VI SA/Wa 3066/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S.A. z siedzibą w W. oraz N. z siedzibą w A. w Japonii o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. oraz N. z siedzibą w A. w Japonii na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek pt.: "Sposób otrzymywania podłoża z objętościowego monokrystalicznego azotku zawierającego gal" nr [...] postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżące spółki – A. S.A. z siedzibą w W. oraz N. z siedzibą w A. w Japonii, reprezentowane przez rzecznika patentowego, w dniu [...] września 2014 r. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek pt.: "Sposób otrzymywania podłoża z objętościowego monokrystalicznego azotku zawierającego gal" nr [...]. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI z dnia [...] września 2014 r., doręczonym pełnomocnikowi skarżących spółek przy piśmie Sądu z dnia [...] października 2014 r., pełnomocnik została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od daty doręczenia zarządzenia o wezwaniu pod rygorem jej odrzucenia, poprzez złożenie dokumentów określających umocowanie do reprezentowania skarżących spółek, tj. pełnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego polskiej spółki, dokumentu rejestrowego japońskiej spółki wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski oraz pełnomocnictwa (pełnomocnictw) upoważniającego (-cych) do wniesienia skargi lub zastępowania ww. spółek przed sądami administracyjnymi. Sąd postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., wobec braku usunięcia przez skarżące spółki braków formalnych skargi określonych ww. zarządzeniem z dnia [...] września 2014 r., uznał konieczność jej odrzucenia, orzekając w tym zakresie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odpis postanowienia o odrzuceniu skargi wraz z jego uzasadnieniem przesłano pełnomocnikowi skarżących spółek przy piśmie Sądu z dnia [...] listopada 2014 r. i doręczono temu pełnomocnikowi w dniu 12 listopada 2014 r. Pismem, nadanym w Urzędzie Pocztowym Warszawa 1 w dniu 15 grudnia 2014 r., skarżące spółki, reprezentowane przez rzecznika patentowego, wniosły skargę kasacyjną od wspomnianego wyżej postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W powyższym wniosku pełnomocnik wskazała w szczególności na awarię systemu komputerowego w swojej kancelarii, która wystąpiła po godzinie 17-tej w dniu 12 grudnia 2014 r., uniemożliwiając dokończenie opracowania skargi kasacyjnej oraz jej wydrukowanie i złożenie w wyznaczonym terminie. Dodała, że dopiero w dniu 15 grudnia 2014 r. firma sprawująca stały nadzór nad systemem komputerowym w kancelarii zdołała zidentyfikować i usunąć przyczyny awarii, co umożliwiło dokończenie pracy nad skargą kasacyjną. Nadto pełnomocnik stwierdziła, że przyczyny niedotrzymania terminu złożenia skargi kasacyjnej były niezależne od woli stron i ich pełnomocnika oraz niemożliwe do przezwyciężenia w czasie ich wystąpienia, których jako pełnomocnik skarżących spółek nie mogła przewidzieć ani nie była w stanie przeciwdziałać ich skutkom na swoim poziomie znajomości systemu komputerowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przepis art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), wprowadził zasadę, zgodnie z którą czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym, w przypadku jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). W niniejszej sprawie niewątpliwie niedokonanie czynności w terminie powoduje dla strony ujemne skutki w postaci odrzucenia skargi kasacyjnej z uwagi na wniesienie jej po terminie. Jednakże aby ich uniknąć konieczne jest spełnienie łączne wszystkich pozostałych przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Mając na uwadze okoliczności towarzyszące złożonemu wnioskowi o przywrócenie terminu, stwierdzić należy, że wniosek ten został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu wskazanego w art. 87 § 1 p.p.s.a., oraz zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a., bowiem pełnomocnik skarżących spółek razem z wnioskiem o przywrócenie terminu przesłała do Sądu skargę kasacyjną. Jednakże, w ocenie Sądu, nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy o jakiej mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a., stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (J.P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149). Podkreślić należy, iż kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe w sytuacji, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem o braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Co prawda katalog przyczyn niezawinionych przez stronę, dających podstawę do przywrócenie terminu jest otwarty, niemniej jednak, w okolicznościach konkretnej sprawy należy badać przyczynę uchybienia terminu w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Dokonując oceny przesłanek wniosku o przywrócenie terminu, w ocenie Sądu, pełnomocnik skarżących spółek nie wykazała braku winy w jego uchybieniu, a wskazana okoliczność awarii systemu komputerowego uniemożliwiająca sporządzenie skargi kasacyjnej i tym samym terminowe złożenie jej do Sądu, nie może być uznana za wyłączającą winę pełnomocnika skarżących spółek. Co prawda zaistniała awaria systemu utrudniła pełnomocnikowi sporządzenie pisma procesowego – skargi kasacyjnej, w formie elektronicznej, umożliwiającej nanoszenie w procesie opracowywania tekstu koniecznych zmian i korekt, w sposób przewidziany działaniem tego systemu komputerowego, jednakże nie uniemożliwiła, czy też nie powinna była mieć przełożenia na brak możliwości przygotowania takiego pisma w inny sposób, jak chociażby w postaci własnoręcznie napisanej skargi kasacyjnej, czy też z wykorzystaniem innego komputera wyposażonego w program pozwalający na redagowanie tekstu. Nie można zatem stwierdzić, by po stronie pełnomocnika skarżących spółek wystąpiła przeszkoda, której nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a która świadczyłaby o braku po stronie tego pełnomocnika winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Przeciwnie, w ocenie Sądu, pełnomocnikowi, w związku ze sporządzoną skargą kasacyjną i jej wniesieniem do Sądu, nie można przypisać przymiotu szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności procesowej. Z powyższych względów, nie można mówić o braku winy w uchybieniu terminu, o jej braku można mówić jedynie wtedy, jak już wyżej powiedziano, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/02, M.Pr. 2002, nr 23, s. 1059). Podobnie wypowiada się H. Knysiak – Molczyk twierdząc, że tak w doktrynie, jak również w orzecznictwie, przyjmuje się, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się z reguły: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 333 i cyt. tam orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego). W przedmiotowej sprawie tego rodzaju okoliczności, których przy dołożeniu należytej staranności w zakresie przestrzegania terminowości czynności procesowych nie można było przezwyciężyć, nie wystąpiły. Mając powyższe na względzie, Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji postanowienia.