VI SA/Wa 334/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Asesor WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Protokolant Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2006 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia biegłym sądowym oddala skargę Pismem z dnia [...] kwietnia 2005 r. pan T. K. zwrócił się do Sądu Okręgowego [...] o ustanowienie go biegłym sądowym z zakresu budownictwa. Decyzją z dnia [...] września 2005 r. Prezes Sądu Okręgowego [...] na podstawie § 1 ust. 1 oraz § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. Nr 15 poz. 133) odmówił ustanowienia pana T. K. biegłym sądowym. W uzasadnieniu Prezes Sądu Okręgowego [...] podniósł, iż biegłym sądowym może być ustanowiona osoba, która spełnia określone wymogi formalne, między innymi daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego. W ocenie organu pan T. K. nie spełniał tego wymogu, z uwagi na pozyskanie informacji z akt osobowych pana T. K. (od dnia [...] lutego 1994 r. pan T. K. pełnił funkcję biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym w [...]), iż podczas sporządzania opinii na zlecenie Sądu biegły zgubił jeden tom akt sądowych, a ponadto w jednej sprawie sporządził opinię po wyznaczonym przez Sąd terminie. Powyższe stwierdzenia podważały w ocenie Prezesa zaufanie do pana T. K. i nie dawały gwarancji, iż będzie on należycie wykonywał obowiązki biegłego. W związku z powyższym Prezes odmówił ustanowienia go biegłym sądowym. Od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego [...] pan T. K. odwołał się do Ministra Sprawiedliwości, wnosząc o uchylenie tego rozstrzygnięcia i zmianę na jego korzyść z powodu naruszenia § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sadowych (Dz. U. Nr 15 poz. 133). Odwołujący się zaprzeczył, że z jego winy zaginęły akta o sygn. akt [...], jak również, że w sposób zawiniony przekroczył termin zakreślony do wydania opinii w sprawie [...]. Podniósł ponadto, iż ciążą na nim obowiązki wynikające m. in. z umów zawartych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, stąd nie jest on w stanie dotrzymać terminów zakreślonych do wydania opinii sądowych. Ponadto przyznał, że dodatkowo w sprawie o sygn. akt [...]Sąd Rejonowy [...] niesłusznie zarzucił mu brak dokonania czynności zmierzających do terminowego wydania opinii. Odwołujący podkreślił także swoją pozytywną opinię biegłego sądowego okręgu [...]. Decyzją z dnia [...] października 2005 r. Nr [...] Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania pana T. K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Minister Sprawiedliwości podał, iż w związku z tym, że biegły sądowy jest organem pomocniczym sądu w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych, a sporządzona przez niego opinia stanowi dowód w postępowaniu przed sądami oraz organami prowadzącymi postępowanie przygotowawcze w sprawach karnych od biegłego sądowego wymagane jest posiadanie nie tylko niekwestionowanej wiedzy i najwyższych kwalifikacji zawodowych, ale także zaufania publicznego, sumienności i bezstronności ( art. 196 § 3 i art. 197 § 1 Kodeksu postępowania karnego oraz art. 282 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego), a ponadto zaufania sądu do osoby biegłego (art. 198 § 1 Kodeksu postępowania karnego i 284 Kodeksu postępowania cywilnego). Pojęcie rękojmi należy łączyć z całością cech, zdarzeń i okoliczności dotyczących biegłego sądowego, składających się na jego wizerunek jako osoby zaufania publicznego. Wizerunek ten potwierdza swoim autorytetem prezes sądu okręgowego, przy którym biegły jest ustanowiony. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 kwietnia 2000 r. (sygn. akt II SA 115/00) "osoba biegłego nie może być dotknięta żadną skazą, która podważałaby zaufanie do niej". Pan T. K. zaprzeczył zarzutom, jakoby akta sprawy Prokuratury Okręgowej w [...] o sygn. [...] - przekazane mu w celu wydania opinii - zaginęły z jego winy. Z pisma Wojskowego Prokuratora Okręgowego w [...] z dnia [...]kwietnia 2003 r., [...] (k. 56) wynika jednak, że okoliczności towarzyszące zaginięciu akt wskazują, iż miało to miejsce w czasie, w którym odpowiedzialny za te akta był wyłącznie pan T. K. Minister Sprawiedliwości zauważył ponadto, iż przyjmowanie przez pana T. K. kolejnych zleceń od uprawnionych organów - w sytuacji braku możliwości czasowych w celu ich terminowej realizacji, a także przekraczanie terminów wyznaczanych w celu sporządzania opinii- oraz nierzetelne wykonywanie obowiązków w sprawie o sygn. [...] - nasuwa wątpliwości co do jego sumienności i rzetelności. Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sadowych (Dz. U. Nr 15 poz. 133) przymiot posiadania rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego sądowego jest jednym z podstawowych warunków formalnych, które musi spełniać biegły sądowy. Minister Sprawiedliwości podsumowując, stwierdził, iż Prezes Sądu Okręgowego [...]w [...] słusznie przyjął, że w jego ocenie - Pan T. K. poprzez niewłaściwe obchodzenie się z powierzonymi aktami sprawy karnej oraz poprzez nieterminowe wykonywanie powierzonych mu obowiązków biegłego nie spełnia warunku rękojmi należytego pełnienia tej funkcji. Wobec powyższego Prezes, prawidłowo odmówił ustanowienia odwołującego biegłym sądowym na podstawie § 1 ust. 1 oraz § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sadowych (Dz. U. Nr 15 poz. 133), co przemawia za utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji. Skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł pan T. K., zwany dalej skarżącym. W skardze skarżący podniósł, iż decyzja zawiera szereg nieprawidłowości w zakresie interpretacji i okoliczności sprawy oraz, że organ zarzuca mu winę za zachowania, których nie popełnił. W odniesieniu do niezwrócenia VIII tomu akt Wojskowej Prokuraturze Okręgowej w [...] o sygn. [...] oraz rezygnacji z opracowania opinii II-ej części, skarżący wyjaśnił, iż pismem z dnia [...] października 2002 r. zwrócił posiadane materiały dowodowe, w tym tom VIII ( z użyciem słowa plik), które zostały przekazane w dniu [...] listopada 2002 r. Odbioru dokonał, w zastępstwie p. prok. mjr S. D., delegowany z Wojskowej Prokuratury Okręgowej w [...] - żołnierz. Zawiadomienie Wojskowej Prokuratury Okręgowej o braku w przekazanych materiałach tomu VIII nastąpiło po ponad 2-ch miesiącach pismem z dnia [...] stycznia 2003 r. W odniesieniu zaś do stwierdzenia Ministra Sprawiedliwości, iż skarżący wydał opinię prawie po czterech miesiącach od upływu zakreślonego terminu skarżący podniósł, iż w sprawie tej korespondował z Sądem Okręgowym [...] Wydział [...] w celu przedłużenia terminu wykonania opinii. Wstrzymanie wykonania opinii wynikało także z choroby skarżącego (zwolnienie lekarskie). Ponadto skarżący podniósł, iż niepotwierdza informacji, że Sąd dwukrotnie w dniach [...] stycznia 2004 r. oraz [...] marca 2004 r. ponaglał o zwrot akt, gdyż ww. nie otrzymał. W związku z zarzutem celowego przyjmowania nadmiernej ilości zleceń bez możliwości ich zrealizowania w terminie oraz nierzetelnego wykonywania obowiązków w sprawie [...], co nasuwało wątpliwości co do sumienności i rzetelności, skarżący stwierdził, iż jest to pomówienie, dlatego, że jeśli ktoś z Sądu nawiązuje kontakt telefoniczny lub przesłał akta sądowe - to przeprowadza z nim rozmowę w sprawie terminu opracowania opinii i jeśli dysponuje czasem przyjmuje zlecenie lub w braku czasu odmawia. W przypadku odmowy przyjęcia zlecenia z jego strony, bywają dodatkowe pytania zlecającego kiedy będzie mógł rozpocząć wykonanie opinii, wtedy podaje możliwie najbliższy termin, nieraz dosyć odległy, jak np. w sprawie [...], który został zaakceptowany przez Sąd Okręgowy w [...]Wydział [...]. Skarżący stwierdził, iż posądzenie go o brak sumienności, rzetelności w wykonywaniu obowiązków jest nieuzasadnione, ponieważ brak jest podstaw w świetle przedstawionych dokumentów. Ponadto stwierdził, że w czasie jego ponad 10-letniej pracy jako biegłego sądowego nie miał żadnego potwierdzenia pisemnego odnośnie wniosków złożonych do Sądu w sprawie nowego terminu zakończenia opinii. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości, ponawiając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji, wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracje sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. Nr 15 poz. 133). Stosownie do § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia biegłych sądowych, ustanawia przy sądzie okręgowym prezes tego sądu. Zatem to do Prezesa właściwego Sądu należy ocena, czy dana osoba spełnia przesłanki do ustanowienia jej biegłym sądowym. Jak stanowi § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia biegłym sądowym może być ustanowiona osoba, która: 1) korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich; 2) ukończyła 25 lat życia; 3) posiada teoretyczne i praktyczne wiadomości specjalne w danej gałęzi nauki, techniki, sztuki, rzemiosła, a także innej umiejętności, dla której ma być ustanowiona; 4) daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego; 5) wyrazi zgodę na ustanowienie jej biegłym. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 maja 1999 r., sygn. akt II SA 806/99 "Zarówno przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 278-291 K.p.c.), jak również przepisy Kodeksu postępowania karnego (art. 176-184 i art. 274 K.p.k.) wymagają od biegłego nie tylko wiedzy i wysokich kwalifikacji, ale także sumienności, rzetelności i bezstronności, co biegły potwierdza w składanym przez siebie przyrzeczeniu przed rozpoczęciem czynności biegłego. Dlatego też każde podejrzenie o brak obiektywizmu i stronniczość w wykonywaniu obowiązków biegłego, brak zrozumienia dla zasady niezawisłości sędziowskiej, powagi i mocy orzeczeń Sądu uprawnia do uznania, że biegły nie spełnia podstawowego warunku rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego." Przez pojęcie rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego należy rozumieć całość cech, zdarzeń i okoliczności dotyczących osoby biegłego sądowego, składających się na jego wizerunek jako osoby zaufania publicznego. Na wizerunek osoby zaufania publicznego składają się takie cechy charakteru jak: szlachetność, prawość, uczciwość, sumienność i bezstronność łącznie. Wizerunek ten potwierdza swym autorytetem prezes sądu, przy którym biegły jest ustanowiony. Z powyższych względów osoba biegłego nie może nasuwać jakichkolwiek podejrzeń stronniczości, nierzetelności czy braku obiektywizmu (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 1993 r., sygn. akt II SA 390/92). Jak wynika z akt sprawy (k. 75-77 akt osobowych) pan T. K. w sprawie o sygn. akt [...] wydał opinię po 4 miesiącach od upływu zakreślonego terminu. Ponadto stosownie do treści k. 56-57 akt osobowych pan T. K. zrezygnował z wydania opinii w sprawie o sygn. akt [...], a okoliczności zgubienia VIII tomu akt głównych śledztwa w sprawie niniejszej wskazują, iż miało to miejsce w czasie, w którym odpowiedzialnym za te akta był biegły T. K. Skarżący sam przyznał, iż w sprawie dotyczącej wydania opinii w sprawie o sygn. akt [...] złożył pismo dotyczące zgody na przesunięcie terminu wykonania opinii, jednak nie otrzymał na powyższe pismo odpowiedzi, co potraktował jako jego akceptację. W stosunku zaś do zarzutu niezwrócenia VIII tomu akt Wojskowej Prokuraturze Okręgowej w [...] o sygn. akt [...] oraz rezygnacji z opracowania opinii II-ej części skarżący podniósł, iż zwrócił posiadane materiały dowodowe w tym tom VIII z użyciem słowa plik, delegowanemu żołnierzowi. Skarżący podniósł, iż ciążą na nim obowiązki wynikające m. in. z umów zawartych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, stąd nie jest on w stanie dotrzymać terminów zakreślonych do wydania opinii sądowych. Powyższe fakty dotyczące uchybień w terminowości sporządzania opinii przez skarżącego oraz wątpliwości co do zwrotu VIII tomu akt o sygn. akt [...] dają podstawę do uznania, iż skarżący nie spełnia przesłanki z § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. Nr 15 poz. 133). W orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sadu Administracyjnego pojęcie "rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego" zostało określone jako całość cech osobowości, a także zdarzeń dotyczących osoby biegłego, które łącznie tworzą jego wizerunek jako osoby zaufania publicznego (podobnie wyrok NSA z 27 stycznia 1999 r. II SA 1643/98). Tak więc oceniając czy kandydat na biegłego daje rękojmię należytego wykonywania zawodu biegłego trzeba brać pod uwagę nie tylko cechy charakteru, ale również całokształt zdarzeń związanych z wykonywaniem funkcji biegłego sądowego. Analizując akta osobowe skarżącego (skarżący jest biegłym przy Sądzie Okręgowym w [...]), a zwłaszcza pewne zdarzenia, o których mowa powyżej, zarówno Prezes Sądu Okręgowego [...], jak i Minister Sprawiedliwości mogli powziąć wątpliwość co do faktu czy skarżący daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego. W ocenie Sądu organ prawidłowo zastosował przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. Nr 15 poz. 133), które wskazują, że biegłych sądowych, ustanawia przy sądzie okręgowym prezes tego sądu, a ponadto, iż biegłym może być ustanowiona osoba, która daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego. Na marginesie należy zauważyć, iż decyzja Ministra Sprawiedliwości nie dotyczy skreślenia skarżącego z listy biegłych sądowych, tylko ustanowienia biegłym sądowym Sądu Okręgowego [...]w [...]. Zatem nie uniemożliwia ona skarżącemu starania się po raz kolejny o ustanowienie go biegłym sądowym. Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.