VI SA/Wa 3298/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi Ministra Gospodarki w przedmiocie wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2012 r. o sygn. akt VI SA/WA 306/12 oddala skargę o wznowienie postępowania Skarżąca spółka wniosła o zmianę swojego zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie [...] Specjalnej Strefy Ekonomicznej (dalej jako strefa) w zakresie przesunięcia terminu jego obowiązywania oraz rozszerzenia przedmiotu działalności gospodarczej na terenie tej strefy. Postanowieniem z 4 października 2011 r. Zarządzający [...] Specjalną Strefą Ekonomiczną wyraził negatywną opinią w sprawie zmiany owego zezwolenia. Postanowienie to zostało doręczone skarżącej spółce 7 października 2011 r. Od powyższego postanowienia skarżąca spółka dnia 15 października 2011 r. (data stempla Urzędu Poczty K. widniejąca na kopercie) nadała za pośrednictwem Zarządzającego zażalenie do Ministra. Postanowieniem z 15 listopada 2011 r. Minister Gospodarki działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 16 ust. 5 ustawy z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz. U. z 2007 r., nr 42, poz. 274 ze. zm.) - po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez "H." Sp. k. z siedzibą w K. (dalej jako skarżąca spółka), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Minister uzasadniając zaskarżone rozstrzygnięcie wskazał, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynikało, że skarżąca spółka uchybiła ustawowemu terminowi, gdyż postanowienie Zarządzającego zostało jej doręczone w dniu 7 października 2011 r., a więc termin na wniesienie zażalenia upłynął 14 października 2011 r. o godz. 24.00. Przedmiotowe zażalenie zostało złożone w urzędzie pocztowym w dniu 15 października 2011 r., co wynikało ze stempla pocztowego na kopercie, w której zostało przesłane. W skardze do Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Warszawie (dalej jako Sąd) skarżąca spółka - zarzucając naruszenie art. 7, 10, 77 i 81 k.p.a., wniosła o uwzględnienie przez Ministra skargi w całości w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podała, że przesyłkę zawierającą zażalenie na postanowienie Zarządzającego nadała za pośrednictwem placówki pocztowej w dniu 14 października 2011 r., a nie w dniu 15 października 2011 r. Wyjaśniła, że przesyłka została przyjęta i nadana w dniu 14 października 2011 r., jednak wskutek błędu na datowniku na kopercie zawierającej zażalenie umieszczono stempel z datą 15 października 2011 r. Na potwierdzenie powyższych twierdzeń skarżąca spółka załączyła do skargi oświadczenie Naczelnika Urzędu Pocztowego K. (dalej jako Naczelnik). Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 306/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd wskazał, że na dzień rozstrzygania przez Ministra niniejszej sprawy tj. 15 listopada 2011 r., z akt administracyjnych wynikało, że postanowienie Zarządzającego zostało doręczone skarżącej spółce dnia 7 października 2011 r. Wobec tego siedmiodniowy termin (art. 141 § 2 k.p.a.) do skutecznego wniesienia zażalenia na owo postanowienie rozpoczął bieg 8 października, a jego ostatnim dniem był 14 października 2011 r. Te fakty pozostają w sprawie bezsporne. Nadto na tamtą chwilę wynikało, że datą nadania zażalenie była data widniejąca na kopercie tj. 15 października 2011 r. Wobec tego na ów dzień - 15 listopada 2011 r., Minister nie mógł wydać innego rozstrzygnięcia w sprawie, jak tylko stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Zdaniem Sądu stan ten uległ jednak zmianie w chwili złożenia skargi. Z tym momentem data nadania zażalenia stała się sporna. Skarżąca spółka poddała bowiem pod wątpliwość rzeczywistą datę nadania zażalenia, przedstawiając oświadczenie Naczelnika, z którego wynika, iż zażalenie zostało nadane 14 października 2011 r. Tym samym podważyła dowód w postaci stempla pocztowego, widniejącego na kopercie – 15 października 2011 r. W ocenie Sądu z takim dokumentem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Oświadczenie Naczelnika jest dokumentem urzędowym. W tej sytuacji błędne jest twierdzenie Ministra, że owo oświadczenie nie mogło stanowić dowodu, że przesyłka została nadana w terminie. Przeciwnie powinien on uwzględnić owy dokument i wziąć go pod rozwagę, ponieważ jest kluczowym dla ostatecznego i prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w rozumieniu art. 7 k.p.a. W przypadku wątpliwości Minister, jako organ prowadzący postępowanie mógł dokonać dodatkowe ustalenia, co do prawdziwości tego oświadczenia, czy wynikającej z niego daty nadania, czego nie uczynił. Pismem z dnia 20 listopada 2012 r. Minister wniósł, na podstawie art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ewentualnie na podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a., o skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2012r. Minister podniósł, że po zwrocie z Sądu akt postępowania administracyjnego pismem z dnia 22 czerwca 2012r. wystąpił do Naczelnika Urzędu Pocztowego w K., w nawiązaniu do przedmiotowego oświadczenia, z prośbą o przedstawienie kopii dokumentów, które stanowiły podstawę wydania przedmiotowego oświadczenia i wyjaśnienie kwestii dotyczącej podpisu zamieszczonego pod ww. oświadczeniem, a mianowicie, iż osoba podpisująca się jako naczelnik urzędu pocztowego wskazana została jako asystent. Pismem z dnia 14 września 2012r. Wydział Operacyjny P. S.A. - Centrali Biura Zarządzania Ryzykiem i Zgodnością poinformował, że na podstawie dokumentacji pocztowej oraz wyjaśnień zainteresowanych pracowników ustalono, że przedmiotowa przesyłka została nadana i wyekspediowana przez pracownika Urzędu Pocztowego w K. w dniu 15 października 2011r., zaś Naczelnik Urzędu Pocztowego w treści oświadczenia podała nieprawdziwe dane, iż przedmiotowa przesyłka polecona została przyjęta i wyekspediowana w dniu 14 października 2011r. Dodatkowo poinformowano, iż na oświadczeniu umieszczono nieaktualny odcisk pieczątki służbowej "Naczelnik Urzędu". Według Ministra powyższe oznacza, iż w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania sądowego i uchylenie ww. wyroku oraz oddalenie skargi. Osoba sporządzająca przedmiotowe oświadczenie podpisała się bowiem co prawda własnym imieniem i nazwiskiem, lecz użyła w tym celu pieczęci służbowej "Naczelnika Urzędu", do której nie była uprawniona, albowiem w tym czasie nie zajmowała już tego stanowiska. W ocenie organu pomimo, iż podrobienie bądź przerobienie dokumentu jest przestępstwem, to ustawodawca wyodrębnił takie zachowanie jako osobną przyczynę wznowienia w art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co oznacza, iż wznowienie nie jest uzależnione od ustalenia czynu prawomocnym wyrokiem skazującym. Minister podniósł ponadto, że w przypadku uznania przez Sąd, iż wyżej opisana przesłanka wznowienia postępowania sądowego nie uzasadnia jego wznowienia, należy przyjąć, iż wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. - wobec ujawnienia nowych okoliczności faktycznych świadczących o tym, że pogląd Sądu o prawdziwości dokumentu w postaci przedmiotowego oświadczenia był błędny. Taka argumentacja ma zdaniem organu potwierdzenie w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2005r. o sygn. akt II UZ 40/09. Następnie, w związku z pismem tut. Sądu, do akt sprawy w dniu 25 września 2013r. wpłynęła informacja z Komisariatu Policji w K., iż postępowanie w sprawie poświadczenia nieprawdy przez pracownika P. w K. umorzono z braku znamion czynu zabronionego. Do pisma załączono kopię postanowienia Prokuratury Rejonowej w B. z dnia [...] czerwca 2013r. Na rozprawie w dniu 9 grudnia 2013 r. pełnomocnik Ministra złożył do akt sprawy odpis postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia 10 września 2013r., którym to postanowieniem uchylono powołane powyżej postanowienie Prokuratury Rejonowej w B. z dnia 29 czerwca 2013r. Na wniosek pełnomocnika Ministra o dopuszczenie dowodu z przedłożonego postanowienia Sąd działając na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. postanowił dopuścić dowód z postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] września 2013r. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowe z urzędu, jeżeli ujawni się czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej do czasu zakończenia dochodzenia w sprawie o przestępstwo określone w art. 271 § 1 k.k. tj. w sprawie poświadczenia nieprawdy w oświadczeniu z dnia 22 listopada 2011r., dotyczącym daty przyjęcia przesyłki "H." Sp. k. w Urzędzie Pocztowym w K. Pismem z dnia 21 sierpnia 2014 r. Minister Gospodarki wniósł o podjęcie zawieszonego postępowanie i uzupełnił skargę Minister wskazał, że wyrokiem z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt II K 7/14, Ds. 2327/13, Sąd Rejonowy w B. - przy przyjęciu, iż czyny stanowią wypadki mniejszej wagi z art. 271 § 2 kk - warunkowo umorzył postępowanie karne przeciwko L.P. o czyny z art. 271 § 2 kk na okres jednego roku próby. Sąd zobowiązał oskarżoną także do uiszczenia świadczenia pieniężnego. Minister Gospodarki pismem z dnia 24 lutego 2014 r. wystąpił z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Jednakże, w przedmiotowej sprawie po wydaniu ww. wyroku i wpłynięciu ww. wniosku akta zaginęły. Postanowieniem tegoż Sądu z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II Ko 441/14, odtworzono akta ww. sprawy. Z uzasadnienia tegoż postanowienia wynika, że wyłącznie pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego złożył taki wniosek. Wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi Ministra Gospodarki w dniu 10 lipca 2014 r. Od powyższego wyroku nie została wniesiona apelacja, dlatego też wyrok ten z dniem 25 lipca 2014 r. stał się prawomocny. Minister wskazał, że z uzasadnienia ww. wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne w sprawie L.P. wyraźnie wynika, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób jednoznaczny potwierdza, że oskarżona L.P. popełniła ww. zarzucane jej czyny. Do ich popełnienia oskarżona przyznała się, a jej wyjaśnienia pozostawały w zgodzie ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Jednocześnie, Sąd uznał, że oba czyny stanowią przypadki mniejszej wagi opisane w art. 271 § 2 kk. Ponadto, Sąd oceniając społeczną szkodliwość zarzucanych oskarżonej czynów uznał, iż stopień ich społecznej szkodliwości nie jest znaczny, przedstawiając w tym zakresie argumentacje. Z powyższego zdaniem Ministra wyraźnie wynika, iż w niniejszej sprawie niewątpliwe, wystąpiła również przesłanka wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego określona w art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. iż orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. Powyższe bowiem potwierdza prawomocny ww. wyrok z dnia 18 lutego 2014 r., w którym Sąd stwierdził, że oskarżona popełniła ww. zarzucane jej czyny, których popełnienie w sposób jednoznaczny potwierdzał materiał dowodowy zebrany w sprawie. Zatem, mając na uwadze, że z treści uzasadnienia wyroku WSA z dnia 20 kwietnia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 306/12, w sposób niebudzący wątpliwości wynikało, iż przedmiotowe oświadczenie złożone przez L.P. stanowiło środek dowodowy, na którym został oparty ten wyrok, a w oświadczeniu tym poświadczono nieprawdę - co zostało z kolei potwierdzone ww. wyrokiem warunkowo umarzającym postępowanie karne, fakt wystąpienia przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jest niewątpliwy, albowiem wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2012 r, został uzyskany za pomocą przestępstwa. W świetle powyższego, w ocenie Ministra Gospodarki okoliczności niniejszej sprawy wskazują, iż zachodzą podstawy do wznowienia postępowania sądowego w przedmiotowej sprawie i jej ponownego rozpoznania oraz oddalenia skargi. W piśmie z dnia 29 października 2014 r. uczestnik postępowania spółka "H." wniosła o uwzględnienie skargi o wznowienie i odrzucenie jej skargi na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2011 r. wyjaśniając, że cofnęła zażalenie oraz wniosek o zmianę zezwolenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego jest nadzwyczajnym środkiem weryfikacji prawomocnych orzeczeń sądowych, który może być skutecznie uruchomiony i prowadzić do ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy wyłącznie w przypadkach ściśle określonych w przepisach działu VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej: "p.p.s.a."). Należy przede wszystkim wskazać, że postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem polegającym na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy prawomocnie zakończonej, bowiem dotyczy, stosownie do treści art. 270 p.p.s.a., postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem. Wznowić postępowanie można jedynie w sytuacjach, gdy zachodzą oznaczone w przepisach ustawy tj. od art. 271 do art. 273 p.p.s.a., przyczyny wznowienia, a także, gdy został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie określony w art. 277 p.p.s.a. Postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów, co wyraźnie wynika z art. 280 § 1 p.p.s.a. Pierwszy etap sprowadza się do badania na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Chodzi w tym przypadku nie o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. W braku jednego ze wskazanych wymagań sąd odrzuci skargę, jeżeli zaś spełnione zostały wskazane wyżej wymogi, sąd przystępując do drugiego etapu wyznacza rozprawę. W związku z powyższym w pierwszej kolejności należy ocenić, czy skarga wniesiona w niniejszej sprawie oparta jest na ustawowej podstawie wznowienia. W rozpatrywanej sprawie Minister Gospodarki domaga się wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 306/12 wskazując jako postawę wznowienia art. 273 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 273 § 2 p.p.s.a. Uznając, że skarga Ministra Gospodarki o wznowienie postepowania jest dopuszczalna i oparta została na ustawowych podstawach wznowieniowych, po merytorycznym rozpoznaniu wskazanych podstaw wznowieniowych, orzekający w niniejszej spawie Sąd doszedł od przekonania, że skarga o wznowienie podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności Minister Gospodarki wskazał na przesłankę określoną w art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którą można zadąć wznowienia na tej podstawie, że orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym. Dokumentami, o których mowa w art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a., są zarówno dokumenty urzędowe, jak i prywatne. Najczęściej przyjmuje się, że podrobienie dokumentu polega na sporządzeniu dokumentu przy zachowaniu pozorów, jak gdyby dokument i zawarte w nim oświadczenie pochodziło od innej osoby niż ta, w której imieniu został sporządzony. Natomiast przerobienie dokumentu polega na nadaniu mu innej niż pierwotna treści, tj. wpisaniu w jej miejsce innej treści lub poprawieniu istniejącej (postanowienie SN z dnia 6 czerwca 1997 r., III CKN 85/97, OSNC 1997, nr 11, poz. 182). Zauważyć jednak należy, iż w niniejszej sprawie nie można mówić o dokumencie podrobionym lub przerobionym, co potwierdzone zostało prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt [...], którym Sąd warunkowo umorzył postępowanie karne przeciwko L.P. o czyn z art. 271 § 2 kk na okres jednego roku próby. Wobec L.P. toczyło się zatem postępowanie o czyn z art. 271 § 2 kk tj. poświadczenie nieprawdy, nie natomiast o czyn z art. 270 § 1 k.k. odnoszący się właśnie do czynu karalnego podrobienia lub przerobienia dokumentu. W niniejszej sprawie nie mieliśmy zatem do czynienia dokumentem podrobionym lub przerobionym lecz z poświadczeniem nieprawdy. Nie zachodziła zatem przesłanka do uchylenia wyroku WSA na podstawie art. 273 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. Sąd nie podzielił także zarzutów skargi o wznowienie, iż w sprawie zastosowanie powinien znaleźć przepis art. 273 § 2 p.p.s.a. Wskazany jako podstawa wznowienia art. 273 § 2 p.p.s.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu Zdaniem Ministra nową okoliczność stanowił powołany powyżej wyrok karny. Podkreślić jednak należy, że podstawą wznowienia postępowania, o którym mowa w art. 273 § 2, mogą być tylko takie okoliczności faktyczne i dowody, które istniały już przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, w której ma nastąpić wznowienie postępowania. Środki dowodowe powstałe po wydaniu prawomocnego orzeczenia w sprawie nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania. W piśmiennictwie wskazuje się, że w przepisie tym chodzi o takie okoliczności faktyczne i dowody, które istniały w czasie trwania postępowania, którego wznowienia strona się domaga, ale nie były znane stronom i z tego tylko względu nie mogły one z nich skorzystać. Środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania (por. H. Knysiak-Molczyk w T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005,.s 671, J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 55, A. Kabat t. 6 do art. 273 w Komentarz do art. 273 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, publ. baza LEX). Teza ta jest w pełni aprobowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 25 listopada 2011 r. w sprawie II FSK 976/10 i powołane w nim orzecznictwo, LEX nr 1070021). Minister Gospodarki jako podstawę wznowienia powołał także art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zgodnie, z którym podstawą wznowienia postępowania jest uzyskanie orzeczenia za pomocą przestępstwa. Mając na uwadze, iż przepis art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jest odpowiednikiem art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 5 lutego 1999 r. III CKN 1075/98 publ. LEX 36459 w którym wskazano, że poświadczenie nieprawdy w dokumencie, użytym później przez stronę jako środek dowodowy, nie jest podstawą wznowienia postępowania, wymienioną w art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. SN podkreślił, że przepis ten stanowi, iż można żądać wznowienia na tej podstawie, iż wyrok został uzyskany za pomocą przestępstwa. Użycie słów "za pomocą" wskazuje, że o tej podstawie wznowienia mówić można, gdy istnieje związek przyczynowy między popełnieniem przestępstwa a wyrokowaniem, najczęściej, gdy uzyskanie wyroku określonej treści jest celem przestępnego działania. Chodzi tu o przestępstwo sądowe, takie jak np. łapownictwo, fałszywe zeznania, wymuszenie, popełnione przez osobę lub przeciwko osobie, która brała udział w procesie (strona, pełnomocnik, sędzia, protokolant, biegły, tłumacz). Poświadczenie nieprawdy w dokumencie, użytym później przez stronę jako środek dowodowy, nie jest podstawą wznowienia postępowania, wymienioną w art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. Wskazane zatem przez Ministra Gospodarki podstawy wznowienia postępowania - w ocenie Sądu - nie były merytorycznie uzasadnione i dlatego Sąd działając na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. oddalił skargę o wznowienie postępowania.