VI SA/Wa 301/13
WyrokWSA w Warszawie2013-05-21
Skład orzekający: Zbigniew Rudnicki, Henryka Lewandowska – Kuraszkiewicz, Pamela Kuraś - Dębecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej o nałożeniu kary pieniężnej za używanie urządzenia radiowego bez wymaganego pozwolenia, wydana na podstawie materiałów z postępowania kontrolnego, jest obarczona wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli postępowanie kontrolne i postępowanie w sprawie kary są odrębnymi procedurami?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postępowanie kontrolne i postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podstawie Prawa telekomunikacyjnego są odrębnymi procedurami. Wykorzystanie materiałów z postępowania kontrolnego w postępowaniu o nałożenie kary pieniężnej jest dopuszczalne, jeśli kontrola nie miała na celu bezpośrednio nałożenia kary, a stwierdzone naruszenie stanowiło podstawę do wszczęcia odrębnego postępowania w sprawie kary. Błędna interpretacja przepisów lub spór interpretacyjny nie stanowią rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a postępowanie w sprawie kar administracyjnych podlega przepisom k.p.a., a nie k.p.k., chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.Stan faktyczny
Spółka P. S.A. została ukarana karą pieniężną przez Prezesa UKE za używanie urządzenia radiowego na częstotliwości 3,5 GHz bez wymaganego pozwolenia, co zostało stwierdzone podczas kontroli. Spółka kwestionowała zasadność nałożenia kary, argumentując m.in. niedopuszczalność wykorzystania materiałów z postępowania kontrolnego w odrębnym postępowaniu o nałożenie kary oraz naruszenie standardów ochrony praw oskarżonego. Prezes UKE utrzymał w mocy decyzję o karze, odrzucając argumenty spółki. Spółka wniosła skargę do WSA w Warszawie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę P. S.A.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska – Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Protokolant ref. staż. Paulina Dymińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2013 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (w skrócie: Prezes UKE) decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 157 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") i art. 206 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 z późn. zm., dalej: "P.t."), po rozpatrzeniu wniosku P. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. (zwanej też: P., Spółka, skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa UKE z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa UKE z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] o nałożeniu na P. karę pieniężną w związku z używaniem urządzenia radiowego i wykorzystywaniem częstotliwości [...] GHz bez wymaganego pozwolenia radiowego, o którym mowa w art. 143 P.t., z obiektu zlokalizowanego w S. przy ul. G. [...] – utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] maja 2012 r.
Do wydania powyższej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia:
W dniu [...] lutego 2010 r. Prezes UKE wydał P., pozwolenie radiowe nr [...] na używanie radiowych urządzeń nadawczo-odbiorczych typu [...] produkcji [...],[...] pracujących w radiokomunikacji stałej cyfrowej linii radiowej na trasie S., ul. G. [...] – J., O. (dz. Nr [...]), wykorzystujących częstotliwości z zakresu [...]-[...] GHz.
Pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. W. S., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą W. w S., zawiadomił Delegaturę UKE w O. o zakłóceniach w odbiorze sygnału satelitarnego Telewizji "[...]" w S.
W dniu [...] czerwca 2010 r. pracownicy Delegatury UKE w O., przeprowadzili kontrolę u zgłaszającego zakłócenia, z której sporządzono protokół nr [...]. W wyniku przeprowadzonych działań kontrolno-pomiarowych ustalono występowanie zakłóceń w odbiorze sygnału satelitarnego Telewizji "[...]" w S., z uwagi na występowanie sygnału zakłócającego o napięciu [...] dBuV w zakresie częstotliwości [...] GHz. Ustalono, że sygnał zakłócający jest emitowany z anteny przesyłowej przy ul. G. [...] w S. zainstalowanej przez P.
W dniu [...] czerwca 2010 r. przeprowadzona została również kontrola zdalna, mająca na celu sprawdzenie zgodności pracy nadajnika zlokalizowanego w S. przy ul. G. [...] z warunkami pozwolenia radiowego. W trakcie kontroli zdalnej stwierdzono, że P. używa urządzenie radiowe bez wymaganego, zgodnie z art. 143 ust. 1 P.t., pozwolenia radiowego. Wyniki kontroli zostały zawarte w Protokole kontroli zdalnej nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r.
Pismem z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] P. została zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie używania urządzenia radiowego bez wymaganego pozwolenia radiowego, o którym mowa wart. 143 Pt.
Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. P. wskazała, że nie wykorzystuje w lokalizacji wskazanej w piśmie z dnia [...] lipca 2010 r. urządzeń radiowych pracujących na częstotliwości [...] GHz, zaś odnotowana przez UKE transmisja była prawdopodobnie wynikiem próbnych uruchomień urządzeń w tej lokalizacji.
Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Prezes UKE nakazał P. wstrzymanie używania urządzenia radiowego na częstotliwości [...] GHz z obiektu w S. przy ul. G. [...]. Skarżąca nie złożyła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W dniu [...] września 2010 r. do Delegatury UKE w O. wpłynęło pismo G. C., zam. w S., wzywające P. do zapłaty odszkodowania za wystąpienie zakłóceń w odbiorze Telewizji "[...]" spowodowanych emitowaniem sygnału z anten przesyłowych zainstalowanych na wieży telefonii komórkowej przy ul. G. [...] w S. Sprawa zakończyła się ugodą sądową, w której P. potwierdziło żądanie G. C.
Pismem z dnia [...] października 2010 r. P. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...].
Pismem z dnia [...] lutego 2011 r. P. została zawiadomiona przez Prezesa UKE o wszczęciu, z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z wykorzystywaniem częstotliwości bez wymaganego pozwolenia radiowego.
Decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] Prezes UKE stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] z uwagi na wystąpienie przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. niewykonalności decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. w dniu jej wydania i trwałego charakteru tej niewykonalności. W dniu wydania decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. P. nie używała już urządzenia radiowego na częstotliwości [...] GHz z obiektu w S. przy ul. G. [...] bez wymaganego pozwolenia radiowego.
Pismem z dnia [...] marca 2011 r. P. wniosła o umorzenie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z wykorzystywaniem częstotliwości bez wymaganego pozwolenia radiowego albo alternatywnie o jego zawieszenie.
Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], Prezes UKE nałożył na P. karę pieniężną w związku z używaniem urządzenia radiowego i wykorzystywaniem częstotliwości bez wymaganego pozwolenia radiowego, o którym mowa w art. 143 P.t. Spółka nie składała wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...]. Zarzuciła Prezesowi UKE wydanie decyzji z naruszeniem art. 210 ust. 1 i ust. 2 P.t. w zw. z art. 209 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 206 ust. 1 P.t. poprzez zastosowanie tych przepisów i nałożenie na ich podstawie kary pieniężnej na P., mimo że uchybienia stwierdzone zostały przez Prezesa UKE w wyniku postępowania kontrolnego przeprowadzonego na podstawie art. 199 P.t. Jednocześnie P. poinformowała, że z dniem [...] sierpnia 2011 r. P. Sp. z o.o. przekształciła się, w oparciu o art. 551 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.), w spółkę akcyjną.
Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Prezes UKE zawiadomił P., jakie materiały włączył do materiału dowodowego w sprawie.
Decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], Prezes UKE odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2011 r.
Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. P. wystąpiła do Prezesa UKE z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powołaną decyzją Prezesa UKE z dnia [...] maja 2012 r. Decyzji P. zarzuciła naruszenie:
1) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 206 ust. 1 P.t. oraz art. 210 ust. 1 i ust. 2 P.t. w zw. z art. 209 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 48 ust. 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 7 grudnia 2000 r., art. 6 ust. 3 pkt b) i c) Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. oraz art. 42 ust. 2 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż nałożenie na P. kary pieniężnej, pomimo że rzekome uchybienie stanowiące podstawę tej kary, stwierdzone zostało przez Prezesa UKE w wyniku postępowania kontrolnego przeprowadzonego na podstawie art. 199 Pt., nie stanowi rażącego naruszenia prawa;
2) art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 11 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a., poprzez naruszenie nakazu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, z uwagi na brak odniesienia się przez organ do całości argumentacji P.
Spółka wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...] maja 2012 r., w myśl art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa UKE z dnia [...] lipca 2011 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Rozpatrując ponownie sprawę Prezes UKE wyjaśnił, że postępowanie to polegało na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...] maja 2012 r., odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa UKE z dnia [...] lipca 2011 r. Prezes UKE uznał, że ponownie rozpatrując sprawę wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne i prawne związane ze sprawą, zgodnie z
art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. Ponadto oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, a także na wyjaśnieniach złożonych w toku postępowania przez Spółkę, dokonując ich wszechstronnej oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, oraz dokonując oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Przypomniał, że przedmiotem decyzji z dnia [...] maja 2012 r. była odmowa stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie kary.
Rozpatrując ponownie sprawę i analizując spełnienie przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. Prezes UKE stwierdził, że P. we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2011r. wskazywała jako podstawę nieważności art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wskutek tego, iż powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem art. 210 ust. 1 i ust. 2 P.t. w zw. z art. 209 ust. 1 pkt 9 P.t. w zw. z art. 206 ust. 1 P.t. poprzez zastosowanie tych przepisów i nałożenie na ich podstawie kary pieniężnej na P. mimo, że uchybienia stwierdzone zostały przez Prezesa UKE w wyniku postępowania kontrolnego przeprowadzonego na podstawie art. 199 P.t.
