VI SA/Wa 3251/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. ref. Paulina Stylińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi J. D. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2013 r. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego postanawia: 1. umorzyć postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie; 2. zwrócić skarżącej J. D. kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2013 r. (zwana dalej "Komisją II Stopnia") - działając w oparciu o art. 368 ust. 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.; dalej "urp.") w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej "Kpa.") - uchwałą z dnia [...] września 2013 roku nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. D. (dalej "skarżąca") od uchwały nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w K. (dalej "Komisja Egzaminacyjna"), utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. Jak wynika z akt sprawy, Komisja Egzaminacyjna uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. stwierdziła, że skarżąca uzyskała negatywny wynik egzaminu radcowskiego. Komisja Egzaminacyjna wskazała, że zdająca z części pierwszej egzaminu uzyskała ocenę dostateczną, z części drugiej ocenę dostateczną, z części trzeciej ocenę dostateczną, z części czwartej ocenę bardzo dobrą, natomiast z części piątej oceny niedostateczną. Podano, że zgodnie z treścią art. 366 ust. 1 urp. skutkowało to negatywnym wynikiem egzaminu. Komisja Egzaminacyjna wyjaśniła, że myśl tego przepisu wynik pozytywny otrzymuje zdający, który z każdej z części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną. Skarżąca wniosła odwołanie od ww. uchwały, zarzucając jej naruszenie art. 364 ust. 1 oraz art. 365 ust. 2 urp., polegające na ustaleniu oceny negatywnej z części piątej egzaminu radcowskiego, w sytuacji gdy, jej zdaniem, zaproponowane rozwiązanie zadania z tej części zachowuje wymagania formalne, stanowi właściwe zastosowanie przepisów prawa i wskazuje na umiejętność ich interpretacji, a zaproponowany sposób rozstrzygnięcia problemu jest poprawny i uwzględnia interes reprezentowanej strony. Nie zgodziła się ze stwierdzonym przez Komisję Egzaminacyjną brakiem w jej pracy, polegającym na niedostrzeżeniu przez nią nieprawidłowości związanych z wydaniem decyzji w trybie nadzwyczajnym i brakiem sformułowania stosownych zarzutów w tym zakresie. Podkreśliła, że w projekcie skargi sformułowała zarzuty naruszenia przez organy administracji następujących przepisów prawa, a mianowicie, art. 145 § 1 pkt 5 Kpa., art. 7 i art. 77 Kpa. oraz art. 10 Kpa. Zdaniem skarżącej, postawione zarzuty naruszenia prawa procesowego są poprawne, świadczą o prawidłowym zidentyfikowaniu przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie oraz ich prawidłowej interpretacji, zaproponowane rozwiązanie jest poprawne i zabezpiecza interes reprezentowanej strony bowiem, jak podała, prowadzi do uchylenia wydanej decyzji i ustalenia czy istnieją przesłanki do wznowienia postępowania. W ocenie skarżącej, sporządzona przez nią skarga czyni zadość wszystkim wymogom formalnym, a obaj egzaminatorzy zgodnie uznali, że sporządzona praca była przejrzysta, staranna, estetycznie napisana językiem prawniczym. Zdaniem skarżącej, egzaminatorzy nie ocenili poprawności zarzutów naruszenia prawa procesowego, postawionych w sporządzonym projekcie skargi, ograniczając się jedynie do ich przytoczenia. Ponadto skarżąca zauważyła, że wprawdzie sformułowany w sporządzonym projekcie skargi zarzut naruszenia art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych był przedwczesny, jednakże był to jedynie jeden z pięciu zarzutów, został postawiony w ostatniej kolejności, po trafnych zarzutach naruszenia przepisów postępowania związanych z nieprawidłowym prowadzeniem postępowania w trybie nadzwyczajnym. W opinii skarżącej, Komisja Egzaminacyjna, ograniczając się do oceny pracy w zestawieniu z posiadanymi wytycznymi i nie dokonując samodzielnej oceny poprawności wielu zarzutów, naruszyła przepis art. 365 ust 2 urp., co w efekcie doprowadziło do dokonania nieprawidłowej oceny tejże pracy egzaminacyjnej i błędnego przyjęcia, że praca ta nie świadczy o prawidłowym zastosowaniu i interpretacji przepisów oraz działaniu w interesie skarżącej. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości, dokonanie pozytywnej oceny z piątej części egzaminu radcowskiego oraz podjęcie uchwały stwierdzającej pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego. Jak podała Komisja II Stopnia, przepis art. 368 ust. 9 urp. stanowi, że do zadań komisji odwoławczej należy rozpatrywanie odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, jednak procedura odwoławcza nie została uregulowana w ustawie. Wskazała, że w art. 368 ust. 14 urp. ustawodawca działając zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji upoważnił Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia w celu wykonania ustawy, obejmującego m.in. określenie trybu i sposobu działania komisji odwoławczej. W oparciu o delegację ustawową Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz.U. Nr 164, poz. 1314 ze zm.). Z przepisu § 5 ust. 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia wynika, że przewodniczący komisji odwoławczej wskazuje osobę odpowiedzialną za sporządzenie opinii dotyczącej zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, mając na uwadze zakres odwołania i wiedzę członków z zakresu prawa objętego odwołaniem. Zgodnie z § 5 ust. 3 tego rozporządzenia, przewodniczący lub członek komisji sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. W myśl § 5 ust. 4 rozporządzenia, komisja głosuje nad ostateczną oceną z tej części egzaminu, która została zakwestionowana w odwołaniu, a następnie w sprawie uchwały o wyniku egzaminu radcowskiego. W ocenie Komisji II Stopnia, z powołanych uregulowań wynika, że postępowanie odwoławcze przed komisja odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę. Nie jest to, jak podano, drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu Kpa., tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych. Komisja II Stopnia uznała, że zgodnie z art. 364 ust. 1 urp., egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. W myśl art. 365 ust. 2 urp., oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Określone w przytoczonym przepisie kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Podkreślono, że dokonując oceny prac z poszczególnych części od drugiej do piątej należy kierować się wskazówkami w tym przepisie zawartymi, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy. Jak podała Komisja II Stopnia, jednym z najbardziej istotnych elementów stanu faktycznego i prawnego przedstawionego w zadaniu egzaminacyjnym było to, że postępowanie administracyjne zostało wznowione (postanowienie organu pierwszej instancji z [...] lipca 2012 r. o wznowieniu postępowania z powołaniem się na art. 145 § 1 pkt 5 Kpa.), powinno się zatem toczyć w trybie i na zasadach określonych w przepisach zawartych w rozdziale 12 działu II Kpa. zatytułowanym "wznowienie postępowania". Kwestia ta stanowiła istotę zadania egzaminacyjnego, głównie z uwagi na charakter i wagę popełnionych w tym zakresie przez organy administracyjne uchybień proceduralnych. Komisja II stopnia stwierdziła, że bez konieczności dokonywania jakichkolwiek zabiegów interpretacyjnych, poprzez proste zestawienie stanu faktycznego sprawy z treścią przepisu art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy świadczeniach rodzinnych, można było dostrzec, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie. Zdaniem Komisji II Stopnia, uchybienia te miały charakter podstawowy, a brak sformułowania w skardze zarzutów w tym zakresie jest oczywistym błędem, niezależnie od powodów takiego stanu rzeczy. Jak przypomniano, zwrócili na to uwagę również dwaj egzaminatorzy Komisji Egzaminacyjnej, którzy oceniając pracę egzaminowanej na ocenę niedostateczną, wytknęli jej pominięcie w skardze najistotniejszych błędów organów i niepodniesienie stosownych zarzutów. Jak podała Komisja II Stopnia, skarżąca w sporządzonej skardze zauważyła co prawda, że sprawa toczy się w trybie wznowienia postępowania, o czym świadczy zarzut wskazujący na brak przesłanek do wznowienia postępowania w sprawie, jednak na tym etapie postępowania należało podkreślić, że sprawa po wznowieniu postępowania powinna być prowadzona w trybie nadzwyczajnym, a nie zwykłym. Nie było zatem właściwe analizowanie podstaw do wznowienia postępowania, skoro w jego wyniku wydano decyzję bez uwzględnienia zasad związanych z postępowaniem prowadzonym w trybie nadzwyczajnym - wznowieniowym. Komisja II Stopnia stwierdziła, że skarżąca w pracy egzaminacyjnej popełniła zasadniczy błąd w przyjętych założeniach, bezkrytycznie utożsamiając wiedzę organu - wydającego decyzję przyznającą skarżącej wymienione tam świadczenia - o uzyskaniu przez skarżącą dochodu, z wiedzą tego organu o tym, że skarżąca w momencie przyznania jej tych świadczeń wykonywała pracę zarobkową. Wskazana przez organ pierwszej instancji przesłanka do wznowienia postępowania dotyczyła podjęcia przez skarżącą w trakcie urlopu wychowawczego pracy w innym zakładzie, a nie uzyskania przez nią dochodu, co z kolei wynikało ze złożonego przez nią wraz z wnioskiem o przyznanie świadczeń rodzinnych zaświadczenia z urzędu skarbowego. Komisja II Stopnia jako przedwczesne uznała zarzuty odnoszące się do naruszenia ogólnych zasad postępowania oraz do postępowania dowodowego. Komisja II Stopnia stanęła na stanowisku, że wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. zobowiązywało organ do wydania jednej z decyzji przewidzianej treścią art. 151 Kpa. Nie można zmieniać stosowanych trybów postępowania. Skoro doszło do wznowienia postępowania, to należało ten fakt zauważyć i wskazać na błędne zakończenie sprawy rozstrzygnięciem wydanym w trybie zwykłym na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto, jak podała Komisja II Stopnia, skarżąca nie zwróciła uwagi, że nakazanie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego nie mogło być orzeczone w tej samej decyzji, co samo uznanie świadczenia za nienależnie pobrane. Brak jest w ocenianej pracy zarzutu naruszenia art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych i to zarówno poprzez wydanie decyzji o uznaniu świadczenia za nienależne i o zwrocie tego świadczenia bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej świadczenia, jak i poprzez orzeczenie o uznaniu świadczenia za nienależne i o jego zwrocie w jednej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 364 ust. 1 oraz art. 365 ust. 2 urp., polegające na dokonaniu oceny negatywnej z części piątej egzaminu radcowskiego - zadania z prawa administracyjnego - w sytuacji, gdy zaproponowane przez skarżącą rozwiązanie zadania z części piątej egzaminu radcowskiego zachowuje wymagania formalne, stanowi właściwe zastosowanie przepisów prawa i wskazuje na umiejętność ich interpretacji, a zaproponowany sposób rozstrzygnięcia problemu jest poprawny i uwzględnia interes reprezentowanej strony, które to naruszenie zostało dokonane poprzez: 1. uznanie, że następujące zarzuty, postawione przez skarżącą w pracy egzaminacyjnej, były nieprawidłowe z poniższych względów: 1.1. zarzut naruszenia art. 141 § 1 pkt 5 Kpa., poprzez błędne przyjęcie istnienia określonej w tym przepisie przesłanki wznowienia postępowania, podczas gdy nowe okoliczności wskazywane przez organ, były mu znane w dniu wydania decyzji w sprawie, będącej przedmiotem wznowienia postępowania; 1.2. zarzut naruszenia art. 7 i 77 Kpa., poprzez nieuwzględnienie w toku postępowania wznowieniowego całości materiału dowodowego, którym dysponował organ, a to zaświadczeń, wystawionych przez Urząd Skarbowy i przedłożonych przez skarżącą w toku postępowania, zakończonego wydaniem decyzji o przyznaniu świadczenia, co doprowadziło w efekcie do błędnego przyjęcia przez organ, że w sprawie istnieje przesłanka wznowienia postępowania, określona w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa.; 2. przyjęcie w zaskarżonej uchwale, że dla pozytywnej oceny pracy egzaminacyjnej niezbędne było wskazanie wszystkich istotnych uchybień organów, występujących w zadaniu egzaminacyjnym, jak podała skarżąca, w zadaniu egzaminacyjnym takimi istotnymi uchybieniami było wyłącznie naruszenie: art. 151 Kpa., art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz że wyłącznie zarzuty naruszenia ww. przepisów mogą doprowadzić do uchylenia decyzji, skarżonej w pracy egzaminacyjnej; niesformułowanie zarzutów naruszenia ww. przepisów, uzasadnia negatywną ocenę pracy egzaminacyjnej, podczas gdy (a) wymóg wskazania wszystkich istotnych uchybień organów administracji dla pozytywnej oceny pracy egzaminacyjnej stoi w sprzeczności z treścią art. 365 ust. 4 udp., przewidującego, że przy ocenie pracy egzaminacyjnej według kryteriów określonych w art. 365 ust. 2 urp., stosuje się skalę ocen pozytywnych od 3 do 6. Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 Kpa. poprzez ustalenie, że w treści pracy egzaminacyjnej wskazywała jako organ pierwszej instancji Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K., co ma świadczyć o rzekomych problemach skarżącej z prawidłowym określeniem organu administracji uprawnionego do wydawania decyzji administracyjnych i zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały stosownych rozważań w tym zakresie, podczas gdy w treści pracy egzaminacyjnej organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji jest konsekwentnie nazywany "Organem 1 instancji" i w żadnym miejscu nie jest nazywany "Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej". W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej uchwale i wniósł o oddalenie skargi. Pismem z dnia [...] maja 2014 r. pełnomocnik skarżącej poinformował, że cofa wniesiona w niniejszej sprawie skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Jak wynika z akt sprawy skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, cofnęła wniesioną w niniejszej sprawie skargę na uchwałę Komisji II Stopnia z dnia [...] września 2013 r. nr [...] dotyczącą ustalenia negatywnego wyniku egzaminu radcowskiego. Zgodnie z treścią art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził, by cofnięcie skargi zmierzało do wywołania wspomnianych w cytowanym wyżej przepisie skutków i z tych względów było niedopuszczalne. Sąd uznając zatem cofnięcie skargi za skuteczne orzekł na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 oraz art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a, jak w sentencji postanowienia.