VI SA/Wa 33/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędzia WSA Jakub Linkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 20 maja 2016 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi O. T. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie zastosowania wobec rzeczoznawcy majątkowego kary grzywny oddala skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju (obecnie Minister Infrastruktury i Budownictwa – dalej Minister) utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] (dalej Wojewoda) z [...] czerwca 2015 r., którymi ukarano rzeczoznawcę majątkowego O. T. (dalej skarżąca) karą grzywny w kwocie 50 złotych. Do wydania powyższego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewoda [...] na podstawie art. 123 w zw. z art. 84 k.p.a., powołał skarżącą jako rzeczoznawcę majątkowego do sporządzenia, w formie operatu szacunkowego, opinii o wartości nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie [...] S. Nieruchomość ta objęta jest decyzją Wojewody z [...] września 2011 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, polegającej na budowie drogi ekspresowej S-[...] na odcinku węzeł [...] - węzeł [...] (A[...]) od km [...] do km [...], w zakresie odcinka [...] - od km [...] do km [...] wraz z infrastrukturą. Skarżąca w 2013 roku sporządziła operat szacunkowy dotyczący wartości ww. nieruchomości. Następnie [...] lutego 2015 r. Wojewoda wezwał skarżącą do udzielenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania informacji, czy - w oparciu o przepis art. 156 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 782), dalej u.g.n., możliwe jest potwierdzenie aktualności ww. operatu szacunkowego, a w przypadku braku takiej możliwości do sporządzenia nowej opinii. Jednocześnie pouczono skarżącą, że nie zajęcie stanowiska w ciągu 14 dni od dnia otrzymania ww. wezwania, skutkować będzie nałożeniem na nią kary grzywny, o której mowa w art. 88 § 1 k.p.a. Wezwanie to doręczono na adres skarżącej 20 marca 2015 r., zatem ostatnim dniem do złożenia wyjaśnień był dzień 3 kwietnia 2015 r. W powyższym terminie skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie Wojewody w związku z czym Wojewoda na podstawie art. 88 § 1 k.p.a. ukarał ją grzywną w wysokości 50,00 złotych. Skarżąca złożyła zażalenie zarzucając naruszenie przepisów art. 88 § 1 k.p.a. Podniosła, że wzywanie jej do potwierdzenia aktualności ww. operatu było całkowicie bezpodstawne, bowiem stan prawny nieruchomości będącej przedmiotem tego operatu szacunkowego do tej pory jest nieuregulowany, w związku z czym aktualizacja operatu jest niecelowa. Zdaniem skarżącej organ nakładając grzywnę pominął okoliczność, że wnioskiem z [...] września 2014 r. wystąpiła o wyłączenie jej ze sprawy jako biegłej i wskazała na istnienie wątpliwości co do swojej bezstronności. Powołując się na art. 176 w zw. z art. 175 ust. 1 u.g.n. stwierdziła, że z mocy samego prawa podlegała wyłączeniu, a więc nie mogła zastosować się do wezwania Wojewody, gdyż to wiązałoby się z poniesieniem odpowiedzialności zawodowej. Ponadto skarżąca wskazała jako podstawę swojego wyłączenia również art. 24 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Minister w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przywołując treść art. 88 § 1, art. 84 § 1 k.p.a. i art. 130 ust. 2 u.g.n. stwierdził, że rola biegłego nie kończy się z chwilą złożenia opinii w sprawie, ale trwa aż do czasu zweryfikowania tej opinii przez organ administracyjny i przyjęcia go jako prawidłowy dowód w sprawie. W literaturze wskazuje się, że art. 84 § 2 k.p.a. odsyła w zakresie regulacji sytuacji prawnej biegłego do przepisów dotyczących świadków, a więc biegły nie może odmówić wydania opinii, a wykonanie tego obowiązku jest zagwarantowane sankcją z art. 88 § 1 k.p.a. Minister wyjaśnił, że od wykonania ww. obowiązku biegły może być natomiast zwolniony przez organ administracji publicznej tylko w przypadku zaistnienia przyczyn, które uprawniają świadków do odmowy składania zeznań lub odmowy odpowiedzi na pytania (Zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011 r., str. 358). Minister stwierdził, że orzeczenie o zastosowaniu kary grzywny uzależnione jest od łącznego wystąpienia następujących warunków: 1. biegły bezzasadnie odmówił wydania opinii; 2. prawidłowe było wezwanie biegłego przez organ przeprowadzający dowód; 3. biegły został w wezwaniu pouczony o skutkach niezastosowania się do wezwania oraz o skutkach określonych w art. 88 k.p.a. Zdaniem Ministra, Wojewoda prawidłowo wezwał skarżącą i pouczył ją o treści art. 88 k.p.a. oraz o skutkach niezastosowania się do wezwania. Mimo tego skarżąca nie zastosowała się do wezwania Wojewody i nie potwierdziła aktualności opinii. Odnosząc się do zarzutu skarżącej zawartego w zażaleniu, a dotyczącego bezcelowości potwierdzenia aktualności ww. operatu Minister wskazał, że do obowiązków rzeczoznawcy majątkowego należy wycena nieruchomości zgodna z obowiązującymi przepisami i z umową zlecenia wyceny. Żaden przepis prawa nie uprawnia zaś rzeczoznawcy majątkowego do odmowy wykonania zlecenia z uwagi na przeświadczenie o jego bezcelowości. W kwestii obligatoryjnego wyłączenia skarżącej w związku z art. 24 § 1 pkt 6 k.p.a., tj. z uwagi na toczące się wobec niej postępowanie dyscyplinarne, Minister odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 października 2014 r. (sygn. akt I SA/Wa 1726/14). Minister stwierdził, że wniosek skarżącej o jej wyłączenie został przez Wojewodę załatwiony postanowieniem z [...] października 2014 r., którym odmówiono wyłączenia skarżącej od udziału w szacowaniu wartości przedmiotowej nieruchomości. W tej sytuacji Wojewoda prawidłowo ukarał skarżącą jako biegłego rzeczoznawcę majątkowego grzywną w wysokości 50 złotych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie O. T. zarzuciła naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), tj. naruszenie art. 88 § 1 k.p.a. w zw. z art. 50 § 1 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, jakoby wyjaśnienia biegłego były niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji uznanie, że grzywna została zasadnie orzeczona; 2. rażące przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.), tj. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez brak poczynienia niezbędnych ustaleń w przedmiocie zbadania przesłanek wyłączenia rzeczoznawcy majątkowego. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Analiza akt administracyjnych niniejszej sprawy przedstawionych Sądowi prowadzi do stwierdzenia, że ustalenia poczynione przez organy obu instancji są prawidłowe i nie można im zarzucić naruszenia wskazanych w skardze przepisów. W sprawie bezsporne jest, że w kwietniu 2013 r. skarżąca jako biegły rzeczoznawca majątkowy na zlecenie Wojewody, sporządziła w formie operatu szacunkowego opinię o wartości nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie [...] S. Stosownie do treści art. 156 ust. 3 i ust. 4 u.g.n. operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia (...). Po upływie owego terminu zgodnie z ust. 4 operat szacunkowy może być wykorzystywany ale pod warunkiem potwierdzenia jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego (...), który go sporządził. W rozpoznawanej sprawie ów termin 12 miesięcy przewidziany dla ważności operatu szacunkowego upłynął, wobec czego Wojewoda w lutym 2015 r. wezwał skarżącą, aby - jako rzeczoznawca majątkowy go sporządzający, zajęła stanowisko czy możliwe jest potwierdzenie jego aktualności, ewentualnie do sporządzenia, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, nowej opinii o ww. nieruchomości także w formie operatu szacunkowego. Jak wynika z akt administracyjnych wezwanie to skutecznie doręczono skarżącej wraz z zawartym w nim pouczeniem o treści art. 88 k.p.a. i wynikającej z niego sankcji. Mimo to skarżąca nie zastosowała się do wezwania i nie udzieliła na nie żadnej odpowiedzi. W związku z tym Wojewoda, zgodnie z pouczeniem, zastosował wobec skarżącej grzywnę w wysokości 50 złotych, którą następnie w mocy utrzymał Minister zaskarżonym postanowieniem. W ocenie Sądu powyższa okoliczność – nie ustosunkowania się przez skarżącą do wezwania Wojewody, w pełnił uzasadniała zastosowanie przez Wojewodę art. 88 § 1 k.p.a., a następnie utrzymania jej w mocy przez Ministra. Niezasadny jest zatem zarzut skargi odnoszący się do naruszenia art. 88 § 1 k.p.a. w zw. z art. 50 § 1 k.p.a. Z kolei w kwestii możliwości wyłączenia skarżącej jako biegłej od udziału ww. postępowaniu - zarówno na podstawie art. 24 § 1 pkt 6 k.p.a., jak i w oparciu o art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 84 § 2 k.p.a. oraz art. 176 u.g.n., Sąd zauważa, że istotnie skarżącą we wrześniu 2014 r. wystąpiła do Wojewody z wnioskiem o wyłączenie jej od udziału w charakterze biegłego we wszystkich niezakończonych postępowaniach w ramach wiążącej ją z Wojewodą umowy. Jako podstawę prawną swojego żądania wskazała art. 24 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 84 § 2 k.p.a. i wyjaśniła, że pomiędzy nią, a Wojewodą istnieje konflikt co do wypłaty wynagrodzenia w dwóch sprawach, w których występowała jako rzeczoznawca majątkowy. Wojewoda ostatecznie odmówił skarżącej wyłączenia gdyż uznał, że rozbieżności w interpretowaniu przez niego i skarżącą zapisów umowy nie stanowią przesłanki wyłączenia z art. 24 § 1 pkt 6 k.p.a. Spory wynikłe z umowy cywilnoprawnej rozstrzygane są na drodze cywilnej i pozostają bez wpływu na postępowanie administracyjne. Warto przypomnieć, że zgodnie z art. 24 § 1 pkt 6 pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne. Sąd zauważa, że spory o zapłatę wynagrodzenia za sporządzone przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego operaty także nie mają wpływu na ocenę samego operatu szacującego wartość rynkową nieruchomości, jako dowodu w sprawie. Artykuł 176 u.g.n. konkretyzuje po stronie rzeczoznawcy obowiązek kierowania się przez niego zasadą bezstronności przy określaniu wartości nieruchomości. Ustawodawca w przepisie tym nakazuje zastosować w odniesieniu do udziału rzeczoznawcy w szacowaniu nieruchomości te same przesłanki wyłączenia, które stanowią podstawę wyłączenia pracownika organu administracji publicznej (art. 24 k.p.a.). Pomimo, że w powołanym przepisie art. 176 u.g.n. nie wskazano, że chodzi o odpowiednie zastosowanie art. 24 k.p.a., to nie ulega wątpliwości, że odniesienie się do wymienionych w nim przesłanek wymaga dostosowania ich do okoliczności związanych ze sporządzaniem operatu szacunkowego. Zatem zamiast wyłączenia pracownika od udziału w sprawie wyłączany jest rzeczoznawca majątkowy od udziału w szacowaniu nieruchomości. Jak wskazał Wojewoda, a także sama skarżąca, nieporozumienia, z uwagi na które wnosiła o jej wyłączenie od szacowania nieruchomości, dotyczą zapłaty jej wynagrodzenia za wykonane operaty. Zatem powodem ewentualnego wyłączenia nie są nieporozumienia co do określenia wartości nieruchomości. Tym samym w przedstawionym stanie sprawy, ocena legalności zaskarżonego postanowienia w granicach zakreślonych rozstrzygnięciem, nie daje podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa materialnego lub naruszenia prawa procesowego, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niniejsza sprawa rozpoznana została w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 poz. 270, dalej p.p.s.a.) W myśl art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.