Prezes UKE wyjaśnił, iż dokonując oceny wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., wziął pod uwagę art. 210 ust. 1 i ust. 2 P.t. oraz art. 209 P.t., na podstawie których została wydana decyzja z dnia [...] lipca 2011 r. Zgodnie zaś z art. 209 ust. 1 pkt 9 P.t. w zw. z art. 210 ust. 1 P.t., kto wykorzystuje częstotliwości, numerację lub zasoby orbitalne, nie posiadając do tego uprawnień lub niezgodnie z tymi uprawnieniami podlega karze pieniężnej, którą nakłada Prezes UKE w drodze decyzji. Powyższe oznacza, że każdy kto nie posiada uprawnień do wykorzystywania częstotliwości, numeracji lub zasobów orbitalnych, a je wykorzystywał, czy też nadal wykorzystuje, a także ten kto wykorzystuje częstotliwości, numerację lub zasoby orbitalne niezgodnie z posiadanymi uprawnieniami, podlega karze pieniężnej. Zdaniem organu, konstrukcja wyżej powołanych przepisów zobowiązuje go do nakładania, w drodze decyzji, kar pieniężnych w ściśle określonych przypadkach. Przesłanką odpowiedzialności administracyjnej jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych przez przepisy prawa obowiązków, tj. uzyskania stosownych decyzji uprawniających ten podmiot do wykorzystywania częstotliwości, numeracji lub zasobów orbitalnych.
Prezes UKE stwierdził, że stan faktyczny ustalony podczas kontroli zdalnej, przeprowadzonej przez pracowników Delegatury UKE w O. w dniu [...] czerwca 2010 r. nie budził wątpliwości P. Bezsporne było, że P., używała urządzenie radiowe emitujące sygnał radiowy na częstotliwości [...] GHz, bez wymaganych przepisami P.t. uprawnień. Posiadanie przez P. pozwolenia radiowego z dnia [...] lutego 2010 r. na używanie radiowych urządzeń nadawczo-odbiorczych, pracujących w radiokomunikacji stałej cyfrowej linii radiowej na trasie S., ul. G. [...] – J., O. (dz. Nr [...]), nie spełniało wymogów z art. 143 ust. 1 P.t., gdyż zezwolenie dotyczyło wykorzystywania częstotliwości z zakresu [...]-[...] GHz, a nie częstotliwości [...] GHz, na której emitowany był sygnał radiowy z nadajnika zlokalizowanego w S. przy ul. G. [...] w dniu [...] czerwca 2010 r. Tym samym, został zrealizowany stan faktyczny odpowiadający hipotezie określonej w art. 209 ust. 1 pkt 9 P.t.
Prezes UKE, podejmując rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. uwzględnił wszystkie elementy, które zgodnie z art. 210 ust. 2 P.t., mają wpływ na wysokość kary pieniężnej nakładanej przez organ, tj. zakres naruszenia, dotychczasową działalność ukaranego podmiotu i jego możliwości finansowe oraz szczegółowo wyjaśnił sposób stosowania kryteriów wskazanych powyżej, a także określił wysokość nałożonej kary pieniężnej w wyznaczonych w art. 210 ust. 1 P.t. granicach 3% przychodu P., osiągniętego w 2010 r.
Prezes UKE stwierdził, że decyzja dnia [...] lipca 2011 r. została wydana na skutek spełnienia się przesłanki określonej w art. 209 ust. 1 pkt 9 P.t., tj. wykorzystywania przez P. częstotliwości bez wymaganego, zgodnie z art. 143 ust. 1 P.t., pozwolenia radiowego. Tym samym, decyzja w sprawie nałożenia kary pieniężnej nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ani bez podstawy prawnej, co oznaczało brak przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie kary sformułowanych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Prezes UKE stwierdził także, że decyzja z dnia [...] lipca 2011 r. w sprawie kary nie narusza przepisów o właściwości. Stosownie bowiem do art. 210 ust. 1 P.t., organem właściwym do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 209 ust. 1 P.t., jest Prezes UKE. Nie była też decyzją wydaną bez podstawy prawnej, gdyż ustawodawca uregulował kwestię nałożenia kary pieniężnej w art. 209 i 210 P.t., które to przepisy stanowiły podstawę wydania przez Prezesa UKE decyzji w sprawie kary. Ponadto, decyzja z dnia [...] lipca 2011 r. nie dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną oraz została skierowana do P., czyli podmiotu będącego stroną w postępowaniu w sprawie nałożenia kary pieniężnej za wykorzystywanie częstotliwości bez wymaganego pozwolenia radiowego. Decyzja z dnia [...] lipca 2011 r. nie była niewykonalna w dniu jej wydania, jak również jej wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą.
Oceniając natomiast zaistnienie przesłanki z art. 156 § pkt 7 k.p.a., tj. wady nieważności z mocy prawa, Prezes UKE wyjaśnił, że w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że przepis ten stanowi odesłanie do przypadków nieważności wynikających z przepisów szczególnych, zaś przepisy materialne muszą w sposób wyraźny przewidywać w tej sytuacji sankcję nieważności. Przepisami szczególnymi w sprawie są przepisy P.t., które nie przewidują sankcji nieważności decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 209 ust. 1 P.t. W związku z powyższym, decyzja w sprawie kary nie była decyzją zawierającą wadę, powodującą jej nieważność z mocy przepisów szczególnych.
Zatem, według Prezesa UKE decyzja z dnia [...] lipca 2011 r. nie była obarczona którąkolwiek z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a., a tym samym zaskarżone rozstrzygnięcie odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. było zgodne z przepisami prawa.
Spółka, w celu uzasadnienia zarzutów wobec decyzji z dnia [...] maja 2012 r. przywołała wiele argumentów i przytoczyła tezy z orzecznictwa. Prezes UKE zaznaczył, że wyjaśnienia te oraz stanowiska w zakresie poszczególnych zarzutów podnoszonych przez Spółkę, stanowiły integralną część uzasadnienia stwierdzenia braku wad decyzji z dnia [...] lipca 2011 r., które mogłyby być podstawą stwierdzenia jej nieważności stosownie do art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.
Organ wskazał, że P. zarzuciła decyzji z dnia [...] maja 2012 r. także naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 206 ust. 1 P.t. oraz art. 210 ust. 1 i ust. 2 P.t. w zw. z art. 209 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 48 ust. 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 7 grudnia 2000 r., art. 6 ust. 3 pkt b) i c) Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. oraz art. 42 ust. 2 Konstytucji RP poprzez uznanie, że nałożenie na P. kary pieniężnej, pomimo, że rzekome uchybienie stanowiące podstawę tej kary, stwierdzone zostało przez Prezesa UKE w wyniku postępowania kontrolnego przeprowadzonego na podstawie art. 199 P.t, nie stanowi rażącego naruszenia prawa.
Prezes UKE zaznaczył, że przedstawione powyżej zarzuty odnosiły się do decyzji z dnia [...] maja 2012 r., mocą której Prezes UKE odmówił stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie kary. Odpowiadając na ww. zarzut, Prezes UKE wyjaśnił, że w uzasadnieniu decyzji wykazano już prawidłowość i zgodność z prawem rozstrzygnięcia polegającego na odmowie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie kary, podjętego w decyzji z dnia [...] maja 2012 r. Wykazanie przez Prezesa w niniejszej decyzji, że do nałożenia na P. kary pieniężnej (decyzja z dnia [...] lipca 2011 r.) nie doszło z rażącym naruszeniem prawa oznaczało jednocześnie, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia [...] maja 2012 r. było prawidłowe. Oznacza to, że nie została spełniona przesłanka zarzutu sformułowanego przez Spółkę. Przy wydaniu decyzji z dnia [...] maja 2012 r. nie doszło do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 206 ust. 1 P.t. oraz art. 210 ust. 1 i ust. 2 P.t. w zw. z art. 209 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 48 ust. 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 7 grudnia 2000 r., art. 6 ust. 3 pkt b) i c) Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. oraz art. 42 ust. 2 Konstytucji RP. Odnosząc się do poszczególnych argumentów podnoszonych przez Spółkę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, które dotyczyły treści zarzutu opisanego powyżej, Prezes UKE stwierdził, że postępowanie kontrolne prowadzone na podstawie art. 199 P.t., stanowi odrębne postępowanie od tego, które prowadzi się w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, które oparte jest na art. 210 ust. 1 P.t. oraz odpowiednim przepisie art. 209 P.t. Zdaniem P., charakter tych dwóch postępowań powoduje, że nie mogą one występować łącznie w odniesieniu do tego samego zdarzenia.
