VI SA/Wa 3126/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi I. S. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przenoszącej uprawnienia z koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża postanawia: 1. ustanowić dla I. S. radcę prawnego, 2. odmówić przyznania I. S. prawa pomocy w pozostałym zakresie. I. S. (dalej też jako "skarżąca") wniosła w niniejszej sprawie o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z nadesłanych przez skarżącą dokumentów oraz informacji zawartych w formularzu wynika, iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. Skarżąca uzyskuje miesięczny dochód z tytułu emerytury w kwocie 735 złotych netto. Matka skarżącej uzyskuje miesięczny dochód z tytułu emerytury w kwocie 1019 złotych netto. Skarżąca jest właścicielką niezbudowanej działki o pow. 9, 52 hektara, przy czym 5,4 hektara stanowi wyrobisko po wydobywaniu kopalin. Szacunkowa wartość działki to 250 tysięcy złotych. Skarżąca jest także właścicielką niezbudowanej działki rolnej o pow. 0,19 hektara o wartości 4 000 złotych. Skarżąca mieszka wraz z matką w należącym do matki mieszkaniu o pow. 41 m 2. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 1 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś stosownie do pkt 2 § 1 - w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy należy traktować, jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację majątkową strony skarżącej oraz jej zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. Skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W ocenie rozpoznającego wniosek, wysokość dochodów skarżącej i jej matki, w kontekście ponoszonych przez nie wydatków, pozwala stwierdzić, że w ramach uzyskiwanych dochodów skarżąca posiada możliwość wygospodarowania środków w wysokości 200 zł na uiszczenie wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej, czy też opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Jednocześnie konieczność poniesienia tych opłat może nie zaistnieć w przypadku korzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia. Na tym etapie zatem mają one charakter hipotetyczny. Natomiast uznać należy, że skarżąca nie jest w stanie pokryć kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu jej i jej matki. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie oraz rodzinie minimum warunków socjalnych, natomiast przez wydatki utrzymania koniecznego należy rozumieć wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takie jak żywność, mieszkanie, odzież i niezbędne opłaty (por. postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2008 r., I FZ 437/07). Poniesienie przez skarżącą wydatków związanych z zastępstwem procesowym mogłoby stanowić dla skarżącej nadmierne obciążenie i zachwiać jej sytuacją materialną. Mając zatem powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.