VI SA/Wa 2992/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odwołania z funkcji biegłego sądowego oddala skargę w całości Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. [...] Prezes Sądu Okręgowego w G. odwołał A.M. z funkcji biegłego w przedmiocie uzależnienia od alkoholu przy Sądzie Okręgowym w G. Jako podstawę prawną organ wskazał § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie biegłych w przedmiocie uzależnienia od alkoholu (Dz. U. z 2007 r. nr 250, poz. 1883, ze zm.), zaś jako faktyczną prowadzenie przez Prokuraturę Okręgową w G. postępowania przeciwko A.M. ([...]) i przedstawienie jej zarzutów z art. 207 § 1 kk. Pismem z dnia 18 lipca 2015 r. A.M. reprezentowana przez adw. A.K. wniosła odwołanie, zarzucając obrazę § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie biegłych w przedmiocie uzależnienia od alkoholu (Dz. U. z 2007 r. nr 250, poz. 1883, ze zm.), domagając się jej uchylenie w całości. W ocenie skarżącej, przepis § 2 rozporządzenia w sprawie biegłych w przedmiocie uzależnienia od alkoholu nie przyznaje prezesowi sądu okręgowego uprawnienia do odwołania biegłego. Zgodnie z § 3 ust. 4 niniejszego rozporządzenia, biegłych powołuje się na czas oznaczony 5 lat. Rozporządzenie natomiast nie wskazuje podmiotu uprawnionego do odwołania czy zwolnienia z listy ani przyczyn, z jakich odwołanie może nastąpić, odmiennie niż uregulowano tę kwestię w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. nr 15, poz. 133). W odwołaniu ponadto wskazano, że postępowanie karne prowadzone wobec biegłej nie tylko nie zostało prawomocnie zakończone wyrokiem karnym skazującym, lecz również stawiane jej zarzuty nie mają żadnego związku z wykonywaną przez A.M. funkcją biegłej, wobec czego nie mogą rzutować na ocenę sporządzanych przez nią opinii. Decyzją z dnia [...] września 2015 r. [...] Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A.M. od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] lipca 2015 r., [...], odwołującej A.M. z funkcji biegłego w przedmiocie uzależnienia od alkoholu, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Minister Sprawiedliwości wskazał, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie biegłych w przedmiocie uzależnienia od alkoholu, biegłych powołuje przy sądzie okręgowym prezes tego sądu. Wprawdzie cytowany przepis wprost stanowi jedynie o uprawnieniu prezesa sądu okręgowego do powołania biegłego w przedmiocie uzależnienia od alkoholu, ale przyjąć należy, że kompetencja ta obejmuje również możliwość odwołania z tej funkcji. Z pominięcia w omawianej normie regulacji dotyczącej odwołania nie można bowiem wyciągać wniosku o braku takiej możliwości, przy czym prawo odwołania powinno przysługiwać podmiotowi, który dokonał czynności powołania . Za przyjęciem powyższej wykładni zdaniem Ministra przemawia charakter funkcji pełnionej przez biegłych w przedmiocie uzależnienia od alkoholu. Są oni - podobnie jak biegli sądowi, ustanowieni na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. Nr 15, poz. 133) - organem pomocniczym sądu w sprawach wymagających wiadomości specjalnych. Status ten powoduje, że - analogicznie jak w przypadku pozostałych biegłych sądowych - osoba biegłego w przedmiocie uzależnienia od alkoholu powinna dawać rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego oraz cieszyć się zaufaniem prezesa sądu okręgowego, przy którym została ustanowiona. Z uwagi na szczególny charakter pełnionej funkcji, działania i zaniechania biegłego są postrzegane przez opinię publiczną jako działania i zaniechania szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwości, a więc postawa biegłego wpływa na społeczną ocenę działalności sądów i organów ścigania. Z tego też względu w ocenie organu, osoba biegłego nie może być dotknięta jakąkolwiek skazą, a taką niewątpliwie stanowi postawienie zarzutu popełnienia przestępstwa stypizowanego w art. 207 § 1 kk. Fakt ten niewątpliwie godzi w wizerunek wymiaru sprawiedliwości i nie może pozostać bez wpływu na ocenę dalszej możliwości pełnienia przez osobę podejrzaną funkcji biegłego w przedmiocie uzależnienia od alkoholu. Co więcej, ujawnienie w mediach informacji o podejrzeniu popełnienia przez biegłego tak drastycznego przestępstwa podważa publiczne zaufanie, jakim powinien być obdarzony, narażając autorytet prezesa sądu okręgowego, przy którym został ustanowiony, a także organów procesowych, dla których opiniuje. Minister stwierdził, że z powyższych względów, za pozbawioną znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy uznać należy okoliczność, że postępowanie karne wobec biegłej nie zostało prawomocnie zakończone, jak również, że postawione w tym postępowaniu zarzuty nie mają związku z wykonywaną funkcją biegłego w przedmiocie uzależnienia od alkoholu. Pismem z dnia 1 października 2015 r. A.M. reprezentowana przez adw. A.K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2015 r. zarzucając naruszenie § 2 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2007 roku w sprawie biegłych w przedmiocie uzależnienia od alkoholu. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] lipca 2015 i zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów niniejszego postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że poczyniona przez Ministra Sprawiedliwości wykładnia § 2 w zw. z § 3 pkt 4 Rozporządzenia jest nieprawidłowa z uwagi na reguły wykładni językowej i systemowej. Podkreśliła, że żaden z przepisów Rozporządzenia jednoznacznie nie przyznaje Ministrowi Sprawiedliwości wyraźnej kompetencji do odwołania biegłych w przedmiocie uzależnienia od alkoholu jak również nie określa przesłanek takiego odwołania. W rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24.01.2005 r. w sprawie biegłych sądowych wyraźnie określono podmiot uprawniony do odwołania biegłego z listy, jak i przyczyny w jakich takowe odwołanie może nastąpić. W zaistniałej sytuacji, przy założeniu racjonalności prawodawcy, nie sposób twierdzić, iż prezesom sądów przysługiwać mają jakieś specjalne, niewskazane wyraźnie w Rozporządzeniu kompetencje wobec biegłych w przedmiocie uzależnienia od alkoholu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W grę wchodzi kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi nie zaś kryteriów słusznościowych. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 z późn. zm.), dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad skarga nie zasługuje na uwzględnienie a podniesione w niej zarzuty nie są trafne. Zgodzić należy się ze stroną skarżącą, że za niewystarczające uznać należało powołanie przez orzekające w sprawie organy jako podstawy zaskarżonych decyzji jedynie § 2 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27.12.2007 w sprawie biegłych w przedmiocie uzależnienia od alkoholu (Dz. U. z 2007 nr. 250, poz. 1883). Przepis ten reguluje wyłącznie uprawnieniu prezesa sądu okręgowego do powołania biegłego w przedmiocie uzależnienia od alkoholu i nie odnosi się do możliwość odwołania z tej funkcji. Wobec powyższego zastosowanie w sprawie powinny znaleźć przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. Nr 15, poz. 133), które odnoszą się do biegłych wszystkich specjalności o ile przepis szczególny nie reguluje określonej kwestii odmiennie. Ponieważ przywołany § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie biegłych w przedmiocie uzależnienia od alkoholu nie regule kwestii odwołania z tej funkcji, odwołać należało się do przepisów § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. Nr 15, poz. 133). Zgodnie z brzmieniem cyt. wyżej przepisu § 6 ust. 1 pkt 2, Prezes zwalnia z funkcji biegłego, jeżeli biegły utracił warunki do pełnienia funkcji. Zgodzić się należy z organem, że w niniejszej sprawie zaistniała podstawa prawna do zwolnienia A.M. z funkcji biegłego sądowego, albowiem utraciła ona rękojmię należytego wykonywania obowiązków. Biegły sądowy jest organem pomocniczym wymiaru sprawiedliwości w przypadkach wymagających wiadomości specjalistycznych. Stanowi instytucję sądowego prawa procesowego, jest świadomy konieczności przestrzegania terminów sądowych oraz obowiązku stawiennictwa na wezwanie sądu. Należy wskazać, iż pojęcie "rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego" było wielokrotnie definiowane i określane w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego jako całość cech, zdarzeń i okoliczności dotyczących osoby biegłego sądowego, składających się na jego wizerunek jako osoby zaufania publicznego. Na wizerunek osoby zaufania publicznego składają się takie cechy charakteru, jak: szlachetność, prawość, sumienność i bezstronność łącznie (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.01.1993 r., sygn. akt II SA 390/92). Osoba biegłego sądowego nie może więc nasuwać jakichkolwiek podejrzeń, co do stronniczości, nierzetelności czy braku obiektywizmu. Nie może również być dotknięta żadną skazą, która podważałaby zaufanie do niej (tak m.in. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2000 r., sygn. akt II SA 115/00). Biegły sądowy jest organem pomocniczym Sądu i niewątpliwie winien cieszyć się również zaufaniem Sądu. Podkreślenia wymaga również fakt, że rękojmia nie dotyczy tylko życia zawodowego skarżącego, obejmuje ona całą postawę skarżącego, a więc również zachowanie w tak zwanym życiu prywatnym.  Jak wynika z akt niniejszej sprawy skarżącej postawienie zarzuty popełnienia przestępstwa w art. 207 § 1 kk. W opinii Sądu, poczynione przez organ zarówno I, jak i II instancji, ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez te organy ocena tego materiału w kontekście przytoczonych przepisów rozporządzenia nie budzi zastrzeżeń. Należy zgodzić się z oceną wyrażoną przez Ministra Sprawiedliwości, że z całą pewnością od kandydata na biegłego wymagać należy nieskazitelnej postawy. W ocenie Sądu bezspornym jest, że skarżąca wobec wagi postawionych jej zarzutów, nie daje gwarancji należytego sprawowania funkcji biegłego, jako osoby zaufania publicznego. Chociaż w zaskarżonych decyzjach zabrakło wskazania podstawy odwołania skarżącej z funkcji biegłego, to istotne jest to, że taka podstawa prawna istnieje. Pomimo więc stwierdzonej wadliwości decyzji, Sąd uznał, że pozostaje ona bez wpływu na wynik sprawy. Tym samym Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w G. o zwolnieniu skarżącej z funkcji biegłego sądowego, podjęte zostały zgodnie z obowiązującym prawem. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a.