Prezes UKE, potwierdzając zasadność wniosku Spółki, że postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej jest postępowaniem odrębnym od postępowania kontrolnego prowadzonego na podstawie art. 199-201 P.t., zaznaczył, że z tego faktu wynikają całkiem inne konsekwencje, niż te które przedstawia P. Przepisy art. 209 ust. 1 w związku z art. 210 ust. 1 P.t. stanowiły bowiem samodzielną podstawę do nałożenia kary pieniężnej w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązków wynikających z przepisów ustawy lub odpowiedniej decyzji regulatora rynku. Istnienie dwóch niezależnych podstaw prawnych przewidujących możliwość lub obowiązek nałożenia kary pieniężnej (art. 201 i 209 P.t.) nie powodowało niedopuszczalności zastosowania przez Prezesa UKE jednego z tych trybów, w sytuacji gdy został zastosowany drugi tryb. Na potwierdzenie prezentowanego stanowiska Prezes UKE powołał wyrok Sądu Najwyższego, z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt III SK 8/10.
Dodatkowo Prezes UKE podkreślił, że odrębne podstawy prawne, przesłanki i cel nakładania kary pieniężnej na podstawie przepisów art. 210 P.t. oraz prowadzenia postępowania kontrolnego w oparciu o art. 199 Pt. w dostateczny sposób wskazywały na to, że oba postępowania są prowadzone niezależnie i oba postępowania w zakresie ich prawidłowości merytorycznej i zgodności z prawem powinny być oceniane odrębnie, tj. na podstawie odnoszących się do nich przepisów prawa. Zatem zgodność z prawem wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, jak również ewentualne naruszenie prawa przy wydaniu decyzji nakładającej karę pieniężną należy oceniać w oparciu o zastosowane w tej sprawie przepisy - w szczególności spełnienie przesłanek nałożenia kary, a nie wnioski oparte na przepisach regulujących inne postępowanie - postępowanie kontrolne.
Twierdzenie P. o niedopuszczalności wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 210 ust. 1 Pt. ze względu na wcześniejsze wszczęcie postępowania kontrolnego w trybie art. 199 Pt. w tym samym przedmiocie, nie miało uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa, gdyż nie ma przepisów wyłączających możliwość podejmowania przez Prezesa UKE czynności stosownie do art. 210 P.t. w okolicznościach wskazywanych przez Spółkę. Nie występowała także kolizja przepisów w omawianym zakresie.
Prezes UKE powołał się na twierdzenie P., zgodnie z którym nie istnieje możliwość wykorzystywania informacji uzyskanych w toku postępowania kontrolnego jako materiału dowodowego w postępowaniu, którego przedmiotem jest nałożenie kary pieniężnej za naruszenie stwierdzone w toku kontroli (o ile oczywiście nie chodzi o karę za niezrealizowanie zaleceń pokontrolnych). Zdaniem Prezesa UKE, przedstawiony wyżej wniosek został oparty na argumentacji wykazującej konieczność zastosowania do nakładania kar pieniężnych w trybie przewidzianym w Pt. zasad wywodzących się z prawa karnego - przy jednoczesnym wykorzystaniu orzecznictwa i przepisów prawa w zakresie spraw karnych. Spółka wskazywała na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który uznawał kary pieniężne nakładane na przedsiębiorcę za sankcje karne, Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 42 ust. 2 Konstytucji RP oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego, nakazujące konieczność stosowania "standardów ochrony praw oskarżonego" w sprawach o nałożenie kary pieniężnej.
W ocenie Prezesa UKE odwoływanie się przez P. do reguł prawa karnego nieadekwatnych dla postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej (w wyniku którego wydano decyzję z dnia [...] maja 2012 r.) jest błędne, gdyż odpowiedzialność za czyn z punktu widzenia prawa karnego, a odpowiedzialność przewidziana w przepisach administracyjnoprawnych są zasadniczo różne, zwłaszcza na gruncie normatywnym. Charakterystyczna dla odpowiedzialności prawno-karnej jest np. odpowiedzialność na zasadzie winy lub ujęcie czynu jako ludzkiego zachowania, które nie może być zastosowane w przypadku kary administracyjnej, gdzie bardzo często naruszenie jest wynikiem działalności podmiotu niebędącego osobą fizyczną np. spółki. Te i wiele innych różnic o zasadniczym charakterze między sprawami administracyjnymi i karnymi, powodują, że porównania takie, jak zastosowane przez P. obarczone są błędami o fundamentalnym charakterze, a rezultaty tych porównań wypaczają istotę instytucji prawnych przewidzianych w przepisach - czy to karnych, czy administracyjnych. Wobec powyższego Prezes UKE jako nieuprawnioną i błędną uznał argumentację Spółki posługującą się analogią między karami pieniężnymi przewidzianymi w Pt., a sankcjami stosowanymi w prawie karnym.
Z powyższych względów zarzucanie przez Spółkę naruszenia w wyniku rozstrzygnięcia zastosowanego w decyzji z dnia [...] maja 2012 r. przepisów adekwatnych dla odpowiedzialności prawno-karnej, zgodnie z którymi każdemu oskarżonemu gwarantuje się prawo do obrony (tj.: art. 48 ust. 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, art. 6 ust. 3 pkt b) i c) Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 42 ust. 2 Konstytucji RP) jest nieuzasadnione.
Według Prezesa UKE nieuprawniony był również wniosek Spółki o niedopuszczalności wykorzystywania informacji uzyskanych w toku postępowania kontrolnego jako materiału dowodowego w postępowaniu, którego przedmiotem jest nałożenie kary pieniężnej. Informacje znajdujące się w posiadaniu Prezesa UKE, a pochodzące z przeprowadzonych kontroli stanowiły ważne źródło danych o funkcjonowaniu rynku telekomunikacyjnego i o działalności podmiotów na tym rynku. Informacje te były pozyskiwane w sposób zgodny z prawem i były niezbędne dla realizacji przez Prezesa UKE jego ustawowych zadań - a między nimi także nakładania kar pieniężnych przewidzianych przez P.t. Prezes UKE zauważył, że wykorzystanie w postępowaniu administracyjnym w sprawie nałożenia kary materiałów pochodzących z kontroli następowało zgodnie z przepisami procedury - k.p.a. (w szczególności art. 75 i nast.), która stosownie do art. 206 ust 1 P.t. znajduje zastosowanie do postępowań prowadzonych przed Prezesem UKE. O ile zatem Spółka przedstawia zastrzeżenia odnośnie zagwarantowania praw strony w toku kontroli, to zastrzeżenia te nie dotyczyły postępowania administracyjnego w wyniku którego wydana została decyzja w sprawie kary. W tych warunkach, kwestia zgodności z prawem wykorzystania materiału dowodowego pochodzącego z kontroli w postępowaniu, którego wynikiem było wydanie decyzji w sprawie kary, powinna być oceniana w oparciu o przepisy k.p.a. Spółka tymczasem we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dokonała oceny dowodów z punktu widzenia przepisów dotyczących kontroli oraz cech postępowania kontrolnego i bezpodstawnie odmówiła możliwości ich wykorzystania w postępowaniu administracyjnym.
Co do poglądu wyrażonego w powołanym przez stronę wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt: III SK 8/102, podobne wywody (w odniesieniu do wyżej cytowanych) poczynił Sąd Apelacyjny w W., w przywołanym również przez P. uzasadnieniu wyroku z dnia [...] stycznia 2011 r. Prezes UKE zauważył, że pogląd ten wyrażony został w odniesieniu do sprawy rozstrzyganej przez Sąd Najwyższy w warunkach, w których nie weszły w życie znowelizowane przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2002/20 z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie zezwoleń na udostępnianie sieci i usług łączności elektronicznej (Dz. U. UE L. Nr 108, s. 21, zwanej dalej "Dyrektywą o zezwoleniach, dyrektywą 2002/20"). Z tego powodu nie można przytoczonego stwierdzenia uznać za adekwatne do postępowania, w wyniku którego została wydana Decyzja w sprawie kary - z dnia [...] lipca 2011 r. tj. po wejściu w życie nowelizacji Dyrektywy o zezwoleniach (dyrektywa weszła w życie dnia 19 grudnia 2009 r., natomiast termin jej implementacji minął dnia 25 maja 2011 r.). Zmiana Dyrektywy o zezwoleniach była w tym kontekście kwestią zasadniczą, z uwagi na to, że zmianie uległa treść art. 10 Dyrektywy o zezwoleniach. Zważywszy na to, że Sąd Najwyższy dokonywał wykładni przepisów P.t. zgodnej z dyrektywami, to zmiana Dyrektywy o zezwoleniach spowodowała, że wykładnia ta również w zakresie cytowanego stwierdzenia przez Sąd Najwyższy "niedopuszczalności wszczęcia odrębnego postępowania..." oraz w zakresie powoływania się przez Sąd Najwyższy na przepisy Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, straciła aktualność i nie powinna być brana pod uwagę w niniejszej sprawie.
W zakresie argumentacji Spółki związanej z zastosowaniem art. 10 Dyrektywy o zezwoleniach, przedstawionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes UKE podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] maja 2012 r.
