VI SA/Wa 3144/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie: Sędzia WSA Sławomir Kozik Asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.) Protokolant ref. Anna Węgorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2024 r. nr [...] na podstawie art. 109 ust. 1-3 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 146, dalej: ustawa o świadczeniach) stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego L. W. (Skarżący) z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik spółek: 1) Kancelaria D. sp. z o.o. sp.k. w okresie od 29 stycznia 2015 r. do 8 października 2019 r.; 2) N. sp. z o.o. w okresie od 6 maja 2016 r. do 30 lipca 2023 r.; 3) N. sp. z o.o. sp.k. w okresie od 11 maja 2016 r. do 30 lipca 2023 r.; 4) K. sp. z o.o. w okresie od 30 marca 2016 r. do 31 lipca 2023 r. Prezes NFZ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że decyzja została wydana na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z 18 maja 2023 r. Przedstawił na wstępie treść przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia oraz przebieg postępowania w toku którego Skarżący został wezwany do złożenia wyjaśnień w zakresie prowadzenia przez ww. spółki działalności pozarolniczej we wskazanych okresach. Organ zwrócił się również do ZUS o udzielenie informacji, czy w okresie objętym wnioskiem Kancelaria D. sp. z o.o. sp.k., N. sp. z o.o. i N. sp. z o.o. sp.k. zatrudniały pracowników. Ponadto, Organ zwrócił się do Sądu Rejonowego K. Wydziału Gospodarczego KRS o udostępnienie sprawozdań finansowych Kancelaria D. sp. z o.o. sp.k.- za 2015 i 2018 r. oraz N. sp. z o.o. za lata 2018-2021 wraz z bilansem oraz rachunkiem zysków i strat oraz do Sądu Rejonowego K. Wydziału Gospodarczego KRS o udostępnienie sprawozdań finansowych N. sp. z o.o. sp.k. wraz z bilansem oraz rachunkiem zysków i strat za lata 2019-2021. Wtoku przeprowadzonego postępowania dowodowego Organ ustalił: 1) Co do Kancelaria D. sp. z o.o. sp.k. zapisów KRS wynika, że Skarżący w okresie od 29 stycznia 2015 r. do 8 października 2019 r. posiadał status wspólnika G. Sp. z o.o. sp.k. (obecnie Kancelaria D. sp. z o.o. sp.k.). W KRS nie odnotowano zawieszenia działalności przez tę spółkę. Z pisma ZUS wynika, że w okresie od czerwca 2015 r. do grudnia 2016 r. oraz od stycznia do października 2019 r. spółka zatrudniała pracowników. Na podstawie dokumentów zgromadzonych w toku postępowania Organ stwierdził, że spółka ta w okresie od dnia 29 stycznia 2015 r. do dnia 8 października 2019 r. prowadziła działalność gospodarczą. 2) Co do N. sp. z o.o. z zapisów KRS wynika, że od 6 maja 2016 r. Skarżący posiadał status wspólnika tej spółki władającego całością jej udziałów. W KRS nie odnotowano zawieszenia działalności przez spółkę. ZUS poinformował, że spółka nie zatrudniała pracowników. Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy Organ stwierdził, że spółka ta w okresie od 6 maja 2016 r. do 17 września 2021 r. prowadziła działalność. W dniu 31 lipca 2023 r. Skarżący zbył na rzecz K. sp. z o.o. 50 udziałów w kapitale zakładowym spółki, wobec czego z tym dniem utracił status jednoosobowego wspólnika spółki z o.o. 3) Co do N. sp. z o.o. sp.k. z zapisów KRS wynika, że od 11 maja 2016 r. Skarżący posiadał status wspólnika tej spółki. W KRS nie odnotowano zawieszenia działalności przez spółkę. ZUS poinformował, że spółka nie zatrudniała pracowników. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Organ stwierdził, że spółka ta w okresie od 11 maja 2016 r. do 17 września 2021 r. prowadziła działalność. W dniu 31 lipca 2023 r. Skarżący zbył ogół praw i obowiązków w spółce na rzecz K. Sp. z o.o. 4) Co do K. sp. z o.o. z zapisów KRS wynika, że w okresie od dnia 11 maja 2016 r. do nadal Skarżący posiada status wspólnika tej spółki władającego całością jej udziałów. W KRS odnotowano zawieszenie działalności przez spółkę od dnia 1 sierpnia 2023 r. Skarżący poinformował, że spółka prowadziła działalność nieprzerwanie do czasu jej zawieszenia. W konkluzji Prezes NFZ stwierdził, że w okresie obowiązywania przepisu art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przyjęto obowiązek podlegania przez Skarżącego ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach wskazanych w punktach od 1 do 4 rozstrzygnięcia (w punktach 2-4 do dnia 17 września 2021 r.). Z kolei w okresie obowiązywania przepisu art. 13 pkt 4a przyjęto obowiązek podlegania przez Skarżącego ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach wskazanych w punktach 2-4 rozstrzygnięcia (od dnia 18 września 2021 r.). Jak przy tym podkreślił Prezes NFZ, decyzja ta nie rozstrzyga kwestii z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, albowiem, zgodnie z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach należą one do właściwości organów ubezpieczeń społecznych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zaskarżył powyższą decyzję w całości wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie: 1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 oraz art. 81a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: k.p.a.) poprzez ustalenie, że N. sp. z o.o. w okresie od 6 maja 2016 r. do 17 września 2021 r. prowadziła działalność gospodarczą, podczas gdy: a) Skarżący złożył wyjaśnienia, z których wynikało, że N. sp. z o.o. prowadziła działalność jedynie do 30 czerwca 2018 r., jako że od 1 lipca 2018 r. spółka nie osiągała przychodów, nie ponosiła kosztów, nie prowadziła interesów, windykacji wierzytelności, nie zaciągała i wypełniała zobowiązań; b) spółka ta nie składa sprawozdań finansowych od 2018 r., a postępowania przymuszające - prowadzone przez Sąd Rejonowy [...] - zostały umorzone ze względu na brak organów, które mogłyby dokonać zgłoszenia sprawozdania finansowego; c) spółka ta w ostatnim CIT-8 za 2017 r. wykazała przychody na poziomie 0 zł i koszty na poziomie 0 zł; d) Sąd Rejonowy dla K. dnia 23 maja 2024 r. umorzył postępowanie o rozwiązanie spółki bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego, nie ze względu na prowadzenie przez spółkę działalności gospodarczej, ale na fakt bycia wspólnikiem N. Sp. z o.o. sp.k., a co za tym idzie, ze zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej co najmniej od 1 lipca 2018 r., a jeżeli nawet Organ powziąłby uzasadnioną wątpliwość w tym zakresie, to winien rozstrzygnąć na korzyść Skarżącego, co doprowadziło do błędnego ustalenia w zakresie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego; 2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 oraz art. 81a § 1 k.p.a., poprzez ustalenie, że N. sp. z o.o. sp.k. w okresie od 11 maja 2016 r. do 17 września 2021 r. prowadziła działalność gospodarczą, podczas gdy: a) Skarżący złożył wyjaśnienia, z których wynikało, że N. sp. z o.o. sp.k. prowadziła działalność jedynie do 31 lipca 2019 r., jako że od 1 sierpnia 2019 r. spółka nie osiągała przychodów, nie ponosiła kosztów, nie prowadziła interesów, windykacji wierzytelności, nie zaciągała i wypełniała zobowiązań; b) Spółka nie składa sprawozdań finansowych od 2019 r., jako że nie działają w spółce organy, które mogłyby złożyć takie sprawozdania; c) spółka z ostatnią deklarację CIT-8 złożyła w dniu 8 lipca 2019 r. za 2018 r., a co za tym idzie, ze zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej co najmniej od 1 sierpnia 2019 r., a jeżeli nawet Organ powziąłby uzasadnioną wątpliwości w tym zakresie, to winien rozstrzygnąć na korzyść Skarżącego, co doprowadziło do błędnego ustalenia w zakresie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z powołanym kryterium Sąd stwierdził, że jest ona zgodna z prawem. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są: osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. Na podstawie art. 5 pkt 21 tej ustawy za osobę prowadząca działalność pozarolniczą uznaje się osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Na podstawie art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się z kolei wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. W okresie obowiązywania przepisu art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (do dnia 17 września 2021 r.) obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegały osoby prowadzące pozarolniczą działalność od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania działalności z wyłączeniem okresu, na który jej wykonywanie zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej - do dnia 29 kwietnia 2018 r., a od dnia 30 kwietnia 2018 r. na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców. Art. 13 pkt 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi zaś, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach (...) – wspólnicy jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością - od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) albo od dnia nabycia udziałów w spółce do dnia wykreślenia spółki z KRS albo zbycia wszystkich udziałów w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Jak natomiast wynika z treści art. 13 ust. 4b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: wspólnicy spółki jawnej, partnerskiej lub komandytowej oraz komplementariusze w spółce komandytowo-akcyjnej - od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia ogółu praw i obowiązków w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Z treści powołanych przepisów, wbrew stanowisku Skarżącego, wynika, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego odrębnie od podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu, chorobowemu, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego. W przypadku wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w sytuacji spełniania przez nich warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika więc z samego statusu osoby jako wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty i jest niezależny od prowadzenia działalności gospodarczej. Również wspólnik spółki komandytowej objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej i osiągania z tego tytułu przychodu, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika tej spółki powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przywołanych wyżej, obowiązujących regulacji prawnych należało zaakceptować stanowisko Prezesa NFZ, że Skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnik oraz jedyny wspólnik spółek wskazanych w zaskarżonej decyzji we wskazanych okresach. Okresy te Organ prawidłowo ustalił na podstawie treści rejestru przedsiębiorców KRS (vide wydruki informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS, k. 148 i n., k. 105 i n., k. 89 i n. oraz k. 13 i n. akt administracyjnych) oraz wypisy z aktów notarialnych (k. 194-206 akt administracyjnych). Organ prawidłowo nadto ustalił, że spółki wskazane w pkt 1-3 decyzji nie zawieszały prowadzenia działalności gospodarczej. Gdyby było inaczej, to w rubryce 8 działu 6 ww. odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego znajdowałyby się odpowiednie wpisy ze wskazaniem dat zawieszenia i późniejszego podjęcia działalności gospodarczej. Z kolei spółka wskazana w pkt 4 decyzji zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej od dnia 1 sierpnia 2023 r., co również zostało prawidłowo uwzględnione przez Organ w zaskarżonej decyzji (por. w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2023 r., sygn. akt II GSK 75/23). Wbrew stanowisku skargi, Skarżący objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej i osiągania z tego tytułu przychodu, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika spółki powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej. Ustalenia Organu w tym zakresie Sąd uznał więc za zbędne (vide pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt II GSK 467/24 i z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt II GSK 3852/16). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 listopada 2005 r., I UK 95/05 oraz w postanowieniu z dnia 17 lipca 2003 r., II UK 111/03, wyraził pogląd, zgodnie z którym sam fakt niewykonywania usług i nieosiągania przychodu z działalności nie uzasadnia przerwy w jej prowadzeniu powodującej uchylenie obowiązku ubezpieczenia społecznego. O ile podleganie ubezpieczeniom społecznym osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą wiąże się nierozerwalnie z faktycznym jej prowadzeniem, to posiadanie statusu wspólnika spółki już od momentu wpisu do KRS rodzi obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego. Bez znaczenia pozostaje przy tym kwestia faktycznego wykonywania czynności na rzecz spółki (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2379/22 i powołane w nim orzecznictwo). Organ ustalił zatem w sposób wyczerpujący fakty, które wynikały z materiału zgromadzonego w toku postępowania dowodowego, w tym z treści rejestru przedsiębiorców KRS oraz umów zbycia udziałów w ww. spółkach zawartych w formie aktów notarialnych. Organ wskazał przy tym trafnie na konieczność dokonania odróżnienia kwestii podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego od kwestii naliczania i pobierania składek z tego tytułu, zaznaczając, że naliczanie i pobieranie składek należy do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który ustala też przesłanki wyłączające obowiązek składkowy. W tym postępowaniu powinny zostać podniesione argumenty podważające – zdaniem Skarżącego – obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne, takie jak wysokość osiąganych przychodów (por. w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 839/23). Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń, a w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono ich zastosowanie. Sam fakt, że Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem Organu, nie dowodzi naruszenia przez ten Organ obowiązujących przepisów. Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i dlatego oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.