VI SA/Wa 326/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2008 r. odrzucono skargę B. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym ze względu na nieziszczenie wpisu sądowego od skargi. B. K. w dniu 26 maja 2008 r. złożyła do Sądu na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie z ww. skargi. W uzasadnieniu wniosku (rubryka 5 PPF) skarżąca podała, iż prowadzona przez nią działalność gospodarcza nie może sprawnie funkcjonować, gdyż jej mąż jest kierowcą, ale ma zakaz opuszczania kraju, a tym samym realizowania zleceń. Skarżąca podnosiła ponadto, iż ma na utrzymaniu dwie dorastające, uczące się córki, ponosi znaczne koszty na dojazdy do sądu we [...], a dochody z działalności gospodarczej są nieregularne, np. w kwietniu 2008 r. poniosła stratę Z zawartych we wniosku informacji wynikało, że skarżąca pozostaje w gospodarstwie domowym razem z mężem oraz dwoma córkami, w tym jedną pełnoletnią. Skarżąca wskazywała iż uzyskuje dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 2378 zł brutto miesięcznie (średnia z ostatnich czterech miesięcy), natomiast jedna z jej córek z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w wysokości 600 zł brutto miesięcznie. Ponadto B. K. w rubrykach 7, 8, 9 i 11 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy podnosiła, iż w związku z toczącym się postępowaniem sądowym przed Sądem Rejonowym we [...] wszystkie składniki jej majątku, majątku męża oraz wchodzące w skład wspólności majątkowej, tj. dom o powierzchni 240 m2, mieszkanie spółdzielcze męża o powierzchni 47 m2 mieszkanie spółdzielcze odziedziczone przez męża po teściowej oraz pojazdy do wykonywania działalności gospodarczej, zostały zabezpieczone i obciążone zakazem zbycia. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, zarządzeniem referendarza sądowego wezwano ją do nadesłania w terminie 14 dni: a) zeznania podatkowego skarżącej za rok 2007, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, b) dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącą w roku 2008 (w zależności o formy opodatkowania np. ostatni PIT-5), c) dokumentów wskazujących sytuację finansowej córek oraz męża skarżącej: w przypadku wykonywania pracy zarobkowej - przedstawienie zaświadczeń pracodawcy wskazujących wysokości wynagrodzenia, w przypadku posiadania statusu osoby bezrobotnej – przedstawienie zaświadczeń właściwego Urzędu Pracy, w przypadku pobierania nauki – zaświadczeń szkoły, d) dokumentów potwierdzających fakt zajęć komorniczych wskazanych w rubryce 7, 8, 9 i 11 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, e) wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, f) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania, oraz innych obciążeń. Skarżąca żądanych dokumentów nie przedstawiła, nie udzielając również żadnych wyjaśnień dotyczących jej sytuacji majątkowej. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wyd. 2, Warszawa 2006 s. 504). W niniejszej sprawie skarżąca wskazuje we wniosku, iż źródłem dochodów skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym są dochody związane z prowadzoną działalnością gospodarczą w kwocie 2378 zł brutto miesięcznie oraz dochody uzyskiwane przez jedna z jej córek z tytułu umowy o pracę wysokości 600 zł brutto miesięcznie, a cały majątek został zabezpieczony przez komornika sądowego i obciążony zakazem zbycia. Jednakże nienadesłanie przez skarżącą na wezwanie Sądu dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, a szczególności dokumentów dotyczących dochodów uzyskiwanych przez skarżącą z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, dokumentów wskazujących sytuację finansowej córek oraz męża skarżącej a także potwierdzających fakt zajęć komorniczych wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uniemożliwia dokonanie oceny spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Podkreślić bowiem należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.