VI SA/Wa 3000/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Fronczyk po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. z siedzibą w N. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lutego 2016 r. sygn. VI SA/Wa 3000/15 odmawiającego S. z siedzibą w N. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. z siedzibą w N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 29 lutego 2016 r. sygn. VI SA/Wa 3000/15 Stowarzyszenie C. z siedzibą w N. wystąpiło z wnioskiem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżące Stowarzyszenie podniosło, że nie prowadzi działalności gospodarczej, a jego celem statutowym jest działanie na rzecz ochrony terenów Gminy S. przed szkodliwymi skutkami wszelkich zanieczyszczeń oraz działanie na rzecz zrównoważonego rozwoju Gminy. Stowarzyszenie nie pobiera opłat od swoich członków, a jego działalność opiera się na osobistym zaangażowaniu i pracy jego członków na rzecz realizacji celów statutowych Stowarzyszenia. Przedmiotowa działalność jest prowadzona w sposób konkretny i efektywny – Stowarzyszenie zainicjowało wszczęcie kilku postępowań administracyjnych, mając na względzie interes społeczny w postaci ochrony środowiska naturalnego i zdrowia ludzkiego, zagrożony na skutek działalności (wydobycie kredy) prowadzonej na nieruchomości położonej w miejscowości N. w Gminie S. W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, że nie posiada żadnego majątku, jak również nie dysponuje rachunkiem bankowym. Z dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżące Stowarzyszenie zostało zarejestrowane w dniu [...] grudnia 2013 r., otrzymało numer identyfikacyjny REGON [...] i Numer Identyfikacji Podatkowej [...]. Strona przedłożyła zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 2015 (deklaracja CIT-8) wskazujące, że przychody, jak również dochód/strata, wyniosły 0 zł. Ponadto przedstawiono tekst jednolity regulaminu Stowarzyszenia zwykłego C., który w punkcie 7 stanowi, że "Stowarzyszenie uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich". Natomiast w uzupełnieniu rubryki nr 5 formularza PPF wskazano, że Stowarzyszenie nie pobiera opłat od swoich członków. Postanowieniem z dnia 29 lutego 2016 r. sygn. VI SA/Wa 3000/15 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Stowarzyszeniu C. z siedzibą w N. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, wskazując, że skoro Stowarzyszenie chce realizować swoją działalność statutową (w tym inicjując postępowania sądowoadministracyjne), musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów sądowych. W związku z tym powinno podjąć odpowiednie kroki w celu uzyskania majątku, np. poprzez określenie w odpowiedniej wysokości składki członkowskiej. Zaniechanie pobierania składek (wbrew punktowi 7 regulaminu Stowarzyszenia) rodzi skutek w postaci przerzucenia kosztów własnej działalności na Skarb Państwa, co z kolei stanowi zaprzeczenie zasady, zgodnie z którą Stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Referendarz wskazał, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się, jednakże nie gwarantuje wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżące Stowarzyszenie wniosło sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podkreślając, że celem Stowarzyszenia i powodem jego utworzenia była konieczność obrony interesów mieszkańców Gminy oraz środowiska naturalnego przed szkodliwą i niezgodną z prawem działalnością prowadzoną na nieruchomości położonej w miejscowości N., polegającą na nielegalnym wydobyciu kredy i jej składowaniu w ogromnych ilościach pośród zabudowań mieszkalnych i gospodarskich. W wyniku tej działalności zagrożone jest zdrowie i życie okolicznych mieszkańców. Strona w treści sprzeciwu wymieniła szereg wniosków o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie działalności prowadzonej na ww. nieruchomości i wskazała, że w tych sprawach podjęte działania były prowadzone na koszt własny Stowarzyszenia, pomimo, że działania te powinny być prowadzone przez powołane do tego organy. Stowarzyszenie podkreśliło, że w chwili obecnej ma do czynienia z oczywiście bezzasadnym rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], a tym samym, brak jest jakichkolwiek podstaw, aby odmawiać prawa pomocy w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. W niniejszej sprawie strona wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa przy tym na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że sprzeciw Stowarzyszenia C. nie zasługuje na uwzględnienie. Stowarzyszenie nie wykazało bowiem, aby znajdowało się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie. W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie referendarza sądowego odmawiające Stowarzyszeniu prawa pomocy jest prawidłowe. Argumentacja, że Stowarzyszenie jest organizacją nieprzynoszącą dochodu, nie oznacza, że jest zwolnione od zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzi również prowadzenie spraw sądowych, wymagających co do zasady uiszczania kosztów. Brak zapewnienia poprzez Stowarzyszenie stałego źródła dochodów, chociażby w oparciu o obowiązkowe składki członkowskie, nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem Stowarzyszenia przy rozpatrywaniu jego wniosków o przyznanie prawa pomocy. Jak zostało wskazane w złożonym sprzeciwie, Stowarzyszenie wielokrotnie ponosiło koszty wszczynanych przez siebie postępowań administracyjnych. Nic nie stoi więc w opozycji, aby i tym razem Stowarzyszenie poniosło koszty wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, tym bardziej, że koszty te na obecnym etapie sprowadzają się do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 złotych. Uiszczenie powyższej kwoty spowoduje merytoryczne rozpoznanie sprawy, a w przypadku uwzględnienia skargi, powyższa kwota może zostać zasądzona na rzecz strony skarżącej od organu. Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.