VI SA/Wa 3063/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant ref. staż. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wprowadzenia do obrotu artykułu rolno-spożywczego oddala skargę w całości Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2015 r. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 21 i art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 678), w związku z art. 7 ust. 1 lit. a i d, załącznik nr VII część A pkt 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na lemat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/200 (Dz. U. L 304/18 z 22.11.2011, str. 18 ze am.), art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2,000 r o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 678), art. 5 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 16 i art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, ze zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania "[...]" sp. z o.o. utrzymał w mocy decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno- Spożywczych z dnia [...] lutego 2015 r., zakazującą "[...]" Sp. z o.o., [...],[...], wprowadzenia do obrotu do czasu zmiany oznakowania na zgodne z obowiązującymi przepisami, artykułu rolno-spożywczego o niewłaściwej jakości handlowej o nazwie [...] 40% vol. 500 ml [...], wielkość partii produkcyjnej 600 l (1200 szt.), wielkość partii magazynowej 85 l (170 szt.), data produkcji partii 03.12.2014, nr partii [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w dniach [...], [...] oraz [...] stycznia 2015 r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...], działający na podstawie stosownego upoważnienia przeprowadzili kontrolę w zakresie jakości handlowej napojów alkoholowych (protokół kontroli nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r.) w toku której zakwestionowano m.in. oznakowanie etykiety artykułu o nazwie [...] 40% vol. 500 ml [...] z uwagi na następujące nieprawidłowości: - kontrolowany artykuł wg dokumentu przedstawionego jako receptura [...] rok wyprodukowana została na bazie pasty śliwkowej oraz rodzynków użytych do sporządzenia zacieru. Nazwa [...] sugeruje, że jest to okowita powstała z destylacji jednego rodzaju owoców - śliwek. W tym przypadku zgodnie załącznikiem II pkt 9 h Rozporządzenia Parlamentu i Rady (WE) Nr 110/2008 z dnia 15 stycznia 2008 roku w sprawie definicji, opisu, prezentacji, etykietowania i ochrony oznaczeń geograficznych napojów spirytusowych (...) wyrób spirytusowy powinien mieć nazwę "okowita z owoców", - opis produktu podany na kontretykiecie wprowadza w błąd, co do miejsca pochodzenia surowca. Cytat z butelki: "Na początku XIX w. miasteczko [...] obyło się sławą, gdy zamieszkał w nim wielki rabin R. F. ZC"L. W owym czasie pojawił się w [...] niezwykły napój. Magiczny trunek o którym mawiano, że rozgrzewa serce i duszę, unosi o kilka stóp ponad ziemię. Starodawna receptura żydowskich mieszkańców [...] przetrwała do dziś. Przekazywana z pokolenia na pokolenie niczym legenda unosiła się jak szept między strykowskimi sadami słynącymi z owoców o wspaniałym aromacie i słodyczy. Dziś także Państwo mogą poznać smak legendy". Powyższy opis sugeruje, że surowcem do wyprodukowania śliwowicy były śliwki ze strykowskich sadów. Z przedłożonego podczas kontroli atestu wynika, że do produkcji użyto pasty śliwkowej z Mołdawii. Niezgodność narusza art. 6 ust. 2 ustawy z 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych w związku z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych szczegółowo opisał przebieg postępowania w sprawie i przytoczył treść przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia. Stwierdził, iż oznakowanie artykułów rolno-spożywczych jest istotnym elementem jakości handlowej. Obowiązkiem producenta jest wprowadzanie do obrotu produktów oznakowanych zgodnie z przepisami, w sposób rzetelny i niewzbudzający wątpliwości konsumenta. Organ zgodził się z interpretacją organu I instancji, iż opis na butelce zakwestionowanego produktu może sugerować konsumentowi, iż przedmiotowy napój spirytusowy powstał na bazie owoców ze strykowskich sadów i podkreślił, iż zarówno nazwa, jak i opis zamieszczony na kontretykiecie nawiązują do miejscowości Stryków, zatem konsument sięgający po produkt może spodziewać się, że pozyskiwanie surowca oraz jego przetworzenie odbywa się w tym niewielkim miasteczku województwa ł. Zgodnie ze specyfikacją surowcową, stanowiącą załącznik nr [...] do protokołu kontroli nr [...], do produkcji w/w śliwowicy producent stosuje pastę śliwkową z M., a nie wyselekcjonowane śliwki ze strykowskich sadów "słynących z owoców o wspaniałym aromacie i słodyczy". Uznał, iż opis zamieszczony na etykiecie produktu wprowadza konsumenta w błąd w zakresie pochodzenia surowca wykorzystywanego do produkcji przedmiotowej partii śliwowicy, co stanowi o zafałszowaniu produktu rolno-spożywczego. Dodatkowo, mimo iż informacje zawarte na stronie internetowej producenta nie stanowią elementu oznakowania produktu, a ich treść nie podlega kontroli organów Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, organ II instancji zaznaczył, iż producent winien promować swój asortyment w sposób, który nie zamazuje jego właściwej specyfiki. Reklama artykułów rolno-spożywczych poprzez Internet powinna odzwierciedlać ich rzeczywiste właściwości i być kompatybilna z dokumentacja zakładową dotyczącą danego produktu. Nadto odniesienie do strykowskich sadów stanowi metaforę porównawczą w przedmiotowym opisie. Taki sposób manipulacji i przekazania informacji powoduje, że przeciętnym konsumencie przeświadczenie, iż przedmiotowy napój alkoholowy został wytworzony zgodnie ze starodawną recepturą, z wysokiej jakości owoców pochodzących z polskich sadów. Następnie organ, odniósł się do argumentów podniesionych w odwołaniu uznając je za bezzasadne. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, [...]" sp. z o.o. zwana dalej skarżącą, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji utrzymanej nią w mocy. Podniosła zarzut naruszenia : 1. art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych poprzez błędne przyjęcie, że przedmiotowy artykuł rolno-spożywczy nie spełnia wymagań w zakresie jakości handlowej, 2. art. 7 ust. 1 lit. a i d załącznika VII części A pkt 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 poprzez błędne przyjęcie, że zamieszczony na butelce przedmiotowego napoju spirytusowego opis wprowadza konsumenta w błąd co do właściwości środka spożywczego oraz sugeruje poprzez opis, że zawiera określony składnik, mimo że w rzeczywistości komponent lub składnik zwykle stosowany w danym środku spożywczym został zastąpiony innym komponentem lub innym składnikiem, 3. art. 5 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 16 i art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, poprzez błędne przyjęcie, że zamieszczony na butelce przedmiotowego napoju spirytusowego opis wprowadza konsumenta w błąd, jest sprzeczny z uczciwymi praktykami w handlu żywnością oraz niezgodny z wymogami prawa żywnościowego, oraz naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez: - utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo, iż została ona oparta na nieobowiązującym w dacie wydania art. 46 ust. 1 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, uchylonym ustawą z dnia 7 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia - utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo naruszenia przepisów prawa materialnego wyżej wskazanych, które skutkować powinno uchyleniem decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła i szczegółowo uzasadniła postawione zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i decyzja utrzymana nią mocy nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Podstawą wydania zakazu wprowadzania do obrotu wyrobu o nazwie [...] 40% vol. 500 ml [...] był art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, który stanowi, iż wojewódzki inspektor, w drodze decyzji, może zakazać wprowadzania do obrotu artykułu niespełniającego wymagań jakości handlowej. Przepis art. 3 pkt 5 ww. ustawy wskazuje, że jakość handlową stanowią cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. Zatem zgodnie z art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej dla spełnienia wymagań co do jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych koniecznym staje się spełnienie również wymagań co do oznakowania produktu, jeżeli wymagania te zostały określone przepisami ustawy o jakości (art. 4 ust. 1). W myśl art. 4 ust. 1 omawianej ustawy wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Zgodnie zaś z artykułem 2 lit. j rozporządzenia 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentowi informacji na temat żywności, "etykietowanie" oznacza wszelkie napisy, dane szczegółowe, znaki handlowe, nazwy marek, ilustracje lub symbole odnoszące się do danego środka spożywczego i umieszczone na wszelkiego rodzaju opakowaniu, dokumencie, ulotce, etykiecie, opasce lub pierścieniu towarzyszącym takiej żywności lub odnoszącym się do niej. Stosownie do art. 7 ust. 1 lit. a, załącznik nr VII część A pkt 8 rozporządzenia Parlamentu I Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011, informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Przepis art. 8 ust.1 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002 stanowi, że prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Ma zatem na celu zapobieganie: a) oszukańczym lub podstępnym praktykom; b) fałszowaniu żywności oraz c) wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzać konsumenta w błąd. Z kolei w myśl art. 16 tego aktu prawnego, bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa żywnościowego, etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd. Stosownie zaś do art. 17 ust. 1, podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności oraz kontrolowania przestrzegania tych wymogów. Z zestawienia powyższych uregulowań wynika zatem, że przepisy prawa żywnościowego sprzeciwiają się każdej praktyce dotyczącej m.in. oznakowania artykułów rolno - spożywczych mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić w błąd konsumenta. W rozpatrywanej sprawie producent na opakowaniu zakwestionowanego produktu umieścił napis: "Na początku XIX w. Miasteczko [...] okryło się sławą, gdy zamieszkał w nim wielki rabin R. F. ZC"L. W tym czasie pojawił się w [...] niezwykły napój. Magiczny trunek o którym mawiano, że rozgrzewa serce i duszę, unosi o kilka stóp ponad ziemię. Starodawna receptura żydowskich mieszkańców S. a przetrwała do dziś. Przekazywana z pokolenia na pokolenie niczym legenda unosiła się jak szept między strykowskimi sadami słynącymi z owoców o wspaniałym aromacie i słodyczy. Dziś także Państwo mogą poznać smak legendy." Sąd uznaje za prawidłowy wniosek organu, że tak sformułowany opis wprowadza konsumentów w błąd sugerując niezgodną ze stanem faktycznym właściwość produktu jako napoju spirytusowego wyprodukowanego na bazie owoców ze strykowskich sadów podczas gdy do jego produkcji użyto pasty śliwkowej z M. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu skargi, iż powyższe określenie nie wprowadza w błąd konsumentów, wymaga podkreślenia, iż informacje umieszczony na etykiecie trafiają do świadomości konsumenta podczas procesu decyzyjnego. Zastosowany przez skarżącą opis buduje mylne wyobrażenie o produkcie, tym samym ogranicza możliwość swobodnej jego oceny i może spowodować podjęcie przez konsumenta decyzji o kupnie, której inaczej by nie podjął. Treść informacji jest rozpatrywana całościowo, ważnym jest, aby opisać produkt w sposób niebudzący żadnych wątpliwości, który umożliwi konsumentowi dokonanie wyboru zgodnie z jego oczekiwaniami i preferencjami. Bezspornie przeciętny konsument jest osobą dobrze poinformowaną, uważną i racjonalną, jednakże nie zwalnia to producenta z obowiązku prawidłowego oznaczania wyrobów. Jak już wyżej wskazano celem prawa żywnościowego jest szeroko rozumiana ochrona interesów konsumentów. Prawo żywnościowe ma przeciwdziałać oszukańczym lub podstępnym praktykom, fałszowaniu żywności oraz wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzić konsumenta w błąd z uwzględnieniem uczciwych praktyk w handlu żywnością. W rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 roku o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, praktykę rynkową uznaje się za wprowadzającą w błąd, jeżeli działanie w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy (w tym, także zakupu), której inaczej by nie podjął. W konsekwencji na producencie produktu spożywczego spoczywa bezwzględny obowiązek zapewnienia jego zgodności z wymogami prawa żywnościowego. W rozpoznawanej sprawie konsument może dokonać wyboru produktu skarżącej pozostając w błędnym w przekonaniu, iż został on wyprodukowany z innego surowca- wysokiej jakości śliwek ze strykowskich sadów - niż w rzeczywistości- pasty śliwkowej z M. Odnosząc się do zarzutu, że organ oparł swą decyzję na nieobowiązującej w dacie rozstrzygnięcia podstawie prawnej, tj. art. 46 ust. 1 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, należy wyjaśnić, że z dniem 13 grudnia 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. 2014 poz. 1722), która uchyliła m.in. przepisy art. 6 ust. 2 ustawy o jakości oraz 45 ust. 1 i 2, art, 46, art. 47 i art. 48 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Aktualnie kwestie zawarte w uchylonych przepisach krajowych m.in. art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, reguluje art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/200 (Dz. Urz. UE L 304 z 22.11.2011, str. 18, ze zm.). Nowy przepis zamieszczony w rozporządzeniu 1169/2011 stanowi odpowiednik zapisów uchylonego art. 46 ustawy o bezpieczeństwie żywności. W konsekwencji w ocenie Sądu w składzie orzekającym poruszona przez skarżąca kwestia pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu, Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych, wyczerpująco zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Nadto oparł się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny, a swoje stanowisko uzasadnił zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa. Ustalony przez organ stan faktyczny w sprawie dawał podstawę do wydania zakazu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Działanie organu było zgodne z obowiązującym w Polsce porządkiem prawnym a także z prawem wspólnotowym wynikającym z przepisów rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.