Prezes UKE podał, że w ocenie P., wydając decyzję z dnia [...] lipca 2011 r. po upływie terminu na implementację zmian w Dyrektywie o zezwoleniach, nie miał on prawa uwzględnić obecnego brzmienia art. 10 ust. 3. Pogląd taki Spółka uzasadniła tym, że do chwili obecnej polski ustawodawca nie implementował do polskiego porządku prawnego zmian dokonanych w Dyrektywie o zezwoleniach, pomimo upływu okresu implementacji nowych przepisów. Tymczasem postępowanie w przedmiocie nałożenia na P. kary pieniężnej, zostało wszczęte w dniu [...] lutego 2011 r., a więc na trzy miesiące przed upływem terminu ([...] maja 2011 r.) implementacji przepisów Dyrektywy zmieniającej do prawa polskiego. Dodatkowo Spółka powołując się na to, że kary wymierzane przez Prezesa UKE są zbliżone co do swojego charakteru do sankcji mających swoje źródło w prawie karnym, co zdaniem Spółki, uzasadniało pogląd, że podmiot nie może być karany na podstawie przepisów, które weszły w życie po zdarzeniu będącym podstawą kary administracyjnej. Według Spółki Sąd Najwyższy wypowiadał się przeciwko możliwości stosowania późniejszych brzmień przepisów w stosunków do przedsiębiorstw, które dopuściły się deliktów administracyjnych, przed wejściem tych przepisów w życie.
Prezes UKE wskazał, że zgodnie z art. 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/140 z dnia 25 listopada 2009 r. termin implementacji wprowadzonych zmian upłynął w dniu 25 maja 2011 r., a państwa członkowskie obowiązane są stosować przepisy dyrektywy od dnia 26 maja 2011 r. W Polsce na dzień dzisiejszy nie dokonano implementacji, w związku z tym obowiązujące przepisy należy interpretować z zastosowaniem wykładni prounijnej.
W niniejszej sprawie, wobec braku implementacji postanowień dyrektywy zmieniającej dyrektywę 2002/20, przy jednoczesnym istnieniu krajowych przepisów regulujących poruszane w tej dyrektywie kwestie, właściwą metodą osiągania jak największej skuteczności przez normy dyrektywy będzie zastosowanie wykładni prowspólnotowej.
Od dnia 26 maja 2011 r. istnieje konieczność zastosowania wykładni prounijnej art. 10 dyrektywy 2002/20 w nowym brzmieniu. W związku z powyższym Prezes UKE, wydając decyzję w sprawie kary po upływie terminu na implementację zmian w Dyrektywie o zezwoleniach, miał prawo uwzględnić obecne brzmienie jej art. 10 ust. 3.
Odnosząc się do poglądu wyrażonego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że podmiot nie może być karany na podstawie przepisów, które weszły w życie po zdarzeniu będącym podstawą kary administracyjnej, Prezes UKE wyjaśnił, że postępowanie w sprawie nałożenia na P. kary pieniężnej zostało wszczęte dnia [...] lutego 2011 r., a decyzja została wydana dnia [...] lipca 2011 r. Oznaczało to, że oba fakty miały miejsce po 19 grudnia 2009 r.- tj. po wejściu w życie nowelizacji Dyrektywy o zezwoleniach, jednak wszczęcie postępowania miało miejsce przed dniem 25 maja 2011 r. - tj. przed terminem implementacji Dyrektywy o zezwoleniach. Zgodnie z powyższym, co podkreśliła Spółka, na dzień wszczęcia postępowania należało dokonywać interpretacji przepisów stosownie do treści art. 10 Dyrektywy o zezwoleniach w brzmieniu sprzed nowelizacji. Prezes UKE wskazał, że zgodnie z ugruntowaną w doktrynie i orzecznictwie zasadą postępowania administracyjnego, przy wydawaniu rozstrzygnięcia w danej sprawie organ administracyjny uwzględnia stan prawny i faktyczny na dzień wydawania decyzji.
P. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła także, że postępowanie przygotowawcze w sprawie popełnienia przestępstwa przez P. z art. 208 ust. 1 P.t. ("kto bez wymaganego pozwolenia używa urządzenia radiowego nadawczego lub nadawczo-odbiorczego, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2") zostało umorzone. Jednocześnie w ocenie P. fakt, iż w związku z pracą urządzenia P., doszło do popełnienia przestępstwa z art. 208 ust 1 P.t. był jednym z podstawowych argumentów podnoszonych przez Prezesa UKE w decyzji w sprawie kary.
Zastrzeżenia Spółki Prezes UKE uznał za błędne. Stwierdzenie w decyzji z dnia [...] lipca 2011 r., że używanie urządzenia radiowego bez pozwolenia jest przestępstwem, o którym mowa w art. 208 ust. 1 P.t., miało charakter pomocniczy, uwidaczniający zakres naruszenia, który zgodnie z art. 210 ust. 2 P.t. jest jedną z przesłanek, jakie Prezes UKE jest obowiązany wziąć pod uwagę ustalając wysokość kary pieniężnej. Natomiast okoliczności wszczęcia postępowania przygotowawczego w sprawie popełnienia przestępstwa przez P. z art. 208 ust. 1 P.t. oraz jego umorzenia, nie były w tej decyzji wzięte pod uwagę jako nie mające znaczenia dla treści zastosowanego rozstrzygnięcia i nie stanowiące przesłanek naruszenia będącego przedmiotem postępowania.
Spółka we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzuciła decyzji z dnia [...] maja 2012 r. naruszenie art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 11 k.p.a. poprzez naruszenie nakazu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, z uwagi na brak odniesienia się przez organ do całości argumentacji P.
Spółka w uzasadnieniu ww. zarzutu przywołała następującą kwestię, do której Prezes UKE rzekomo nie odniósł się w decyzji z dnia [...] maja 2012 r. "w przywołanym wyroku (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt: III SK 8/10) Sąd Najwyższy stwierdził, że niedopuszczalność działania Prezesa UKE polegającego na karaniu za naruszenia, stwierdzone w toku kontroli bez wyczerpania trybu postępowania kontrolnego oraz w odniesieniu do tych samych zachowań strony takiego postępowania, których przedmiotowe postępowanie kontrolne dotyczy, wynika ze standardu wynikającym z Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, wiążącej Rzeczpospolitą Polskę. (...) Podobne wywody poczynił Sąd Apelacyjny w W., w przywołanym również przez P. uzasadnieniu wyroku z dnia [...] stycznia 2011 r. (por. str. 10 wniosku P. o stwierdzenie nieważności Decyzji w sprawie kary) Prezes UKE, w Zaskarżonej Decyzji w ogóle nie zajął się tym aspektem sprawy, co należy uznać za wadę tej decyzji (naruszenie przepisów art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 11 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a.)".
Prezes UKE uznał zarzut za błędny, bowiem w decyzji z dnia [...] maja 2012 r. odniósł się do przedstawionych wyżej zarzutów. Odnosząc się do wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia [...] stycznia 2011 r., sygn. [...], Prezes UKE wyjaśniał że ww. wyrok Sądu Apelacyjnego w W. dotyczył nieaktualnego już stanu prawnego. Odnosi się bowiem do kwestii nałożenia kary pieniężnej bez uprzedniego wydawania zaleceń pokontrolnych. Dodatkowo Prezes UKE podsumowując rozważania zawarte w decyzji z dnia [...] maja 2012 r. stwierdził, wyraźnie nawiązując do wskazywanego przez P. obowiązku uprzedniego wydania w sprawie zaleceń pokontrolnych, że zarzuty P., dotyczące rażącego naruszenia prawa z uwagi na obowiązek uprzedniego wydania przez Prezesa UKE w sprawie zaleceń pokontrolnych przed nałożeniem kary pieniężnej, należało uznać za niezasadne. Jak już wskazano powyżej, w przypadku wystąpienia naruszenia, o którym mowa w art. 209 ust. 1 P.t., możliwe jest, w świetle przepisów Pt, nałożenie kary pieniężnej bez uprzedniego wezwania do usunięcia nieprawidłowości, o których mowa w art. 201 ust. 1 P.t.
Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa UKE z dnia [...] listopada 2012 r., wnosząc o jej uchylenie wraz z utrzymaną nią w mocy decyzją odmowną.
Zaskarżonej decyzji P. zarzuciła naruszenie:
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 206 ust. 1 P.t. oraz art. 210 ust. 1 i ust. 2 P.t. w zw. z art. 209 ust. 1 pkt 9 oraz art. 201 ust. 1-3 P.t. poprzez uznanie, że nałożenie na P. kary pieniężnej nie stanowiło rażącego naruszenia prawa, mimo że rzekome uchybienie stanowiące podstawę tej kary, stwierdzone zostało przez Prezesa UKE w wyniku postępowania kontrolnego przeprowadzonego na podstawie art. 199 ust. 1 P.t., zaś kara pieniężna została na P. nałożona w postępowaniu odrębnym od postępowania kontrolnego, z pominięciem procedury przewidzianej w art. 201 ust. 1-3 P.t.
P. uznała, że dokonując oceny prawnej decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. należy wziąć pod uwagę fakt, że sankcje wymierzane w ramach postępowania administracyjnego nie stanowią co prawda sankcji karnych, to jednak w zakresie w jakim dochodzi do nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej należy uwzględniać standardy ochrony praw oskarżonego, obowiązujące w postępowaniu karnym: prawa do obrony, stosowania przepisów względniejszych dla sprawcy w przypadku zmiany stanu prawnego w czasie pomiędzy popełnieniem czynu, a orzekaniem w jego przedmiocie, oceny zachowania ww. standardów ochrony praw oskarżonego niezależnie od wykładni przepisów Dyrektywy o zezwoleniach, uznania, że art. 10 Dyrektywy o zezwoleniach w znowelizowanym brzmieniu, nie nakłada na państwa członkowskie obowiązku zapewnienia wydawania zaleceń pokontrolnych, ale takiego uregulowania nie zakazuje.
Skarżąca podzieliła stanowisko Prezesa UKE, że postępowanie kontrolne prowadzone na podstawie art. 199 P.t. jest postępowaniem odrębnym od postępowania prowadzonego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, opartego na art. 210 ust. 1 Pt. oraz odpowiednim przepisie art. 209 P.t. Charakter postępowań powoduje, że nie mogą one występować łącznie w odniesieniu do tego samego zdarzenia. Naruszenie tej zasady prowadzi do pogwałcenia istotnych praw strony, w tym przypadku P., w stopniu, który musi prowadzić do wniosku, że ma miejsce rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Przepisy działu X rozdziału drugiego P.t. zatytułowanego "Kontrola i postępowania pokontrolne", w tym art. 199 i nast. Pt. (na podstawie, którego prowadzone jest postępowanie kontrolne), uszczegółowiają regulację ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, zgodnie z którą art. 77 ust. 3 w zakresie nieuregulowanym w niniejszym rozdziale stosuje się przepisy ustaw szczególnych (por. również art. 200a P.t.). Sankcyjny charakter postępowania kontrolnego znajduje wyraźne odzwierciedlenie w uregulowaniach Pt. W art. 200 P.t. przedstawiono szeroki katalog czynności, jakie podejmować mogą kontrolerzy Urzędu Komunikacji Elektronicznej celem ustalenia sposobu prowadzenia działalności przez dany podmiot. W art. 201 P.t. przedstawiono z kolei sposób postępowania w przypadku stwierdzenia naruszeń po stronie podmiotu kontrolowanego. Unormowano obowiązek przedstawienia zaleceń pokontrolnych, zagwarantowano stronie prawo do udzielenia wyjaśnień lub usunięcia nieprawidłowości, a także przewidziano (art. 201 ust. 3), środki nacisku na danego przedsiębiorcę, w przypadku gdy nie usunie nieprawidłowości wskazanych w zaleceniach pokontrolnych. Jednym z takich środków jest możliwość nałożenia kary na podstawie art. 209 P.t. W sytuacjach gdy naruszenia obowiązków przez kontrolowanego stwarzają szczególne zagrożenie (art. 202 P.t.), Prezes UKE podejmuje działania zmierzające do usunięcia zagrożenia. Może m.in. wydawać określone decyzje nakazujące podjęcie określonych działań i nadawać tym decyzjom rygor natychmiastowej wykonalności. Nawet jednak wówczas podmiot kontrolowany, do którego odnoszą się działania organu, może w każdym czasie przedstawiać Prezesowi UKE swoje stanowisko oraz propozycje działań zmierzających do usunięcia naruszeń wynikających z niewykonania nałożonych na niego obowiązków, zaś Prezes UKE uwzględnia stanowisko i propozycje zgłoszone przez podmiot kontrolowany. Również treść tego przepisu ujawnia sens i cel postępowania kontrolnego, jakim jest usunięcie uchybień kontrolowanego we współpracy z organem, a nie karanie podmiotu, u którego błędy zostały stwierdzone w toku kontroli.
Całkowicie odmienny jest charakter postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 210 ust. 1 P.t., którego celem jest ustalenie czy doszło do zachowania podlegającego penalizacji, a jeżeli tak, to wymierzenie kary jego sprawcy. Postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej jest postępowaniem bardzo zbliżonym, co do swojej istoty, do postępowania karnego i w związku z tym wiążą się z nim standardy przewidziane w systemie prawa karnego.
Zdaniem skarżącej, stanowisko Prezesa UKE we wspomnianej powyżej kwestii jest nie tylko sprzeczne ze stanowiskiem P., ale również ze stanowiskiem Sądu Najwyższego i sądów Unii Europejskiej, jak również Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: "ETPC"), który uznał kary pieniężne nakładane na przedsiębiorcę wprost za sankcje karne.
Orzecznictwo ETPC legło u podstaw rozstrzygnięć Sądu Najwyższego, który niejednokrotnie wypowiadał pogląd, że choć w jego ocenie sankcje pieniężne nakładane przez regulatora nie są sankcjami karnymi, to jednak zasady sądowej weryfikacji prawidłowości orzeczenia organu regulacji w tym zakresie, powinny odpowiadać wymogom analogicznym do tych, jakie obowiązują sąd orzekający w sprawie karnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SK 1/10, oraz z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. akt III SK 5/10).
Zdaniem skarżącej, zasadność odwoływania się do reguł charakterystycznych dla prawa karnego nie budzi kontrowersji z uwagi na orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz ETPC, jak również sposób procesowania aprobowany w judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (obecnie: Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej) oraz Sądu Pierwszej Instancji (obecnie: Sąd).
Skarżąca przywołała fragmenty wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 8 lipca 1992 r. sygn. akt C-199/92P oraz z dnia 8 lipca 1999 r. sygn. akt C-235/92P, i wyroku Sądu Pierwszej Instancji z dnia 8 lipca 2004 r., sygn. akt T-67/00.
Konieczność stosowania "standardów ochrony praw oskarżonego" w sprawach o nałożenie kary pieniężnej powoduje, że konieczne jest w szczególności zagwarantowanie oskarżonemu podstawowego prawa, jakim jest prawo do obrony, w tym tzw. prawo do milczenia, na gruncie procedury karnej realizowane choćby przez przepisy art. 175 § 1 k.p.k. i art. 183 § 1 k.p.k. Nadto, zgodnie z art. 48 ust. 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, każdemu oskarżonemu gwarantuje się poszanowanie prawa do obrony.
Zdaniem skarżącej, nałożenie na kontrolowanego obowiązku współdziałania z kontrolującym organem (który będzie następnie realizował funkcję penalną) jest sprzeczne z prawem do obrony przysługującym kontrolowanemu. Przepis taki (art. 200 ust. 2 Pt.) może funkcjonować w Pt. jedynie dlatego, że znajduje zastosowanie w ramach postępowania, które nie ma charakteru sankcyjnego a jego celem nie jest ukaranie danego podmiotu, ale doprowadzenie do usunięcia naruszenia.
Zdaniem skarżącej, powyższe oznaczało, że nie istnieje możliwość wykorzystywania informacji uzyskanych w toku postępowania kontrolnego jako materiału dowodowego w postępowaniu, którego przedmiotem jest nałożenie kary pieniężnej za naruszenie stwierdzone w toku kontroli. Nawiązując do procedury karnej i konieczności zapewnienia standardów ochrony praw oskarżonego, skarżąca wskazała (w drodze analogii), że zeznania złożone przez świadka, któremu następnie przedstawiono zarzuty nie mogą stanowić materiału dowodowego w sprawie (vide art. 389 § 1 k.p.k.). Wykluczono bowiem możliwość odczytywania obecnemu oskarżonemu protokołów jego zeznań złożonych uprzednio w charakterze świadka, jak również niedopuszczalne jest odtwarzanie tych zeznań za pomocą innych dowodów, np. przesłuchania funkcjonariusza prowadzącego wcześniejsze przesłuchanie.
Skarżąca odniosła się również do stanowiska Prezesa UKE odnośnie zmiany przepisów Dyrektywy o zezwoleniach, dokonanej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/140/WE z dnia 25 listopada 2009 r. zmieniającej dyrektywy 2002/21/WE w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej, 2002/19/WE w sprawie dostępu do sieci i usług łączności elektronicznej oraz wzajemnych połączeń oraz 2002/20/WE w sprawie zezwoleń na udostępnienie sieci i usług łączności elektronicznej, które uzasadniało wydanie decyzji z dnia [...] lipca 2011 r.
Skarżąca zauważyła, że Prezes UKE wskazał, że kontrola w stosunku do P. została przeprowadzona w dniu [...] czerwca 2010 r., zaś pismem z dnia [...] lipca 2010r. P. wskazała, że nie wykorzystuje we wskazanej przez organ lokalizacji urządzeń radiowych pracujących na relewantnej częstotliwości. Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Prezes UKE stwierdził nieważność swojej decyzji z dnia [...] lipca 2010r., którą nakazywano P. wstrzymanie używania urządzenia radiowego z obiektu w S. przy ul. G. [...]. Przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2010 r., było ustalenie, że w dniu wydania tej decyzji P. nie używała już przedmiotowego urządzenia radiowego na wskazanej częstotliwości z obiektu w S. przy ul. G. [...] bez wymaganego pozwolenia radiowego (Prezes UKE oparł swoją decyzję na art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały).
Tymczasem termin implementacji Dyrektywy zmieniającej został w niej wyznaczony na dzień 25 maja 2011 r., zaś termin rozpoczęcia stosowania wprowadzanych nią środków, na dzień 26 maja 2011 r. (art. 5 ust. 1 Dyrektywy zmieniającej - "Państwa członkowskie przyjmują i publikują do dnia 25 maja 2011 r. przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy. Niezwłocznie przekazują Komisji tekst tych przepisów. Państwa członkowskie stosują te środki od dnia 26 maja 2011 r.").
Abstrahując w tym miejscu od oceny stwierdzenia Prezesa UKE, że ze strony P. doszło do zarzucanego jej naruszenia przepisów oraz dokładnego czasu w jakim naruszenie to miało miejsce, skarżąca za bezsporne uznała, że nie miało ono miejsca już w dniu [...] lipca 2010 r. Tak więc rzekome naruszenie miało miejsce przed terminem implementacji i terminem rozpoczęcia stosowania środków wynikających z Dyrektywy zmieniającej.
Mając na uwadze, że postępowanie w przedmiocie kar administracyjnych na przedsiębiorcę dotyczy sankcji o charakterze karnym, z czym wiążą się określone gwarancje procesowe dla podmiotu karanego, zdaniem P. nie można pogarszać sytuacji tego podmiotu w oparciu o regulacje, które weszły w życie po zdarzeniu, z którym kara jest związana art. 4 k.k. Założenia leżące u podstaw art. 4 k.k. należy odpowiednio odnosić do postępowań w przedmiocie kar administracyjnych.
W uzasadnieniu zaskarżonej Decyzji, Prezes UKE bardzo lakonicznie odniósł się do argumentacji P. w przedmiocie konieczności zapewnienia ochrony praw oskarżonego w ramach postępowania, którego przedmiotem jest nałożenie na przedsiębiorcę kary pieniężnej. Ponadto, orzecznictwo Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 21 września 2010 r., z dnia 7 lipca 2011 r.), sądów unijnych oraz ETPC przeczy tezie Prezesa UKE zawartej w zaskarżonej decyzji, że przepisy Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz przepisy Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej nie znajdują zastosowania do postępowań w przedmiocie kar nakładanych na przedsiębiorców.
Nadto, zdaniem skarżącej, kwestia brzmienia Dyrektywy o zezwoleniach pozostaje bez znaczenia dla oceny sprawy z perspektywy przepisów Konwencji oraz Karty Praw Podstawowych.
Zdaniem P., ocena zachowania standardów ochrony praw oskarżonego jest niezależna od wykładni przepisów Dyrektywy o zezwoleniach. Innymi słowy brzmienie Dyrektywy o zezwoleniach nie zwalnia z obowiązku zachowania podstawowych gwarancji przewidzianych przepisami krajowych i międzynarodowych aktów o charakterze zasadniczym.
W ocenie P. nawet gdyby uznać, jak chce Prezes UKE, że mógł on procedować zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 10 Dyrektywy o zezwoleniach, to przepis ten nie nakłada na państwa członkowskie obowiązku zapewnienia wydawania zaleceń pokontrolnych, ale takiego uregulowania nie zakazuje. Tym samym państwa członkowskie mogą w sposób odmienny uregulować tę kwestię. P. podkreśliła, że w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2010 r. wskazano, że dopiero z przepisu art. 10 ust. 3 w obecnym brzmieniu wynika, że nie ma unijnego obowiązku zapewnienia przedsiębiorstwu telekomunikacyjnemu możliwości uprzedniego usunięcia naruszenia. Prawo UE nie zakazuje również możliwości ukarania przedsiębiorstwa za naruszenie przepisów, które w toku postępowania zostało usunięte.
W uzasadnieniu zaś wyroku z dnia 6 października 2011 r. Sąd Najwyższy nie sprzeciwił się stanowisku Sądu Apelacyjnego w W., od którego wyroku wniesiono skargę kasacyjną, a który to Sąd Apelacyjny przyjął, że Prezes UKE może nałożyć na przedsiębiorcę karę pieniężną z art. 209 ust. 1 P.t. dopiero po uprzednim przeprowadzeniu postępowania kontrolnego, o którym mowa w art. 199 i nast. P.t. Stwierdzenie naruszeń obowiązków ciążących na przedsiębiorcy telekomunikacyjnym w toku takiego postępowania nie jest przy tym wystarczającą przesłanką do orzeczenia kary pieniężnej z art. 209 ust. 1 P.t., gdyż konieczne jest wyczerpanie trybu procedowania określonego w art. 201 P.t., to jest wyznaczenie terminu do usunięcia naruszeń oraz bezskuteczny upływ tego terminu, a następnie wydanie decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych naruszeń. Założenie to jest zgodne z zapatrywaniami Sądu Najwyższego wyrażonymi w uzasadnieniach wyroków: z dnia 21 września 2010 r., III SK 8/10 oraz z dnia 7 lipca 2011 r., III SK 52/10, gdy podstawę do nałożenia kary pieniężnej stanowi naruszenie obowiązków, o których mowa w art. 10 dyrektywy 2002/20 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zezwoleń na udostępnienie sieci i usług łączności elektronicznej (Dz. Urz. UE z 2002 r., L 108, s. 21, dalej jako: "dyrektywa 2002/20"). W przypadku naruszeń, które nie są objęte zakresem tego przepisu, art. 209 ust. 1 P.t. w zw. z art. 210 tej ustawy może stanowić podstawę nałożenia kary pieniężnej po przeprowadzeniu tzw. samoistnego postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej (wyrok SN z dnia 16 marca 2009 r., sygn. akt III SK 35/08). Od tej reguły istnieje wyjątek, gdy Prezes UKE rozpocznie postępowanie kontrolne z art. 199 i n. P.t. Nie może wówczas - stosownie do zapatrywań prawnych wyrażonych w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt III SK 8/10 - stosować art. 209 ust. 1 P.t. w wyniku przeprowadzenia samoistnego postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej (art. 210 P.t.). Konieczne jest bowiem uprzednie wyczerpanie trybu postępowania określonego w art. 201 Prawa telekomunikacyjnego.
Zaakceptowano więc stanowisko, zgodnie z którym, nawet jeżeli art. 10 dyrektywy 2002/20 nie znajduje zastosowania, to wszczęcie postępowania kontrolnego uniemożliwia prowadzenie następnie samoistnego postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej bez uprzedniego wyczerpania trybu z art. 201 P.t. Cytowana wypowiedź została poczyniona w kontekście pierwotnego brzmienia art. 10 dyrektywy 2002/20, który wprost wymagał zapewniania operatorowi możliwości usunięcia naruszeń. Tym samym przytaczane stanowisko, odnoszące się do przypadków nieobjętych ówczesnym art. 10 dyrektywy 2002/20, można analogicznie odnosić do aktualnego brzmienia tego przepisu (a więc do sytuacji, w której przepis unijny nie wymaga zapewnienia przedsiębiorcy możliwości usunięcia naruszeń przed jego ukaraniem).
Spółka, wbrew stanowisku Prezesa UKE uważała, że decyzja w sprawie kary z dnia [...] lipca 2011 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym można mówić wówczas, gdy orzeczenie administracyjne zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego i takim, które nie jest możliwe do zaakceptowania ze względu na stopień naruszenia oraz wynikające stąd skutki. Naruszenie przepisów o charakterze czysto proceduralnym (formalnym) wprawdzie bywa podstawą stwierdzenia nieważności, jednakże tylko wtedy, gdy ustawodawca całkowicie jasno i wyraźnie wymaga dochowania określonego warunku procesowego, jak też jego pominięcie nie da się pogodzić z porządkiem prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł również, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić w sytuacji gdy prowadzi ono do powstania skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.
Zdaniem P., stanowiła rażące naruszenie prawa sytuacja, w której ustawodawca przewidział odrębną procedurę kontrolną, w ramach której, pod pewnymi warunkami, wymierzona może być kara pieniężna, zaś Prezes UKE nie realizując tej procedury kontrolnej wymierzył P. karę pieniężną na podstawie art. 210 ust. 1 P.t., niezwiązanego z procedurą kontroli. Mieć należy przy tym na uwadze specyfikę postępowania kontrolnego, w szczególności obowiązek współdziałania podmiotu kontrolowanego z organem kontrolującym oraz odmienny charakter procedury zmierzającej do wymierzenia sankcji administracyjnej, a tym samym różną sytuację podmiotu kontrolowanego w zależności od tego, jakie postępowanie jest wobec niego prowadzone. Dopuszczenie do wykorzystywania przez Prezesa UKE informacji powziętych w toku kontroli, niezgodnie z jej procedurą, w odrębnym postępowaniu dotyczącym tego samego zdarzenia, zmierzającym do wymierzenia przedsiębiorcy kary, prowadzi do skutków, które nie mogą być zaakceptowane z punktu widzenia praworządności. Przedmiotową tezę P. wzmacniało w sposób oczywisty naruszanie przez decyzję w sprawie kary przepisów Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej.
W odpowiedzi na skargę Prezes UKE wniósł o jej oddalenie.
W replice z dnia [...] kwietnia 2013 r. na odpowiedź na skargę, skarżąca zaprzeczyła wszystkim twierdzeniom i wywodom Prezesa UKE, podtrzymując dotychczasowe twierdzenia P.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga P. nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy na wstępie zauważyć, że od decyzji Prezesa UKE w sprawie nałożenia kar przysługuje, w myśl art. 206 ust. 2 pkt 3 P.t., odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
Jednakże w przypadku w przypadku kontroli ostatecznych rozstrzygnięć, "Właściwość Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w świetle art. 206 ust. 1 i 2 p.t. jawi się wyłącznie na etapie złożenia odwołania od decyzji Prezesa UKE, nie zaś po wydaniu przez ten organ decyzji ostatecznej. W każdym bowiem takim przypadku sądem właściwym do oceny, czy ostateczne rozstrzygnięcie administracyjne nie narusza prawa, jest sąd administracyjny. Ma to zastosowanie zarówno do ostatecznych decyzji, rozstrzygających sprawy prowadzone w oparciu o k.p.a. (art. 206 p.t.), jak też do pozostałych rozstrzygnięć załatwiających ostatecznie sprawy pozostałe" (tak Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II GSK 1086/10, opubl. Lex nr 1070207).
W tej sytuacji sądem właściwym do rozpatrzenia skargi P. był sąd administracyjny.
Przechodząc do zarzutów skargi, należy zauważyć, że podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa UKE z dnia [...] lipca 2011 r. było wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa, przewidziane przez art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przepis ten mówi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Zdaniem Sadu w zakresie tego przepisu nie mieści się błędna interpretacja przepisów składających się na podstawę prawną. Jeżeli zastosowano przy wydaniu decyzji administracyjnej jedną z możliwych interpretacji przepisów prawa o niejednoznacznej treści, to nie może takie działanie organu być uznane za rażące naruszenie prawa, prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji z tego tylko powodu, że interpretacji tej nie podziela organ wyższego stopnia, mieszczące się w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. należy rozumieć oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, które równocześnie narusza zasadę praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Jeżeli przepis prawa dopuszcza możliwość rozbieżnej jego interpretacji, to wybór jednej z nich nie może być oceniony jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nawet wówczas, gdy zostanie ona później uznana za nieprawidłową albo inna interpretacja zostanie uznana za słuszniejszą. Dla ustalenia czy doszło do rażącego naruszenia prawa istotny jest stan prawa w dniu wydania ocenianej decyzji. Na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani tym bardziej zmiana interpretacji tego prawa, szczególnie, gdy występuje wyraźny spór w judykaturze, i to nie tylko w odniesieniu do pojedynczej normy prawnej, ale co do podstaw normatywnych całej instytucji prawnej.
Zatem zarzut rażącego naruszenia prawa musi wynikać z przesłanek niebudzących wątpliwości. W przypadku, gdy zastosowanie przepisu prawa wymaga jego interpretacji i subsumcji do konkretnego stanu faktycznego, nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa (tak: M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex/el., 2013, A. Matan, Komentarz do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex i powołane w nich orzecznictwo).
Ponadto, skoro stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych z art. 16 § 1 k.p.a., może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego powodu wykładnia przesłanek w nim wymienionych, w tym pkt 2 powinna mieć charakter ścieśniający.
Decyzja z dnia [...] lipca 2011 r. wydana została na podstawie art. 210 ust. 1 i 2, art. 209 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 206 ust. 1 P.t. w zw. z art. 104 § 1 k.p.a.
Nałożono nią na Spółkę karę w wysokości 40.000 zł z tytułu używania urządzenia radiowego nadawczo – odbiorczego w cyfrowej linii radiowej, emitującego sygnał radiowy na częstotliwości [...] GHz w S. bez wymaganego zezwolenia. Poprzednik prawny skarżącej uzyskał zezwolenie radiowe na używanie radiowych urządzeń nadawczo – odbiorczych, dokładnie określonych, pracujących w radiokomunikacji stałej cyfrowej linii radiowej, ale wykorzystujących częstotliwość z zakresu [...] – [...] GHz, obejmujące lokalizację, w której stwierdzono naruszenie. Nieprawidłowość tę stwierdzili pracownicy Delegatury UKE w O. podczas przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2010 r. kontroli u zgłaszającego zakłócenia oraz kontroli zdalnej. Skarżąca nie kwestionowała poczynionych ustaleń, iż używała urządzenia radiowego nadającego na częstotliwości [...] GHz bez wymaganego zezwolenia. Postępowanie kontrolne przeprowadzone w trybie art. 199 P.t. zostało zakończone decyzją Prezesa UKE z dnia [...] lipca 2010 r. nakazującą P. wstrzymanie używania wyżej opisanego urządzenia radiowego. Następnie Prezes UKE decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], wskutek wniosku P., stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] lipca 2010 r., opierając się na art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Spółka we wniosku o stwierdzenie nieważności nie kwestionowała ustaleń co do korzystania z urządzenia radiowego na określonej częstotliwości bez wymaganego zezwolenia, a jedynie to, że zaprzestała takiej działalności przed dniem [...] lipca 2010 r., czyli przed wydaniem decyzji.
Następnie została w dniu [...] lipca 2011 r. wydana przez Prezesa UKE decyzja nakładająca na P. karę pieniężną właśnie za używanie urządzenia radiowego nadającego na częstotliwości [...] GHz bez wymaganego zezwolenia. Ustaleniom tym Spółka w rezultacie również nie zaprzeczała i w tym postępowaniu. Spółka bowiem nie składała wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa UKE z dnia [...] lipca 2011 r.
Zatem należy przyjąć, że P. zaakceptowała ustalenia organu, będące podstawą jego dalszych działań prawnych, że używała w S. przy ul. G. urządzenia radiowego nadającego na częstotliwości [...] GHz bez wymaganego zezwolenia.
Głównym argumentem skarżącej, przemawiającym za stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. było niedozwolone wykorzystanie materiałów z postępowania kontrolnego w odrębnym postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 209 ust. 1 pkt 9 P.t. Czyli czy po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego na podstawie art. 199 P.t., organ mógł wydać decyzję o nałożeniu kary pieniężnej w oparciu o art. 209 ust. 1 pkt 9 P.t.
Sąd w tej kwestii nie podzielił stanowiska P. Przyjął, że prawidłowe było stanowisko organu.
Przede wszystkim ponownego podkreślenia wymaga, że kontrolowane postępowanie nie dotyczyło nałożenia kary, ale stwierdzenia nieważności decyzji nakładającej karę.
Zatem należało zbadać czy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zostało przeprowadzone prawidłowo.
Według art. 209 ust. 1 pkt 9 P.t. podmiot, który wykorzystuje częstotliwości, numerację lub zasoby orbitalne, nie posiadając do tego uprawnień lub niezgodnie z tymi uprawnieniami, podlega karze pieniężnej. Zgodnie bowiem z art. 143 ust. 1 P.t. używanie urządzenia radiowego wymaga zezwolenia.
Zasady ustalania kary określa art. 210 P.t., który w ust. 1 mówi, że karę pieniężną nakłada się w wysokości do 3 % przychodu ukaranego podmiotu, osiągniętego w poprzednim roku kalendarzowym. Przy ustaleniu wysokości kary pieniężnej organ uwzględnia zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu oraz jego możliwości finansowe, z mocy art. 210 ust. 2 P.t.
Postępowania prowadzone na podstawie art. 199 – 207a P.t. i na podstawie art. 209 ust. 1 pkt 19 P.t. w zw. z art. 210 P.t. są odrębnymi postępowaniami. W ustawie – Prawo telekomunikacyjne brak jest zapisów, które uniemożliwiałyby zastosowanie jednego z dwóch wskazanych trybów w sytuacji, gdy został zastosowany drugi tryb. Przepisy dotyczące kontroli i postępowania pokontrolnego znajdują się w Rozdziale 2 Działu X Prawa telekomunikacyjnego, a przepisy dotyczące przepisów karnych i kar pieniężnych – w Dziale XI tej ustawy. Szerokiej i wyczerpującej wykładni powołanych przepisów (odnoszących się do kontroli i postępowania pokontrolnego oraz odnoszących się do kar pieniężnych) dokonał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. III SK 24/11, Lex nr 1242233, który następnie podtrzymał w wyroku z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt III SK 35/11, Lex nr 1170694. W orzeczeniach tych odniósł się także do powoływanych przez skarżącą wcześniejszych wyroków tego Sądu, w tym i wyroku z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt III SK 8/10. Skład orzekający w pełni akceptuje przedstawiony przez SN pogląd w wyrokach III SK 24/11 i III SK 35/11.
Sąd Najwyższy w sprawie III SK 24/11 stwierdził: "Przepis art. 209 ust. 1 P.t., zawarty w odrębnym dziale XI ustawy "Przepisy karne i kary pieniężne", sankcjonuje każde zachowanie przedsiębiorcy telekomunikacyjnego objęte dyspozycją unormowań wynikających z kolejnych jednostek redakcyjnego tego przepisu. Natomiast określona w art. 201 ust. 3 P.t. możliwość nałożenia kary pieniężnej stanowi szczególną formę wykorzystania takiej kary jako środka przymusu, który organ regulacyjny jest władny zastosować wobec przedsiębiorcy uchylającego się od wykonania powinności nałożonych na niego w zaleceniach pokontrolnych. Nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 209 P.t. może nastąpić w samoistnym w tym przedmiocie postępowaniu, bez konieczności uprzedniego przeprowadzenia postępowania kontrolnego, o którym mowa w art. 199 i n. P.t.".
