VI SA/Wa 3302/24
WyrokWSA w Warszawie2025-05-29
Skład orzekający: Tomasz Sałek, Barbara Kołodziejczak-Osetek, Maciej Borychowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy oznaczenie słowne "PDCA Group" może zostać zarejestrowane jako znak towarowy dla usług z klas 35, 41 i 42, jeśli jest ono uznawane za opisowe i pozbawione pierwotnej lub wtórnej zdolności odróżniającej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że oznaczenie słowne "PDCA Group" jest opisowe i pozbawione zdolności odróżniającej, zarówno pierwotnej, jak i wtórnej. Połączenie słów "PDCA" (skrót od "Plan, Do, Check, Act") i "Group" jednoznacznie wskazuje na grupę lub przedsiębiorstwo stosujące koncepcję ciągłego doskonalenia, co jest bezpośrednio związane z oferowanymi usługami doradczymi, edukacyjnymi i technicznymi. Brak jest cech fantazyjnych lub abstrakcyjnych, które pozwoliłyby na odróżnienie usług od usług innych przedsiębiorców. Przedłożone dowody nie wykazały nabycia wtórnej zdolności odróżniającej. W związku z tym, odmowa udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy była zasadna.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o udzielenie prawa ochronnego na słowny znak towarowy "PDCA Group" dla usług z klas 35, 41 i 42. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej odmówił udzielenia prawa ochronnego, uznając znak za opisowy i pozbawiony zdolności odróżniającej. Decyzja ta została utrzymana w mocy po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko Urzędu Patentowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) Protokolant st. spec. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na słowny znak towarowy oddala skargę
Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej również: "WSA") w Warszawie jest decyzja Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "Urząd Patentowy", "Organ", "UPRP") z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] (dalej: "zaskarżona decyzja"), utrzymująca w mocy decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] kwietnia 2023 r. w przedmiocie odmowy udzielenia M. K. (dalej: "Zgłaszający", "Skarżący") prawa ochronnego na słowny znak towarowy “[...]", zgłoszony przez Skarżącego w dniu [...] lipca 2022 r. pod numerem [...].
Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 245 ust. 1 pkt 1 p.w.p. w związku z art. 1291 ust. 1 pkt 2 p.w.p.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] lipca 2022 r. został zgłoszony, w celu uzyskania prawa ochronnego przez Zgłaszającego, słowny znak towarowy "[...]" przeznaczony do oznaczania następujących usług klasyfikacji nicejskiej:
1) Klasa 35: Doradztwo specjalistyczne w sprawach działalności gospodarczej; Doradztwo w sprawach zarządzania personelem; Doradztwo w zakresie analizy biznesowej; Doradztwo w zakresie efektywności biznesowej; Doradztwo w zakresie organizowania działalności gospodarczej; Doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej; Doradztwo w zakresie wydajności przedsiębiorstw; Doradztwo w zakresie zarządzania działalnością gospodarczą; Doradztwo w zakresie zarządzania firmą; Doradztwo biznesowe; Doradztwo w zakresie optymalizacji procesów biznesowych; Doradztwo w zakresie zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstw; Doradztwo dotyczące działalności gospodarczej; Doradztwo dotyczące korporacyjnej struktury przedsiębiorstw; Doradztwo dotyczące organizowania działalności gospodarczej; Konsultacje w zakresie działalności gospodarczej; Doradztwo reklamowe i marketingowe; Doradztwo w zakresie zarządzania kadrami; Doradztwo w zakresie zarządzania personalnego; Doradztwo w zakresie zatrudnienia; Doradztwo zawodowe (inne niż związane z edukacją i szkoleniami); Doradztwo związane z audytem; Doradztwo związane z zarządzaniem; Informacja handlowa; Organizowanie wystaw w celach handlowych lub reklamowych; Agencje reklamowe; Audyt działalności gospodarczej; Audyt finansowy; Audyt przedsiębiorstw; Badania rynku; Planowanie i prowadzenie targów handlowych, wystaw i prezentacji w celach gospodarczych i reklamowych; Doradztwo w zakresie zarządzania działalnością gospodarczą w dziedzinie podróży służbowych; Doradztwo w zakresie zarządzania działalnością gospodarczą i zarządzania kadrami w dziedzinie wyjazdów integracyjnych dla personelu i pracowników; Doradztwo w zakresie zarządzania działalnością gospodarczą i zarządzania kadrami w dziedzinie wyjazdów szkoleniowych dla personelu i pracowników;
2) Klasa 41: Szkolenia biznesowe; Szkolenia edukacyjne; Skomputeryzowane szkolenia; Szkolenia przemysłowe; Szkolenia personelu; Szkolenie zaawansowane; Szkolenia w zakresie optymalizacji procesów biznesowych; Kursy szkoleniowe; Akredytacja [certyfikacja] osiągnięć edukacyjnych; Organizowanie seminariów szkoleniowych; Prowadzenie seminariów szkoleniowych; Organizowanie zjazdów w celach szkoleniowych; Organizowanie wystaw w celach szkoleniowych; Przygotowywanie, organizowanie i prowadzenie warsztatów [szkolenia]; Produkcja filmów szkoleniowych; Usługi szkolenia personelu; Szkolenia dla dorosłych; Wypożyczanie materiałów szkoleniowych; Certyfikacja w odniesieniu do nagród edukacyjnych; Usługi edukacyjne dla dorosłych dotyczące audytu; Usługi edukacyjne; Nauczanie; Organizowanie i obsługa konferencji; Organizowanie i obsługa kongresów; Organizowanie i obsługa seminariów; Przygotowanie prezentacji do celów szkoleniowych;
3) Klasa 42: Certyfikacja usług edukacyjnych; Kontrola jakości; Kontrola jakości usług; Kontrola i testowanie jakości; Kontrola jakości dla osób trzecich; Certyfikacja [kontrola jakości]; Doradztwo techniczne w zakresie produkcji; Testowanie, stwierdzanie autentyczności i kontrola jakości; Audyt jakości; Doradztwo techniczne; Badania techniczne; Projektowanie techniczne; Doradztwo techniczne dotyczące testowania; Projektowanie techniczne i doradztwo; Przemysłowe analizy i usługi badawcze; Usługi w zakresie analizy przemysłowej.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2022 r. UPRP, powołując się na art. 1291 ust. 1 pkt 2 i 3 p.w.p. w związku z art. 145 ust. 3 p.w.p., stwierdził, że na znak towarowy słowny “[...]" zgłoszony przez Skarżącego w dniu [...] lipca 2022 r. pod numerem [...]w klasie 35, 41 i 42 nie może zostać udzielone prawo ochronne. W ocenie Organu zgłoszony znak ma charakter informacyjny, opisowy, wskazując jedynie na rodzaj i przeznaczenie usług – treść jaką przekazuje jest w jego ocenie jednoznaczna i zrozumiała dla przeciętnego odbiorcy usług w kontekście usług wymienionych w zgłoszeniu.
Pismem z dnia [...] listopada 2022 r. Skarżący złożył do Urzędu Patentowego swoje stanowisko w sprawie, nie zgadzając się z pobieżną i niewystarczająco uzasadnioną decyzją Organu.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. UPRP odmówił Skarżącemu udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy zgłoszony pod numerem [...].
