VI SA/Wa 335/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2013 r. wniosku M. T. o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi D. G. i K.T. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji odbiorników telewizyjnych i ustalenia opłaty za ich użytkowanie postanawia odmówić M. T. dopuszczenia do udziału w sprawie Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S. A. z dnia [...] września 2012 r. Nr [...], którą, na podstawie art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. Nr 85, poz. 728 ze zm.) w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 lipca 2005 r. w sprawie określenia jednostek operatora publicznego przeprowadzających kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych i uiszczania opłat abonamentowych za ich używanie, wzoru upoważnienia do wykonywania czynności kontrolnych oraz zasad i trybu wydawania tych upoważnień (Dz.U. Nr 132, poz. 1116 ze zm.), nałożono na wspólniczki spółki D. z siedzibą w B., obowiązek rejestracji używanego odbiornika radiofonicznego oraz odbiornika telewizyjnego oraz ustalono opłatę za używanie jednego niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego i jednego niezarejestrowanego odbiornika telewizyjnego w kwocie 555 złotych. Pismami z dnia 4 stycznia 2013 r. D. G. oraz K. T. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] listopada 2012 r., które zostały zarejestrowane pod sygn. akt VI SA/Wa 335/13. Pismem z dnia 29 sierpnia 2013 r. M. T. wspólnik spółki cywilnej D., powołując się na art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., nazywanej dalej "p.p.s.a."), złożył do Sądu wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika na prawach strony, wywodząc interes prawny z faktu, ze decyzja została wydana na spółkę, której w chwili obecnej jest wspólnikiem. Wynik sprawy dotyczy więc praw i obowiązków spółki. M. T. podał, że od dnia 28 czerwca 2013 r. prowadzi działalność gospodarczą jako wspólnik spółki cywilnej D.. D. G. wystąpiła ze spółki z dniem 1 lipca 2013 r. Na dzień składania wniosku wspólnikami spółki cywilnej D. są K. T. i M. T. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: p.p.s.a., dopuszcza możliwość zgłoszenia udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym i wnioskowania o dopuszczenie do tego postępowania w charakterze uczestnika osób, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczył ich interesu prawnego. We wniosku wnioskodawca powinien wykazać, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a., tzn. przedstawić dowody i argumenty, które przemawiają za tym, że wynik postępowania przed sądem administracyjnym będzie dotyczył jego interesu prawnego. Tym samym ustawodawca przesądził, że nie może to być interes wyłącznie faktyczny, tj. taki, który nie został w żaden wyraźny sposób wzięty pod ochronę przez powszechnie obowiązujące przepisy. Interes prawny, to taki, który jest chroniony przez prawo i ochrona ta polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcia zaistniałego zagrożenia. Aby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być on interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (por. J. Borkowski, w. B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 224 i n.). Inaczej mówiąc, o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny. W rozpoznawanej sprawie, stronami postępowania administracyjnego były wspólniczki spółki cywilnej, na które, w związku z ustaleniami protokołu kontroli z dnia 28 czerwca 2012 r., organ nałożył opłatę za używanie jednego niezarejestrowanego odbiornika telewizyjnego. Spółka cywilna stanowi formę organizacyjną prowadzenia przez wspólników – przedsiębiorców działalności gospodarczej, w ramach której, na zasadach określonych umową spółki oraz obowiązującymi przepisami, dążą oni do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego, solidarnie odpowiadając za zobowiązania spółki przez nich założonej i prowadzonej – art. 860 i art. 864 k.c. Wspólnicy spółki cywilnej prowadzą wspólne przedsięwzięcie i zmierzają do jednego celu gospodarczego. Z tego względu oraz ze względu na obowiązki określone innymi przepisami, wspólnicy spółki cywilnej występują na zewnątrz jako jeden podmiot, co nie zmienia faktu, że każdy z nich stanowi samodzielny podmiot w świetle przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W dacie kontroli oraz w dacie wydawania decyzji obowiązywała ustawa o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 2 lipca 2004 r. (Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm., nazywanej dalej u.s.d.g.), której art. 4 ust. 1 stanowił, że przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą, przyjmując w ust. 2, że za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Z przepisów wynika, że, w przypadku spółki cywilnej przedsiębiorcą nie jest ta spółka, lecz poszczególni jej wspólnicy, z których każdy może rozpocząć działalność po uzyskaniu wpisu do Ewidencji Działalności Gospodarczej (art. 14 ust. 1 i 2 u.s.d.g.). Realizując działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej, jej wspólnicy występują, z uwagi na obowiązek ewidencyjny, jako odrębni przedsiębiorcy. W postępowaniu administracyjnym odrębność ta skutkuje tym, że stronami postępowania, w wyniku którego organ administracji publicznej nakłada, w drodze decyzji, przewidzianej przepisami prawa administracyjnego kary pieniężnej na jednego ze wspólników spółki cywilnej za naruszenie przepisów w związku z prowadzoną w ramach spółki działalnością powinni być wszyscy wspólnicy prowadzący daną firmę, ponieważ postępowanie dotyczy ich interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2001 r., sygn. akt IV SA 2450/98). Nałożenie kary pieniężnej wymaga wykazania przez organ administracji publicznej naruszenia przepisów ustawy, przy czym przesłanka ta musi być zindywidualizowana, co oznacza w przypadku działalności gospodarczej prowadzonej w formie spółki cywilnej, która nie ma podmiotowości prawnej, obowiązek wskazania przez organ konkretnego przedsiębiorcy – wspólnika, któremu można przypisać naruszenie obowiązków lub warunków określonych przepisami ustawy o opłatach abonamentowych. Z uwagi na to, że spółka cywilna nie ma statusu przedsiębiorcy, nie można przypisać jej naruszenia przepisów cyt. ustawy. Zarzut taki może być podniesiony wyłącznie w stosunku do tego przedsiębiorcy – wspólnika, który w dniu kontroli wykonywał działalność. Zatem stronami postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o opłatach abonamentowych są wyłącznie wspólnicy, którzy w dacie naruszenia przepisów byli stronami umowy spółki zawartej na podstawie art. 860 i następnych kodeksu cywilnego. W tym czasie wspólnikami spółki cywilnej D. były D. G. oraz K. T. Każda ze wspólniczek była samodzielnym przedsiębiorcą, czego potwierdzeniem są wpisy do Ewidencji Działalności Gospodarczej. Na każdą z nich jako odrębnych przedsiębiorców organ, z powołaniem się na przepisy ustawy o opłatach abonamentowych, nałożył kary pieniężne. W świetle powyższego jako niezasadne należy uznać stwierdzenie M. T. zawarte we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowania w charakterze uczestnika na prawach strony, że decyzja została wydana na spółkę. Jak wskazano na wstępie, według art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika może zgłosić osoba prawna lub fizyczna, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Ten ostatni przepis należy rozumieć w ten sposób, że uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego może stać się podmiot, któremu przysługiwała legitymacja materialnoprawna w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonego aktu, ale który w tym postępowaniu nie brał udziału, albowiem tylko wtedy wynik postępowania sądowoadministracyjnego może dotyczyć jego interesu prawnego (por. M. Romańska w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 204). Interes prawny, to zatem taki, który jest chroniony przez prawo, a ochrona ta polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcia zaistniałego zagrożenia. Aby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być on interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (por. J. Borkowski w. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 224 i n.). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny. W takim przypadku określony podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie można jednak wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że M. T. w rozpatrywanym wniosku nie powołał się na konkretną normę prawa materialnego, z której wynikałby jego interes prawny. Wyjaśnienie w postaci stwierdzenia, że decyzja została wydana na spółkę, której jest obecnie wspólnikiem zostało przez Sąd uznane za niezasadne. Wnioskodawca może być rzecz jasna faktycznie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej jako aktualny wspólnik spółki D. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzenia oraz uwzględniając treść wniosku z dnia 29 sierpnia 2013 r. Sąd uznał, że M. T. nie wykazał, że posiada interes prawny w rozumieniu art. 33 § 2 p.p.s.a. uprawniający go do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika, zatem nie jest on stroną tego postępowania. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.