższych studiów prawniczych, urzędowo poświadczony odpis dyplomu stwierdzającego zdanie egzaminu sędziowskiego w dniu [...] kwietnia 2002 r., informację o niekaralności z [...] kwietnia 2013 r., oświadczenie lustracyjne, a także urzędowo poświadczone odpisy: wydanego [...] czerwca 2002 r. aktu mianowania z dniem [...] lipca 2002 r. na stanowisko referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w W. wydanego [...] maja 2008 r. aktu rozwiązania stosunku pracy na tym stanowisku. Z załączonych do wniosku życiorysu i kwestionariusza osobowego wynika, że od dnia rozwiązania ww. stosunku pracy skarżący nie pozostawał w stosunku zatrudnienia. Do wniosku dołączono kopie: aktu mianowania na stanowisko aplikanta sądowego i świadectwa pracy na tym stanowisku, w okresie od [...] stycznia 2000 r. do [...] marca 2002 r. ORA uchwałą z [...] czerwca 2013 r. odmówiła wpisu skarżącego na listę adwokatów Izby Adwokackiej w W., uznając że nie udokumentował on przesłanek wpisu, określonych w art. 66 ust. 1 pkt 4 p.o.a., bowiem z przedłożonych przez niego dokumentów nie wynika, by w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów, łącznie przez okres co najmniej 3 lat zajmował stanowiska bądź wykonywał czynności, o których mowa w cyt. przepisie. Z regulacji art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. a p.o.a. wynika, że na przesłankę odpowiedniej praktyki zawodowej składają się następujące istotne elementy: - praktyka brana pod uwagę ogranicza się do okresu 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów, - łączny jej okres wynosi co najmniej 3 lata. Przytoczone regulacje nie pozostawiają marginesu uznania administracyjnego. Przesłanki wpisu są ściśle określone i nie mogą podlegać interpretacji. Z tego względu, mimo że wnioskodawca spełnia przesłanki określone w art. 65 pkt 1 - 3 p.o.a. oraz przesłankę zdanego egzaminu sędziowskiego, o której mowa w zdaniu wprowadzającym przepisu art. 66 ust. 1 pkt 4 p.o.a., to nie legitymuje się wymaganą praktyką zawodową. Wniosek o wpis na listę adwokatów został złożony [...] kwietnia 2013 r. Badaniu podlega więc okres 5-letniej praktyki zawodowej przed jego złożeniem, to jest od [...] kwietnia 2008 r. do [...] kwietnia 2013 r. W badanym okresie, co stwierdzono na podstawie dokumentów przedłożonych przez skarżącego, był on zatrudniony na stanowisku referendarza sądowego jedynie od [...] kwietnia do [...] maja 2008 r., a zatem 17 dni. Nie jest to staż wystarczający do spełnienia przesłanek wpisu na listę adwokatów. Co prawda wnioskodawca legitymuje się stażem pracy w charakterze etatowego aplikanta sądowego, a następnie referendarza sądowego, ale na tych stanowiskach był zatrudniony, poza wspomnianymi 17 dniami, w okresie wcześniejszym niż 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis. Należy zauważyć, czego nie kwestionowały organy, że skarżący legitymuje się stażem pracy w charakterze etatowego aplikanta sądowego, a następnie referendarza sądowego, ale na tych stanowiskach był zatrudniony, poza wspomnianymi 17 dniami, w okresie wcześniejszym niż 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis. Zdaniem Sądu, Minister Sprawiedliwości a także organy korporacyjne wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym, dokonując jego wszechstronnej oceny. Zajęte w sprawie stanowisko uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.