VI SA/Wa 331/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2015 r. sprawy ze skargi M. G. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw rozpatrywania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu komorniczego, powołanej zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu komorniczego oddala skargę Komisja Egzaminacyjna do spraw przeprowadzenia egzaminów konkursowego i komorniczego, obejmująca obszar właściwości Izb Komorniczych w [...] i [...] z siedzibą w [...], uchwałą z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], działając na podstawie art. 31h ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (t. j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376 ze zm.), po przeprowadzeniu w dniach [...] -[...] kwietnia 2014 r. egzaminu komorniczego, stwierdziła, że M. G. uzyskał negatywny wynik z egzaminu komorniczego. W uzasadnieniu uchwały Komisja wyjaśniła, że po dokonaniu oceny każdego z zadań pisemnych ustalono, iż zainteresowany otrzymał ocenę niedostateczną z zadania na pierwszy dzień egzaminu i z zadania na drugi dzień egzaminu także ocenę niedostateczną. Zgodnie z treścią art. 31d ww. ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, pozytywny wynik z egzaminu komorniczego otrzymuje zdający, który z każdego z zadań pisemnych z egzaminu komorniczego uzyskał ocenę pozytywną. Mając na uwadze uzyskane przez zdającego oceny, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że M. G. uzyskał negatywny wynik z egzaminu komorniczego. M. G. powyższą uchwałę uczynił przedmiotem odwołania, wnosząc o jej uchylenie i zmianę ocen niedostatecznych na oceny pozytywne, celem podjęcia końcowej uchwały stwierdzającej pozytywny wynik egzaminu komorniczego. Zainteresowany zarzucił: niewłaściwe określenie ocen cząstkowych, oparcie negatywnego wyniku egzaminu na błędnych ustaleniach faktycznych przyjętych na podstawie ocen cząstkowych, sporządzenie wadliwych uzasadnień ocen cząstkowych, postawienie pracy egzaminacyjnej nieprawidłowych zarzutów, dowolne kryteria oceny pracy egzaminacyjnej i dowolne przyjęcie, że sprzedaż nieruchomości stanowi istotną wadę przesądzającą o dyskwalifikacji pracy egzaminacyjnej z drugiego dnia egzaminu komorniczego. Uchwałą z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw rozpatrywania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu komorniczego, powołana zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., stosując art. 31h ust. 4, ust. 16 i ust. 19 ww. ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania. Komisja Odwoławcza, odnosząc się do zarzutów zainteresowanego, wskazała, że podniesione przez niego argumenty nie stanowią wystarczającej podstawy do uwzględnienia odwołania w całości. Postawione przez zdającego zarzuty w zakresie kwestii o zasadniczym znaczeniu dla wystawionej oceny mogą być uwzględnione wyłącznie w odniesieniu do zadania z pierwszego dnia egzaminu komorniczego, natomiast w zakresie zadania z drugiego dnia egzaminu nie zasługują na uwzględnienie. Według Komisji Odwoławczej, w pracy z drugiego dnia egzaminu komorniczego zdający popełnił bardzo poważne błędy, a mianowicie oddalił wniosek małżonki dłużnika i dokonał sprzedaży nieruchomości, nie dokonał obwieszczeń o opisie i oszacowaniu nieruchomości, a także ustalił i pobrał zawyżoną opłatę egzekucyjną. Błędy te nie pozwalają na przyjęcie, że zakres wiedzy zainteresowanego jest wystarczający na uzyskanie oceny pozytywnej z zadania z drugiego dnia egzaminu komorniczego. Tym samym wynik całego egzaminu komorniczego powinien być negatywny, skoro bowiem zdający z zadania na pierwszy dzień egzaminu powinien otrzymać ocenę dostateczną, a z zadania na drugi dzień egzaminu komorniczego słusznie otrzymał ocenę niedostateczną, to łączny wynik nadal jest negatywny. Zgodnie bowiem z art. 31d ust. 5 ww. ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, pozytywny wynik z egzaminu komorniczego otrzymuje zdający, który z każdego z zadań pisemnych otrzymał ocenę pozytywną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą uchwałę M. G. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ II instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił uchwale Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia naruszenie art. 31 ust. 2 i art. 31d ww. ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, poprzez niezastosowanie pięciostopniowej skali ocen i nieuzasadnienie oceny niedostatecznej w sytuacji, gdy waga, jak i ilość błędów pozwalały na wystawienie oceny dostatecznej w pięciostopniowej skali ocen; błędne wytknięcie pracy egzaminacyjnej uchybień, które nie zostały w niej popełnione; nieuwzględnienie w uchwale szeregu pozytywnych elementów pracy egzaminacyjnej. Ponadto, skarżący zarzucił także naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, poprzez zaniechanie przez organ odwoławczy rzetelnego zbadania zajętego przez stronę w odwołaniu stanowiska, a także brak uzasadnienia w treści zaskarżonej uchwały, dlaczego zaproponowane rozwiązanie nie może być w żadnym aspekcie uznane za prawidłowe, zważywszy że na tle poglądu wyrażonego przez Sąd Apelacyjny w [...] w wyrokach z dnia [...] sierpnia 2006 r. o sygn. akt [...] i z dnia [...] marca 1998 r. o sygn. akt [...] oraz przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 czerwca 1969 r. o sygn. akt I CZ 61/69, a także w świetle stanowiska prezentowanego przez Z. S. i J. S., można było w sposób prawidłowy oddalić wniosek małżonki dłużnika i dokonać sprzedaży nieruchomości. W kontekście powyższych zarzutów skarżący podniósł również, że organ oparł negatywny wynik z egzaminu komorniczego na błędnych ustaleniach faktycznych przyjętych w ocenach cząstkowych, sporządził w sposób wadliwy uzasadnienie zaskarżonej uchwały, a także przyjął w niej dowolne kryteria i metodologię oceny pracy egzaminacyjnej. W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw rozpatrywania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu komorniczego, powołana zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., wniosła o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonej uchwale. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej uchwały i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, zaskarżona uchwała Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia oraz utrzymana nią w mocy uchwała Komisji Egzaminacyjnej do spraw przeprowadzenia egzaminu komorniczego są zgodne z prawem. Na wstępie rozważań wskazać należy, że egzamin komorniczy został przeprowadzony z zachowaniem przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – o komornikach sądowych i egzekucji (t. j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 790 ze zm.). Celem egzaminu było, zgodnie z art. 31 ust. 3 tej ustawy, sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu komorniczego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu komornika. Egzamin, stosownie do treści art. 31 ust. 4 ww. ustawy, składał się z dwóch części pisemnych. Pierwsza i druga część egzaminu komorniczego polegała na opracowaniu dwóch zadań pisemnych, dotyczących czynności wchodzących w zakres ustawowych zadań komorników. W myśl art. 31d ust. 1 ww. ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, egzaminatorzy dokonują oceny każdego z zadań z egzaminu komorniczego z zastosowaniem następującej skali ocen: 1) oceny pozytywne: a) celująca (6), b) bardzo dobra (5), c) dobra (4), d) dostateczna (3); 2) ocena negatywna – niedostateczna (2). Oceny każdego z zadań pisemnych dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji egzaminacyjnej (ust. 2). Każdy z członków komisji egzaminacyjnej sprawdzających zadania pisemne wystawia ocenę cząstkową, sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczących prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu komorniczego (ust. 3). Ostateczną ocenę każdego z zadań pisemnych egzaminu komorniczego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka komisji egzaminacyjnej, przy czym: 1) oceny pozytywne to: a) celująca – jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 6,00, b) bardzo dobra – jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 5,00 lub 5,50, c) dobra – jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 4,00 lub 4,50, d) dostateczna – jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 3,00 lub 3,50; 2) ocena negatywna – niedostateczna – jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 2,00 lub 2,50 (ust. 4). Natomiast pozytywny wynik egzaminu komorniczego uzyskuje zdający, który z każdego z zadań pisemnych z egzaminu komorniczego otrzymał ocenę pozytywną (ust. 5). Komisja II Stopnia uznała, że praca skarżącego z pierwszego dnia egzaminu komorniczego zasługuje na ocenę dostateczną, jednocześnie stwierdzając brak podstaw do podwyższenia oceny za pracę z drugiego dnia egzaminu. W związku z tym, Komisja stwierdziła, iż ocena ta jest negatywna, co przełożyło się na ocenę z całego egzaminu komorniczego, złożonego przez skarżącego. Podkreślenia wymaga, że w tego typu sprawach Sąd, badając legalność podjętych przez komisje egzaminacyjne uchwał o ustaleniu wyników z egzaminu komorniczego, nie jest kolejną komisją egzaminacyjną, ustalającą oceny na podstawie treści zadań egzaminacyjnych. Badając przedmiotowe uchwały, przy jednoczesnym uwzględnieniu zakresu zaskarżenia, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie ma podstaw do zarzucenia Komisjom naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Postępowanie przed Komisją Odwoławczą nie jest procedurą odwoławczą, w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), w ramach której sprawa administracyjna zostaje rozpoznana ponownie w całości. Odwołanie służy bowiem od uchwały o wyniku egzaminu komorniczego, natomiast art. 31h ust. 19 ww. ustawy o komornikach sądowych i egzekucji mówi o jedynie odpowiednim stosowaniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w procedurze odwoławczej. W postępowaniu przed Komisją Odwoławczą nie chodzi zatem o ponowne przeprowadzenie egzaminu, ani o ponowne sprawdzenie całej pracy egzaminacyjnej, której ocenę skarżący zakwestionował, tylko o skontrolowanie zasadności postawionych przez niego zarzutów w stosunku do oceny pracy. Jednocześnie w przypadku, gdy Komisja Odwoławcza dostrzeże także inne wady i wskaże je w uzasadnieniu uchwały, takie działanie Komisji nie dyskwalifikuje jej działania pod warunkiem, że nie oprze swego rozstrzygnięcia tylko na tych właśnie dodatkowo zauważonych błędach pracy osoby zdającej. Jeżeli więc Komisja Odwoławcza uzna część zarzutów odwołania za trafne, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, jednocześnie uznając inne zarzuty zgłoszone przez Komisję Egzaminacyjną wobec pracy osoby zdającej za słuszne, to nie można twierdzić, że nie rozpoznała odwołania. Skoro bowiem Komisja Odwoławcza badała zasadność zarzutów zdającego i uznała ich część za zasadną, w innym zaś zakresie przyjęła, że są bezzasadne, to ta właśnie okoliczność stanowi przyczynę utrzymania w mocy zaskarżonej uchwały i brak jest podstaw do jej kwestionowania. Błędy i uchybienia w pracy skarżącego są na tyle istotne, że nie pozwalają na podwyższenie oceny za pracę z drugiego dnia egzaminu komorniczego, zaś w przypadku pracy z pierwszego dnia egzaminu wprawdzie umożliwiają podwyższenie oceny, ale tylko do oceny dostatecznej. Wykazane przez Komisję II Stopnia błędy dotyczące pracy z drugiego dnia egzaminu komorniczego w istocie determinują rozstrzygnięcie w sprawie, bowiem są one nader istotne, gdyż ich skutki dotykają bezpośrednio nie tylko samego komornika, ale także i stronę postępowania egzekucyjnego. Skarżący oddalił bowiem wniosek małżonki dłużnika i dokonał sprzedaży nieruchomości, nie dokonał obwieszczeń o opisie i oszacowaniu nieruchomości, a także ustalił i pobrał zawyżoną opłatę egzekucyjną. Zatem popełnione przez skarżącego błędy w pracy z drugiego dnia egzaminu komorniczego, dostrzeżone przez Komisję Egzaminacyjną i ponownie wskazane przez Komisję Odwoławczą, nie uzasadniały podwyższenia oceny z tej części egzaminu i – w ocenie Sądu – brak jest podstaw do kwestionowania tego stanowiska. Komisja II Stopnia wskazała także na inne błędy sporządzonej przez skarżącego pracy, a mianowicie skarżący nieprawidłowo wezwał do usunięcia braków formalnych wniosku egzekucyjnego pod rygorem jego zwrotu, chociaż wniosek egzekucyjny nie zawierał braków uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Komisja wyraźnie podkreśliła, że są to bardzo poważne błędy o istotnym dla jej oceny charakterze, dostrzeżone i akcentowane już przez Komisję I instancji i egzaminatorów. Podkreślić trzeba, że oceny każdego z zadań pisemnych dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie Komisji Egzaminacyjnej, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu. Każdy z członków Komisji sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie Przewodniczącemu Komisji, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu komorniczego. Ostateczną ocenę z prac pisemnych z każdego z zadań stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka Komisji sprawdzającego pracę pisemną. Każdy z egzaminatorów jest specjalistą w danej dziedzinie, którego wiedza, doświadczenie i autorytet daje rękojmię prawidłowej oceny pod kątem sprawdzenia, czy osoba przystępująca do egzaminu wykazuje się wiedzą do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu komornika. Celem zatem przedmiotowego egzaminu jest zbadanie wiedzy prawniczej kandydatów oraz umiejętności posługiwania się nią w praktyce. Skoro egzamin komorniczy ma stanowić podstawę do stwierdzenia, iż egzaminowany wykazuje się wiedzą do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu komornika, to sporządzone przez niego prace muszą odpowiadać wymogom przepisów prawa. Tak więc uchybienia i błędy w pracy egzaminacyjnej muszą wpływać zarówno na oceny cząstkowe, jak i na ocenę końcową. Jedynie błędy i uchybienia mniejszej wagi (nieistotne) pozwalają na wartościowanie ich wedle skali ocen pozytywnych, natomiast w przypadku błędów poważnych, a tak jest w rozpoznawanej sprawie, w ogóle nie jest możliwe pozytywne kwalifikowanie pracy egzaminacyjnej. Innymi słowy, możliwość zastosowania pozytywnej skali ocen istnieje dopiero wówczas, gdy praca nie wykazuje istotnych uchybień. Gdyby przyjąć odmienną wykładnię art. 31d ust. 4 ww. ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, doszłoby do wypaczenia sensu i celu egzaminu komorniczego, który ma służyć zweryfikowaniu wiedzy prawniczej i umiejętności posługiwania się nią w praktyce przez komornika sądowego, będącego funkcjonariuszem publicznym. Skarżący, oddalając wniosek małżonki dłużnika i sprzedając nieruchomość, nie dokonując przy tym obwieszczeń o opisie i oszacowaniu nieruchomości, doprowadził do sytuacji, która jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia obowiązującej procedury, a ponadto ustalił i pobrał zawyżoną opłatę egzekucyjną. Błędy w pracy skarżącego w tym zakresie mają więc charakter uchybień nader poważnych. Istotnym błędem w pracy skarżącego jest także nieprawidłowe wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku egzekucyjnego pod rygorem jego zwrotu w sytuacji, gdy wniosek egzekucyjny nie zawierał braków uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Należy zaakcentować, że do ustawowych obowiązków komornika sądowego należy w szczególności: wykonywanie orzeczeń sądowych w sprawach o roszczenia pieniężne i niepieniężne oraz o zabezpieczenie roszczeń, wykonywanie innych tytułów wykonawczych wydanych na podstawie odrębnych przepisów oraz tytułów egzekucyjnych, które zgodnie z odrębnymi przepisami podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej bez zaopatrywania ich w klauzulę wykonalności, sporządzanie protokołu stanu faktycznego przed wszczęciem procesu sądowego lub przed wydaniem orzeczenia na zarządzenie sądu lub prokuratora, etc. Przy tak ukształtowanych obowiązkach ustawowych komornika podstawową kwestią jest znajomość przepisów prawa. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ wykazał, że praca skarżącego z drugiego dnia egzaminu komorniczego nie zasługuje na ocenę pozytywną. Należy podkreślić, że ustawodawca wymaga od kandydata na komornika zarówno posiadania wiedzy, jak i umiejętności jej praktycznego zastosowania, zaś egzamin polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu komornika. Wymóg ten jest oczywisty, skoro z istoty zawodu wynika, że komornik jest powołany do dokonywania czynności egzekucyjnych, a w zakresie swoich uprawnień działa jako osoba zaufania publicznego. W tym aspekcie praca osoby zdającej egzamin komorniczy ma być potwierdzeniem zarówno jej wiedzy, jak i zdolności do samodzielnego wykonywania zawodu komornika. W niniejszej sprawie dokonana ocena pracy skarżącego na taki wniosek jednak nie pozwala. Skarżący na żadnym etapie prowadzonego postępowania nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, które wpływałyby na wynik sprawy. Twierdzenia strony o dokonaniu przez organ nieprawidłowej oceny jego pracy z drugiego dnia egzaminu komorniczego, jak również zarzuty dotyczące nieodniesienia się przez organ do argumentów zawartych w odwołaniu nie stwarzają podstaw do uwzględnienia skargi. W wyroku z dnia 19 marca 2013 r. o sygn. akt II GSK 2333/11 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie stanowi naruszenia przepisów procedury administracyjnej fakt nieodniesienia się przez organ administracji do wszystkich argumentów odwołania, jeżeli wskazane i objaśnione przez ten organ w uzasadnieniu okoliczności przesądzają o trafności samej decyzji. Zaskarżona do Sądu uchwała wskazuje na istotne wady w pracy egzaminacyjnej skarżącego, które w rzeczy samej należy kwalifikować jako nader poważne, świadczące de facto o niewystarczającej znajomości przepisów. W konsekwencji skarżący nie może skutecznie zarzucać, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Zaskarżona uchwała zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 kpa, w szczególności uchwała zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 kpa. Stan faktyczny opisany w uchwale nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne uchwały. Z kolei sam fakt, że strona skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem orzekających organów, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów. W takim stanie rzeczy, wydane w sprawie uchwały należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.