VI SA/Wa 3278/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Maliszewska po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 21 maja 2016 r. rozpoznającego wniosek K. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu kosztów poniesionych na zabiegi rehabilitacyjne postanawia utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 31 maja 2016 r. Skarżący K. L. w dniu 25 marca 2016 r. złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z informacji podanych przez skarżącego w formularzu oraz z nadesłanych dokumentów i oświadczeń wynikało, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną. Skarżący uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1449,58 złotych netto miesięcznie (załączono zaświadczenie pracodawcy potwierdzające powyższe). Żona skarżącego pozostaje bez pracy. Postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 31 maja 2016 r. umorzono postępowanie z wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów oraz ustanowiono dla skarżącego radcę prawnego. Podniesiono, że w związku z przedmiotem skargi, w świetle art. art. 239 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a rozpoznawanie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych stało się więc zbędne i postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu, stosownie do treści art. 249a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, uznano, iż konieczne jest przyznanie skarżącemu radcy prawnego z urzędu w celu stworzenia możliwości odpowiedniej obrony jego interesów przed Sądem. Skarżący pismem z dnia 13 czerwca 2016 r. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Wskazał, że od dnia 2 maja 2016 jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy. Zwrócił się o całkowite zwolnienie z kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy , że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), która zasadniczo zmieniła zasady rozpoznawania sprzeciwu od postanowienia referendarza. Ponieważ skarga została wniesiona po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej, oznacza to, że zastosowanie w niniejszej sprawie znajdzie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.) w brzmieniu nadanym przez jej art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej, bowiem postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r. W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu mającym zastosowanie do niniejszej sprawy, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. WSA orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo Ustosunkowując się do sprzeciwu skarżącego podnieść należy, że w myśl art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl natomiast art. 249a p.p.s.a. powołanej ustawy, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Słusznie wskazał starszy referendarz sądowy w postanowieniu z dnia 31 maja 2016 r,, iż w rozpoznawanej sprawie przedmiotem złożonej skargi jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia dotycząca umorzenia postępowania w sprawie zwrotu kosztów poniesionych na zabiegi rehabilitacyjne. Zgodnie natomiast z art. 239 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wnioskodawca jest zatem zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Rozpoznawanie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych stało się więc zbędne i postępowanie w tym zakresie podlegało umorzeniu, stosownie do treści art. 249a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, podkreślić należy że stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trafne były konkluzje starszego referendarza sądowego, że w świetle przedstawionych na wstępie okoliczności, wniosek skarżącego o ustanowienie radcy prawnego zasługuje na uwzględnienie. Biorąc bowiem pod uwagę z jednej strony miesięczne dochody skarżącego i pozostającej z nim w gospodarstwie domowym żony (1449,58 zł netto), a z drugiej strony niezbędne wydatki ponoszone na bieżące utrzymanie (w tym koszty zakupu leków i rehabilitację), prawidłowo wskazano, że skarżący nie jest w stanie poczynić oszczędności celem pokrycia wynagrodzenia wybranego profesjonalnego pełnomocnika. Z tej przyczyny konieczne jest przyznanie skarżącemu radcy prawnego z urzędu w celu stworzenia możliwości odpowiedniej obrony jego interesów przed Sądem. Odnosząc się do zawartego w sprzeciwie wniosku skarżącego o całkowite zwolnienie z kosztów sądowych, jeszcze raz należy podkreślić, że w świetle art. 239 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. skarżący jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 249a w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.