VI SA/Wa 3247/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 marca 2016 r. sprawy ze skargi R.S. na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Dyrektor [...] S.A. z siedzibą w W. decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] wydał w stosunku do R. S., prowadzącego działalność gospodarczą S. (dalej: "skarżący") nakazującą rejestrację pięciu używanych odbiorników telewizyjnych oraz ustalającą opłatę za używanie pięciu niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 3 225 zł. Skarżący w dniu 18 czerwca 2015 r. (data stempla pocztowego) wniósł od powyższej decyzji wniósł odwołanie. Minister Administracji i Cyfryzacji postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący w dniu 20 sierpnia 2015 r. (data stempla pocztowego) wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] maja 2015 r., nr [...]. Jako przyczynę przywrócenia terminu wskazał prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej oraz zawiłość przepisów dotycząca pism w postępowaniu. Minister Administracji i Cyfryzacji postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] maja 2015 r. W ocenie organu skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji w terminie przewidzianym przepisami prawa na dokonanie tej czynności. Minister Administracji i Cyfryzacji podkreślił, że prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej nie stanowi wyjątkowej okoliczności, której zaistnienie jest nagłe i nieprzewidziane, skoro mieści się w granicach obowiązków skarżącego. Sam fakt prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej nie może stanowić usprawiedliwienia uchybienia terminu. Ponadto zawiłość sprawy czy niska świadomość prawna strony nie uprawdopodabnia, że do uchybienia terminu w sprawie doszło bez jej winy. W związku z powyższym Minister Administracji i Cyfryzacji stwierdził, że argument w postaci zawisłości przepisów prawa powołanych w pismach kierowanych do skarżącego nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] września 2015 r., nr [...]. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej: "k.p.a.") przez przyjęcie, że uchybienie terminu nastąpiło z jego winy. Skarżący wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu był niekompletny z przyczyn leżących po jego stronie. Skarżący z powodu nieporadności i nieznajomości procedury, na którą już się wcześniej powoływał, nie poinformował o swojej chorobie w czasie wnoszenia odwołania i składania wniosku o przywrócenie terminu. Choroba skarżącego jest okolicznością, która wskazuje na brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 28 maja 2015 r. Skarżący na dowód powyższych okoliczności załączył kserokopie zwolnień lekarskich wskazujących, że w dniach 31.01-20.02.2015, 21.02-13.03.2015, 12.05-10.06.2015, 11.06-28.06.2015 oraz 2.07-28.07 i 29.07-20.08.2015 był niezdolny do pracy. W odpowiedzi na skargę Minister Administracji i Cyfryzacji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sprawowana jest na mocy kryterium zgodności z prawem. Oznacza to, że by wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a.), albo stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez organ jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonej w 9 k.p.a., tj. zasady obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej, co należy uznać na gruncie rozpatrywanej sprawy za rażące i mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z powołanym przepisem organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Na organie administracyjnym ciąży, więc powinność informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zasada wyrażona w art. 9 k.p.a. obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej nie uzależnia obowiązywania lub możliwości stosowania przepisów prawa od znajomości tych przepisów przez obywateli, a w szczególności od znajomości prawa przez strony postępowania administracyjnego. Organy muszą zatem czuwać nad tym, aby strony postępowania nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, w tym celu powinny udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Podmiotem uprawnionym jest strona i organ obowiązany jest z urzędu udzielać jej informacji związanej z załatwieniem danego rodzaju sprawy administracyjnej. Nadto organ obowiązany jest informować stronę o uprawnieniach i obowiązkach wynikających z przepisów prawa procesowego, których realizacja będzie miała wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że organ ma obowiązek udzielania informacji zarówno o przepisach prawa materialnego, jak i procesowego (tak: B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2005 , str.79 i n.). Jak wynika z akt sprawy, organ administracji w niniejszej sprawie nie dopełnił ciążącego na nim, wyżej opisanego obowiązku. Doręczone bowiem skarżącemu postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, poucza wyłącznie o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnej w Warszawie. W postanowieniu tym brak jest o pouczeniu o prawie oraz trybie złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Sąd podkreśla, że skarżący w postępowaniu administracyjnym nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Okoliczności sprawy jednoznacznie wskazują, że skarżącemu brakuje fachowej wiedzy prawniczej. Skarżący już we wniosku o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] maja 2015 r., przyczyną uchybienia terminu jest prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej oraz zawiłość przepisów dotycząca pism w postępowaniu. Skarżący wnosząc do Sądu skargę sam przyznał, że wniosek o przywrócenie terminu był niekompletny z przyczyn leżących po jego stronie. Skarżący z powodu nieporadności i nieznajomości procedury, na którą już się wcześniej powoływał, nie poinformował o swojej chorobie, w czasie wnoszenia odwołania i składania wniosku o przywrócenie terminu. Skarżący wyjaśnił, że choroba jest tą okolicznością, która wskazuje na brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej. Skarżący na dowód powyższych okoliczności załączył kserokopie zwolnień lekarskich wskazujących, że w dniach 31.01-20.02.2015, 21.02-13.03.2015, 12.05-10.06.2015, 11.06-28.06.2015 oraz 2.07-28.07 i 29.07-20.08.2015 był niezdolny do pracy. Z orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, wynika że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe, a w szczególności wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 1992r. II ARN 40/92, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 1989r. sygn. akt II SA 729/94 opubl. ONSA 1984/2/117). Dlatego też Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uznając że Minister Administracji i Cyfryzacji powinien rozpatrzyć wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, z uwzględnieniem okoliczności i dokumentów powołanych w skardze.