VI SA/Wa 3088/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi C. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego C. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...] na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm. zwanej dalej kpa), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 460, zwanej dalej udp) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1263 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j. art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414, ze zm. zwanej dalej utd), utrzymał w mocy swoją własną decyzję nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. o nałożeniu na C. B. (dalej zwany "skarżącym") kary pieniężnej w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych). Do wydania niniejszej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] kwietnia 2015 r. o godzinie [...] urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi krajowej nr [...] zarejestrowało przejazd samochodu osobowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] poruszającego się wraz z przyczepą marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...]. Organ I instancji stwierdził, że miało miejsce wykonywanie dwóch przejazdów w dniu [...] kwietnia 2015 r. drogą krajową [...] , na odcinku węzeł [...], wymienionym odpowiednio w pkt. 13 lit. b załącznika nr 1, do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1263 ze zm.), z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. W oparciu o poczynione ustalenia nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych). Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazał, że w dniu zarejestrowania naruszenia użytkownikiem pojazdu samochodowego był A. B.. Rozpoznając sprawę ponownie organ wskazał na obowiązujące przepisy ustawy o drogach publicznych, w szczególności art. 5, art. 13 oraz 13k. Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat organ ustalił, że kontrolowany samochód osobowy o numerze rejestracyjnym [...] nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 udp, co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalił, że dopuszczalna masa całkowita ww. zespołu pojazdów przekracza 3,5 tony, a właścicielem pojazdu samochodowego w chwili powstania naruszenia był skarżący. Organ odwoławczy wyjaśnił, że odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów w dniu [...] kwietnia 2015 r., został wyszczególniony w pkt. 13 lit. b załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, tj. droga krajowa nr [...] , na odcinku węzeł [...]. Korzystający z drogi publicznej w dniu [...] kwietnia 2015 r. naruszył obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej. Na podstawie danych znajdujących się w CEPiK organ ustalił, że kontrolowany pojazd został zarejestrowany jako samochód osobowy i dlatego właścicielowi została wymierzona kara pieniężna na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 udp tj. w wysokości 500 zł. Zdaniem organu odwoławczego, strona postępowania administracyjnego została ustalona w sposób prawidłowy, bowiem zgodnie art. 13k ust. 4 udp kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 udp, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu. Mając na uwadze stanowisko skarżącego, który wskazał, że użyczył pojazd innej osobie, organ odwoławczy wystąpił o przesłanie oryginału bądź uwierzytelnionej kopii stosownej umowy użyczenia w/w pojazdu samochodowego. Skarżący oświadczył, że przeniósł posiadanie pojazdu samochodowego o nr. rej. [...] osobie trzeciej, zawierając z nią ustną umowę użyczenia. Organ uznał, że kierujący pojazdem A. B., w chwili zarejestrowania naruszenia, nie był posiadaczem pojazdu, lecz posiadał nad nim tzw. władztwo prekaryjne. Jest to stosunek grzecznościowy, w którym posiadacz chcąc wyrządzić przysługę innej osobie pozwala jej użyć rzecz w określonym celu. Stosunek taki jest podobny do użyczenia, niemniej jednak różni się od niego tym, że jest relacją faktyczną, a nie stosunkiem prawnym. Dlatego też, w ocenie organu skarżący jedynie użyczył pojazd osobie trzeciej na zasadach grzecznościowych. Zatem posiadaniem pojazdu w chwili zarejestrowania naruszenia nie zostało przeniesione i to skarżący jest stroną postępowania administracyjnego. Główny Inspektor Transportu Drogowego, ponownie rozpoznając sprawę, mając na względzie treść art. 7, art. 77 oraz art. 80 kpa stwierdził, iż w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalono stan faktyczny. Na poczynione ustalenia w pełni pozwalał zgromadzony materiał dowodowy. Z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynikało, że w dniu [...] kwietnia 2015 r. o godzinie [...] kontrolowany pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi krajowej [...] z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Poddany kontroli pojazd nie został wyposażony w jednostkę pokładową viabox, służącą do naliczania i pobierania opłaty za przejazd po drogach krajowych. W takiej sytuacji faktycznej, skoro pojazd nie został wyposażony w wymagane urządzenie viabox pozwalające na uiszczenie stosownej opłaty, to nie powinien on poruszać się po odcinkach płatnych dróg krajowych. W przeciwnym razie właściciel pojazdu lub podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie pojazdu naraża się na administracyjną odpowiedzialność za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. W niniejszej sprawie pojazd, nie był wyposażony w urządzenie viabox, wobec tego opłata elektroniczna za sporny przejazd nie została uiszczona. Naruszono tym samym określony w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazd po płatnych odcinkach dróg krajowych. Za takie postępowanie organ wymierzył karę w wysokości 500 zł. Następnie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podtrzymał swoje stanowisko prezentowane na etapie postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. p. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego, nie bierze zaś pod uwagę względów natury słusznościowej. Poza tym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2015 r., którą organ utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] czerwca 2015 r. nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 500 zł za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. W myśl art. 5 ust. 1 udp do dróg krajowych zalicza się: 1) autostrady i drogi ekspresowe oraz drogi leżące w ich ciągach do czasu wybudowania autostrad i dróg ekspresowych; 2) drogi międzynarodowe; 3) drogi stanowiące inne połączenia zapewniające spójność sieci dróg krajowych; 4) drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu - pojazdów); 5) drogi alternatywne dla autostrad płatnych; 6) drogi stanowiące ciągi obwodnicowe dużych aglomeracji miejskich; 7) drogi o znaczeniu obronnym. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Jednocześnie przy określaniu dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów sygnuje się dopuszczalną masę całkowitą pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy. Ponadto w przepisie art. 13 ust. 1 pkt 3 udp wyraźnie zaznaczono, że obowiązek dotyczy pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 topy. Dopuszczalna masa całkowita to, zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 54 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, dopuszczalna największa określona właściwymi warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze.  Stosownie do treści art. 13k ust. 1 udp wysokość kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej uzależniona jest od rodzaju pojazdu, za przejazd którego nie została uiszczona opłata elektroniczna. Za naruszenie obowiązku uiszczenia obowiązku opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1 500 zł - w pozostałych przypadkach. Według art. 13k ust. 4 udp kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 udp, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu. Zgodnie z treścią art. 13k ust. 6 udp, na podmiot o którym mowa w art. 13k ust. 4 udp, nie może zostać nałożona więcej niż jedna kara pieniężna za poszczególne naruszenia wymienione w art. 13k ust. 1 lub ust. 2 pkt 2 udp, dotyczące danego pojazdu samochodowego. Stosownie zaś do treści art. 13k ust. 7 udp, za dobę uznaje się okres od godziny 0:00 do godziny 24:00 w danym dniu. Na podstawie art. 13k ust. 9 udp kary pieniężne wymienione w art. 13k ust. 1 udp, nakłada się w drodze decyzji administracyjnej. Według art. 50 pkt 1 lit. j utd, do zadań Inspekcji Transportu Drogowego należy kontrola prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Zgodnie z art. 51 ust. 6 lit. b utd, Główny Inspektor Transportu Drogowego jest organem właściwym w sprawach związanych z kontrolą uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych, na zasadach określonych w udp. Według art. 131 ust. 1 udp do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3 udp, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k udp, uprawniony jest Główny Inspektor Transportu Drogowego. W niniejszej sprawie skarżący nie kwestionował ustaleń organu odnośnie odnotowanego przez bramownicę przejazdu jego samochodu w dniu [...] kwietnia 2015 r. płatnym odcinkiem drogi krajowej [...] bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Powodem jej nieuiszczenia było nieposiadanie w samochodzie urządzenia do poboru opłat tzw. viabox-u. Kwestią sporną było to, iż skarżący już na etapie odwołania od decyzji wydanej w I instancji podnosił, że kara pieniężna winna być nałożona na jego syna A. B., który w owym dniu jechał użyczonym mu przez ojca samochodem. Organ nie wyjaśnił, zdaniem Sądu, powyższej kwestii w sposób dostateczny. Przyjął bowiem bez przeprowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego, że skarżący użyczył synowi samochód grzecznościowo i tzw. władztwo prekaryjne nie przenosi posiadania samochodu a więc kara pieniężna obciąża właściciela pojazdu stosownie do art. 13k ust. 6 udp. Organ nie odebrał stosownych wyjaśnień od wskazywanego przez skarżącego w odwołaniu jako kierującego samochodem w dniu [...] kwietnia 2015 r. syna A. B.. Na podstawie tego dowodu organ poczyniłby pełne ustalenia na temat charakteru władztwa nad samochodem, w szczególności, czy miała miejsce ustna umowa użyczenia, przenosząca posiadanie pojazdu na syna skarżącego, co z kolei uzasadniałoby nałożenie kary pieniężnej na inny podmiot niż właściciel samochodu. Występujący w niniejszej sprawie jako pełnomocnik skarżącego A. B. na rozprawie w dniu 14 czerwca 2016 r. podał, że ojciec oddał mu swój samochód do użyczenia przez okres 1 roku w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. W dniu [...] kwietnia 2015 r. A. B. na przyczepie dołączonej do samochodu ojca przewoził inny samochód. Droga, którą się poruszał nie była oznakowana, więc nie zdawał sobie sprawy, że odbywa podróż po jej płatnym odcinku. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że organ nie wyjaśniając sprawy należycie dopuścił się naruszenia art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę organ przeprowadzi postępowanie dowodowe w kierunku wskazanym przez Sąd i w zależności od poczynionych ustaleń wyda nową decyzję, którą uzasadni stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Z powyższych względów Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a., art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.