VI SA/Wa 331/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1440, zwanej dalej udp) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1263 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414, ze zm.), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie utrzymał w mocy swoją decyzję nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zaskarżoną decyzją nałożono na stronę karę pieniężną w wysokości 1 500 zł za wykonywanie przejazdu po drodze krajowej [...] z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Kontrola miała miejsce dnia [...] maja 2016 r. o godzinie [...] na drodze ekspresowej [...] na odcinku [...] (połączenie z drogą krajową nr [...]) – węzeł [...]. Organ stwierdził, że właścicielem pojazdu był M. S. Osoba ta określona została również jako kierowca pojazdu. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wniosła o uchylenie w całości przedmiotowej decyzji. Powyższej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 kpa, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący wskazał, że organ w przedmiotowej sprawie dokonał błędnych ustaleń faktycznych przyjmując, iż kontrolowany pojazd poruszał się (wykonywał przejazd) odcinkiem drogi płatnej [...] dnia [...] maja 2016 r. o godz. [...], co miało istotny wpływ na wydaną decyzję. Skarżący potwierdził, iż we wskazanym dniu wykonywał prace drogowe na odcinku drogi [...], jednakże w czasie kontroli pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] nie wykonywał przejazdu. Strona podkreśla, iż pojazd nie znajdował się w mchu, lecz do stojącego pojazdu, którego silnik był wyłączony została jedynie przyłączona przyczepa sygnalizacyjna na czas wykonywania prac drogowych. Działanie takie było podyktowane koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Strona podkreśla, że przyczepa marki [...] została przywieziona na miejsce prac samochodem osobowym, gdzie dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów nie przekroczyła 3,5 t. Skarżący podnosi, że pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] po przyłączeniu do niego przyczepy sygnalizacyjnej marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] nie wykonywał przejazdu odcinkiem drogi krajowej [...]. Wskazany pojazd nie został również zatrzymany do kontroli, bowiem nie znajdował się w ruchu lecz stał na drodze, gdzie wykonywano prace remontowe. Ponadto strona postępowania podnosiła, że w czasie kontroli i sporządzania protokołu zgłosiła zastrzeżenia do protokołu wskazując, że przyczepa została podpięta do samochodu ze względu na stabilizację oraz wskazała, że samochód nie poruszał się po drodze. Skarżący podkreślił, iż organ nie odniósł się do wniesionych do protokołu kontroli zastrzeżeń. GITD ponownie rozpatrując sprawę nie przychylił się do stanowiska strony i stwierdził, ze pojazd poruszał się po drodze publicznej i w związku z tym powinna zostać uiszczona opłata elektroniczna. Kontrolowany pojazd [...] nie posiadał jednak stosownego urządzenie do uiszczania opłaty elektronicznej. Organ podał, że w dniu [...] maja 2016 r. o godz. [...] na odcinku drogi ekspresowej [...] inspektor Inspekcji Transportu Drogowego po ujawnieniu naocznie incydentu zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów składający się z samochodu ciężarowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] i przyczepy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Kontrolowany pojazd poruszał się odcinkiem drogi krajowej [...] - [...] (połączenie z drogą krajową nr [...]) - węzeł [...]. W chwili zatrzymania kierowca wykonywał przejazd - prace drogowe na drodze [...], od strony węzła [...] w kierunku węzeł [...]. Odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów w dniu [...] maja 2016 r. został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 12 lit. g do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Kontrola dokonana za pośrednictwem urządzenia DSRC wykazała, iż pojazd nie został wyposażony w urządzenie viabox. Kontrolowany pojazd poruszał się (wykonywał przejazd) odcinkiem drogi płatnej [...] dnia [...] maja 2016 r. o godz. [...], naocznie ujawnione naruszenie (incydent) zapisany został pod numerem ewidencyjnym [...]. Na podstawie przedłożonych w trakcie kontroli dowodów rejestracyjnych ustalono, że dopuszczalna masa całkowita ww. zespołu pojazdów przekracza 3,5 tony. Pojazd został zarejestrowany jako samochód ciężarowy, a jego właścicielem w chwili powstania naruszenia był M. S. Przebieg i ustalenia kontroli zostały utrwalone w protokole kontroli z dnia [...] maja 2016 r. nr [...]. Z tych względów GITD uznał, że nałożenie kary było zasadne. Od wymienionej na wstępie decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. M. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2016r. Decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie: I. przepisów prawa materialnego mające bezpośredni wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13 k ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych naruszenie tych przepisów polegało, zdaniem skarżącego, na błędnym przyjęciu, że kontrolowany pojazd znajdował się w ruchu podczas gdy pojazd ten stał z wyłączonym silnikiem. II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa poprzez nie zebranie wystarczającego materiału dowodowego w sprawie, skutkiem czego organ wydał decyzję bez wszechstronnego zbadania sprawy, organ nie wyjaśnił sprawy co do istoty, zaniechał kompleksowego rozpatrzenia sprawy, które spowodowało wadliwe zastosowanie przepisów prawa materialnego i wadliwe rozstrzygnięcie; W uzasadnieniu skargi skarżący konsekwentnie podkreśla, że kontrolowany pojazd nie znajdował się w ruchu lecz stał na drodze przy miejscu prowadzonych prac remontowych. W tych okolicznościach, zdaniem skarżącego nałożenie kary było bezzasadne. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna, albowiem przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] czerwca 2016 r. doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Sąd stwierdza, że działający w sprawie organ administracji nie ustalił stanu faktycznego w sposób nie budzący wątpliwości. Organ Główny Inspektor Transportu Drogowego w prowadzonym przez siebie postępowaniu nie wykazał, że twierdzenia zawarte w uzasadnieniu decyzji są zasadne. GITD nie podważył w sposób wiarygodny twierdzeń strony skarżącej, że kontrolowany pojazd (samochód [...] z przyczepą) nie został zatrzymany w czasie jazdy lecz stał z wyłączonym silnikiem. Sąd zgadza się z twierdzeniami skarżącego, iż obie decyzje GITD naruszają art. 7, 107 § 3 kpa, ponieważ pomimo konsekwentnego stanowiska strony, że samochód nie został zatrzymany podczas ruchu po drodze, organy nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. W sytuacji gdy samochód stał (co podkreśla strona postępowania) nie można nałożyć kary na podstawie 13 k w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych. Przepisy te dotyczą bowiem sytuacji, gdy określony pojazd porusza się po drodze bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Sąd stwierdza, że w toku postępowania administracyjnego GITD nie ustalił w jednoznacznie, czy kontrolowany pojazd poruszał się po drodze czy też stał z wyłączonym silnikiem. Sąd stwierdza, że ze znajdujących się w aktach sprawy fotografii wynika, że samochód stoi (w kabinie nie ma kierowcy). Zastanawiające jest również, że w tym samym momencie tj. dnia [...] maja 2016 r. o godzinie [...] na drodze ekspresowej [...] na odcinku [...] (połączenie z drogą krajową nr [...]) – węzeł [...] kontrolowano jednocześnie dwa samochody należące do skarżącego M. S.. W tych okolicznościach rodzi się pytanie, czy samochody te jechały razem i zostały dokładnie w tym samym momencie zatrzymane, czy też stały na drodze przy okazji prowadzonych prac drogowych. Sąd ponownie musi podkreślić, że strona skarżąca w toku całego postępowania konsekwentnie wskazywała, że samochód nie poruszał się lecz stał na drodze. Uwaga taka została zamieszczona w protokole. GITD nie odniósł się do tego zapisu. We wskazanych okolicznościach podkreślić należy, że jedną z naczelnych zasad procedury administracyjnej jest wyrażona w art. 7 kpa zasada prawdy materialnej, zgodnie z którą organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta znajduje rozwinięcie w dalszych przepisach, między innymi w art. 77 § 1 kpa, zgodnie, z którym organ administracji publicznej winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Z kolei w myśl art. 80 kpa udowodnienie danej okoliczności ma nastąpić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, również tego przedstawionego przez stronę postępowania. Dostrzec przy tym trzeba, iż naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa nastąpi nie tylko w sytuacji, gdy organ dokona oceny okoliczności faktycznych na podstawie niektórych tylko dowodów zgromadzonych w sprawie, ale również wówczas, gdy nie podejmie pełnych działań dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy. Mając na uwadze powyższe, dokonując oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia uznać należało, że wydano je bez dokładnego wyjaśnienia sprawy, tj. z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa. Ponadto organ powinien dać wyraz dokonanej analizie materiału dowodowego w uzasadnieniu decyzji, czego wymaga przepis art. 107 § 3 kpa stanowiący, że uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Nieustalenie przez organy lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ powinien odnieść się do wszystkich aspektów sprawy. Jeżeli organ nie może jednoznacznie ustalić stanu faktycznego na podstawie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego powinien przesłuchać w charakterze świadka inspektora, który przeprowadzał kontrolę przedmiotowego pojazdu na okoliczność, czy pojazd poruszał się po drodze z przyczepą, czy też jedynie stał w pobliżu miejsca prowadzonych robót drogowych. Bez jednoznacznego wyjaśnienia tej kwestii nie jest możliwe wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Wskazane powyżej uchybienia przesądziły o uchyleniu przez Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a zaskarżonej decyzji, gdyż wskazane naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.