VI SA/Wa 3303/23
WyrokWSA w Warszawie2023-12-15
Skład orzekający: Andrzej Wieczorek, Grzegorz Nowecki, Łukasz Jarocki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił podmiot wykonujący przewóz drogowy i nałożył karę pieniężną, opierając się wyłącznie na analizie treści umowy o współpracy, bez wszechstronnego wyjaśnienia rzeczywistego charakteru i okoliczności wykonywania przewozu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, w szczególności kwestii podmiotu wykonującego przewóz drogowy i charakteru tego przewozu. Opieranie się wyłącznie na literalnym brzmieniu umowy o współpracy, bez uwzględnienia rzeczywistego sposobu jej wykonywania i innych dowodów (jak posiadanie wypisu z licencji innego podmiotu), narusza zasady postępowania dowodowego (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) i może prowadzić do błędnych wniosków. W związku z tym zaskarżona decyzja została uchylona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na przedsiębiorcę (skarżącą) za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Kontrola drogowa wykazała naruszenia przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdu i wprowadzania danych do tachografu. Organy administracji uznały, że skarżąca była podmiotem wykonującym przewóz na podstawie umowy o współpracy z firmą posiadającą licencję, mimo że kierowca posługiwał się wypisem z licencji tej firmy. Skarżąca kwestionowała ustalenie jej statusu jako wykonawcy przewozu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego i zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Asesor WSA Łukasz Jarocki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2023 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2021 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej D. G. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z 2 lutego 2023 r. nr [...] (dalej: "zaskarżona decyzja") Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "organ II instancji" lub "GITD"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a."), art. 4 pkt 22 lit. b, h, art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201, dalej: "u.t.d."), art. 4 lit. j, k, art. 6 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) nr 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE. L. z 2006. Nr 102 str. 1 ze zm., dalej: "rozporządzenie 561/2006"), lp. 5.2, 5.11 oraz 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d., po rozpatrzeniu odwołania P. z siedzibą w I. (dalej: "skarżąca" lub "strona" lub "P.") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "organ I instancji" lub "[...]WITD") z 22 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł – utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 7 lutego 2021 r. w W. przy ul. W. (kierunek centrum) funkcjonariusze policji poddali kontroli drogowej zespół pojazdów składający się z pojazdu marki [...] o nr rej. [...] wraz naczepą ciężarową marki [...] o nr rej. [...], którym kierował pan G.G.. Podczas kontroli ustalono, że kierowca wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy (bez ładunku) z Polski z miejscowości Ł na Litwę w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy W. Sp. j. z siedzibą w J. (dalej: "W." lub "zamawiający"). W trakcie kontroli, kierowca okazał wypis z licencji nr [...] uprawniający W. do wykonywania międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, dokument przewozowy z ostatniego ładunku, prawo jazdy oraz kartę kierowcy. W wyniku kontroli stwierdzono naruszenie:
← lp. 5.2. załącznika nr 3 do u.t.d. polegające na przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone o czas do mniej niż 1 godziny;
← lp. 5.11. załącznika nr 3 do u.t.d. polegające na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas do mniej niż 30 min.;
← lp. 5.12. załącznika nr 3 do u.t.d. polegające na przekroczeniu dopuszczalnego dobowego 10-godzinnego czasu pracy, jeżeli praca jest wykonywana w porze nocnej o czas od 1 godziny do mniej niż 3 godzin;
← lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d. polegające na niespełnieniu wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy w ilości 4 brakujących wpisów.
W wyniku ustaleń z przeprowadzonej kontroli drogowej, na kierowcę nałożono 3 mandaty karne na łączną kwotę 300 zł. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane w protokole kontroli nr [...] z 7 lutego 2021 r. oraz notatce urzędowej z dnia 7 lutego 2021 sporządzonej przez funkcjonariusza Policji. Dokumentacja sporządzona podczas kontroli została przesłana Wojewódzkiemu Inspektoratowi Transportu Drogowego celem dalszego wykorzystania.
Pismem z 11 czerwca 2021 r. [..]WITD wezwał W. do przesłania dokumentacji potwierdzającej zatrudnienie pana G.G. według stanu na dzień 7 lutego 2021 r. tj. podczas wykonywania przejazdu poddanego kontroli drogowej. W odpowiedzi na wezwanie z 17 czerwca 2021 r. pan Ł. W. (wspólnik W.) oświadczył, że pan G.G. był kierowcą firmy zewnętrznej, z którą podpisano umowę o współpracy na wykonywanie usług transportowych flotą W.. Pismem z 27 sierpnia 2021 r. do organu I instancji przesłano oryginał umowy o współpracy z 29 stycznia 2021 r. (dalej: "umowa") zawartej pomiędzy P. a W.. Zgodnie §1 ust. 1 wykonawca zobowiązuje się wykonać zlecone przez zamawiającego i wykonane na jego rzecz – usługi transportowe flotą W.. Wykonawca mógł wykonać usługi, o których mowa w §1 ust. 1 przy pomocy osób trzecich albo powierzyć ich wykonanie osobie trzeciej, przy czym zgodnie z §1 ust. 2 ponosił odpowiedzialność za działanie tych osób jak za swoje własne. Dodatkowo zgodnie z treścią §1 ust. 3 umowy – wykonawca ponosi odpowiedzialność za wykonanie czynności w ramach zleconych usług oraz za ich rezultat. Zgodnie z § 2 umowy – ustalono, że wynagrodzenie będzie płatne na podstawie faktur wystawionych przez wykonawcę ostatniego dnia miesiąca w wysokości 0,50 zł netto za kilometr. Płatność będzie następowała po przyjęciu dzieła przez zamawiającego, w ciągu 7 dni od dnia przedłożenia faktury zamawiającego na rachunek bankowy wskazany przez wykonawcę. Zgodnie z § 4 ust. 2 umowy zamawiający może w każdym czasie, dopóki dzieło nie zostało zakończone, odstąpić od umowy na mocy jednostronnego oświadczenia za zapłatą odpowiedniego wynagrodzenia. Ponadto zgodnie z § 4 ust. 3 umowy zamawiający może odstąpić od umowy na mocy jednostronnego oświadczenia w przypadku gdy:
1. wykonawca opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła tak dalece, że nie jest prawdopodobne, żeby zdołał je ukończyć w umówionym czasie;
2. wykonawca wykonuje dzieło w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową;
3. dzieło ma wady istotne, które nie dadzą się usunąć albo gdy z okoliczności wynika, że wykonawca nie zdoła ich usunąć w czasie odpowiednim;
4. w przypadku, o którym mowa w ust. 3 pkt 2 i 3 – zamawiający zamiast odstępować od umowy – może powierzyć dokończenie (lub poprawienie) dzieła osobie trzeciej, na koszt i ryzyko wykonawcy.
Umowa została zawarta na czas nieokreślony.
Decyzją z 15 września 2021 r. nr WP.8140.2.374.2021 [...]WITD umorzył postępowanie administracyjne prowadzone wobec W., gdyż uznał, że całokształt zebranej w sprawie dokumentacji nie wskazywał, aby to W. naruszył przepisy u.t.d., za które ustawodawca przewiduje odpowiedzialność przedsiębiorcy. Zdaniem organu I instancji postępowanie wobec W. stało się bezprzedmiotowe, gdyż z zebranego materiału dowodowego wynikało, że odpowiedzialnym za naruszenie przepisów u.t.d. jest P..
Pismem z 22 września 2021 r. [...]WITD zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie naruszenia przepisów u.t.d. oraz wezwał do przesłania dokumentacji potwierdzającej zatrudnienie pana G.G. według stanu na dzień 7 lutego 2021 r. tj. podczas wykonywania przejazdu poddanego kontroli drogowej. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca wyjaśniła, że jest rolniczką zaś mąż jest zatrudniony u niej z mocy ustawy i odprowadza za niego składki do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: "KRUS"). Dodatkowo przedłożyła zaświadczenie KRUS z 30 września 2021 r. nr [...] wskazujące, że pan G.G. podlega ubezpieczeniu rolników z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik małżonek.
W dniu 19 listopada 2021 r. Starosta W. poinformował organ I instancji o tym, że P. nie figuruje w rejestrze przedsiębiorców wykonujących krajowy transport drogowy. Dodatkowo, pismem z 1 grudnia 2021 r. GITD poinformował [...]WITD, że przedsiębiorstwu P. nie zostały udzielone żadne uprawnienia do wykonywania krajowego i międzynarodowego transportu drogowego.
Decyzją z 22 grudnia 2021 r. nr [...] nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 12 000 zł. Podstawą wymierzenia kary pieniężnej było naruszenie:
← art. 5 u.t.d. oraz lp. 1.1. załącznika do u.t.d. polegającego na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika lub bez wymaganej licencji (12 000 zł);
← lp. 5.2. załącznika nr 3 do u.t.d. polegające na przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone o czas do mniej niż 1 godziny (100 zł);
← lp. 5.11. załącznika nr 3 do u.t.d. polegające na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas do mniej niż 30 min. (100 zł);
← lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d. polegające na niespełnieniu wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy w ilości 4 brakujących wpisów (łącznie 200 zł).
Suma kar pieniężnych za stwierdzone naruszenia wynosiła 12 400 zł, jednak zgodnie z treścią art. 92a ust. 3 u.t.d. została ograniczona do wysokości 12 000 zł.
Pismem z dnia 17 stycznia 2022 r. P. złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji w szczególności podnosząc, że [...]WITD błędnie ustalił podmiot realizujący przewóz. Skarżąca przyznała, że pomiędzy W. a P. istniała współpraca na podstawie umowy, jednak dotyczyła ona wykonania zadania transportowego w związku z użyczeniem kierowcy (męża), a nie wykonaniu przewozu drogowego.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 2 lutego 2023 r. nr [...] GITD utrzymał w całości w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podtrzymano argumentację zawartą w decyzji organu I instancji oraz wskazano, że z analizy umowy o współpracy zawartej pomiędzy W. a P. wynika, że skarżąca wykonywała odpłatny transport drogowy na rzecz W.. W celu wykonania umowy stronie użyczono flotę (pojazdy). Według organu II instancji, nie oznacza to jednak, że zamawiający usługę (W.) był wykonawcą transportu. Strona jak sama przyznała "użyczyła kierowcę, swojego męża". Zdaniem GITD, analiza treści umowy wskazuje, że nie było to jedynie użyczenie pracownika, ale podjęcie się wykonywania transportu flotą zamawiającego. Dodatkowo wskazano, że obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego dotyczy podmiotów faktycznie wykonujących działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 u.t.d.
Pismem z dnia 3 marca 2023 r. strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję GITD zarzucając naruszenie:
1. art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z Ip. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d., poprzez błędne uznanie, że P. była podmiotem, który wykonywał w dniu 1 lutego 2021 r. przewóz drogowy bez wymaganych uprawnień transportowych;
2. art. 15 k.p.a. oraz stanowiącego jego konkretyzację art. 127 k.p.a., poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności, jako gwarancji procesowej strony postępowania administracyjnego, wyrażającej się w możliwości żądania przez nią wyjaśnienia wątpliwości faktycznych i prawnych w ponownym rozstrzygnięciu jej sprawy indywidualnej załatwionej decyzją organu I instancji;
3. art. 107 § 1 k.p.a., nakładającego na organ administracji publicznej obowiązek zawarcia w uzasadnieniu decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego odzwierciedlającego racje decyzyjne i tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego;
4. art. 107 § 3, art. 6, art. 8 oraz art. 11 k.p.a. przez nienależyte wyjaśnienie istotnej treści przepisów art.4 pkt 1 i 4 lit. a, b, c oraz art. 5 u.t.d. i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie, tym samym niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia;
5. art. 4 pkt 1 i 4 lit. a, b, c oraz art. 5 u.t.d. w zw. z Ip. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. polegające na wymierzeniu skarżącej kary w wysokości 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia w sytuacji, w której czynności podejmowane przez skarżącą stwierdzone protokołem kontroli nie nosiły cechy wykonywania działalności transportowej;
6. art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie sprawy w jej całokształcie, przejawiające się na gruncie uzasadnienia skarżonej decyzji brakiem odniesienia do jednego z argumentów strony skarżącej, przemawiającego za koniecznością wyeliminowania kwestionowanej "umowy o współpracy" jako kluczowego dowodu w sprawie rzekomego naruszenia;
7. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i niewydanie decyzji w oparciu o całokształt okoliczności sprawy, a także przez orzekanie bez kierowania się zasadą słuszności interesu strony oraz przepisami k.p.a. art. 7a § 1 i art. 81a, które nakazują rozstrzygać wątpliwości, co do stanu faktycznego lub wątpliwości prawnych na korzyść strony postępowania.
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji GITD, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę, organ II instancji podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie oraz rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 4 pkt 22 u.t.d., przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów u.t.d. oraz innych aktów prawnych wymienionych w tym przepisie, w tym zgodnie z lit. b) i h):
← rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 102, str. 1 ze zm.);
← rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 60, str.1 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 4 pkt 1 u.t.d., przez krajowy transport drogowy rozumie się podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Stosownie do art. 4 pkt 3 u.t.d., przez transport drogowy rozumie się krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy obejmujący również:
a) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4;
b) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy;
c) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie osób.
Z kolei w myśl art. 4 pkt. 4 u.t.d. niezarobkowy przewóz drogowy oznacza przewóz na potrzeby własne - każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników;
b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi;
c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin;
d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych;
Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE.
W myśl art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji.
Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d. – podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie.
W myśl art. art. 92a ust. 3 u.t.d., w brzmieniu obowiązującym w czasie kontroli drogowej, suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych.
Z kolei zgodnie z art. 92a ust. 7 pkt 1 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9.
Stosownie do treści lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 12 000 zł.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organy obu instancji prawidłowo określiły, że skarżąca jest podmiotem wykonującym przewóz, a w konsekwencji czy prawidłowo nałożono na nią karę pieniężną w wysokości 12 000 zł w związku z naruszeniem art. 5 ust. 1 u.t.d. w zw. lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d.
Zdaniem GITD, zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że wykonawcą kontrolowanego przewozu była skarżąca, co wynika z treści umowy o współpracy zawartej z W. oraz nienegowaniu faktu, że kontrolowany kierowca (prywatnie mąż) jest jej pracownikiem. Zgodnie z § 1 ust. 1 umowy, skarżąca jako wykonawca zobowiązała się do wykonania na rzecz zamawiającego (W.) usług transportowych jego flotą. Z kolei z § 1 ust. 3 umowy wynika, że wykonawca ponosi odpowiedzialność za wykonanie czynności w ramach zleconych usług oraz za ich rezultat. Dodatkowo, w § 2 umowy określono wynagrodzenie wykonawcy, które wynosiło 0,50 zł za kilometr. Ponadto w piśmie z 1 października 2021 r. skarżąca sama wskazała, że "mąż jest u mnie zatrudniony z mocy ustawy i odprowadzam za niego składki w KRUS". W ocenie organu nie ulega wątpliwości, że skarżąca była faktycznym wykonawcą kontrolowanego przewozu, a co za tym idzie została uznana za stronę postępowania.
W ocenie Sądu skargę należało uwzględnić, gdyż w sprawie nie zostały w wyczerpującym zakresie wyjaśnione wszystkie istotne dla jej rozstrzygnięcia okoliczności stanu faktycznego w procesie subsumpcji poczynionych przez organy I i II instancji ustaleń pod mające zastosowanie przepisy prawa materialnego, wyznaczające z kolei zakres tych ustaleń. Chodzi w szczególności o wyjaśnienie kwestii strony postępowania, tj. czy w postępowaniu tym prawidłowo przypisano skarżącemu status podmiotu wykonującego przewóz drogowy, i co się z tym wiąże, czy prawidłowo ustalono okoliczności wykonywania i charakter tego przewozu. Zaskarżona decyzja dotknięta jest zatem naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.; przy czym w postępowaniu administracyjnym obowiązek wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, spoczywa na organie. Sąd nie zastępuje organu w wykonaniu tego obowiązku. Sąd jedynie ocenia legalność/zgodność z prawem podjętego przez organ rozstrzygnięcia wydanego w następstwie przeprowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego, które jest przedmiotem kontroli Sądu. Zdaniem Sądu zakres postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy w sprawie oraz ocena zebranych w tym postępowaniu dowodów nie odpowiada zasadom prawidłowej rekonstrukcji stanu faktycznego sprawy i jej wyjaśnienia stosownie do reguł gromadzenia i oceny materiału dowodowego określonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W art. 7 k.p.a. zawarto zasadę prawdy obiektywnej, zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z zasady tej wynika obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób ustalić rzeczywisty stan całej sprawy, który dopiero w całości daje podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa materialnego. Dopełniający tę regulację art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy i przeprowadzenia w tym celu wszelkich niezbędnych dowodów. Zgodnie natomiast z art. 80 k.p.a. ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, dokonywana ma być na podstawie całokształtu materiału dowodowego (zob. także wyrok WSA w Warszawie z 11 stycznia 2023 r. VI SA/Wa 2323/22).
Zakres badania niniejszej sprawy przez organy administracji wyznaczały ww. szczegółowo wskazane w zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji przepisy prawa materialnego, jednak warunkiem oceny prawidłowości ich zastosowania w procesie subsumpcji stanu faktycznego jest pewność, że stan ten został ustalony w sposób wyczerpujący i niewątpliwy. Mankamenty w procesie ustaleń faktycznych, skutkujące brakiem takiej pewności, uniemożliwiają taką ocenę, a tym samym kontrolę sądową zaskarżonej decyzji. W tej sprawie wątpliwości Sądu dotyczą tego – czy skarżąca jest podmiotem wykonującym przewóz, a zatem stroną/adresatem decyzji w zakresie nałożenia na nią kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł w związku z naruszeniem postanowień art. 5 ust. 1 u.t.d. w zw. lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. tj. brakiem posiadania odpowiedniej licencji.
Jak wskazano powyżej, orany wydające decyzję w I i II instancji uznały, że wykonawcą kontrolowanego przewozu była skarżąca, co wynika z treści umowy o współpracy zawartej z W. oraz nienegowaniu faktu, że kontrolowany kierowca (prywatnie mąż) jest jej pracownikiem. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organu II instancji wprost wynika, że podstawą założenia, że skarżąca jest podmiotem wykonującym przewóz była analiza treści umowy, w szczególności postanowień zawartych w § 1 ust. 1 i 2 umowy na podstawie których skarżąca jako wykonawca, zobowiązała się do wykonania na rzecz zamawiającego (W.) usług transportowych jego flotą oraz ponosi odpowiedzialność za wykonanie czynności w ramach zleconych usług oraz za ich rezultat. Dodatkowo przywołano treść § 2 umowy określającego wynagrodzenie wykonawcy (P.), które wynosiło 0,50 zł za kilometr.
Tymczasem wynik uważnej i szczegółowej lektury akt administracyjnych sprawy podważa te stwierdzenia jednocześnie odbierając im jednoznaczny charakter. W ocenie Sądu, organ nie powinien ograniczać się jedynie do analizy treści umowy o współpracy zawartej pomiędzy W. a P., w szczególności gdy postanowienia w niej zawarte są bardzo ogólne lub niespójne. Skupienie się wyłącznie na literalnym brzmieniu zapisów umowy może prowadzić do błędnych wniosków, które są niezgodne ze stanem rzeczywistym (np. zapis § 4 ust. 2 i 3 sugeruje, że przedmiotowa umowa jest umową o dzieło).
Posiłkując się prezentowanym w judykaturze poglądem dotyczącym prawidłowej kwalifikacji umów cywilnoprawnych, zdaniem Sądu przy ocenie warunków umowy nie decyduje sama nazwa umowy, jej stylistyka, czy też wola stron ją zawierających, lecz rzeczywisty przedmiot umowy, okoliczności jej zawarcia oraz sposób i okoliczności jej wykonywania, w tym realizowanie przez strony, nawet wbrew postanowieniom umowy, cechy charakterystyczne dla danego stosunku prawnego (zob. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lipca 2022 r. sygn. II GSK 840/19).
W niniejszej sprawie organy I i II instancji opierając się na oświadczeniu W. oraz analizie treści umowy o współpracy przyjęły, że podmiotem realizującym przejazd była P., pomimo tego, że z protokołu kontroli drogowej i załączonych do niej dokumentów, jednoznacznie wynika, że kierowca posiadał wypis z licencji nr TU-050095 uprawniającej W. do wykonywania międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na wszelkich trasach, dla przewozów lub części przewozów realizowanych zarobkowo na terytorium Wspólnoty. W ocenie Sądu, fakt posiadania i posługiwania się kierowcy wypisem z licencji W. podczas kontroli drogowej, może świadczyć, że w rzeczywistości obie firmy godziły się, że przewóz realizowany będzie w imieniu i na rzecz W. przez kierowcę zapewnionego przez P., pomimo ogólnego zapisu § 1 ust. 1 umowy wskazującego, że skarżąca zobowiązała się do wykonania na rzecz zamawiającego (W.) usług transportowych jego flotą. Zatem okoliczności realizacji warunków umowy wskazują, że zarzuty skarżącej podniesione w skardze zasługują na uwzględnienie. Sąd nie przesądza to tym, który podmiot jest stroną postępowania/adresatem podjętych decyzji.
W okolicznościach faktycznych tej sprawy należało (w myśl wcześniej poczynionych tu uwag) wykazać kto i na jakich zasadach wykonywał sporny przewóz, ocenić jego charakter, i wyciągnąć z tego konsekwencje prawne wynikające z przepisów ustawy.
Organ – mając powyższe na uwadze - winien zatem ponownie ustalić i ocenić stan faktyczny w sprawie stosownie do wskazań Sądu, w szczególności odnoszących się do wyjaśnienia statusu strony postępowania, do której ma być skierowana decyzja, w kontekście obowiązujących uregulowań prawnych dotyczących transportu drogowego i dać temu wyraz w treści podjętego rozstrzygnięcia należycie je uzasadniając w każdym mającym dla jego oceny aspekcie tych uregulowań.
Należy tu też dodać, że wprawdzie – jak już nadmieniono – organ administracji obciąża co do zasady wynikający z przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, co oznacza określenie i przeprowadzenie w sprawie niezbędnych dowodów (zob. także wyrok WSA w Warszawie z 11 stycznia 2023 r. VI SA/Wa 2323/22).
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O zwrocie kosztów postępowania (punkt drugi) w kwocie 360 zł, Sąd postanowił na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło