VI SA/Wa 2984/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.) Protokolant st. spec. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi D.J. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 19 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2024 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) i art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 i 6 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 146, dalej: ustawa o świadczeniach) po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku odwołania D. J. (Skarżący) uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z [...] stycznia 2017 r. nr [...] w całości i stwierdził, że Skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 30 marca 2017 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] z siedzibą w L. Prezes NFZ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że decyzja została wydana na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z [...] listopada 2016 r. Przedstawił na wstępie treść przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia oraz przebieg postępowania i stwierdził, że objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym jedynego wspólnika spółki z o.o. ustaje w przypadku objęcia części udziałów przez inną osobę, bądź też w chwili zgłoszenia zawieszenia działalności spółki lub jej wykreślenia z Rejestru Przedsiębiorców na podstawie art. 272 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2024 r., poz. 18 ze zm., dalej: k.s.h.). Z Krajowego Rejestru Sądowego Odpis Pełny z Rejestru Przedsiębiorców nr [...] wynika (według stanu na dzień 3 czerwca 2024 r.), że w dniu 13 sierpnia 2001 r. dokonano wpisu [...] sp. z o.o. z siedzibą w L. do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego oraz że w dniu 31 marca 2017 r. zawieszono wykonywanie działalności gospodarczej przez tę Spółkę. Dlatego Organ odwoławczy uchylił decyzję Organu I instancji i wskazał końcowy termin podlegania przez Skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z ww. tytułu na dzień 30 marca 2017 r. W konkluzji Prezes NFZ stwierdził, że moment zarówno powstania, jak i ustania obowiązku ubezpieczenia został określony w sposób ścisły w przepisach prawa. Czym innym jest przy tym objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym, jako następstwo określonej sytuacji prawnej danej osoby (okres ubezpieczenia) i ono np. nie podlega przedawnieniu, a czym innym określenie wysokości ewentualnych składek na ubezpieczenie zdrowotne, które mogą ulec przedawnieniu, umorzeniu albo nie podlegają ściągnięciu z uwagi na treść art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach. Wydanie przez Organy NFZ decyzji odnośnie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nie jest jednoznaczne z obowiązkiem składkowym z tego tytułu, do czego ustalenia zobowiązany jest ZUS. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zaskarżył powyższą decyzję w całości wnosząc o uchylenie wydanych w sprawie decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie: 1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach w brzmieniu od 1 października 2014 r., art. 9 ust. 1 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia w brzmieniu od 1 kwietnia 2003 r. do 30 września 2004 r., art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym w brzmieniu od 1 stycznia 1999 r. do 31 marca 2003 r., art. 69 ust. 1 i art. 82 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach oraz art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że dla objęcia Skarżącego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego istotne jest wyłącznie stwierdzenie, że Skarżący pozostawał wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, zaś brak rozpoczęcia i prowadzenia działalności przez tę Spółkę i Skarżącego, jako jej wspólnika, pozostaje okolicznością irrelewantną dla ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Skarżącego, podczas gdy stanowisko Organu pozostaje w sprzeczności z literalnym brzmieniem mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa oraz ugruntowanym orzecznictwem w analogicznych sprawach; 2. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz nieprawidłowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji, polegające na braku ustalenia w toku sprawy, czy [...] sp. z o.o., w której Skarżący był jedynym wspólnikiem oraz Skarżący jako jedyny wspólnik tej spółki rozpoczęli faktyczną działalność, względnie poprzez brak wzięcia pod uwagę, że do rozpoczęcia takiej działalności nigdy nie doszło, pomimo że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym w szczególności zeznania podatkowe oraz sprawozdania finansowe, potwierdza brak rozpoczęcia takiej działalności, co z kolei winno skutkować przyjęciem, że nie doszło do wystąpienia przesłanki objęcia Skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym; 3. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 6 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach w zw. z 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji stwierdzającej, że Skarżący z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. [...] z siedzibą w L. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 stycznia 2003 r. do dnia 30 marca 2017 r., pomimo że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki objęcia Skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z ww. tytułu i ww. okresie; 4. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 150 k.p.a., poprzez brak umorzenia postępowania i wydanie zaskarżonej decyzji, pomimo że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe i pozostawało bezprzedmiotowe w chwili wydania zaskarżonej decyzji, a to z uwagi na fakt, że w dniu 31 marca 2017 r. zawieszono wykonywanie działalności spółki [...], wobec czego, nawet jeżeli uprzednio istniały przesłanki do objęcia Skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, czemu Skarżący przeczy, to wygasły one najpóźniej z dniem 31 marca 2017 r., a co za tym idzie ewentualne należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne uległy 5-letniemu okresowi przedawnienia, o którym mowa w art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, co przesądza o bezprzedmiotowości tej decyzji. W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z powołanym kryterium Sąd stwierdził, że jest ona zgodna z prawem. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są: osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. Na podstawie art. 5 pkt 21 tej ustawy za osobę prowadząca działalność pozarolniczą uznaje się osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Na podstawie art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się z kolei wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. W okresie obowiązywania przepisu art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (do dnia 17 września 2021 r.) obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegały osoby prowadzące pozarolniczą działalność od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania działalności z wyłączeniem okresu, na który jej wykonywanie zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej - do dnia 29 kwietnia 2018 r., a od dnia 30 kwietnia 2018 r. na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców. Art. 13 pkt 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi zaś, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach (...) – wspólnicy jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością - od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) albo od dnia nabycia udziałów w spółce do dnia wykreślenia spółki z KRS albo zbycia wszystkich udziałów w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Z treści powołanych przepisów, wbrew stanowisku Skarżącego, wynika, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego odrębnie od podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu, chorobowemu, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego. W przypadku wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w sytuacji spełniania przez nich warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika więc z samego statusu osoby jako wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty i jest niezależny od prowadzenia działalności gospodarczej. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przywołanych wyżej, obowiązujących regulacji prawnych należało zaakceptować stanowisko Prezesa NFZ, że Skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] z siedzibą w L. w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji, to jest od 1 stycznia 2003 r. do 30 marca 2017 r. Okresy te Organ prawidłowo ustalił na podstawie treści rejestru przedsiębiorców KRS (vide wydruk informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS, k. 83-89 akt administracyjnych). Organ prawidłowo przy tym ustalił datę końcową podlegania przez Skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu na dzień 30 marca 2017 r., kiedy to nastąpiło zawieszenie działalności gospodarczej tej Spółki z dniem 31 marca 2017 r. (vide Rubryka 8 Działu 6 ww. odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, por. w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2023 r., sygn. akt II GSK 75/23). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 listopada 2005 r., I UK 95/05 oraz w postanowieniu z dnia 17 lipca 2003 r., II UK 111/03, wyraził pogląd, zgodnie z którym sam fakt niewykonywania usług i nieosiągania przychodu z działalności nie uzasadnia przerwy w jej prowadzeniu powodującej uchylenie obowiązku ubezpieczenia społecznego. Wbrew stanowisku skargi, Skarżący objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej i osiągania z tego tytułu przychodu, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej. Pogląd ten jest utrwalony i aktualnie dominujący w orzecznictwie (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt II GSK 467/24 i z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt II GSK 3852/16). O ile podleganie ubezpieczeniom społecznym osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą wiąże się nierozerwalnie z faktycznym jej prowadzeniem, to posiadanie statusu wspólnika spółki już od momentu wpisu do KRS rodzi obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego. Bez znaczenia pozostaje przy tym kwestia faktycznego wykonywania czynności na rzecz Spółki (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2379/22 i powołane w nim orzecznictwo). Organ ustalił zatem w sposób wyczerpujący fakty, które wynikały z materiału zgromadzonego w toku postępowania dowodowego, w tym z treści rejestru przedsiębiorców KRS. Organ wskazał przy tym trafnie na konieczność dokonania odróżnienia kwestii podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego od kwestii naliczania i pobierania składek z tego tytułu, zaznaczając, że naliczanie i pobieranie składek należy do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który ustala też przesłanki wyłączające obowiązek składkowy. W tym postępowaniu powinny zostać podniesione argumenty podważające – zdaniem Skarżącego – obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne, takie jak wysokość osiąganych przychodów (por. w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 839/23). Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń, a w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono ich zastosowanie. Sam fakt, że Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem Organu, nie dowodzi naruszenia przez ten Organ obowiązujących przepisów. Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i dlatego oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.