VI SA/Wa 294/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. Ś. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2008 r. oddalono skargę R. Ś. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. R. Ś. w dniu [...] października 2008 r. złożył do Sądu na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie z ww. skargi. W uzasadnieniu wniosku (rubryka 5 PPF) skarżący podał, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W [...] 2008 r. opuścił zakład karny i jako osoba karana ma trudności ze znalezieniem pracy. Skarżący podnosił ponadto, iż ma na utrzymaniu dwójkę dzieci i żonę. Z zawartych we wniosku informacji wynikało, że skarżący pozostaje w gospodarstwie domowym razem z żoną oraz uczącą się pełnoletnią córką i pełnoletnim synem. Skarżący wskazywał iż uzyskuje dochody z tytułu najmu (700 zł miesięcznie) oraz z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego (1000 zł miesięcznie). Ponadto R. Ś... w rubryce 7 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy podnosił, iż jest właścicielem mieszkania o powierzchni 84 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 1,81 ha. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, zarządzeniem referendarza sądowego wezwano go do nadesłania w terminie 14 dni: 1. zeznań podatkowych za rok 2007 skarżącego i jego małżonki, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez nich w tym okresie, 2. zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o posiadaniu przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej bez prawa pobierania zasiłku dla bezrobotnych, 3. oświadczenia, czy skarżący otrzymywał dopłaty bezpośrednie do gruntów z funduszy Unii Europejskiej, jeśli tak, to kiedy i w jakiej wysokości, 4. udokumentowania sytuacji finansowej żony i syna skarżącego poprzez przedłożenie zaświadczeń od ich pracodawców, wskazujących wysokość otrzymywanych przez nich miesięcznych wynagrodzeń za pracę (w przypadku zatrudnienia) lub zaświadczeń z właściwego urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej ze wskazaniem ewentualnego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych (w przypadku pozostawania bez pracy), 5. zaświadczeń ze szkoły/uczelni potwierdzających fakt pobierania nauki przez córkę skarżącego, 6. wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 7. dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń (np. czynsz; opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę) Skarżący żądanych dokumentów nie przedstawił, nie udzielając również żadnych wyjaśnień dotyczących jego sytuacji majątkowej. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wyd. 2, Warszawa 2006 s. 504). W niniejszej sprawie skarżący wskazuje we wniosku, iż jest osobą bezrobotną, mającą na utrzymaniu żonę i dwójkę dzieci, a źródłem dochodów jego i jego rodziny są dochody związane z prowadzoną działalnością rolniczą oraz z tytułu najmu w łącznej kwocie 1700 zł miesięcznie. Jednakże nienadesłanie przez skarżącego na wezwanie Sądu dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów skarżącego i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, w szczególności dokumentów potwierdzających posiadany przez skarżącego status osoby bezrobotnej, oraz wskazujących sytuację finansową dzieci oraz żony skarżącego, uniemożliwia dokonanie oceny spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Podkreślić bowiem należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.