Z kolei w wyroku w sprawie III SK 35/11 orzekł: "Prezes Urzędu nie może nałożyć kary pieniężnej w wyniku samoistnego postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, jeżeli przedmiot przeprowadzonego przez Prezesa Urzędu postępowania kontrolnego z art. 199 i n. Prawa telekomunikacyjnego oraz przedmiot samoistnego postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej są tożsame. Powyższe ograniczenie nie stoi natomiast na przeszkodzie nałożeniu kary pieniężnej na przedsiębiorcę telekomunikacyjnego za naruszenia sankcjonowanych przez art. 209 Prawa telekomunikacyjnego obowiązków wynikających z przepisów Prawa telekomunikacyjnego, których weryfikacja nie była przedmiotem postępowania kontrolnego, ale o których Prezes Urzędu powziął wiadomość przeprowadzając postępowanie kontrolne. Z powyższego wynika, że nie każde postępowanie kontrolne przeprowadzone przez Prezesa Urzędu będzie wyłączało możliwość nałożenia kary pieniężnej w rezultacie przeprowadzenia samoistnego postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Przepis art. 209 ust. 1 pkt 1-31 Prawa telekomunikacyjnego sankcjonuje karą pieniężną sam fakt niewykonania ciążących na przedsiębiorcach telekomunikacyjnych obowiązków. Wezwanie przedsiębiorcy do zaprzestania dalszego naruszania ustawowych obowiązków albo zaniechanie ich naruszenia przed wszczęciem odpowiedniego postępowania przez Prezesa Urzędu nie zwalnia przedsiębiorcy telekomunikacyjnego z odpowiedzialności za niedochowanie wymogu przestrzegania sprecyzowanych w ustawie wymogów prowadzonej działalności.".
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, kontrola dotyczyła potwierdzenia występowania zakłóceń w odbiorze Telewizji satelitarnej "[...]" emitowanych na częstotliwości [...] GHz, po czym została przeprowadzona kontrola zdalna. W wyniku obu kontroli stwierdzono, że urządzenie radiowe należące do Spółki emitowało na częstotliwości [...] GHz. W dalszej kolejności ustalono, że P. nie miała pozwolenia na używanie urządzenia radiowego na stwierdzonej częstotliwości. Zatem przeprowadzona kontrola nie miała na celu sprawdzenia, jak Spółka wykonuje ciążące na niej obowiązki wynikające z ustawy i pozwolenia. Przy okazji tej kontroli okazało się, że P. używała urządzenia radiowego na wspomnianej częstotliwości bez zezwolenia. W tej sytuacji Prezes UKE prawidłowo uznał, że nie było podstaw do wydania decyzji w trybie art. 203 ust. 1 i 2 P.t. i stwierdził nieważność swojej decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. Jak już podnoszono skarżąca nie kwestionowała na tym etapie prawidłowości przeprowadzenia czynności kontrolnych.
Zatem wyniki czynności kontrolnych stanowiły materiał dowodowy w innym postępowaniu – postępowaniu administracyjnym – w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 209 ust. 1 pkt 9 P.t. Przepis art. 206 ust. 1 P.t. stanowi, że postępowanie przed Prezesem UKE toczy się na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ze zmianami wynikającymi z niniejszej ustawy oraz ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych. W tej sytuacji, skoro w wyniku kontroli, która miała inny cel, wykazano, że P. używała urządzenia radiowego na wspomnianej częstotliwości bez zezwolenia, to istniały podstawy do zastosowania reguły z art. 75 § 1 k.p.a., że dowodem może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Skarżąca wcześniej nie wykazała, aby kontrola została przeprowadzona niezgodnie z przepisami prawa. Zatem jej wyniki, że istniało zakłócenie i dokonywane z anten zainstalowanych na wieży Spółki w połączeniu z innym materiałem dowodowym (decyzją Prezesa UKE z dnia [...] lutego 2010 r. – pozwoleniem radiowym Nr [...]) wykazały, że P. używała urządzenia radiowego bez wymaganego zezwolenia, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej na podstawie art. 209 ust. 1 pkt 9 P.t.
W tej sytuacji Sąd nie podzielił argumentacji P. co do braku podstaw do wykorzystywania materiałów z kontroli w postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary prowadzonym na podstawie art. 209 ust. 1 P.t. Nie można traktować kontroli i postępowania pokontrolnego, jeżeli było prowadzone, jako odpowiedników postępowania przygotowawczego. Postępowanie przygotowawcze jako pierwszy etap postępowania karnego jest wszczynane w razie wystąpienia prawdopodobieństwa popełnienia przestępstwa (art. 297 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 303 i 307 k.p.k i art. 10 k.p.a.). Natomiast przedmiotem kontroli są czynności związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością gospodarczą. Założeniem kontroli nie jest, że przedsiębiorca niezgodnie z prawem prowadzi swoją działalność gospodarczą. Podczas kontroli sprawdza się, jak działalność gospodarcza jest wykonywana i w zależności od jej wyników ewentualnie podejmowane są przez organ kontrolujący właściwe środki.
W ocenie Sądu, przy takim ukształtowaniu kontroli i jej celu, brak jest podstaw, aby do czynności kontrolnych stosować zasady obowiązujące w postępowaniu karnym.
W odniesieniu do postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej brak jest podstaw do stosowania standardów obowiązujących w postępowaniu karnym, mimo że jest to postępowanie sankcyjne. Przepis art. 206 ust. 1 P.t. wskazuje, że podstawowym aktem regulującym to postępowanie jest Kodeks postępowania administracyjnego ze zmianami wynikającymi z Prawa telekomunikacyjnego i ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych. Oba ostatnio cytowane akty nie wprowadzają odstępstw od reguł wynikających z K.p.a. Uregulowania zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego i w obu ustawach szczególnych są wystarczające do prawidłowego przeprowadzenia postępowania w przedmiocie kary pieniężnej, w tym do zagwarantowania odpowiednich uprawnień podmiotowi (m.in. prawa do obrony), wobec którego takie postępowanie jest prowadzone. Nie ma potrzeby odwoływania się do uregulowań kodeksu postępowania karnego i reguł wynikających z powoływanych umów międzynarodowych w tak szerokim zakresie, jak odnoszą się do postępowania karnego. Inne bowiem są cele nakładania kar pieniężnych administracyjnych: prewencyjno – restytucyjny, choć i represyjny, a nadto w tej sytuacji odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny.
Dopuszczalność wymierzania kar administracyjnych według reguł przewidzianych w K.p.a. i Prawie telekomunikacyjnym akceptuje SN w powołanych wyżej wyrokach, z tym że w orzeczeniu III SK 24/11 na poparcie swojej argumentacji odwołuje się także do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.
Skarżąca zaś nie wykazała, aby zostały naruszone reguły postępowania w tak istotnym stopniu, aby decyzja w sprawie nałożenia kary była dotknięta wadą nieważności.
Należy także zwrócić uwagę, że w wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] stycznia 2011r., sygn. akt [...], w którym wyrażono pogląd, że wszczęcie postępowania kontrolnego na podstawie art.199 P.t. wyłącza możliwość wszczęcia i prowadzenia postępowania za czyn opisany w art. 209 ust. 1 pkt 9 P.t., nie stwierdzono nieważności decyzji Prezesa UKE wydanej na podstawie art. 209 ust. 1 P.t. Stwierdzono "tylko" naruszenie prawa materialnego. Skarżąca zaś powoływała się na ten wyrok na uzasadnienie swojego stanowiska.
Nie miało również wpływu na wynik postępowania nieprawidłowe stanowisko Prezesa UKE co do wykładni prounijnej przepisów Prawa telekomunikacyjnego w kontekście art. 10 dyrektywy 2002/20. Jak zauważył SN w wyroku w sprawie
III SK 24/11, w przypadku niespełnienia obowiązku uzyskania pozwolenia radiowego art. 10 dyrektywy 2002/20 (nawet w pierwotnym brzmieniu) nie stanowił przeszkody dla przeprowadzenia samoistnego postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Przepis ten w pierwotnym brzmieniu dotyczył bowiem procedowania przy nakładaniu kar pieniężnych za nieprzestrzeganie wymogów związanych z ogólnym zezwoleniem lub prawami użytkowania oraz szczególnych obowiązków, o których mowa w art. 6 ust. 2 tej dyrektywy, wymienionych w załączniku do niej.
Organ w skarżonej decyzji rozważał także pozostałe przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 § 1 k.p.a. Brał te okoliczności pod uwagę z urzędu. Nie dopatrzył się także i ich naruszenia.
Sąd w ocenianym postępowaniu nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Przeprowadził je zgodnie z art. 7, 77, 80 k.p.a., a skarżona decyzja w zakresie uzasadnienia spełniała standardy z art. 107 k.p.a.
Z powyższych względów Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło