VI SA/Wa 3220/13
WyrokWSA w Warszawie2014-04-17
Skład orzekający: Piotr Borowiecki, Danuta Szydłowska, Grażyna Śliwińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna w wysokości 15 000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia może zostać nałożona wyłącznie na podstawie przekroczenia dopuszczalnej szerokości pojazdu, bez ustalenia jego rzeczywistej masy całkowitej i spełnienia warunków dla niższych kategorii zezwoleń?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności faktycznych niezbędnych do prawidłowego ustalenia kategorii zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego oraz wysokości nałożonej kary pieniężnej. Brak było ustaleń dotyczących rzeczywistej masy całkowitej pojazdu oraz warunków dla niższych kategorii zezwoleń, co uniemożliwiło prawidłowe zastosowanie przepisów dotyczących kar pieniężnych.Stan faktyczny
Skarżący został ukarany karą pieniężną w wysokości 15 000 zł za przejazd kombajnem zbożowym o szerokości 3,85 m bez wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. Organy uznały, że przekroczenie dopuszczalnej szerokości o 0,85 m kwalifikuje pojazd do kategorii VII zezwolenia i skutkuje nałożeniem najwyższej kary. Skarżący kwestionował kwalifikację pojazdu jako nienormatywnego oraz sposób ustalenia kary, wskazując na brak pomiarów masy całkowitej i nacisków osi.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, stwierdzono, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, i zasądzono od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M. G. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
M. G. (dalej też jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r. nr [...], który utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 15 000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (tekst. jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 260), § 45 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 poz. 951).
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] kwietnia 2013 r. w K. na ul. [...] (droga o dopuszczalnym nacisku do 10 ton) młodszy kontroler transportu drogowego działając z upoważnienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, zatrzymał do kontroli kombajn zbożowy marki [...] o nr fabrycznym [...] wraz z dwukołówką z hederem. Pojazdem kierował M. G. będący jednocześnie przedsiębiorcą prowadzącym działalność usługi dla rolnictwa, który w dniu kontroli wykonywał przejazd zakupionym kombajnem z Czech do Polski. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu stwierdzono, że jego szerokość wynosi 3,85 m. Kierowca nie okazał zezwolenia na przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych kategorii VII.
W związku z powyższymi ustaleniami [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15 000 złotych. Organ wskazał, że zgodnie z § 45 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 poz. 951) dopuszczalne jest uczestniczenie w ruchu pojazdu wolnobieżnego, ciągnika rolniczego z maszyną zawieszaną i przyczepy specjalnej o szerokości nieprzekraczającej 3 metrów. Tymczasem w wyniku pomiarów stwierdzono, że kontrolowany pojazd miał szerokość 3,85 m, a zatem miało miejsce przekroczenie szerokości o 0,85 m. W związku z przekroczeniem normatywności pojazdu kierowca powinien posiadać przy sobie i okazać na żądanie organu kontrolnego wymagane zezwolenie kategorii VII. Skarżący tymczasem podczas kontroli drogowej nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. Również w trakcie postępowania nie udokumentował faktu jego posiadania.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Wskazywał, że kontrolowany pojazd nie przewoził żadnego ładunku, dopuszczalna długość nie została przekroczona. Nie dokonano pomiaru nacisków osi oraz rzeczywistej masy całkowitej, co uniemożliwia stwierdzenie wykonywania przewozu drogowego bez zezwolenia kategorii VII.
Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...]utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]. Podkreślił, że stosownie do art. 64 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem:
- uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy.
- przestrzegania warunków przejazdu określonych w ww. zezwoleniu.
Z kolei zgodnie z art. 140aa ust. 1 ww. ustawy za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.