Pismem z dnia [...] czerwca 2023 r. Skarżący złożył do Organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...]utrzymał w mocy decyzję Organu z dnia [...] kwietnia 2023 r., odmawiającą udzielenia prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Urząd Patentowy wskazał, że art. 1291 p.w.p. określa, jakie przesłanki muszą być spełnione, aby dane oznaczenie mogło być uznane za znak towarowy, posiadający znamiona odróżniające. Są to podstawowe przesłanki udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy. Zdaniem UPRP, znamiona odróżniające znaku towarowego to ogół cech pozwalających zindywidualizować dany towar lub usługę na rynku, wśród towarów i usług tego samego rodzaju pochodzących z innych przedsiębiorstw. Ponadto Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 1291 ust. 1 pkt 3 p.w.p., nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie składające się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności.
Organ dokonując oceny znaczenia zgłoszonego znaku towarowego wskazał, że oznaczenie "[...]" to prosta kompozycja słowna, która składa się z dwóch członów, określenia [...] i słowa [...]. Treść jaką przekazuje oznaczenie "[...]" jest dla przeciętnego odbiorcy tych usług jednoznaczna i zrozumiała. Litery [...] to skrót angielskich słów "Plan, Do, Check, Act" - znany jako cykl Deminga, Według wielu źródeł, w tym m.in. Wikipedii, jest to schemat ilustrujący podstawową zasadę ciągłego ulepszania (ciągłego doskonalenia, kaizen), stworzoną przez Williama Edwardsa Deminga, amerykańskiego specjalistę statystyka pracującego w Japonii (https://pI.wikipedia.org/wiki/Cykl Deminga). Z kolei internetowa Encyklopedia Zarządzania podaje, że [...] to koncepcja z zakresu zarządzania jakością, zwana także Kołem Deminga, cyklem poprawy lub cyklem [...]. Wykorzystanie [...] powoduje powstawanie lub uświadamianie sobie przez pracowników kolejnych problemów. Te też są rozwiązywane w oparciu o [...] i dzięki temu organizacja podlega procesowi ciągłej, systematycznej poprawy. Motywuje on także pracowników do działań ulepszających różne procesy. Cykl Deminga stał się podstawową metodą pracy nad doskonaleniem jakości. Ten model jest typowym modelem systemowym, który działa bardzo dobrze w ramach danej struktury kulturowej (https://mfiles.pl/pl/index.php/Cykl_Deminga). Natomiast słowo [...] pochodzi z języka angielskiego i tłumaczone jest jako grupa, ugrupowanie, zespół, gromada (https://pl.bab.la/slownik/angielskimolski/group), stanowi także polski odpowiednik korporacji. Łączne zestawienie słów "[...]" tworzy wyrażenie, które stanowi wskazanie na grupę (koncern, przedsiębiorstwo) stosującą koncepcję [...]. Jest to zatem określenie, które w połączeniu z wykazem usług z klasy 35, 41 i 42 zawartym w zgłoszeniu, będzie informowało odbiorcę o narzędziach, koncepcji stosowanej w ramach doradztwa w prowadzeniu działalności gospodarczej, w odniesieniu do usług edukacyjnych będzie informowało co jest przedmiotem tych usług oraz jakie narzędzia/ koncepcja jest używana w ramach usług z klasy 42.
W opinii Urzędu Patentowego miarodajny krąg odbiorców, do których skierowana została oferta Skarżącego jest bardzo szeroki. Znak "[...]" został bowiem zgłoszony do oznaczania usług adresowanych do szerokiego kręgu odbiorców, ogółu społeczeństwa zainteresowanych szeroko pojętymi usługami z zakresu doradztwa w sprawach działalności gospodarczej, reklamy, marketingu, usługami edukacyjnymi, kontrolą jakości, doradztwem technicznym, czy badaniami technicznymi. Krąg odbiorców będzie obejmował konsumentów z różnych grup społecznych, w związku z tym Organ przyjął, że krąg odbiorców tych usług jest bardzo szeroki - znajdują się w nim zarówno osoby dobrze wykształcone, jak i osoby o wykształceniu podstawowym, osoby młode oraz starsze, czyli przeciętny polskojęzyczny konsument.
W ocenie UPRP, w przedmiotowej sprawie, grupą potencjalnych odbiorców będą zgodnie z definicją przyjętą w orzecznictwie i doktrynie, konsumenci należycie poinformowani, uważni i racjonalni wykazujący się zarówno przeciętnym stopniem uwagi jak również, w przypadku profesjonalistów, wyższym poziomem uwagi. Jednak zdaniem Urzędu Patentowego nawet zachowanie przez ww. odbiorców określonego stopnia uwagi, nie eliminuje ryzyka wprowadzenia tych odbiorców w błąd, co do pochodzenia ww. towarów od jednego, zawsze tego samego przedsiębiorcy na rynku, ponieważ przedmiotowemu oznaczeniu brak jest znamion odróżniających.
Urząd Patentowy wskazał, że przedmiotowe oznaczenie "[...]" nie spełnia przesłanek do tego, aby zostać uznanym za znak towarowy. Jest to oznaczenie składające się w całości z elementów niewyróżniających, mających wyłącznie walor informacyjny. Zdaniem Organu przedmiotowe oznaczenie słowne "[...]" i jego odbiór jako całość niewątpliwie będzie odbierane przez potencjalny krąg odbiorców jako wskazujący w sposób nie budzący wątpliwości na rodzaj, charakter usług, do których oznaczania Skarżący wnosi o ochronę, nie przejawia żadnych cech fantazyjnych ani abstrakcyjnych względem tych usług.
Według UPRP przedmiotowe oznaczenie "[...]" jest oznaczeniem ogólnoinformacyjnym, które nie nadaje się do odróżnienia usług Skarżącego od usług tego samego rodzaju oferowanych przez innych przedsiębiorców działających w tej branży. Oznaczenie to nie spełnia podstawowej funkcji znaku towarowego - funkcji odróżniania usług jednego przedsiębiorcy od usług innego przedsiębiorcy, działającego na tym samym rynku.
Urząd Patentowy podniósł również, że przytoczone przez Skarżącego linki odnoszące się do Wikipedii oraz firm doradczych i konsultingowych wskazują, iż określenie "[...]" jest obecne w przestrzeni publicznej jako koncepcja zarządzania jakością, metoda umożliwiająca rozwój i doskonalenie firmy. Zdaniem Organu skrót [...] w podanym wyżej znaczeniu, jest znany polskiemu odbiorcy, jest także obecny na rynku i nie jest to nowość ani coś nietypowego dla odbiorców usług sygnowanych przedmiotowym oznaczeniem, a potwierdzeniem tego są przykładowe odnośniki do stron internetowych pojawiające się po wpisaniu hasła [...] do wyszukiwarki internetowej.
W ocenie UPRP nie ulega wątpliwości, że skrót [...] jako nazwa koncepcji/metody zarządzania przedsiębiorstwem jest znany wśród polskich konsumentów, szczególnie osobom związanym z prowadzeniem firmy, zainteresowanych podnoszeniem jakości, skutecznym zarządzaniem i ciągłym rozwojem i doskonaleniem w działalności gospodarczej.
Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji przeanalizował całość oznaczenia, w wyniku tej analizy podniósł, że oznaczenie "[...]" to prosta kompozycja słowna, która składa się z dwóch członów, określenia [...] i słowa [...]. Organ podkreślił, iż treść jaką przekazuje oznaczenie "[...]" jest dla przeciętnego odbiorcy tych usług jednoznaczna i zrozumiała.
Urząd Patentowy uznał także, że w przedmiotowej sprawie możliwe jest dokonanie podziału przedmiotowych usług na grupy. W niniejszej sprawie, zdaniem Organu, istnieje wystarczająco bezpośredni i konkretny związek między zgłoszonymi grupami usług, które posiadają wspólne cechy, aby móc dokonać ogólnego uzasadnienia dla tych grup. W ocenie Organu ten związek przejawia się w ten sposób, że dla każdej z rozpatrywanych usług ta wspólna cecha sprowadza się do informowania relewantnych konsumentów o właściwościach tych usług. Dokonując analizy usług zawartej w zaskarżonej decyzji wynika, że znak "[...]" niewątpliwie charakteryzuje się opisowością wobec wszystkich zgłoszonych usług. Zdaniem Urzędu Patentowego jednoznacznie wskazuje na właściwości usług, które oferuje i świadczy Skarżący. Oznaczenie pozbawione jest przy tym dystynktywności, a zatem nie wskazuje relewantnym odbiorcom na podmiot świadczący wskazane usługi.
Oprócz tego Organ stwierdził, że w odniesieniu do wskazanego zakresu ochrony oznaczenie "[...]" nie posiada żadnych indywidualizujących cech, które w percepcji przeciętnego odbiorcy pozwoliłyby na trwałą, jednoznaczną asocjację usług wskazanych w zgłoszeniu przedmiotowego znaku, oraz oznaczenia z tym i tylko z tym podmiotem, od którego one pochodzą. Oznaczenie to, zdaniem UPRP w odniesieniu do zgłoszonych usług jest określeniem ogólnoinformacyjnym, a zatem ze względu na brak znamion odróżniających nie podlega rejestracji w charakterze znaku towarowego, co powoduje, że na przedmiotowe oznaczenie nie może zostać udzielone prawo ochronne. Oznaczenie tego rodzaju może występować obok znaku towarowego, ale samo w sobie nie może być znakiem towarowym.
Urząd Patentowy podniósł, że znak towarowy musi zapewnić kupującemu możliwość dokonania wyboru towaru czy usługi bez konieczności ustalania, z jakiego źródła on pochodzi, inną drogą niż przez nałożony nań znak towarowy. W przedmiotowej sprawie warunek ten nie został spełniony przez Skarżącego, bowiem udzielenie prawa ochronnego na tak skonstruowane wyrażenie spowodowałoby jego monopolizację na rzecz jednego podmiotu, co skutkowałoby znalezieniem się przez niego w sytuacji rynkowej zdecydowanie lepszej niż pozostali uczestnicy obrotu ze względu na to, że oznaczenia takiego nie można byłoby używać nawet w charakterze dodatku do innego, bardziej odróżniającego wyrażenia.
Z tego powodu, w ocenie Urzędu Patentowego, nabywanie praw wyłącznych do oznaczeń ogólnoinformacyjnych jest z mocy ustawy Prawo własności przemysłowej wyłączone, bowiem udzielenie prawa ochronnego na takie oznaczenie na rzecz tylko jednego podmiotu gospodarczego stanowiłoby naruszenie praw pozostałych podmiotów oraz uniemożliwiłoby normalne funkcjonowanie rynku.
Urząd Patentowy wskazał, że w niniejszej sprawie, przeprowadzona analiza przedmiotowego oznaczenia doprowadziła do wniosku, że badane oznaczenie "[...]" pozbawione jest zdolności odróżniającej w rozumieniu art. 1291 ust. 1 pkt 2 i 1291 ust 1 pkt 3 p.w.p., zatem na przedmiotowe oznaczenie nie może zostać udzielone prawo ochronne.
Organ dokonując ponadto wnikliwej oceny poszczególnych dowodów przedstawionych przez Skarżącego, stwierdził, że nadesłane materiały rozpatrywane jako całość, nie dowodzą nabycia przez przedmiotowe oznaczenie wtórnej zdolności odróżniającej. Urząd Patentowy zaznaczył, iż na podstawie wskazanych materiałów nie jest możliwe ustalenie na dzień zgłoszenia, jaka była obecność oznaczenia na rynku i jak wysoki jest odsetek odbiorców właściwego kręgu, jakim jest ogół społeczeństwa, którzy rozpoznają to oznaczenie jako wskazówkę pochodzenia usług Skarżącego i odróżniają te usługi od usług innych podmiotów działających w danej branży.
Oceniając materiał dowodowy jako całość Urząd Patentowy uznał, że nie jest on wystarczający aby udowodnić nabycie przez przedmiotowy znak wtórnej zdolności odróżniającej. Przedstawione dowody, w opinii Organu, mają charakter pomocniczy i oceniane całościowo nie wykazują, że znak jest rozpoznawalny przez znaczną część właściwego kręgu odbiorców. W tej sytuacji Urząd Patentowy skonkludował, że nie jest możliwe udzielenie prawa ochronnego na znak słowny "[...]", bowiem nie posiada on pierwotnej zdolności odróżniającej oraz nie wykazano nabycia przez oznaczenie wtórnej zdolności odróżniającej.
Pismem z dnia [...]września 2024 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...], zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 1291 ust. 1 pkt 2 i 3 p.w.p., polegające na jego wadliwej wykładni, poprzez uznanie, iż angielski skrótowiec “[...]" będzie zrozumiały dla przeciętnego polskiego odbiorcy usług świadczonych przez Skarżącego, a także przez niewłaściwe pogrupowanie towarów i usług dla celów oceny opisowości i braku zdolności odróżniającej oznaczenia, skutkujące nieprawidłową oceną spełnienia przez oznaczenie “[...]" bezwzględnych przesłanek uzyskania prawa ochronnego, a także nieprawidłowym zastosowaniu w sprawie poprzez uznanie, że na oznaczenie “[...]" nie może zostać udzielone prawo ochronne ze względu na jego brak zdolności odróżniającej oraz opisowość, pomimo jego zdolności odróżniającej i braku opisowości;
II. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:
1) naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. 1960 Nr 30 poz. 168, dalej: "k.p.a."), polegające na naruszeniu zasady praworządności oraz na naruszeniu zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, polegające na pominięciu istotnych okoliczności sprawy mających wpływ na wydanie decyzji oraz polegające na braku prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji;
2) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez poczynienie ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.
Formułując powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Urząd Patentowy oraz sformułowaniu wytycznych w zakresie wykładni tych przepisów. Ponadto Skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W obszernym uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej, podtrzymując jednocześnie stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a."). W myśl art. 145 § 1 pkt 1-3 P.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji przez pryzmat ww. przesłanek, zdaniem Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami w stopniu uzasadniającym jej eliminacje z obrotu prawnego.
Przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2024 r., którą została utrzymana odmowna decyzja udzielenia na rzecz Zgłaszającego prawa ochronnego na słowny znak towarowy "[...]", z uwagi na brak zdolności odróżniającej (pierwotnej i wtórnej). Zatem przedmiotem rozsądzenia jest ocena czy wbrew stanowisku Organu zgłoszony ww. słowny znak towarowy spełnia ustawowe przesłanki i tym samym zaszły podstawy jego rejestracji. Zdaniem Urzędu Patentowego oznaczenie słowne "[...]" ma charakter opisowy i w odniesieniu do wskazanego zakresu ochrony zgłoszone oznaczenie nie posiada żadnych indywidualizujących cech, które w percepcji przeciętnego odbiorcy pozwoliłyby na trwałą, jednoznaczną asocjację usług wskazanych w zgłoszeniu przedmiotowego znaku, oraz oznaczenia z tym i tylko z tym podmiotem, od którego one pochodzą.
W ocenie Sądu rację w zaistniałym sporze należy przyznać Organowi, bowiem zgłoszony znak słowny "[...]", w odniesieniu do zgłoszonych usług jest określeniem ogólnoinformacyjnym, a zatem ze względu na brak znamion odróżniających nie podlega rejestracji w charakterze znaku towarowego, co powoduje, że na przedmiotowe oznaczenie nie może zostać udzielone prawo ochronne.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 129 ust. 1 p.w.p., zgodnie z którymi nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, które: nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów, dla których zostało zgłoszone (pkt 2); składa się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania, w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności (pkt 3). Z kolei, zgodnie z art. 145 ust. 1 p.w.p. jeżeli Urząd Patentowy stwierdzi brak warunków wymaganych do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy z przyczyn, o których mowa m.in. w art. 1291 p.w.p., wydaje decyzję o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy.
Natomiast stosownie do treści art. 130 p.w.p., odmowa udzielenia prawa ochronnego na podstawie art. 1291 ust. 1 pkt 2-4 nie może nastąpić, jeżeli przed datą zgłoszenia znaku towarowego w Urzędzie Patentowym znak ten nabrał, w następstwie jego używania, charakteru odróżniającego w zwykłych warunkach obrotu.
Jako znak towarowy może być zarejestrowane tylko takie oznaczenie, które ma dostateczne znamiona odróżniające w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego. W ocenie Sądu dostateczne znamiona odróżniające znaku towarowego to inaczej takie jego cechy, które mogą utkwić w świadomości i pamięci kupującego powodując, że będzie on utożsamiał towary (usługi) objęte podaniem o rejestrację z konkretnym przedsiębiorstwem i w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego umożliwiać odróżnianie towarów lub usług tego przedsiębiorstwa od towarów lub usług innych przedsiębiorstw. Sąd stwierdza również, że oznaczenia opisowe służące przekazywaniu informacji o towarach i ich cechach lub właściwościach uznawane są za niezdolne do pełnienia podstawowej funkcji znaku towarowego, polegającej na wskazywaniu pochodzenia towarów lub usług, a w konsekwencji nie mogą być zarejestrowane. Zwrócić należy uwagę na wypracowany w literaturze przedmiotu pogląd, zgodnie z którym znak towarowy, aby mógł zostać uznany za odróżnialny, musi dzięki swoim cechom pozostać w świadomości nabywców, przy czym odróżnialność znaku zawsze należy badać poprzez towar, którym znak jest oznaczony (U. Promińska; Ustawa o znakach towarowych; komentarz Wyd. Prawnicze PWN 1998 r. str. 27). Innymi słowy znak towarowy musi dla uzyskania ochrony wykazywać się przynależnymi tylko jemu, szczególnymi cechami, które pozwolą nabywcom wyróżnić towar nim oznaczony jako pochodzący z określonego źródła od innych towarów tego samego rodzaju mających inne pochodzenie.
Zdolność odróżniającą określa się jako właściwość oznaczenia, która pozwala odbiorcy na świadome powtarzanie zakupu oznaczonego nim towaru (lub jego uniknięcie), dzięki zidentyfikowaniu towaru jako pochodzącego z określonego źródła. Odbiorca towaru nie musi przy tym, na podstawie umieszczonego na nim znaku towarowego, zawsze identyfikować nazwy właściciela znaku (np. producenta), a jedynie powinien odróżniać ten produkt od innych identycznych lub podobnych produktów pochodzących z różnych źródeł. Pochodzenie od określonego przedsiębiorstwa nie oznacza, że odbiorca zna nazwę przedsiębiorstwa, które nałożyło znak (K. Szczepanowska-Kozłowska [w:] System Prawa Prywatnego, t. 14B, 2012, s. 580).
Przeszkoda udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy, określana jako brak konkretnej zdolności odróżniającej (czyli art. 1291 ust. 1 pkt 2 p.w.p.), badana jest w odniesieniu do konkretnych towarów, dla jakich znak został zgłoszony do ochrony (zob. np. R. Skubisz, Zdolność odróżniająca znaku towarowego w orzecznictwie..., s. 115-117; K. Szczepanowska-Kozłowska (w:) System Prawa Prywatnego, t. 14B, s. 576; wyrok NSA z dnia 9 września 2008 r., sygn. akt II GSK 334/08). Przyjmuje się, że dostateczne znamiona odróżniające oznaczenia rozumiane w sensie konkretnym pozwalają na to, by właściwy krąg odbiorców, składający się z przeciętnych, właściwie poinformowanych, dostatecznie uważnych i rozsądnych konsumentów towarów (usług) oznaczonych danym znakiem, postrzegał wskazany towar jako pochodzący z konkretnego przedsiębiorstwa (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej - dalej: "TSUE" - z dnia 2 czerwca 2006 r., C-24/05, EU:C:2006:421, pkt 23).
Natomiast świetle art.1291 ust. 1 pkt 3 p.w.p. opisowo informacyjny charakter oznaczenia eliminuje możliwość jego rejestracji, a taki charakter ma oznaczenie, jeżeli wykazujące wystarczająco bezpośredni i konkretny związek z przypisanymi mu towarami lub usługami, może pozwolić docelowemu kręgowi odbiorców "natychmiast i bez głębszego zastanowienia dostrzec w nim opis towarów lub usług lub jednej z ich podstawowych cech" (wyroki Sądu Pierwszej Instancji z dnia 19 listopada 2009 r. ze spraw połączonych T-64/07 – T-66/07 oraz w sprawach połączonych T-200/07 – 202/07).
Charakter odróżniający znaku towarowego należy oceniać, biorąc pod uwagę konkretne towary lub usługi, dla których oznaczania znak został zgłoszony, oraz sposób postrzegania go przez istotny z tego punktu widzenia krąg odbiorców (por. wyroki TSUE z dnia: 29 kwietnia 2004 r., C-473/01 P i C-474/01 P, EU:C:2004:260, pkt 32 i 33; 7 października 2004 r., C-136/02, EU:C:2004:592, pkt 19). Ocena dystynktywnego charakteru znaku towarowego, na gruncie omawianej regulacji, odnosi się wyłącznie do relacji, jaka zachodzi pomiędzy danym oznaczeniem, a oznaczanymi nim towarami i usługami oraz tym, w jaki sposób jest ono postrzegane przez konsumentów. W ramach zarzutu braku dystynktywności znaku, nie mieszczą się kwestie dotyczące podobieństwa danego znaku towarowego do oznaczeń używanych przez inne podmioty (zob. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2020 r. sygn. akt II GSK 493/20).
W orzecznictwie przyjmuje się, że rolą znaku towarowego nie jest przekazywanie informacji o towarze, jego cechach, właściwościach, przeznaczeniu, ale o źródle jego pochodzenia od danego przedsiębiorcy. Zasada swobodnego dostępu wszystkich przedsiębiorców do oznaczeń służących przekazywaniu informacji o towarach, usługach i ich cechach lub jakości ich wykonywania nie zezwala na ich monopolizację przez jednego tylko uczestnika rynku. Celem wyłączenia z ochrony oznaczeń opisowych jest eliminowanie oznaczeń, które nie zapewniają realizacji podstawowej funkcji znaku towarowego, tzn. nie wskazują źródła pochodzenia towarów (wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1969/09).
Ustanowienie zakazu rejestracji oznaczeń opisowych ma zatem na celu zapewnienie swobodnego używania ich w obrocie przez wszystkich przedsiębiorców dla określania cech towarów lub usług (wyrok Sądu UE z dnia 10 lutego 2010 r., T-344/07, O2 (Germany) GmbH, EU:T:2010:35, Homezone, pkt 20). Chodzi o to, aby nie przyznawać monopolu na posługiwanie się takimi oznaczeniami jako znakami towarowymi jednemu przedsiębiorcy, który mógłby innym firmom zakazywać używania tych oznaczeń. Monopolizacja oznaczeń opisowych przez jednego przedsiębiorcę wiązałaby się z istotnym ograniczeniem działalności gospodarczej innych przedsiębiorców. Z tego właśnie względu oznaczenia ogólnoinformacyjne nie mogą być zastrzeżone jako znaki towarowe. Dotyczy to zarówno znaków opisowych, które zawierają wyłącznie elementy słowne, jak i znaków kombinowanych (słowno-graficznych, przestrzennych) oraz graficznych (obrazowych).
Z orzecznictwa wynika również, iż okoliczność, że zgłoszony znak towarowy opisuje właściwość nieistniejącą na obecnym etapie rozwoju techniki, nie wyklucza tego, że będzie on postrzegany przez właściwy krąg odbiorców jako znak o charakterze opisowym (wyrok Sądu UE z 16 dnia października 2014 r., T–458/13, Larrañaga Otaño, EU:T:2014:891, GRAPHENE, pkt 21).
Za opisowe uznać należy takie oznaczenia, które zbudowane zostały wyłącznie z elementów opisowych. Wystarczy przy tym, że oznaczenie takie będzie stanowić opis nawet jednej właściwości towarów, dla których oznaczania ma być przeznaczone (zob. wyr. TSUE z dnia 10 marca 2011 r., C 51/10 P, Agencja [...]sp. z o.o. v. OHIM, Zb.Orz. 2011, s. I–1541).
W orzecznictwie wskazuje się również, że w przypadku gdy dane oznaczenie słowne posiada kilka znaczeń, dla odmowy rejestracji wystarczające jest, gdy jedno z nich ma charakter opisowy w stosunku do towarów, do których oznaczania ma być przeznaczony (zob. wyr. Trybunału ETS z 23 października 2003 r., C-191/01, OHIM v. Wrigley, Zb.Orz. 2003, s. I–12447, pkt 32).
Ocenę opisowego charakteru oznaczenia przeprowadza się poprzez odniesienie, po pierwsze, do sposobu jego odbioru przez dany krąg odbiorców, a po drugie, do danych towarów lub usług. Aby oznaczenie zostało objęte zakazem przewidzianym przez ten przepis, musi mieć wystarczająco bezpośredni i konkretny związek z rozważanymi produktami lub usługami, który pozwala danemu kręgowi odbiorców na natychmiastowe postrzeganie go, bez głębszego zastanowienia, jako opisu kategorii tych towarów lub usług lub jednej z ich cech (wyr. SPI z dnia 14 czerwca 2007 r., T-207/06, E. SA v. OHIM, "[...]", Zb.Orz. 2007, s. II–1961).
Jednoznacznie potwierdził to Trybunał Sprawiedliwości (ówczesny ETS) w wyroku, C.. Trybunał orzekł, że przepis, który wyłącza od rejestracji znaki towarowe opisowe, uwzględnia interes publiczny, czyli gwarantuje wszystkim uczestnikom obrotu dostęp do oznaczeń opisowych lub informujących o cechach towarów (wyrok z 4.05.1999 r., C-108/97 i C-109/97, C., EU:C:1999:230). W wyroku w sprawie C. Trybunał stwierdził ponadto, że znak ma charakter opisowy także wówczas, gdy w przyszłości inni przedsiębiorcy będą chcieli wykorzystać takie oznaczenie do opisu cech lub funkcji swoich towarów lub ich pochodzenia. Jednakże interesu konkurentów w zapewnieniu im nieograniczonego dostępu do danego oznaczenia, także w przyszłości, nie należy rozumieć w sposób bezwzględny. W ocenie Trybunału interes innych przedsiębiorców zasługuje na uwagę, jeśli faktycznie w przyszłości dane oznaczenie może okazać się niezbędne dla opisania konkretnych towarów (usług).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że oceniany znak towarowy obejmuje połączenie dwóch słów "[...]". Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Organ dokonał analizy usług, do oznaczenia których znak ma być przeznaczony, ustalił krąg odbiorców tych usług oraz uwzględnił ich postrzeganie oznaczenia w warunkach rynkowych. Urząd Patentowy, zdaniem Sądu, dokonał prawidłowej analizy spornego znaku, oceniając z osobna jego elementy, a następnie dokonując całościowej oceny. Co istotne, przedmiotowej oceny UPRP dokonał w odniesieniu do towarów (usług), które mają być sygnowane tym znakiem oraz sposobu jego postrzegania przez docelowy krąg odbiorców. Urząd Patentowy dokonując charakterystyki spornego znaku wskazał, że oznaczenie "[...]" to prosta kompozycja słowna, która składa się z dwóch członów, określenia [...] i słowa [...]. W ocenie Organu, treść jaką przekazuje oznaczenie "[...]" jest dla przeciętnego odbiorcy tych usług jednoznaczna i zrozumiała. Litery "[...]" to skrót angielskich słów "Plan, Do, Check, Act" - znany jako cykl Deminga, Według wielu źródeł, w tym m.in. Wikipedii, jest to schemat ilustrujący podstawową zasadę ciągłego ulepszania (ciągłego doskonalenia, kaizen), stworzoną przez Williama Edwardsa Deminga, amerykańskiego specjalistę statystyka pracującego w Japonii (https://pl.wikipedia.org/wiki/Cykl_DemingaJ. Z kolei internetowa Encyklopedia Zarządzania podaje, że [...] to koncepcja z zakresu zarządzania jakością, zwana także Kołem Deminga, cyklem poprawy lub cyklem [...]. Wykorzystanie [...] powoduje powstawanie lub uświadamianie sobie przez pracowników kolejnych problemów. Te też są rozwiązywane w oparciu o [...] i dzięki temu organizacja podlega procesowi ciągłej, systematycznej poprawy. Motywuje on także pracowników do działań ulepszających różne procesy. Cykl Deminga stał się podstawową metodą pracy nad doskonaleniem jakości. Ten model jest typowym modelem systemowym, który działa bardzo dobrze w ramach danej struktury kulturowej (https://mfiles.pl/pl/index.php/Cykl_Deminga).
Odnośnie drugiego członu zgłoszonego znaku Organ wskazał, że słowo "[...]" pochodzi z języka angielskiego i tłumaczone jest jako grupa, ugrupowanie, zespół, gromada (https://pl.bab.la/slownik/angielski-polski/group), stanowi także polski odpowiednik korporacji.
W ocenie Sądu warunki prawidłowej analizy badanego zwrotu w odniesieniu do nabywców usług z klas: 35 41 i 42 zostały zatem w przedmiotowej sprawie zachowane. Prawidłowy jest wniosek zawarty w zaskarżonej decyzji, że łączne zestawienie słów "[...]'' tworzy wyrażenie, które stanowi wskazanie na grupę (koncern, przedsiębiorstwo) stosującą koncepcję [...]. Jest to zatem określenie, które w połączeniu z wykazem usług z klasy 35, 41 i 42 zawartym w zgłoszeniu, będzie informowało odbiorcę o narzędziach, koncepcji stosowanej w ramach doradztwa w prowadzeniu działalności gospodarczej, w odniesieniu do usług edukacyjnych będzie informowało co jest przedmiotem tych usług oraz jakie narzędzia/ koncepcja jest używana w ramach usług z klasy 42.
W ocenie Sądu Organ prawidłowo przyjął jako punkt odniesienia percepcję przeciętnych konsumentów. Jak trafnie ustalił UPRP grupą potencjalnych odbiorców będą zgodnie z definicją przyjętą w orzecznictwie i doktrynie, konsumenci należycie poinformowani, uważni i racjonalni wykazujący się zarówno przeciętnym stopniem uwagi jak również, w przypadku profesjonalistów, wyższym poziomem uwagi. Jednak zdaniem Urzędu Patentowego, z czym Sąd się zgadza, nawet zachowanie przez potencjalnych odbiorców określonego stopnia uwagi nie pozbawia tych podmiotów ryzyka wprowadzenia w błąd. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko Organu, że Zgłaszający na etapie postępowania przed Urzędem Patentowym nie wykazał, że zgłoszone do ochrony usługi z klasy 35, 41 i 42 sygnowane znakiem [...] w odbiorze kręgu relewantnych odbiorców będą zawsze postrzegane jako pochodzące od jednego i tego samego przedsiębiorcy.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Organ dokonując oceny spełnienia przesłanek odmowy udzielenia ochrony na znak towarowy brał pod uwagę poszczególne elementy tworzące zgłoszone oznaczenie, jak również tworzoną przez nie całość. W rezultacie przeprowadzonej analizy Organ doszedł do prawidłowych wniosków, że zgłoszone oznaczenie słowne w języku angielskim nie zawiera cech charakterystycznych, które przeciętnemu odbiorcy usług ujętych w wykazie, pozwoliłyby na asocjację tych usług z konkretnym, zawsze tym samym przedsiębiorcą. Sąd wskazuje, że Skarżący nie zastrzegł żadnej odróżniającej czcionki, koloru czy jakiegokolwiek dodatkowego elementu graficznego, który dawałby możliwość odróżnienia towarów i usług i skierowania skojarzenia z ich wytwórcą. Zatem to samo oznaczenie słowne, musi być na tyle charakterystyczne aby odbiorca mógł zidentyfikować pochodzenie towarów i usług do oznaczania, których zostało przeznaczone. Należy także wskazać, że znak towarowy w odbiorze relewantnego kręgu odbiorców, zainteresowanego, np. szkoleniami, doradztwem itp. będzie kojarzony z metodą szkolenia, tj. cyklem Deminga. W ocenie Sądu nawet dodanie słowa "[...]" nie zmieni postrzegania zgłoszonego znaku na tyle, aby relewantny krąg odbiorców postrzegał zgłoszone oznaczenie jako znak towarowy.
Z tego względu przy ocenie zdolności odróżniającej oznaczenia nie mają żadnego znaczenia szczegóły zapisu. Uzyskując rejestrację na znak słowny, uzyskuje się bowiem taką ochronę, która jest szersza np. od ochrony znaku słowno-graficznego czy graficznego, który chroniony jest w konkretnej postaci słowno-graficznej czy graficznej, określonej w zgłoszeniu znaku, a następnie w rejestrze znaków. Znak słowny można używać w dowolnej postaci, to właściciel takiego znaku może zakazać innym przedsiębiorcom używania w obrocie takiego samego słowa (takiej samej nazwy) lub podobnego słowa (podobnej nazwy), nawet jeśli dany przedsiębiorca używa go w formie graficznej (zob. H. Fedorowicz [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. M. Kondrat, art. 120, LEX/el. 2023).
W ocenie Sądu dla relewantnego kręgu odbiorców oznaczenie złożone ze słów w języku angielskim, nie wyróżnia się niczym charakterystycznym, co konsumenci mogliby z łatwością dostrzec, zapamiętać i w ten sposób powiązać produkt lub usługę z danym producentem. Nabywcy usług objętych zgłoszeniem - osoby w miarę uważne i rozważne oraz w miarę dobrze poinformowane, o przeciętnym, a nie podwyższonym poziomie uwagi, nie dostrzegą w oznaczeniu [...] elementu identyfikującego konkretnego przedsiębiorcę, lecz nazwę podmiotu, który wykorzystuje metodologię Plan – Do – Check – Act (Planuj – Wykonaj – Sprawdź – Działaj).
Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd prawny zaprezentowany w wyroku TSUE z dnia 12 lutego 2004 r., C-363/99, EU:C:2004:86, zgodnie z którym zwykłe połączenie kilku elementów opisowych, nie może skutkować niczym innym jak tym, że znak zawiera wyłącznie oznaczenia mogące służyć w obrocie do określenia cech towarów i usług. Stanowisku temu odpowiada rozumowanie Organu. W ocenie Sądu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ jasno i klarownie wyraził stanowisko, że zgłoszone oznaczenie składające się z prostych słów w języku angielskim, stanowi rozwinięcie metody szkolenia, doskonalenia działań i procesów. W związku z czym trafne jest stanowisko UPRP, że zgłoszony do ochrony znak towarowy w istocie jest metodą poprawy funkcjonowania działań i procesów organizacji i jej pracowników w branżach (dziedzinach) ujętych w klasach 35, 41 i 42 klasyfikacji nicejskiej. Tym samym zgłoszony znak towarowy, rozumiany i postrzegany przez relewantny krąg odbiorców jako metoda doskonalenia, poprawy efektywności procesów, jest pozbawiony jakichkolwiek elementów dystynktywnych pozwalających zwrócić uwagę odbiorców na pochodzenie tych usług od konkretnego, zawsze tego samego przedsiębiorcy.
Sąd nie podziela zarzutu Skarżącego, dotyczącego błędnego pogrupowania przez Organ usług lub towarów o jednorodnym charakterze i dokonania ogólnego uzasadnienia w tym zakresie. Sąd co do zasady podziela wyrażone w doktrynie i orzecznictwie stanowisko, iż właściwy organ może ograniczyć się do ogólnego uzasadnienia, jeżeli istnieje ta sama podstawa odmowy i jest ona podnoszona wobec kategorii lub grupy towarów lub usług i między którymi istnieje na tyle bezpośredni i konkretny związek, że tworzą one jedną kategorię lub jedną grupę towarów lub usług o dostatecznie jednorodnym charakterze (por. wyrok z 16 października 2014 r. Larranaga Otańo/OHIM (GRAPHENE), T-458/13, wyrok z 15 lutego 2007 r., BVBA Management, Training en Consultancy, C-239/05). W ocenie Sądu Organ dokonał prawidłowego pogrupowania usług, z uwagi na kategorie usług wskazanych w klasach, na które w zamierzeniu Skarżącego miała rozciągać się ochrona. Wbrew stanowisku Skarżącego dokonane zgrupowanie usług na 5 kategorii odzwierciedla przedmiot usług zaliczonej do danej kategorii. Na stronach 13 – 15 zaskarżonej decyzji Organ dokonał pogrupowania usług wchodzących w poszczególne klasy klasyfikacji nicejskiej, na które rozciąga się zgłoszony znak towarowy oraz uzasadnił taką możliwość. Dokonał również ogólnego uzasadnienia w kontekście braku podstaw udzielenia ochrony. Zdaniem Sądu dokonane w taki sposób pogrupowanie oraz uzasadnienie jest prawidłowe. W przedmiotowej sprawie istniał na tyle bezpośredni i konkretny związek usług objętych spornym znakiem (tj.: zarzadzanie szeroko rozumianą działalnością gospodarczą, reklama i marketing, usługi edukacyjne, kontrola jakości, usługi techniczne), że tworzą one usługi o dostatecznie jednorodnym charakterze. Ponadto, odmowa rejestracji spornego znaku jest oparta na tej samej podstawie prawnej.
Podsumowując, Sąd w składzie rozpoznającym podziela stanowisko Organu, że znak towarowy słowny "[...]" pozbawiony jest zdolności odróżniającej w rozumieniu art. 1291 ust. 1 pkt 2 i 3 p.w.p.
Odrębnie odnieść się należy do kwestii nabycia przez zgłoszone oznaczenie wtórnej zdolności odróżniającej, o której mowa w art. 130 p.w.p. Dla ustalenia nabycia przez znak wtórnej zdolności odróżniającej, istotne jest jaki czas znak jest używany i w jaki sposób, jaki ma udział w rynku, czy przez znaczącą część konsumentów jest kojarzony z określonym producentem. Nie budzi wątpliwości, że wtórna zdolność odróżniająca, będąca podstawą rejestracji znaku, powstaje w wyniku rzeczywistego i konsekwentnego użytkowania znaku przez przedsiębiorcę dla wskazania pochodzenia oznaczonych nim towarów lub usług. Pozytywną konsekwencją takiego stanu rzeczy dla przedsiębiorcy jest możliwość uzyskania ochrony, pod warunkiem wykazania, że używanie znaku było na tyle widoczne, że zachodzi asocjacja znaku z towarem lub usługą. Ponadto, wtórną zdolność odróżniającą należy wykazać w odniesieniu do okresu czasu poprzedzającego datę rejestracji znaku w UPRP.
Sąd wskazuje, że zastosowanie art. 130 p.w.p. wymaga ustalenia, że charakter odróżniający w następstwie używania został uzyskany przez oznaczenie przed datą zgłoszenia oznaczenia do rejestracji, w przedmiotowej sprawie tj. przed datą [...] lipca 2022 r. W tym zakresie wskazać należy, że niezbędna jest aktywność dowodowa strony postępowania, która wywodzi dla siebie korzystne skutki prawne, a organ nie jest zobligowany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego z własnej inicjatywy (zob. wyrok NSA z dna 14 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 607/09).
Wtórna zdolność odróżniająca jest zatem wynikiem rzeczywistego i konsekwentnego używania oznaczenia w celu wskazania w ten sposób pochodzenia oznaczonych nim towarów lub usług. Uzyskanie charakteru odróżniającego w wyniku używania oznacza zatem, że znak, który pozbawiony był charakteru odróżniającego w odniesieniu do danych towarów/usług, zaczyna być odbierany przez właściwy krąg odbiorców za identyfikujący te towary/usługi jako pochodzące z określonego przedsiębiorstwa. W orzecznictwie wskazuje się, że nabycie wtórnej zdolności odróżniającej następuje w momencie, gdy pewna znacząca grupa kupujących przyporządkowuje dane oznaczenie określonym towarom, czyli uznaje je za znak wyróżniający te towary na rynku (por. wyrok NSA z 14 lipca 2010 r., sygn. II GSK 703/09).
Jak wynika z akt sprawy Skarżący w toku postępowania na dowód nabycia przez wskazane oznaczenie wtórnej zdolności odróżniającej przedłożył następujące dowody: 1) zanonimizowany wydruk z pliku zawierający daty egzaminów/certyfikatów; 2) zdjęcie przedstawiające certyfikat ze znakiem PDCA Group; 3) tabela - harmonogram zajęć; 4) tabela - harmonogram zajęć; 5) harmonogram zajęć na semestr I rok akademicki 2022/2023 Studia Podyplomowe UE we W.; 6) harmonogram zajęć na semestr I rok akademicki 2022/2023 Studia Podyplomowe UE we W.; 7) kopia strony 109 z publikacji pt. "Zarządzanie innowacjami w przedsiębiorstwie"; 8) kopia strony tytułowej publikacji "Przewodnik Lean Foundation"; 9) kopia strony tytułowej publikacji "WSPÓŁCZESNE WYZWANIA ZARZĄDZANIA. Studenci o zarządzaniu"; 10) plakat "Uniwersytet jako kreator studenckiej przedsiębiorczości - porównanie studium przypadku"; 11) zrzut ekranu z serwisu e-ISBN; 12) raport z listy instytucji zarejestrowanych w systemie STOR; 13) zrzut ekranu z portalu społecznościowego ze zdjęciem ze spotkania B[...]W.; 14) zrzut ekranu z portalu społecznościowego przedstawiający wpis i sylwetkę dr M. K.; 15) zrzut ekranu z portalu społecznościowego ze zdjęciem ze spotkania B. [...] W.; 16) zrzut ekranu z portalu społecznościowego ze zdjęciem ze spotkania B. [...] W.; 17) zrzut ekranu z informacją o szkoleniu "Koromo - gra szkoleniowa z Lean" 22- 23.08.2022; 18) materiały informacyjne dotyczące szkolenia "Lean Foundation" 28-30.09.2016; 19) zrzuty ekranu z portali społecznościowych przedstawiających zdjęcia i informacje z różnych spotkań; 20) zrzuty ekranu z portali społecznościowych przedstawiających zdjęcia i informacje z różnych spotkań; 21) zrzuty ekranu z portali społecznościowych przedstawiających zdjęcia i informacje z różnych spotkań; 22) zrzuty ekranu z portali społecznościowych przedstawiających zdjęcia i informacje z różnych spotkań; 23) zrzuty ekranu z portali społecznościowych przedstawiających zdjęcia i informacje z różnych spotkań; 24) zrzuty ekranu z portali społecznościowych przedstawiających zdjęcia i informacje z różnych spotkań; 25) zrzuty ekranu z portali społecznościowych przedstawiających zdjęcia i informacje z różnych spotkań; 26) zrzuty ekranu z portali społecznościowych przedstawiających zdjęcia i informacje z różnych spotkań; 27) zdjęcie ulotki informacyjnej o spotkaniu pt. "Budowanie kultury innowacji w fabryce" 23.05.2017 r.; Zdjęcie ulotki informacyjnej o XI Konferencji Lean Camo 17-18 maja 2017 r.; zdjęcie ulotki informacyjnej o X Konferencji Lean Gamo 26-27 października 2016 r.; 28) materiały informacyjne dotyczące szkolenia "Lean Foundation" 28-30.09.2016; 29) program I Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej Doktorantów i Młodych Pracowników Nauki pt. "Zarządzanie w Rachunkowości. Rachunkowość w Zarządzaniu" 16- 17.11.2017 r.; 30) program II Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej Doktorantów i Młodych Pracowników Nauki pt. "Zarządzanie w Rachunkowości. Rachunkowość w Zarządzaniu" 15-16.11.2017 r.; 31) zdjęcia prezentacji, 32) wydruk ze strony Internetowej z dnia 11.11.2022 r. z ofertą kursu Lean Foundation prowadzonego przez PDCA Group.
Szczegółowej analizy przedłożonych dowodów Organ dokonał 20 – 24 zaskarżonej decyzji, uznając, że załączone materiały nie stanowią potwierdzenia nabycia przez zgłoszone oznaczenie (znak słowny) wtórnej zdolności odróżniającej. Sąd w składzie rozpoznającym w całości podziela ustalenia i ocenę Urzędu Patentowego, przyjmując je za własne. Tym samym nie ma potrzeby ponownej szczegółowej analizy każdego dowodu z osobna. Zdaniem Sądu dowody te są niewystarczające w świetle kryteriów wypracowanych w judykaturze europejskiej.
W orzecznictwie TSUE został sformułowany katalog czynników, które należy uwzględnić przy ocenie nabycia przez znak towarowy wtórnej zdolności odróżniającej (zob. wyrok TSUE z dnia 4 maja 1999 r., C-108/97 i C-109/97, EU:C:1999:230, pkt 51). Trybunał zaliczył do nich:
1. udział rynkowy towarów lub usług z tym znakiem;
2. intensywność, zasięg geograficzny oraz długotrwałość używania znaku towarowego;
3. nakłady przedsiębiorstwa na promocję znaku;
4. proporcjonalną część osób z relewantnych kręgów w obrocie postrzegającą oznaczenie jako wskazówkę pochodzenia towaru lub usługi;
5. oświadczenia izb przemysłowych i handlowych oraz innych stowarzyszeń zawodowych.
W ocenie Sądu przedstawione przez Skarżącego dowody – w świetle kryteriów wynikających z orzecznictwa TSUE – nie są wystraczające dla wykazania wtórnej zdolności odróżniającej dla spornego oznaczenia. Strona skarżąca przykładowo nie przedstawiła badania opinii publicznej czy też nakładów poniesionych na promocję znaku. Trafne zatem jest stanowisko UPRP, że przedstawione dowody mają charakter pomocniczy i oceniane całościowo nie wykazują, że znak jest rozpoznawalny przez znaczną część właściwego kręgu odbiorców. Przedstawione przez Zgłaszającego dowody świadczą jedynie o tym, że przedmiotowy znak słowny był używany w ramach czy obok znaku słowno-graficznego "PDCA Group Improvement begins with I.". Natomiast przedstawione twierdzenia, poparte ww. dowodami nie pozwalają ustalić, czy określony krąg odbiorców rozpoznaje oznaczenie słowne "PDCA Group" jako wyznacznik komercyjnego pochodzenia zgłoszonych usług. Ciężar udowodnienia wtórnej zdolności spoczywa na Zgłaszającym, a zdaniem Sądu, nie przedstawił on dowodów potwierdzających, że zgłoszone oznaczenie słowne "PDCA Group" nabyło wtórną zdolność odróżniającą. W świetle powyższego Sąd uznał za prawidłowe stanowisko Organu, że w przedmiotowej sprawie Skarżący nie wykazał istnienia przesłanek do stwierdzenia wtórnej zdolności odróżniającej spornego oznaczenia zgodnie z art. 130 p.w.p.
Sąd podziela pogląd Organu co do tego, że każda sprawa winna być rozpoznawana indywidualnie. Stanowisko organu wyrażone w innych, nawet podobnych sprawach z zakresu prawa własności przemysłowej nie może bezpośrednio wpływać dotychczasowa praktyka, nawet w podobnych stanach faktycznych. Każde oznaczenie należy rozpatrywać i oceniać w konkretnie występujących w danej sprawie uwarunkowaniach. Wcześniejsze orzeczenia nie zwalniają Urzędu Patentowego oraz Sądu od dokonania własnej oceny w okolicznościach konkretnej sprawy (tak: NSA w wyroku z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 258/07). Jak wynika z orzecznictwa Sądu Pierwszej Instancji w Luksemburgu, stosowanie zasady równego traktowania powinno ustąpić zasadzie legalizmu, zgodnie z którą nikt nie może powołać się, w celu podtrzymywania swoich racji, na fakt działania niezgodnego z prawem, a korzystnego dla innej osoby (SPI T- 289/02, 8 lipca 2004 r., paragraf 59). O tym, czy znak może zostać zarejestrowany, organ orzeka na podstawie przepisów prawa, rozumianych w sposób w jaki zinterpretował je sąd, nie zaś na podstawie dotychczasowej praktyki Urzędu (SPI T-127/02, 21 kwietnia 2004 r., paragraf 71).
Z tych względów za niezasadne należało uznać zarzuty Skarżącej o naruszeniu przez organ przepisów art. 1291 ust. 1 pkt 2 i 3. W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 130 p.w.p. Należy również wskazać, że argumentacja Skarżącego stanowi jedynie polemikę z prawidłowym stanowiskiem Organu.
Niezasadne są - w ocenie Sądu - sformułowane w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący. W ocenie Sądu, Organ nie naruszył art. 7, art. 8 art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 80 k.p.a. Zdaniem Sądu, UPRP zbadał wszystkie istotne okoliczności związane z niniejszą sprawą, mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co pozwoliło na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego oraz słusznego interesu Strony, a także z zachowaniem gwarancji prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. W zaskarżonej decyzji wskazano podstawę prawną oraz jej uzasadnienie w oparciu o wszystkie materiały zawarte w aktach sprawy. Ocena Organu materiału dowodowego została dokonana prawidłowo, z poszanowaniem zasady wynikającej z art. 80 k.p.a. Urząd Patentowy dokładnie wyjaśnił powody odmowy udzielenia prawa ochronnego na zgłoszony znak towarowy. Zgłaszający miał możliwość wypowiedzenia swojego stanowiska w sprawie i był informowany o każdym stadium postępowania.
Podsumowując, w wyniku przeprowadzonej kontroli Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego, a także uchybień w zakresie stosowania przez Organ przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na które wskazano w skardze lub których istnienie powinien był dostrzec z urzędu.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Wszystkie orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło