VI SA/Wa 3307/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. z siedzibą w W. o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej postanawia: odmówić dopuszczenia do udziału w sprawie Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. F. z siedzibą w W. złożyła stanowisko w sprawie, wnosząc jednocześnie o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. Wnioskodawca podniósł, że jest organizacją skupiającą 71 stowarzyszeń pacjentów z całej Polski, której misją jest integracja środowiska pacjentów, ochrona ich praw oraz reprezentacja interesów, jak również dążenie do poprawy jakości opieki zdrowotnej i usług medycznych. Swoją legitymację do udziału w postępowaniu wywiódł z zapisów § 5 Statutu, gdzie wskazano, że podstawowym celem jest ochrona praw i reprezentowanie interesów członków w Polsce i na poziomie Unii Europejskiej oraz dążenie do poprawy jakości opieki zdrowotnej i usług medycznych w Polsce przez ułatwianie pacjentom dostępu do nowoczesnych i bezpiecznych produktów leczniczych, wspieranie działalności naukowej, naukowo-technicznej i edukacyjnej, a także działalności w zakresie ochrony zdrowia i pomocy społecznej oraz dobroczynności. W ocenie wnioskodawcy ryzyko pogorszenia dostępu do leków i świadczeń pochodnych uzasadnia wniosek o dopuszczenie do postępowania w charakterze uczestnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 zwanej dalej p.p.s.a.), udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 tej ustawy, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Na wstępie wskazać należy, że udział organizacji społecznej w sprawie innych osób nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracji (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Warszawa 1996 r., str. 2260). A zatem, sąd administracyjny badając zgłoszony w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a. wniosek o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w sprawie winien sprawdzić, czy spełnione są warunki formalno – prawne takiego wniosku. Warto w tym miejscu przywołać zagadnienie prawne, które stało się przedmiotem rozstrzygnięcia składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w wydanym w dniu 28 września 2009 r. postanowieniu o sygn. akt II GZ 55/09 (publ. ONSAiWSA 2010/2/23), które sprowadzało się do kwestii, czy sąd administracyjny, rozpoznając wniosek organizacji społecznej, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, winien brać pod uwagę tylko, czy sprawa dotyczy jej statutowej działalności, czy także badać występowanie interesu społecznego, w rozumieniu art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny po dokonaniu analizy przepisów odnoszących się do kwestii udziału danego podmiotu w charakterze uczestnika postępowania, zaprezentował pogląd, iż w świetle przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest podstaw prawnych do stosowania przez sąd administracyjny przesłanek z art. 31 § 1 kpa w postępowaniu o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym stosownie do art. 33 § 2 p.p.s.a. Ponadto NSA wskazał, że sytuacja prawna organizacji społecznej w badanej płaszczyźnie została jednoznacznie określona w art. 9 p.p.s.a., tak więc przesłanki uzasadniające ewentualny udział organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wynikają z postanowień art. 33 § 2 in fine w związku z art. 9 p.p.s.a. Jednakże rozpoznając zgłoszony przez organizację społeczną w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a. wniosek o dopuszczenie jej do udziału w sprawie dotyczącej innego podmiotu, sąd administracyjny powinien badać, czy udział ten, niezależnie od postanowień statutu takiej organizacji, służy zapewnieniu kontroli społecznej postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny dokonując wykładni art. 33 § 2 p.p.s.a. wskazał, że: - organizacja społeczna ubiegająca się o prawo udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym musi spełniać warunki formalno-prawne, tj. być organizacją powołaną zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a zakres działalności statutowej musi uwzględniać charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej; - udział organizacji społecznej musi odpowiadać celowi sądownictwa administracyjnego, tj. sprzyjać realizacji "sądowej kontroli administracji"; - sąd administracyjny, rozpoznający wniosek organizacji społecznej ubiegającej się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed tym sądem, musi mieć zapewnioną prawną możliwość rzeczywistego zbadania, czy organizacja, korzystając z prawa wynikającego z art. 33 § 2 powoływanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, realizuje cel publiczny, dla którego została powołana. Nie jest zatem dopuszczalna taka wykładnia art. 33 § 2 p.p.s.a., według której sąd administracyjny byłby (niejako automatycznie) zobowiązany do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej z tego i tylko z tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności. Mając powyższe na względzie, dokonując wykładni art. 33 § 2 p.p.s.a. należy wskazać, że organizacja społeczna ubiegająca się o prawo udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym musi wykazać, że spełnia warunki formalno-prawne, tj. być organizacją powołaną zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a zakres działalności statutowej musi uwzględniać charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej. Nadto udział organizacji społecznej musi odpowiadać celowi sądownictwa administracyjnego, tj. sprzyjać realizacji "sądowej kontroli administracji". A co więcej sąd administracyjny, rozpoznający wniosek organizacji społecznej ubiegającej się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed tym sądem, musi mieć zapewnioną prawną możliwość rzeczywistego zbadania, czy organizacja, korzystając z prawa wynikającego z art. 33 § 2 p.p.s.a., realizuje cel publiczny, dla którego została powołana. Z ww. przepisu nie wynika zasada obligatoryjnego udziału każdej organizacji społecznej występującej w sprawach innych osób, a dotyczących działalności statutowej tej organizacji. Sąd uwzględniając bowiem ww. kryteria, bada dopuszczalność udziału wnioskującej organizacji w konkretnym postępowaniu sądowoadministracyjnym, a więc jej cel statutowy powinien być immanentnie związany z przedmiotem prowadzonego postępowania sądowego. W ocenie Sądu ochrona obiektywnego porządku prawnego oraz ryzyko pogorszenia dostępu do leków i świadczeń pochodnych nie uzasadniają przystąpienie wnioskodawcy do toczącego się postępowania sądowego, którego przedmiotem jest odmowa dokonania zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Także inne podnoszone przez wnioskodawcę argumenty wynikające ze statutu nie wskazują, by cele wnioskującej organizacji społecznej były bezpośrednio związane z prowadzonym postępowaniem. Ogólny związek celu statutowego z prowadzonym postępowaniem nie implikuje po stronie wnioskodawcy uprawnienia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd, działając na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.