VI SA/Wa 3298/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 18 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej spółce B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] listopada 2013 r. skarżąca spółka B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10.000 złotych za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca wskazała, że nie posiada środków finansowych na opłacenie wpisu od skargi, podnosząc, iż aktualny stan jej rachunku bankowego wynosi 448,06 złotych, a za ubiegły rok odnotowała stratę w wysokości 206.720,83 złotych. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca spółka podniosła, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 5.000 złotych, wartość środków trwałych to 0 złotych, zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu zamknęła się w kwocie 206.720,83 złotych. Ponadto, z dokumentów nadesłanych przez skarżącą spółkę w dniu [...] lutego 2014 r. wynika, że w roku 2012 spółka B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. poniosła stratę w kwocie 206.720,83 złotych, przy przychodzie w wysokości 310.354,30 złotych (kopia zeznania CIT-8 za rok podatkowy 2012 - karty 34-35verte akt sądowych). Z akt wynika ponadto, że bilans na dzień [...] marca 2013 r. przedłożony do akt sprawy o sygn. VI SA/Wa 1196/13 (karta 35-36verte akt sądowych do sprawy sygn. akt VI SA/Wa 1196/13) wskazuje, iż zarówno aktywa skarżącej spółki, jak i jej pasywa, osiągnęły wartość 8.484,56 złotych (na koniec roku obrotowego 2012 wartość aktywów i pasywów wynosiła po 54.378,10 złotych). Jednocześnie z akt wynika, że w trzecim kwartale 2013 roku skarżąca spółka nabyła towary i usługi o wartości 115.479 złotych netto (vide: deklaracja dla podatku od towarów i usług za III kwartał 2013 r. VAT-7K - karty 36-37 akt sądowych). Z kolei ze sprawozdania z działalności skarżącej spółki za rok 2012 (karta 33 akt sądowych) wynika, że na przestrzeni poszczególnych miesięcy systematycznie rosła sprzedaż usług ochrony na rzecz osób fizycznych, co jednoznacznie dobrze rokuje na działalność spółki w roku 2013. Ponadto, Sąd ex officio stwierdza, że według dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania z działalności spółki za 2012 rok, nadesłanych do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1196/13 (karty 39-42 akt sądowych do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1196/13), skarżąca spółka rozpoczęła działalność gospodarczą w marcu 2012 r., zatrudniła 265 osób, osiągnęła przychód netto ze sprzedaży usług ochrony w wysokości 287.682,75 złotych, a odnotowana strata finansowa netto w kwocie 224.462,53 złotych jest związana z zakupem 273 sztuk kas fiskalnych (niezbędnych ze względu na rodzaj prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej) za kwotę netto 109.473 złotych. Strona skarżąca przedstawiła również wyciągi z rachunku bankowego za okresy: od dnia 5 do 31 lipca 2013 r. (karty 38-46 akt sądowych), od 13 do 31 sierpnia 2013 r. (karty 47-54 akt sądowych) oraz od dnia 16 do dnia 30 września 2013 r. (karty 55-62 akt sądowych), na którym saldo końcowe zamknęło się w kwocie 237,17 złotych. W wyniku rozpatrzenia wniosku strony skarżącej Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3298/13, odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, przyjmując w uzasadnieniu, że strona nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi wynoszącego 400 złotych. W dniu [...] maja 2014 r. skarżąca spółka, reprezentowana przez adwokata, wniosła sprzeciw od w/w postanowienia Referendarza sądowego WSA w Warszawie. W uzasadnieniu wniesionego sprzeciwu, strona skarżąca, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, stwierdziła m.in., że ocena wydolności finansowej skarżącej spółki została dokonana przez referendarza sądowego na wyrost i w oparciu o prognozowane, domniemanie dochody spółki. Strona skarżąca podkreśliła, że stoi to w sprzeczności z rzeczywistą oceną aktualnych problemów finansowych spółki, co w konsekwencji prowadzi do wadliwego przyjęcia, że jej sytuacja finansowa nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Ponadto, strona skarżąca wyjaśniła, że otrzymuje zastrzyki gotówki od jedynego udziałowca spółki, który współfinansując działalność spółki, próbuje ją ratować. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej także jako: "p.p.s.a."), od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 powołanej ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Stosownie do art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Z przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy strona wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu Państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami. Należy zauważyć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym panuje pogląd, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt I FZ 244/11). W postanowieniu z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 267/11, Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Z kolei w postanowieniu z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. W konsekwencji, NSA zauważył, że powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych. Dokonując oceny stanu majątkowego skarżącej spółki, Sąd uznał, że należy mieć na względzie, iż spółka działalność gospodarczą rozpoczęła w marcu 2012 r., a poniesiona przez nią strata w roku ubiegłym wynikała z zakupu 273 sztuk kas fiskalnych niezbędnych do prowadzenia tego rodzaju działalności (tj. usługi ochrony dla osób fizycznych i firm). Jednocześnie wskazać należy również, że strona skarżąca odnotowuje systematyczny wzrost sprzedaży świadczonych usług, co oznacza brak poważnych zagrożeń dla jej działalności (vide: pkt 5 dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania z działalności spółki za 2012 rok). Podkreślić należy, zdaniem Sądu, że o braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania przez osobę prawną nie może świadczyć przywoływany przez stronę skarżącą niski dochód, bądź też odnotowywana strata z prowadzonej działalności gospodarczej, w sytuacji, w której skarżąca poczyniła inwestycje na rozwój prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w postaci zakupu 273 kas fiskalnych. Warto zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 lutego 2010 r., wydanym w sprawie sygn. akt I FZ 10/10, NSA podkreślił, że w przypadku przedsiębiorców (a do takich niewątpliwie należy skarżąca spółka) miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Zdaniem Sądu, istotniejsze jest to, że strona skarżąca uzyskuje przychody i że przychody te kształtują się na wysokim poziomie (przychód netto na koniec 2012 r. wyniósł 287.682,75 złotych) oraz że skarżąca spółka, rozwijając się, zatrudniła 265 osób. Natomiast wskazać należy jednocześnie, że bilans przychodów i kosztów tworzony jest tymczasem na potrzeby rozliczeń podatkowych, na podstawie których trudno oceniać realne korzyści z prowadzenia działalności gospodarczej w sensie ekonomicznym. Ponadto, warto zauważyć, odwołując się do transakcji dokonywanych na rachunku bankowym strony skarżącej, że rachunek ten jest zasilany wyłącznie wpłatami dokonywanymi przez jedynego udziałowca skarżącej spółki – E. B. oraz prezesa zarządu I. N. (kwoty od kilku tysięcy złotych do 20.000 złotych). Podkreślenia wymaga jednocześnie fakt, że na rachunku nie są gromadzone przychody spółki pochodzące ze sprzedaży towarów i usług. Powyższe czyni niejasnym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez skarżącą spółkę. Zaakcentować również należy, że ze środków znajdujących się na tym rachunku spółka pokrywa koszty obsługi prawnej przekraczające 4.000 złotych w skali miesiąca, a także koszty ochrony wynoszące średnio ok. 2.000 złotych miesięcznie. Zdaniem Sądu, warto zwrócić uwagę również na fakt, że analizowane wyciągi przedstawiają transakcje bankowe dokonywane w następujących okresach: od dnia 5 do 31 lipca 2013 r., od dnia 13 do 31 sierpnia 2013 r. oraz od dnia 16 do 30 września 2013 r. Natomiast, zarządzeniem Referendarza sądowego z dnia 20 stycznia 2014 r. pełnomocnik spółki został m. in. zobowiązany do nadesłania w terminie 14 dni wyciągów z posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie (vide: pismo Sądu z dnia 23 stycznia 2014 r.). Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 28 stycznia 2014 r., a zatem powinien on nadesłać wyciągi z rachunków bankowych spółki za okres od dnia 1 października 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. Natomiast przedłożone do akt sprawy wyciągi bankowe dotyczą wyłącznie wybranych - znacznie wcześniejszych, niż to wskazano w wezwaniu - okresów, a nadto nieobejmujących nawet pełnego miesiąca. W oparciu o wszystkie przedstawione powyżej argumenty stwierdzić należy, że skarżąca spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - kierując się przepisami art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 259 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł, jak w sentencji postanowienia.