Organ podniósł, że mając na uwadze wyniki pomiaru szerokości pojazdu, który wyniósł 3,85 m, dozwolony wymiar został przekroczony o 0,85 m, co oznacza, że nastąpiło przekroczenie szerokości o wartość 22,07%, od wartości dopuszczalnej. Wysokość nakładanych na stronę kar pieniężnych określa art. 140ab ustawy Prawo o ruchu drogowym, gdzie zgodnie z ust. 1 pkt 3 wskazano, że kara pieniężna wynosi:
a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,
b) 2000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,
c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach.
W niniejszej sprawie kara pieniężna wynosi zatem 15000 złotych.
Zdaniem organu wyłącznie ze względu na przekroczenie dopuszczalnej szerokości, pojazd należało zakwalifikować do kategorii VII, a wysokość przekroczenia determinuje wymierzenie najsurowszej kary pieniężnej. W tym przypadku bez znaczenia pozostają inne parametry pojazdu (dmc i naciski na osie), gdyż nie zmienia to kwalifikacji prawnej naruszenia. Normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkuje koniecznością nałożenia kary pieniężnej.
Na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r. nr [...] skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucił naruszenie:
1) art. 75 §1 i art. 77 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, polegające na niewyjaśnieniu sprawy co do istoty, zaniechaniu rozpatrzenia sprawy, które spowodowało wadliwe zastosowanie przepisów prawa materialnego przez organ i wadliwe rozstrzygnięcie;
2) art. 107 § 1 w zw. z art. 104 § 4 Kpa polegające na nieodniesieniu się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich faktów i dowodów zgromadzonych w trakcie postępowania;
3) naruszenie prawa materialnego tj. art. 140aa ustawy z dnia 20 czerwca 1997r.. Prawo o ruchu drogowym, polegające na zakwalifikowaniu kombajnu rolniczego jako pojazdu nienormatywnego.
W konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W skardze wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt. 35a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Punkt 35a jest podgrupą punktu 35, w którym mowa jest o pojeździe członowym. Pojazd członowy z kolei to zespół pojazdów składający się z pojazdu silnikowego złączonego z naczepą. Natomiast kombajn rolniczy to pojazd wolnobieżny zdefiniowany w punkcie 34, który nigdy, chociażby z przyczyn technicznych, nie będzie złączony z naczepą.
Powyższe definicje jednoznacznie określają, że skarżący nie popełnił naruszenia, nie poruszał się bowiem pojazdem nienormatywnym. Skarżący zaznaczył, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący przed przejazdem kombajnem o szerokości 3, 85 m zwrócił się z wnioskiem do zarządcy drogi o wydanie stosownego zezwolenia, znając obowiązujące przepisy. W odpowiedzi zarządca drogi odmówił wydania zezwolenia. Również z informacji telefonicznej uzyskanej w Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad skarżący uzyskał informację, że dla kombajnu rolniczego każdorazowo złożenie wniosku o wydanie zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym będzie skutkowało odmową wydania zezwolenia, ponieważ kombajn rolniczy nie jest pojazdem dopuszczonym do ruchu i nie posiada tablic rejestracyjnych.
Skarżący zwrócił uwagę, że organ w przedmiotowej decyzji wskazał na brak zezwolenia kategorii VII. Tymczasem w myśl zapisów Załącznika nr 1 "kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego" do ustawy - Prawo o ruchu drogowym, który wskazuje dla jakiego pojazdu nienormatywnego wymagane jest zezwolenie kategorii VII, jest to pojazd:
a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,
b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,51.
Według Słownika języka polskiego Wydawnictwa Naukowego PWN SA słowo "oraz" to spójnik używany do łączenia zdań lub innych wyrażeń, które odnoszą się do tych samych przedmiotów, osób lub faktów. Ani pierwszy ani drugi warunek nie został spełniony, ponieważ nie dokonano pomiaru nacisków osi oraz rzeczywistej masy całkowitej pojazdu. W pierwszym warunku pojazd musi przekroczyć wymiary oraz rzeczywistą masę całkowitą ponad 60 ton. W drugim warunku naciski osi muszą przekroczyć wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,51.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie jest zasadna.
Rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy sprowadza się w pierwszej kolejności do udzielenia odpowiedzi na pytanie, jaki rodzaj pojazdu był przedmiotem kontroli i jakie ustawowe obowiązki spoczywały na skarżącym, który prowadząc usługowa działalność rolniczą (usługi kombajnem) sprowadzał ten pojazd z Czech do Polski. W konsekwencji, wyjaśnienie w sposób nie budzący wątpliwości dlaczego, zdaniem organu, pojazd, którym poruszał się skarżący po drodze krajowej w dniu [...] kwietnia 2013 roku, o szerokości 3, 85 m, nie posiadający numeru rejestracyjnego, powinien posiadać zezwolenie kategorii VII. Kwestia ta niewątpliwie ma istotny wpływ na wymiar kary.
Wychodząc w rozważaniach od pojęcia nienormatywności pojazdu, bo w konsekwencji nienormatywność pociąga za sobą obowiązek posiadania zezwolenia, należy wskazać na art. 2 pkt 35a 2 oraz pkt 31, czy pkt 34 ustawy Prawo o ruchu drogowym wyjaśniający użyte w ustawie kolejno określenia: pojazd nienormatywny, pojazd, pojazd wolnobieżny.
Zgodnie z art. 2 pkt 35a) pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Art. 2 pkt 31) stanowi, że pojazdem jest środek transportu przeznaczony do poruszania się po drodze oraz maszynę lub urządzenie do tego przystosowane; zaś pkt 34) art. 2 wskazuje, że pojazd wolnobieżny to pojazd silnikowy, którego konstrukcja ogranicza prędkość jazdy do 25 km/h, z wyłączeniem ciągnika rolniczego;
Powyższe oznacza, że kombajn jest pojazdem i stanowić może pojazd nienormatywny w sytuacji, jak w niniejszej sprawie, gdy np. jego wymiary będą większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Na mocy delegacji ustawowej przewidzianej w art. 66 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym ustawodawca upoważnił Ministra właściwego do spraw transportu w porozumieniu z ministrami właściwym do spraw wewnętrznych oraz Obrony Narodowej do określenia, w drodze rozporządzenia, warunków technicznych pojazdów oraz zakres ich niezbędnego wyposażenia. Co istotne, zgodnie z ust. 8, w rozporządzeniach, o których mowa w ust. 5-7, należy uwzględnić w szczególności:
1) konieczność zapewnienia bezpiecznego korzystania z pojazdów;
2) zapewnienie możliwie najmniejszego negatywnego wpływu pojazdów na środowisko;
3) przepisy i porozumienia międzynarodowe dotyczące pojazdów, ich wyposażenia i części;
4) przeznaczenie pojazdów oraz sposób ich wykorzystania.
W konsekwencji powyższego, w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U.2013.951 j.t.) przewidziane zostało w:
§ 44. Ilekroć w niniejszym dziale jest mowa o "pojeździe", rozumie się przez to ciągnik rolniczy, leśny i pojazd wolnobieżny oraz przyczepę przeznaczoną do łączenia z tymi pojazdami.
§ 45. 1. Ciągnik rolniczy, pojazd wolnobieżny oraz przyczepa przeznaczona do łączenia z tymi pojazdami są zbudowane, wyposażone i utrzymane tak, aby:
1) wystające części, które mogą naruszać stateczność pojazdu lub zagrażać bezpieczeństwu innych uczestników ruchu, mogły być na czas jazdy zdemontowane lub złożone; § 39 stosuje się odpowiednio;
2) poziom hałasu zewnętrznego mierzony podczas postoju pojazdu silnikowego z odległości 0,5 m nie przekraczał 104 dB (A);
3) maksymalna prędkość konstrukcyjna ciągnika rolniczego i leśnego nie przekraczała o więcej niż 3 km/h wartości 40 km/h zmierzonej zgodnie z przepisami o homologacji pojazdów.
2. Do pojazdów, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy § 7 ust. 1 i 7, § 8 ust. 4 pkt 2 i 3 oraz ust. 5, § 9 ust. 1 pkt 2, 3, 5, 6, pkt 7 lit. a-d, pkt 9 i 12, § 11 ust. 1 pkt 18 oraz § 41. (Ust. 2 dotyczy pojazdu z gąsienicowym układem jezdnym, co nie jest przedmiotem w sprawie.)
3. Dopuszczalne jest uczestniczenie w ruchu:
1) pojazdu wolnobieżnego, ciągnika rolniczego z maszyną zawieszaną i przyczepy specjalnej o szerokości nieprzekraczającej 3,00 m;
Zatem prawidłowa jest konkluzja organu co do tego, że kombajn może uczestniczyć w ruchu bez zezwolenia, o ile jego szerokość nie przekracza 3 metrów, zatem co do zasady skarżący przekroczył wymiary pojazdu, którym kierował w dacie kontroli. Niesporne jest bowiem, że pojazd przekraczał dopuszczalną szerokość o 0,85 cm, co oznacza, że nie był normatywny.
Przejść zatem należy do spornej części sprawy: wysokości nałożonej kary pieniężnej.
Kategoria zezwoleń określona została w załączniku do ustawy Prawo o ruchu drogowym. Ustalenie prawidłowej kategorii zezwolenia dla pojazdu nienormatywnego ma wpływ na wysokość kary pieniężnej, bowiem ustawodawca powiązał ze sobą te dwa parametry.
Na gruncie niniejszej sprawy jednakże, zdaniem Sądu, ustalenia faktyczne organu nie pozwalają na zastosowanie odpowiedzialności skarżącego w kwocie 15 000,- zł poprzez przypisanie mu kategorii VII zezwolenia.
Należy bowiem zauważyć, że organ pominął, iż w stanie prawnym przypisanie kategorii VII nie zależy li tylko od szerokości pojazdu.
Stanowiący integralną część ustawy Prawo o ruchu drogowym Załącznik Nr 1 KATEGORIE ZEZWOLEŃ NA PRZEJAZD POJAZDU NIENORMATYWNEGO w Lp. 7 stanowi, że zezwolenie kategorii VII ma miejsce w sytuacji, kiedy mamy do czynienia z pojazdem nienormatywnym:
a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,
b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t;
W stanie faktycznym niniejszej sprawy powyższego nie ustalono. Jedynym parametrem – niewątpliwie istotnym z punktu widzenia nienormatywności – jest szerokość kombajnu, jednakże to za mało by wykluczyć czy nie zachodzi nienormatywność określona w kategoriach I-VI. Należy odnotować, że ww. Lp. 7 odsyła w pkt a) do uprzedniego wyjaśnienia, czy pojazd nie spełnia wymiarów wymienionych w kategorii I-VI. Jednakże pozostałych parametrów wskazanych w tych kategoriach nie kontrolowano, a zatem należy domniemywać, że spełniają normy.
Zauważyć należy, że ustalony w wyniku kontroli i niekwestionowany przez skarżącego został jeden parametr pojazdu: szerokość 3,85 m. Taka jednak szerokość pojazdu przewidziana jest także w zezwoleniu kategorii VI, gdzie oprócz szerokości występuje rodzaj drogi krajowej po jakiej pojazd się porusza: jednojezdniowej lub dwujezdniowej. Oznacza to, że ustalenie w stanie faktycznym sprawy tylko jednej przesłanki – szerokości pojazdu 3,85 m – nie wystarczy do wypełnienia normy prawnej stanowiącej podstawę do nałożenia kary pieniężnej w najwyższej przewidzianej prawem wysokości.
Podstawę nałożenia kary pieniężnej na skarżącego stanowi zarzut, że nie posiadał on zezwolenia kategorii VII. Należy zwrócić uwagę, że kategoria VII zezwolenia – i tu ma racje skarżący – ma wyłącznie zastosowanie wówczas, gdy pojazd posiada wymiary oraz rzeczywistą masę całkowitą większą od wymienionych w kategorii I-VI. Dla stwierdzenia powyższego organ winien w toku kontroli zmierzyć nie tylko szerokość pojazdu, ale i rzeczywistą masę całkowitą.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że organ nie wyjaśnił dwóch okoliczności dotyczącej kategorii zezwolenia - mającej istotny wpływ na wymiar kary pieniężnej:
1/ dla przypisania kategorii VII zezwolenia ( a co za tym idzie nałożenia najwyższej z możliwych kary 15 000 zł) nie ustalił rzeczywistej masy całkowitej pojazdu i nie ustalił, czy pojazd spełnia warunki do wyłączenia kategorii VI;
2/ dla wyłączenia przypisania kategorii VI zezwolenia – konieczne jest ustalenie, że pojazd o szerokości 3,85 m kierowany przez skarżącego nie poruszał się drogą dwujezdniową klasy A, S i GP.
Lp. 6 a) Załącznika 1 stanowi bowiem, że dla kategorii VI zezwolenia, na drodze krajowej dozwolone parametry pojazdu to także
a) o szerokości nieprzekraczającej:
- 3,4 m dla drogi jednojezdniowej,
- 4 m dla drogi dwujezdniowej klasy A, S i GP.
Sąd administracyjny nie posiada legitymacji do czynienia ustaleń faktycznych i wyręczania organu. Art. 140ab ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi bowiem, że "karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości:
1) 1.500 zł - za brak zezwolenia kategorii I i II;
2) 5.000 zł - za brak zezwolenia kategorii III-VI;
3) za brak zezwolenia kategorii VII:
a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,
b) 2.000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,
c) 15.000 zł - w pozostałych przypadkach;
(...)
Powyższe oznacza, że brak powyższych ustaleń faktycznych nie pozwala przypisać skarżącemu odpowiedzialności w postaci kary pieniężnej w wysokości 15 000 zł. Stanowi to naruszenie przepisów postępowania art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. wysokość nałożonej kary.
Wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie i rozważenie stanu faktycznego sprawy, stosownie do zasad ogólnych zawartych w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Dopiero bowiem pewność, że ustalenia faktyczne zostały poczynione niewadliwie, zezwala na formułowanie przesądzających ocen co do zaistnienia w konkretnym przypadku przesłanek uregulowanych przez prawo materialne. Przesłanki te w każdym przypadku muszą być zindywidualizowane. Możliwość dokonania takiej oceny warunkowana jest spełnieniem przez decyzję (uchwałę) wymogów formalnych określonych w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., czyli powinna zawierać w szczególności powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie jest źródłem informacji co do sposobu rozumowania organu i przyjętych przez niego założeń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia i jako takie winno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a tym samym ustalenie i wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Tylko taki sposób wskazania motywów rozstrzygnięcia umożliwia Sądowi kontrolę prawidłowości przeprowadzonego postępowania i jego wyniku w postaci decyzji. Z powyższych względów, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja narusza ww. przepisy procedury administracyjnej w sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uzupełni postępowanie w sposób wskazany powyżej i oceni, czy ustalenia protokołu kontroli i materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwala na wyłączenie ustalenia wysokości kary na podstawie art. 140aa ust. 1 pkt 2), tj. 5.000 zł - za brak zezwolenia kategorii III-VI. Dopiero przesądzenie powyższego pozwala na rozważenie zastosowania art. 140aa ust. 1 pkt c ustawy o ruchu drogowym, tj. kary 15 000 zł przy spełnieniu przesłanek w tym przepisie określonych.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania na mocy art. podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. jak w punkcie drugim i trzecim wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło