VI SA/Wa 3356/14
WyrokWSA w Warszawie2014-12-08
Skład orzekający: Piotr Borowiecki, Zbigniew Rudnicki, Magdalena Maliszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny i zebrał materiał dowodowy w sprawie nałożenia kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej, uwzględniając możliwość wadliwego działania systemu poboru opłat?Ratio decidendi
Organ administracyjny nie odniósł się w sposób satysfakcjonujący do przedstawionego przez stronę dokumentu potwierdzającego możliwość uiszczenia opłaty elektronicznej, a nadto nieprawidłowo przeprowadził dowód z zeznań świadka zamiast dopuścić dowód z opinii biegłego. Wadliwe zebranie materiału dowodowego i brak pełnego wyjaśnienia wątpliwości co do działania systemu poboru opłat skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3000 zł na kierującego pojazdem A. B. za przejazd drogą krajową bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Skarżący kwestionował prawidłowość działania systemu poboru opłat Viatoll, wskazując na możliwość uiszczenia opłaty w krytycznym momencie, co miało być potwierdzone przedstawionym przez niego zestawieniem transakcji. Organ administracyjny utrzymał karę w mocy, uznając, że opłata nie została uiszczona, a przedstawiony przez stronę dokument nie stanowi dowodu jej uiszczenia. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania i nierozpatrzenie jego wniosków dowodowych.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2012 r. i stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. Zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego A. B. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2011 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3000 zł na A. B. (dalej: skarżący).
Podstawą materialnoprawną wydanych decyzji były przepisy art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm., Dz. U. z 2008 r., Nr 218, poz. 1391 zwanej dalej ustawą o drogach publicznych) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., Nr 80, poz. 433), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm., Dz. U. z 2010 r., Nr 249, poz. 1656, Dz. U. z 2011 r., Nr 159, poz. 945 - zwanej dalej ustawą o transporcie drogowym).
Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. 2011 r., Nr 80, poz. 433), bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
W okolicznościach sprawy, w dniu [...] października 2011 r., o godz. 12:20, w miejscowości Z., na drodze ekspresowej [...], na odcinku węzeł S. - węzeł N., inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego [...] o nr rej. [...] i naczepy ciężarowej marki [...] o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował skarżący. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 t, co ustalono na podstawie wpisów dotyczących dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów, zawartych w dowodach rejestracyjnych.
K. Sp. z o.o. pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. (data wpływu: [...] stycznia 2012 r.), udzieliła odpowiedzi na powyższe wezwanie (dowód: pismo K. Sp. z o. o. z dnia [...] stycznia 2011 r. — w aktach sprawy), w której wskazała, iż opłata elektroniczna za przejazd pojazdem o nr rej. [...] po odcinku autostrady [...], w toku przejazdu przez bramownicę wskazaną w wezwaniu, w dniu [...] października 2011 r., o godz. 04:06 nie została uiszczona. Użytkownik nie posiadał wystarczających środków do uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto użytkownik nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBOX. Umowa zaś zawarta z klientem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu - tzw. umowa przedpłaconego trybu "pre -pay".
Główny Inspektor Transportu Drogowego mając na uwadze powyżej przesłaną odpowiedź Spółki, pismem z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] ponownie wezwał podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat o udzielenie odpowiedzi w zakresie przyczyny nieuiszczenia opłaty elektronicznej w kontrolowanym okresie, poprzez wyjaśnienie co oznacza, że użytkownik nie posiadał wystarczających środków pieniężnych, a także o ustosunkowanie się do wydruku z systemu dotyczącego transakcji pobranych opłat załączonego przez stronę do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W dniu [...] lutego 2012 r. do organu wpłynęła kolejna odpowiedź K. Sp. z o.o. w sprawie, w której wskazano, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdem o nr rej. [...] w dniu [...] października 2011 r. przez płatny odcinek autostrady [...] nie została uiszczona, a powodem nieuiszczenia opłaty był brak środków na koncie użytkownika.
Organ analizując przesłaną przez ww. Spółkę odpowiedź na wezwanie z dnia [...] lutego 2012 r. zważył, iż Spółka ta nie odniosła się ponownie do załączonego wydruku transakcji pobranych opłat (dokumentu przesłanego przez stronę). Mając na uwadze powyższe organ ostatecznie pismem z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] zobowiązał Spółkę K. do zweryfikowania załączonego dokumentu i udzielenia odpowiedzi w jego oparciu.
Pismem z dnia [...] marca 2012 r., nr ref. [...] K. Sp. z o.o. ustosunkowała się do powyższego wezwania, wskazując, że opłata elektroniczna za przejazd kontrolowanym pojazdem na wskazanym w protokole kontroli odcinku drogi w dniu [...] października 2011 r. nie została uiszczona, saldo konta użytkownika w systemie w tymże dniu o godz. 04:05 wynosiło 00,00 złotych. Ponadto zapisy widoczne na przesłanym zestawieniu przedstawiają operacje zarejestrowane na koncie użytkownika i nie są równoznaczne z faktem uiszczenia opłaty za przejazd po płatnym odcinku drogi.
O powyższych odpowiedziach Spółki K. organ pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] poinformował stronę postępowania, pouczając ją jednocześnie o możliwości wypowiedzenia się w sprawie co do zebranych dowodów i materiałów. Strona powyższe zawiadomienie odebrała w dniu [...] kwietnia 2012 r., a następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. wniosła o wezwanie operatora systemu elektronicznego poboru opłat do przedstawienia operacji z całego dnia [...] października 2011 r., z podaniem szczegółowego wykazu bramownic, pod którymi przejechał kontrolowany pojazd raz z wpłatami dokonywanymi przez stronę.
Organ biorąc pod uwagę wniosek strony oraz obowiązek zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie, pismem z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] wezwał podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat do przesłania wykazu transakcji zarejestrowanych w dniu [...] października 2011 r. dla kontrolowanego pojazdu z jednoczesnym wskazaniem dat, godzin, bramownic i sald konta w momencie przejazdu. Wezwanie powyższe z uwagi na długotrwały brak odpowiedzi organ ponowił pismem z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...].
W dniu [...] lipca 2012 r. wpłynęła odpowiedź K. Sp. z o.o., nr ref. [...], w której ponownie wskazano, iż opłata elektroniczna za przejazd kontrolowanym pojazdem w dniu [...] października 2011 r. o godz. 04:06 po odcinku autostrady [...] nie została uiszczona. Stan salda konta użytkownika w systemie w dniu [...] października 2011 r. o godz. 04:06 wynosił 0 zł. Jednocześnie do udzielonej odpowiedzi Spółka załączyła zestawienie transakcji dla kontrolowanego pojazdu z całego dnia [...] października 2011 r., zaznaczając, iż zapisy widoczne na przesłanym zestawieniu przedstawiają operacje zarejestrowane na koncie użytkownika, lecz nie są równoznaczne z faktem uiszczenia opłaty za przejazd po płatnym odcinku drogi.
O treści ww. odpowiedzi K. Sp. z o.o. organ pismem z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] również poinformował stronę postępowania, pouczając ją jednocześnie o możliwości wypowiedzenia się w sprawie co do zebranych dowodów i materiałów, a także prawie przeglądania akt sprawy, sporządzania notatek i odpisów. Strona pismem z dnia [...] lipca 2012 r. ponowiła wniosek dowodowy złożony w poprzednim piśmie o wezwanie operatora do przedstawienia wykazu operacji z całego dnia [...] października 2011 r.
Organ postanowił "ostatecznie" przeprowadzić dowód z przesłuchania świadka M. K. - Koordynatora Wsparcia Technicznego w Dziale Obsługi Klienta K. Sp. z o.o.
W dniu [...] listopada 2012 r. w siedzibie Głównego Inspektora Transportu Drogowego przeprowadzono dowód z przesłuchania świadka M. K.
W toku przesłuchania M. K. - Koordynator Działu Wsparcia Technicznego K. Sp. z o.o. stwierdziła, iż zajmuje się przygotowywaniem odpowiedzi na wezwania Głównego Inspektora Transportu Drogowego, a ponadto wsparciem technicznym Punktów Obsługi Klienta. Świadek oświadczyła, iż według jej wiedzy opłata elektroniczna nie została uiszczona w momencie przejazdu zespołu pojazdów składającego się z pojazdu o nr rej. [...] i naczepy o nr rej. [...] po autostradzie [...], na odcinku Z. (granica [...]) - węzeł B. w dniu [...] października 2011 r. o godz. 04:06, a powodem nieuiszczenia był brak środków na koncie użytkownika.
W toku przesłuchania zapytano świadka, czy dysponuje wykazem zarejestrowanych operacji dla kontrolowanego pojazdu z całego dnia [...] października 2011 r.
Świadek w odpowiedzi na powyższe, przedłożyła do akt sprawy zestawienie transakcji za okres rozliczeniowy [...] października 2011 r., z którego jak wyjaśniła, wynika po jakich odcinkach płatnych dróg krajowych poruszał się użytkownik kontrolowanego pojazdu oraz jaką kwotę powinien był uiścić za te odcinki, jeżeli jego saldo byłoby dodatnie. Świadek wskazała ponadto, że już od godz. 03:52 czasu CEST użytkownik kontrolowanego zespołu pojazdów nie posiadał środków na uiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd płatnymi odcinkami dróg i na dowód tegoż faktu załączyła zestawienie wygenerowanych incydentów z dnia [...] października 2011 r. W zakresie salda konta przesłuchiwana oświadczyła, iż było ono zerowe o godz. 00:00 w dniu [...] października 2011 r. aż do godz. 11:10 w dniu [...] października 2011 r. Użytkownik konta do którego był przypisany kontrolowany zespół pojazdów doładował konto kwotą w łącznej wysokości 5000 złotych w dniu [...] października 2011 r.
Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał, iż nie zgadza się z nałożoną na niego karą pieniężną z uwagi na fakt, iż działanie systemu elektronicznego poboru opłat jest wadliwe. Ponadto w ocenie strony zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, mianowicie w tym samym czasie strona otrzymała zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie oraz decyzję nakładającą karę pieniężną. Zdaniem strony takie postępowanie stanowi rażące naruszenie zasady określonej w art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz ewentualnego wypowiedzenia się w sprawie. Ponadto skarżący podniósł, iż nie może ponosić konsekwencji za wadliwie działające urządzenie służące do poboru opłat, mianowicie urządzenie nie informowało go na bieżąco o stanie konta. W ocenie strony wątpliwą kwestią jest również samo działanie systemu, przede wszystkim sam fakt, iż po uzupełnieniu konta z rachunku zostały pokryte wcześniejsze przejazdy, które nie były na bieżąco opłacone. Zdaniem strony skoro system dopuszcza późniejsze pokrycie należności to w takim przypadku, czy w ogóle należy karać kierującego z tytułu braku opłaty elektronicznej. Jednocześnie strona zwróciła się do organu z prośbą o zweryfikowanie powyższych wątpliwości, gdyż w jej ocenie oraz w oparciu o wydruk z systemu Viatoll, którego kserokopię załączyła do przedmiotowego wniosku, opłata elektroniczna w dniu [...] października 2011 r. została uiszczona.
Skarżący wskazał w szczególności, iż z przedstawionego przez niego zestawu transakcji poboru opłat wynika, iż w dniu [...] października 2011 r. opłaty zostały zarejestrowane jakouiszczone o godz. 3.58 jak i 4.14, natomiast nie jest jasne, dlaczego system odnotował brak wpłaty o godz. 4.06.
Organ w decyzji z [...] listopada 2012 r. podtrzymał dotychczasowe poglądy. Wskazał, iż materiał dowodowy potwierdza w sposób nie budzący wątpliwości, że kontrolowany pojazd poruszał się po drodze krajowej wymienionej w Rozporządzeniu RM z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp.
Odwołując się do treści zeznań świadka – M. K. - organ poinformował skarżącego, iż kwoty wyszczególnione w zestawieniu transakcji poboru opłat wskazują faktyczne kwoty, ale te, które użytkownik winien był zapłacić za przejazd przez dany odcinek drogi płatnej. Zapisy zestawienia przedstawiają zatem wyłącznie operacje zarejestrowane na koncie użytkownika, za które opłata elektroniczna byłaby opłacona, gdyby użytkownik dysponował "dodatnimi środkami pieniężnymi".
Organ raz jeszcze podkreślił, że dokument na który powołuje się strona – zestawienie transakcji poboru opłat – nie stanowi dokumentu potwierdzającego fakt uiszczenia opłaty elektronicznej, a wykaz zarejestrowanych operacji dla kontrolowanego pojazdu, w zakresie których system nie pobrał opłaty z uwagi na brak środków.
Organ stwierdził końcowo, iż skoro strona nie przedstawiła dowodu potwierdzającego, czy świadczącego o uiszczeniu opłaty elektronicznej, tym samym należało dać wiarę informacji pochodzącej bezpośrednio od podmiotu obsługującego elektroniczny system opłat.
Wskazał także na rangę dowodu z protokołu kontroli drogowej, podpisanego przez skarżącego bez uwag. Podkreślił, iż protokół stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 kpa, zatem stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.
A. B. złożył od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wniósł o stwierdzenie, że zaskarżone decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie o ich uchylenie w całości, a ponadto – o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prejudycjalnym.
Zarzucił, iż organ nie odniósł się w sposób należyty do przedstawionego przez niego w toku postępowania dokumentu potwierdzającego fakt uiszczenia opłaty - wydruku zestawienia transakcji z dnia [...] października 2011 r. Wynika z niego, że środki były na koncie Viatoll. W tym dniu o godz. 3.58 oraz 4.14 - do wyjaśnienia pozostała kwestia, dlaczego akurat o godz. 4.06 środków na tym koncie nie było. Zdaniem strony organ zignorował także istotny wniosek dowodowy o wezwanie operatora do przekazania wykazu wszelkich transakcji począwszy od momentu zawarcia umowy aż do dnia [...].10.2011 r. Wykaz ten był zdaniem skarżącego istotny z uwagi na to, że w toku trwania umowy były pobierane opłaty pobierane opłaty wyższe od należnych, a następnie były one zwracane przez operatora systemu. Wyjaśnienie wymagało, czy nieprawidłowo pobrane kwoty miały wpływ na ogólny stan rachunku w systemie. Ponadto wskazał, iż żądał w toku sprawy wykazu wszystkich transakcji z podaniem salda rachunku po każdej z nich. Podniósł, iż dokumenty przesłane przez operatora systemu są nieczytelne i wręcz niemożliwe do weryfikacji, zatem złożone wnioski dowodowe były jak najbardziej uzasadnione.
Podniósł też, że jako kierowca nie miał dostępu do systemu Viatoll, w którym umowa zawierana jest pomiędzy operatorem systemu a przewoźnikiem.
Wskazał, iż w systemie Viatoll zdarzają się pomyłki, wskutek których często pobierane są z konta kwoty nienależne, które później są na to konto zwracane. Podniósł, iż organ prowadząc postępowanie nie rozstrzygnął, czy taka sytuacja nie zaistniała w okolicznościach sprawy skarżącego i czy nie mogła mieć wpływu na to, że w krytycznym momencie mogło zabraknąć środków na koncie.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, iż w myśl art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. karę za nieuiszczenie opłaty elektronicznej nakłada się na kierującego pojazdem, który ma obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych, nadto, iż brak jest możliwości odstąpienia od tej kary. Organ poinformował też, że nie ma w sprawie znaczenia usytuowanie przy drodze krajowej znaku informującego, iż jest to droga podlegająca opłacie, gdyż decyduje o tym wyłącznie treść Rozporządzenia RM z 22 marca 2011 r.
Podkreślił, iż niezbędnym warunkiem opłaty jest posiadanie urządzenia viabox.
Wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję pod kątem zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego, przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 12710 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.
Kierując się powyższymi przesłankami sąd doszedł do przekonania, iż zaskarżone decyzje są obarczone wadami uzasadniającymi ich eliminację z porządku prawnego.
Organ administracyjny w sposób bezspornyustalił, że kierowany przez Pana A. B. pojazd marki [...] o nr rej. [...] i naczepy ciężarowej marki [...] o nr rej. [...] poruszał się po drodze krajowej wymienionej w załączniku nr 1 pkt 3 lit. a do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną (Dz. U. z 2011 r., nr 80, poz. 433).
W myśl art. 13 k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną: bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Ustawodawca jednoznacznie wskazał, iż karę pieniężną za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej nakłada się na kierującego pojazdem niezależnie od tego, kto jest właścicielem pojazdu. Sugestia skarżącego, iż karę nałożono na niewłaściwy podmiot jest w związku ze wskazanym unormowaniem niezasadna.
Sąd doszedł do przekonania, iż w kontrolowanej sprawie budzi istotne wątpliwości ustalony stan faktyczny – poza okolicznością samego przejazdu, o czym była mowa powyżej.
W toku postępowania skarżący wskazywał na możliwość wadliwego działania systemu Viatoll, polegającego w szczególności na nieodnotowaniu faktycznie uiszczonej opłaty w dniu [...] października 2011 r. o godz. 4.06. Na potwierdzenie powyższej okoliczności skarżący przedstawił dokument – zestawienie transakcji poboru opłat, z którego wynika, iż bezpośrednio przed odnotowanym brakiem wpłaty (o godz. 3.58), jak i bezpośrednio po tym odnotowanym braku (o godz. 4.14) środki na koncie były. Należy stwierdzić, iż organ nie odniósł się do przedstawionego przez stronę dokumentu w sposób satysfakcjonujący, wyjaśniający wszelkie wątpliwości w sposób nie budzący zastrzeżeń.
Przede wszystkim Sąd doszedł do przekonania, iż nadzorowany przez organ system poboru opłat Viatoll winien być przez ten organ zobligowany do dokumentowania wszelkich transakcji wiążących się z przepływem wpłacanych przez użytkowników dróg płatnych środków finansowych, w sposób nie budzący wątpliwości, przejrzysty, czytelny i pozwalający zarazem na skontrolowanie prawidłowości rozumowana organu. Środkami dowodowymi winny być przede wszystkim dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie, czytelne dla użytkowników systemu, nie posiadających przygotowania zawodowego w dziedzinie ekonomii czy księgowości, możliwe do skontrolowania przez Sąd. W niniejszej sprawie takich dokumentów zabrakło, a w ich braku organ przeprowadził "ostatecznie" – jak sam stwierdził – dowód z zeznań świadka M. K., pracownicy operatora systemu Viatoll, która zinterpretowała znajdujące się w aktach sprawy dokumenty. W ocenie Sądu takie działanie organu było nieuprawnione, a przesłuchanie świadka na okoliczność rzeczywistego znaczenia i treści znajdujących się w aktach sprawy dokumentów – niedopuszczalne.
Jeżeli organ uważał, że zgromadzony materiał dowodowy (wydruki z systemu viatoll składane przez stronę) wymagają wiadomości specjalnych, to w myśl art. 84 k.p.a. winien był dopuścić w sprawie dowód z opinii biegłego. Świadek jest źródłem dowodowym pozwalającym na ustalenie stanu faktycznego, nie zaś interpretacji dowodów znajdujących się w aktach sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, biorąc pod uwagę poglądy i wskazania zawarte w niniejszym wyroku w myśl art. 153 p.p.s.a., ponownie zgromadzi materiał dowodowy z uwzględnieniem konieczności pełnego odniesienia się do popartego dokumentem twierdzenia strony o możliwości wadliwego działania systemu. W miarę potrzeby uwzględni wnioski dowodowe strony zmierzające do niezbitego wykazania okoliczności sprawy, po czym raz jeszcze rozważy, czy istnieją podstawy do nałożenia na stronę kary administracyjnej na podstawie art. 13k ustawy o drogach publicznych.
Należy przy tym mieć na względzie zasadę, że ewentualne błędy systemu kontrolowanego przez organ administracyjny wykluczają możliwość nałożenia kary na stronę w przypadku zaistnienia chociażby minimalnych wątpliwości w zakresie ustaleń faktycznych mających znaczenie dla odpowiedzialności kierowcy.
W tym zakresie należy wystrzegać się jakiegokolwiek automatyzmu działania, oceniając sprawę indywidualnie pod kątem przesłanek prawnomaterialnych pozwalających na nałożenie kary, mając na uwadze okoliczności faktyczne i zarzuty wskazywane przez stronę w toku postępowania.
Należy zauważyć, iż nie jest zasadne przywoływanie przez organ faktu podpisania przez kontrolowanego kierowcę protokołu kontroli bez zastrzeżeń, gdyż z istoty działania systemu viatoll wynika, że nie ma on wpływu, ani wglądu, w stan środków na koncie (w przeciwieństwie do przewoźnika). O ile fakt ten nie ma w obecnym stanie prawnym znaczenia dla przyjęcia samej odpowiedzialności kierowcy, to brak jest podstaw do wywodzenia, iż akceptuje on ustalenia kontrolne w sytuacji, gdy nie może mieć własnych – niezależnych od kontrolującego – informacji o stanie konta. Wywodzenie skutku w postaci ustalenia rzekomo bezspornego stanu faktycznego na podstawie protokołu kontroli jest pozbawione podstaw.
Na marginesie należy zauważyć, że treść odpowiedzi na skargę wskazuje na pewien automatyzm działania organu, który wskazuje na okoliczności sprawy nie mające z nią związku (np. brak znaku drogowego informującego o wjeździe na drogę płatną, brak urządzenia viabox).
Z uwagi na naruszenie w toku postępowania art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. Sąd doszedł do przekonania o konieczności uchylania decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 p.p.s.a. orzekając, jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło