VI SA/Wa 3376/14
WyrokWSA w Warszawie2015-03-26
Skład orzekający: Marzena Milewska-Karczewska, Zbigniew Rudnicki, Danuta Szydłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Urząd Patentowy RP, rozpatrując wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy w całości, może stwierdzić wygaśnięcie tego prawa tylko w części, mimo braku modyfikacji wniosku przez wnioskodawcę?Ratio decidendi
Urząd Patentowy RP, rozpatrując wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, może stwierdzić wygaśnięcie tego prawa tylko w odniesieniu do niektórych towarów, nawet jeśli wnioskodawca wniósł o stwierdzenie wygaśnięcia w całości. Jest to dopuszczalne na podstawie art. 171 Prawa własności przemysłowej, który przewiduje możliwość ograniczenia zakresu wygaśnięcia prawa ochronnego do określonych towarów, jeśli przyczyna wygaśnięcia dotyczy tylko tych towarów. Działanie takie nie stanowi samowolnej modyfikacji żądania wnioskodawcy, lecz uwzględnienie wniosku w części, w jakiej uprawniony nie wykazał używania znaku towarowego.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni złożyła wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy IMPERIAL w całości, twierdząc, że uprawniona nie używała go przez okres co najmniej 5 lat. Urząd Patentowy RP, po analizie materiału dowodowego, stwierdził wygaśnięcie prawa ochronnego tylko w części dotyczącej odzieży i obuwia z tworzyw naturalnych i sztucznych, z wyjątkiem spodni, uznając, że znak był używany jedynie w odniesieniu do spodni. Uprawniona wniosła skargę do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędne oddalenie wniosków dowodowych i rozstrzygnięcie sprawy poza granicami wniosku. WSA w Warszawie oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia w części prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę
Decyzją Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2014 r., wydaną po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] czerwca 2014 r., sprawy z wniosku I. S.P.A. z siedzibą w F., W. (dalej: "wnioskodawczyni") o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy IMPERIAL o numerze R. [...] udzielonego na rzecz B.J. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą C. w B. (dalej: "uprawniona", "skarżąca"), na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 i art. 169 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.; dalej: "p.w.p.") oraz art. 100 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p. stwierdzono wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy IMPERIAL o nr R. [...] z dniem [...] grudnia 2005 r., w zakresie następujących towarów w klasie 25: odzież i obuwie z tworzyw naturalnych i sztucznych, za wyjątkiem spodni, w pozostałym zakresie oddalono wniosek. Jednocześnie zniesiono wzajemnie koszty postępowania w sprawie.
We wniosku, który wpłynął do Urzędu Patentowego w dniu [...] grudnia 2012 r. wnioskodawczyni podniosła, że uprawniona nie używała swego znaku towarowego w okresie co najmniej 5 lat od dnia wydania decyzji o udzielenie prawa ochronnego. Wskazała także, że jest uprawnionym z rejestracji słownych znaków towarowych IMPERIAL o numerze CTM-[...], IMPERIAL FASHION CTM-[...], IMPERIAL TOWN CTM-[...], IMPERIAL CTM-[...], podkreślając przy tym, iż używa na terenie Unii Europejskiej ww. oznaczeń, a sporny znak towarowy stanowi dla niego ograniczenie swobody prowadzenia działalności gospodarczej i wykonywania swoich praw na terenie Polski.
Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. uprawniona wniosła o oddalenie wniosku. Wyjaśniła, że od 1989 do marca 2010 prowadziła szwalnię, w której była szyta odzież oznaczona znakiem IMPERIAL oraz wprowadziła na polski rynek kilka milionów sztuk odzieży oznaczonej spornym znakiem. Załączyła ponadto wpis do ewidencji działalności gospodarczej, fotografie szwalni, fotografie produktów z metką IMPERIAL, oświadczenie pracownika działu kadr oraz kopie faktur za wynajem lokali oraz za sprzedaż towarów, a także fotografię sklepu w W.
Na rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] października 2013 r. strony podtrzymały swoje dotychczasowe twierdzenia i argumenty. Wnioskodawczyni wskazała na rozbieżności w materiale dowodowym przedłożonym w przedmiotowej sprawie na okoliczność używania spornego oznaczenia w obrocie oraz, że z żadnego dowodu nie wynika, aby znakiem używanym był znak towarowy IMPERIAL. Oświadczyła również, że faktury dotyczą jedynie początku 2010 r. oraz małej ilości towarów. Wskazała ponadto, że zdjęcie sklepu nie dotyczy towaru i nie wiadomo jakiego okresu pochodzi. Wnioskodawczyni oświadczyła, że zgodnie z jej wiedzą uprawniona prowadzi obecnie dom weselny i nie zajmuje się sprzedażą. Zarzuciła, że uprawniona próbuje stworzyć pozory używania znaku towarowego i od 3 lat nie prowadzi działalności gospodarczej. Zdaniem wnioskodawczyni, gdyby nawet przyjąć, że przedłożone faktury dotyczyły jedynie spodni IMPERIAL, to i tak są śladowe w stosunku do rynku, którym uprawniona dysponowała. Zarzuty wnioskodawczyni dotyczyły również tego, iż uprawniona nie posiada strony internetowej z aktualną ofertą, strona taka była dostępna do 2010 r. i zawierała ofertę takich marek jak: R., I. i B. Uprawniona z kolei wskazała, że przedłożone na okoliczność używania spornego znaku faktury dotyczą towarów ze znakiem IMPERIAL. Podkreśliła, że nadal utrzymuje markę IMPERIAL i stale sprzedaję towary nią oznaczone w ilościach jakie są możliwe do sprzedaży i na jakie znajduje kontrahentów. Zaznaczyła, iż nie jest to działalność pozorowana, gdyż towary są sprzedawane z magazynów. Przesłuchany na rozprawie świadek R.N. zeznał, że był pracownikiem firmy której wiodącym produktem był ten pod marką IMPERIAL, towary były rozwożone samochodami z logiem IMPERIAL i pakowane w torby z tym oznaczeniem.
Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. uprawniona stwierdziła, że zarzuty wnioskodawczyni odnoście nieużywania znaku towarowego są bezpodstawne. Wskazała, że kilkakrotnie przyjęła do realizacji produkcję zleconych przez innych przedsiębiorców usług uszycia odzieży przeznaczonej do sprzedaży w dużych sieciach handlowych, jednocześnie jednak sprzedawała swoje produkty małym przedsiębiorcom na terenie całej Polski i wprowadziła na rynek kilka milionów sztuk odzieży marki IMPERIAL. Zanegowała istnienie interesu prawnego po stronie wnioskodawcy. Zaznaczyła, że przedłożone w sprawie dowody wskazują na znaczny zakres eksploatacji zarejestrowanego znaku towarowego. W jej opinii bez znaczenia jest fakt, że obok zasadniczej działalności w zakresie produkcji odzieży, prowadzi także działalności gospodarczą w innym dozwolonym zakresie. Nie zgodziła się z wnioskodawczynią co do dowodu z wydruków stron internetowych, bowiem z nich wynika, że uprawniona specjalizuje się w produkcji odzieżowej i poza marką IMPERIAL produkuje także odzież innych marek. Ponadto stwierdziła, że prowadziła i nadal prowadzi prawidłową i rzetelną dokumentację księgową, która dowodzi intensywnej sprzedaży towarów oznaczonych znakiem IMPERIAL.
Na rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] marca 2014 r. strony podtrzymały swoje stanowiska. Przesłuchano świadka w osobie K.J., który zeznał na okoliczność w jaki sposób sporne oznaczenie jest nanoszone na towary oraz przytoczył historię działalności uprawnionej. Okazał również parę spodni z oznaczeniem IMPERIAL. Wskazał, że w 2010 r. zaprzestano produkcji, a następnie rozpoczęto wyprzedaże z magazynów w ilości pięćdziesiąt tysięcy sztuk odzieży. Świadek twierdził, że w 2013 r. uprawniona rozpoczęła produkcję odzieży sportowej dla klubów sportowych. Na dowód powyższego okazał koszulkę sportową z logiem IMPERIAL. Dodał również, że od początku 19993 r. do każdej odzieży była dodawana reklamówka z oznaczeniem IMPERIAL oraz wskazał sposoby pracy handlowców i dystrybucji towarów. Podkreślił, że w miejscach gdzie była sprzedawana odzież z oznaczeniem IMPERIAL znajdował się szyld IMPERIAL bądź też banery ze spornym oznaczeniem. Poinformował, że jeżeli faktura była wystawiona na wysoką kwotę to odbiorcą był np. R., natomiast jeżeli kwota na fakturze była niższa, np. 1000 zł., to oznacza że odbiorcą był mały sklep i zakupiona została odzież z oznaczeniem IMPERIAL. Świadek zeznał również jak należy odczytywać faktury, co oznaczają poszczególne cyfry na fakturach umieszczone przy towarach. Poinformował, że marki B. i C. przestały być szyte w latach 2005 i 2006. Zeznał, że obecnie pozostaje jeszcze ok. 7 tysięcy sztuk odzieży z oznaczeniem IMPERIAL do sprzedania. Uprawniona stwierdziła, że do 2011 r. główną działalnością było produkowanie odzieży, następnie nastąpiło rozszerzenie działalności, przy czym odzież nadal jest produkowana, z tym że obecnie jest to odzież sportowa również oznaczona znakiem IMPERIAL. Uprawniona ponadto podniosła, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przerwa u używaniu spornego znaku towarowego. Podkreśliła, że produkowane przez nią spodnie posiadają duże, widoczne i trwałe oznaczenie spornym znakiem.
Pismem z dnia [...] maja 2014 r. wnioskodawczyni wskazała, że posiada interes prawny w złożeniu wniosku bowiem jest uprawniona z rejestracji wspólnotowego znaku towarowego IMPERIAL CTM-[...] w zakresie towarów z klasy 25. Podniosła, że sporny znak towarowy nie jest używany w sposób rzeczywisty z uwagi na małą ilość sprzedanych sztuk. Wskazała, że uprawniona używała również oznaczeń R., B., C. oraz produkowała odzież dla podmiotów trzecich np. R. Stwierdził, że zeznania świadków złożone w przedmiotowej sprawie są rozbieżne i nie są wiarygodne.
Na rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2014 r. strony podtrzymały swoje stanowiska. Wnioskodawczyni podniosła, że materiał dowodowy oraz zeznania świadków dotyczą wyłącznie spodni jeansowych, 99% faktur dotyczy spodni, a wszystkie okazane zdjęcia zawierały jedynie wizerunek spodni. Podniosła, że jeansy stanowią produkt odzieżowy i mogą zostać wydzielone z odzieży. Przedstawiła historię i charakterystykę spodni jeansowych. Wskazała, że uprawniona prowadzi działalność pozorowaną, czego jego zdaniem dowodzi okazana przez świadka K.J. koszulka sportowa, której produkcja rozpoczęła się w 2014 r., tj. po wszczęciu przedmiotowego postępowania. Stwierdziła także, że nie ma dowodów na to aby takie koszulki zostały wprowadzone do obrotu. Jednocześnie podkreśliła, że z zeznań świadka K.J. wynika, iż uprawniona produkowała spodnie. Uprawniona podniosła natomiast, że wykazała, które faktury dotyczyły towarów z oznaczeniem IMPERIAL oraz, że nie posługiwała się innymi znakami towarowymi. Zaznaczyła, że nie zachodzi rozbieżność w zeznaniach złożonych przez świadków. Ponadto stwierdziła, że przedsiębiorca nie musi utrzymywać produkcji na jednakowym poziomie.
Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji zważył, że celem instytucji stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego jest eliminowanie praw ochronnych udzielonych na te oznaczenia, które nie są faktycznie używane w obrocie gospodarczym. Udzielenie ochrony na znak towarowy wiąże się bowiem z ustawowym obowiązkiem używania znaku towarowego dla towarów (usług), dla których znak został zarejestrowany. Z kolei nieużywanie znaku towarowego może skutkować w określonych sytuacjach stwierdzeniem wygaśnięcia prawa ochronnego. Instytucja ta została unormowana w art. 169 p.w.p.
W ww. przepisie ustawodawca wskazał jako przesłankę wystąpienia z wnioskiem, wykazanie istnienia interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy (art. 169 ust. 2 p.w.p.). Chodzi o wykazanie normy prawa materialnego, która z uwagi na prawa, obowiązki lub sytuację, w której znalazł się wnioskodawca, stanowi podstawę do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania spornego. Organ wskazał, iż w dotychczasowym orzecznictwie przyjmuje się, że źródłem interesu prawnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej mogą być nawet najbardziej ogólne normy prawa kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej, to jest art. 20 i art. 22 Konstytucji RP (m.in. wyroki: Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 218/2001 OSNP 2004/2 poz. 23; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2003 r., II SA 81/2002, nie publ.). Czyni się założenie, iż normy prawne wskazane powyżej, gwarantujące swobodne prowadzenie działalności gospodarczej mogą być źródłem interesu prawnego tylko wtedy, gdy cudzy znak towarowy stanowi przeszkodę dla wnioskodawcy w prowadzeniu działalności gospodarczej (m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r., II GSK 163/06). Z taką sytuacją zdaniem Organu mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie, bowiem wnioskodawca jest uprawnionym z rejestracji wspólnotowych znaków towarowych zawierających słowo IMPERIAL przeznaczonych do oznaczania m.in. odzieży z klasy 25. Używa on tego znaku na terenie Unii Europejskiej a sporny znak towarowy jest przeszkodą w wykonywaniu swoich praw na terenie Polski. Stanowi to zatem ograniczenie w prowadzeniu działalności gospodarczej przez wnioskodawcę. Związku z powyższym zdaniem Urzędu Patentowego RO, źródłem interesu prawnego jest art. 20 Konstytucji RP i art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2010 r. Nr 220, poz. 1447), które to przepisy gwarantują wolność prowadzenia działalności gospodarczej. W tym pojęciu mieści się zaś możliwość wprowadzenia do obrotu towarów z odpowiednim oznaczeniem.
Urząd Patentowy RP powołując się na art. 169 ust. 1 pkt 1, art. 154 oraz 169 ust. 5 p.w.p stwierdził, że w jego ocenie, uprawniona nie wykazała używania spornego znaku towarowego w sposób rzeczywisty i poważny na obszarze Polski w okresie kolejnych pięciu lat liczonych od dnia [...] grudnia 2000 r. w zakresie odzieży i obuwia z tworzyw naturalnych i sztucznych z wyjątkiem spodni, jak również nie wykazała, że istniały ważne powody usprawiedliwiające nieużywanie spornego znaku.
Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. obowiązek używania znaku towarowego powstaje po dniu wydania decyzji o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy. W przedmiotowej sprawie decyzja ta została wydana w dniu [...] grudnia 2000 r., więc początek pięcioletniego okresu rozpoczął się w dniu [...] grudnia 2000 r. Olbrzymia część faktur załączonych przez uprawnioną w przedmiotowej sprawie (wystawionych przez C.) dotyczyła spodni. Znikomy procent faktur zawiera pojedyncze pozycje dotyczące koszul i spódnic. Żadna z faktur nie zawiera znaku spornego IMPERIAL. Zeznania świadka K.J., w których zeznał i opisał w jaki sposób sporne oznaczenia były nanoszone na spodnie, uzupełniły dowód z faktur. Organ podkreślił, że okazane przez świadka spodnie nie były sporządzone z materiału typy jeans, tylko podobnego. Ponadto, zdaniem organu, istotna była również ta część zeznań, w której świadek uporządkował kwestie dotyczące tego, iż uprawniona produkowała i sprzedawała towar dla dużych sieci handlowych, takich jak np. R. i nieoznaczonych spornym znakiem towarowym. Organ podkreślił, że z zeznań świadka wynika, że faktury na wysokie kwoty (powyżej 1000 zł.) dotyczyły odbiorców sieciowych, np. R. W związku z tym organ objął oceną jedynie faktury wystawione na kwoty 1000 zł i poniżej. Zdaniem organu, zeznania świadków oraz okazany materiał dowodowy w postaci spodni są spójne z materiałem dowodowym przedstawionym na zdjęciach przestawiających zdjęcia spodni, metek, guzików. Organ stwierdził, że materiał dowodowy w postaci zaświadczenia o zatrudnieniu w przedsiębiorstwie C. za lata 2008-2010, faktury za wynajem lokalu dla przedsiębiorstwa C. z roku 2010 oraz spisy inwentaryzacyjne na dni [...].12.2010 i [...].12.2012 sporządzone przez Biuro Rachunkowe i zestawienia sprzedaży z 2009 r. są nieprzydatne dla przedmiotowej sprawy, bowiem nie zawierają jakiegokolwiek odniesienia do spornego znaku towarowego IMPERIAL. Zdjęcie sklepu we Włocławku nie zostało zaś oznaczone żadną datą., zdjęcia szwalni i magazynu wykonane w dniu [...] listopada 2013 r. nie świadczą o używaniu spornego oznaczenia w obrocie. Organ uznał, że znak towarowy IMPERIAL nie jest używany w odniesieniu do koszul, bowiem zdjęcie koszulki i okazana przez świadka koszulka to jedyne dowodowy w sprawie dotyczące innych towarów niż spodnie. Nie wiadomo zatem, czy koszulki z napisem IMPERIAL (wg koszulki okazanej przez świadka) były i są wprowadzane na rynek. Z zeznań natomiast świadka R.N, zdaniem organu, nie wynika w jaki sposób można powiązać dane zawarte w fakturach z towarami wprowadzanymi na rynek i oznaczonymi spornym znakiem towarowym. Jak wskazał organ, najistotniejsze w sprawie i dowodzące używania spornego znaku w odniesieniu do spodni są faktury VAT w powiązaniu z zeznaniami świadka K.J. Zatem na podstawie ww. faktur, z których wynika że w samym 2009 r. uprawniona wprowadziła do obrotu ok. 37100 sztuk spodni oraz z zeznań ww. świadka, który powiązał te faktury ze spornym oznaczeniem, organ uznał, że sporny znak towarowy był nanoszony na towary takie jak spodnie i następnie był on sprzedawany do sklepów, zatem był on używany w rozumieniu art. 154 p.w.p. Zdaniem organu, uprawniona nie wykazała używania spornego znaku towarowego IMPERIAL w odniesieniu do pozostałej odzieży oraz obuwia z tworzyw naturalnych i sztucznych z klasy 25 w sposób rzeczywisty i ciągły na terytorium Polski.
Organ nie podzielił opinii wnioskodawczyni, że uprawniona jeżeli używała spornego oznaczenia to jedynie w odniesieniu do spodni jeansowych. W ocenie organu uprawniona wykazała używanie spornego znaku towarowego w odniesieniu ogólnie do spodni, na wszystkich bowiem fakturach znajduje się sformułowanie "spodnie" a nie "spodnie jeansowe" lub "jeansy". Okazane przez świadka K.J. spodnie również nie były uszyte z materiału jeansowego lecz innego. Organ uznał, że świadkowie w postępowaniach używali potocznie określenia "jeansy" podczas gdy chodziło zarówno o "jeansy" jak i o spodnie uszyte zgodnie lub zbliżone krojem do jeansów.
Zdaniem organu, uprawniona wykazała używanie spornego znaku towarowego jedynie w zakresie spodni, nie wykazała natomiast używania spornego znaku towarowego w zakresie pozostałej odzieży oraz obuwia z tworzyw naturalnych i sztucznych w sposób rzeczywisty i poważny na terytorium Polski w okresie kolejnych pięciu lat po udzieleniu prawa ochronnego na ten znak towarowy, jak również nie wykazał, że istniały ważne powody usprawiedliwiające nieużywanie znaku spornego. W związku z powyższym, organ stwierdził wygaśnięcie znaku prawa ochronnego na ten znak towarowy w zakresie następujących towarów z klasy 25: odzież i obuwie z tworzyw naturalnych i sztucznych, za wyjątkiem spodni z dniem [...] grudnia 2005 r.
Przepis art. 169 ust. 1 pkt 1 pwp wiąże skutek wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z nieużywaniem znaku towarowego przez okres pięciu lat. Bieg pięcioletniego okresu, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., rozpoczyna się po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego przy niepodjęciu w ogóle używania znaku lub od dnia zaprzestania jego używania. Zatem w przypadku braku dowodów na używanie znaku towarowego, stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy powinno nastąpić w dacie, w której upłynęło pięć lat liczonych od dnia następującego po dniu wydania decyzji. Decyzja o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy IMPERIAŁ o nr R. [...] wydana została dnia [...] grudnia 2000 r. Pierwszym dniem pięcioletniego okresu, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt. 1 p.w.p. jest dzień [...] grudnia 2000 r. Wobec powyższego Urząd Patentowy uznał za zasadne żądanie twierdzenia wygaśnięcia w części prawa ochronnego na przedmiotowy znak z dniem [...] grudnia 2005 r., bowiem w tym dniu upłynęło 5 lat od daty udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, a uprawniona nie przedłożyła żadnych dowodów na okoliczność używania tego znaku towarowego w zakresie odzieży i obuwia z tworzyw naturalnych i sztucznych za wyjątkiem spodni na terenie Polski, ani też nie wykazała, że istniały ważne powody usprawiedliwiające nieużywanie tego znaku towarowego w zakresie w jakim stwierdzono jego wygaśnięcie ww. zakresie.
W zakresie żądania zwrotu kosztów postępowania Urząd Patentowy uznał za zasadne znieść wzajemnie powyższe koszty między stronami, opierając się na art. 100 k.p.c., znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie, w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p..
Skargę na powyższą decyzję UP wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uprawniona, zaskarżając powyższą decyzję w części w zakresie dotyczącym stwierdzenia wygaśnięcia z dniem [...] grudnia 2005 r. prawa ochronnego na znak towarowy IMPERIAŁ o nr R [...] w zakresie następujących towarów w klasie 25: odzież i obuwie z tworzyw naturalnych i sztucznych, za wyjątkiem spodni.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
- 255 ust 4 pwp przez niewłaściwe zastosowanie i przez to rozstrzygnięcie przez Urząd Patentowy RP sprawy w trybie postępowania spornego poza granicami wniosku zakreślonego przez uczestnika postępowania.
2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj:
- art. 75 § 1 kpa oraz art. 78 § 1 kpa - poprzez oddalenie przez Urząd Patentowy RP dowodów wskazanych przez skarżącą, tj. dowodu oględzin spodni oraz dowodów z zeznań świadków S.S., R.N., I.I. oraz dowodu z przesłuchania w charakterze strony B.J., zgłoszonych na okoliczności mające istotne znaczenie a dla sprawy, w sytuacji gdy żądanie skarżącej dotyczące przeprowadzenia tych i dowodów należało uwzględnić,
- art. 75 § 1 kpa w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 1 pwp poprzez oddalenie przez Urząd Patentowy RP dowodów wskazanych przez skarżącą, tj. dowodu z oględzin spodni oraz dowodów z zeznań świadków S.S., R. N., I.I. oraz dowodu z przesłuchania w charakterze strony B.J. i przez to bezpodstawne przyjęcie przez Urząd Patentowy RP, że skarżąca nie używała znaku towarowego IMPERIAŁ w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego i przez to błędne przyjęcie przez Urząd Patentowy RP, że zasadne jest stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy IMPERIAŁ o numerze R-[...] w zakresie następujących towarów w klasie 25: odzież i obuwie z tworzyw naturalnych i sztucznych za wyjątkiem spodni z dniem [...] grudnia 2005 r.
- art. 7 i 77 § 1 kpa w związku z art. 256 § 1 pwp poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, nie zebranie materiału dowodowego w sposób kompletny i nie w pełni rozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności nie wzięcie przez organ pod uwagę stanowiska skarżącej, wyrażonego w pismach z dnia [...] listopada 2013 r. oraz [...] marca 2014 r., dowodów z dokumentów w postaci faktur VAT, zestawień sprzedaży z 2009 r. oraz zeznań świadków R.N. i K.J., dotyczących produkowania i wprowadzania przez skarżącą do obrotu różnej odzieży oznaczonej znakiem towarowym IMPERIAŁ,
- art. 80 kpa w związku z art. 256 § 1 pwp a, to poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i przez to błędne przyjęcie, że skarżąca nie używała znaku towarowego IMPERIAŁ w zakresie odzieży innej niż spodnie, w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego,
- art. 255 pwp poprzez niepowołanie przez organ w sentencji zaskarżonej decyzji pełnej i prawidłowej podstawy prawnej i rozstrzygnięcia oraz braku pełnego i prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji
Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2014 r. w sprawie o sygn. akt Sp. [...] w części dotyczącej stwierdzenia wygaśnięcia z dniem [...] grudnia 2005 r. prawa ochronnego na znak towarowy IMPERIAŁ o nr R-[...] w zakresie następujących towarów w klasie 25: odzież i obuwie z tworzyw naturalnych i sztucznych za wyjątkiem spodni,
- na podstawie art. 200 ppsa o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych
Jednocześnie na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ppsa skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji przez organ, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku, na podstawie art. 61 § 3 ppsa - o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ponieważ zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody skarżącej.
W uzasadnienie skargi skarżąca przede wszystkim podniosła, że zgodnie z przepisem art. 255 ust. 4 pwp Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Zakres ten jest wiążący dla Urzędu Patentowego RP. Na poparcie rej tezy skarżąca odwołał się m.in. do wyroku WSA w Warszawie z 28 października 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 527/05, niepubl., a także wyroku NSA z dnia 12 lipca 2011 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 724/10
Organ administracji nie jest uprawniony do swobodnego interpretowania żądania strony, bowiem o treści żądania decyduje wnioskodawca, a nie organ, do którego żądanie to zostało skierowane. Jeśli nawet organ, na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie miałby podstawę do wydania orzeczenia w innym zakresie, niż wskazał wnioskodawca, nie może tego uczynić. Działa wówczas wbrew prawu i wbrew żądaniu wnioskodawcy. Organ nie może samowolnie zakreślić żądania, czy też dostosować zakres żądania wnioskodawcy do zebranego w sprawie materiału procesowego.
Urząd Patentowy RP zobowiązany jest do orzekania w granicach wniosku zakreślonego przez wnioskodawcę. Jeśli wniosek dotyczy wygaśnięcia w części prawa ochronnego na znak towarowy, Urząd Patentowy jest wówczas związany tym zakresem częściowym wniosku i musi działać w jego granicach.
Wnioskodawca ma prawo do zmiany zakresu swojego żądania po wszczęciu postępowania, jednakże w przedmiotowej sprawie nie miało to miejsca. Wnioskodawca nie zmodyfikował swojego żądania w toku postępowania przed Urzędem Patentowym RP. Urząd Patentowy RP wydając rozstrzygnięcie w sprawie samowolnie dokonał modyfikacji żądania I. S.p.A. Wobec tego, że wnioskodawca żądał stwierdzenia wygaśnięcia prawa do znaku towarowego IMPERIAŁ jedynie w całości, a nie wskazał żądania ewentualnego, zakresowego, decyzja Urzędu Patentowego RP jest bezprawna. Z uwagi na wskazany przez wnioskodawczynię zakres wniosku, jakim w niniejszej sprawie jest stwierdzenie wygaśnięcia prawa do znaku towarowego IMPERIAŁ w całości, Urząd Patentowy RP nie może dokonać jego samodzielnej modyfikacji i wydać decyzji uwzględniającej w części wniosek, bez uprzedniej, wyraźnej jego modyfikacji przez wnioskodawcę, czego w niniejszej sprawie wnioskodawca nie uczynił.
Ustawodawca w przepisach pwp bardzo precyzyjnie określił, iż to wnioskodawca zakreśla granice wniosku i wskazuje jego podstawę prawną, a Urząd Patentowy RP jest nią ściśle związany.
Skoro jako podstawę prawną wnioskodawczyni wskazała przepis art. 169 ust. 1 pkt 1 pwp i nie zmieniła tej podstawy w toku postępowania spornego poprzez wyraźne, sformalizowane wskazanie przepisu art. 171 pwp, Urząd Patentowy nie mógł dokonać samowolnej oceny zakresu wniosku wnioskodawcy.
Ogólna zasada postępowania spornego zawarta w art. 255 ust. 4 p.w.p. w myśl której Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w postępowaniu spornym w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę, odróżnia to postępowania od klasycznego postępowania administracyjnego, dla którego wyłączną podstawą są przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tej przyczyny w art. 256 ust. 1 p.w.p. przyjęta została w odniesieniu do postępowania spornego zasada odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, nie zaś zasada stosowania tychże przepisów wprost. Organ w tym postępowaniu powinien przede wszystkim wyczerpująco rozpatrzeć i ocenić materiał dowodowy przedstawiony przez strony, a zwłaszcza przez wnioskodawczynię, który już we wniosku o unieważnienie prawa, jak wynika expressis verbis z art. 255 ust. 3 pkt 5 p.w.p, wskazuje środki dowodowe i zobowiązany jest do wykazania zasadności zgłoszonych podstaw unieważnienia.W postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym RP skarżąca na okoliczność wprowadzania do obrotu odzieży oznaczonej znakiem towarowym IMPERIAŁ R-[...] przedstawiła szereg faktur VAT, zestawień sprzedaży obejmujących sprzedaży odzieży oznaczonej tym znakiem towarowym. Dodatkowo używanie znaku przez B.J. potwierdzają zeznania świadków. Uprawniona wykazała okoliczność używania znaku towarowego głównie na przykładzie spodni, bowiem ta część garderoby najpełniej uwidacznia używanie znaku towarowego poprzez najbardziej widoczne i trwałe metki (wszyte w spodnie) oraz guziki, na których widnieje nazwa IMPERIAŁ. Organ błędnie przyjął, iż skarżąca zaniechała produkcji i sprzedaży odzieży oznaczonej znakiem IMPERIAŁ, innej niż spodnie, w sytuacji, gdy sam Urząd Patentowy RP w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnia, że dowody z dokumentów zawierają pozycje dotyczące wprowadzania do obrotu gospodarczego koszul i spódnic.
W sprawie nie zaistniały podstawy do wygaszenia prawa ochronnego na wszystkie pozostałe towary należące do klasy towarowej 25,. również w kontekście granic wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy.
Skarżąca podniosła również, iż podjęła szeroką inicjatywą dowodową, zgłosiła szereg dopuszczalnych wniosków dowodowych. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. w sprawie o sygn. akt Sp. [...] Urząd Patentowy RP oddalił wnioski dowodowe skarżącej w postaci dopuszczenia dowodu z oględzin spodni, z przesłuchania w charakterze świadków S.S., R.N., I.I. oraz przesłuchania charakterze strony B.J. na okoliczności wskazane w piśmie skarżącej dnia [...] listopada 2013 r. Tym samym Organ nie dokonał zatem ustaleń faktycznych w zakresie wszystkich istotnych okoliczności, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Niedopuszczenie wskazanych dowodów miało istotny wpływ na wynik sprawy przed Urzędem Patentowymi RP. Stąd też zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 i 77 § 1 kpa
Dodatkowo skarżąca uznała, iż rozstrzygając sprawę Urząd Patentowy RP dokonał dowolnej oceny zeznań świadka K.J.
W postępowaniu spornym przez Urzędem Patentowym RP skarżąca załączyła szereg dowodów z dokumentów: faktur VAT, zestawień sprzedaży, z których wynika, iż produkuje i wprowadzał do obrotu różnego rodzaju odzież oznaczoną znakiem towarowym IMPERIAŁ. Fakt ten potwierdzają również przeprowadzone w toku postępowania dowody z zeznań świadków K.J. i R.N.
Skarżąca zarzuciła również, że Urząd Patentowy RP nie ustalił, kiedy skarżąca zaprzestała używania znaków dla oznaczania określonych towarów.
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o oddalenie skargi.
Urząd w pełni podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której w sposób wyczerpujący wyjaśnione zostały motywy jej rozstrzygnięcia. W ocenie Urzędu Patentowego RP, zarzuty podniesione w skardze są nieuzasadnione a skarżąca polemizuje w skardze z ustaleniami dokonanymi przez Urząd Patentowy przedstawiając własne, odmienne od Urzędu stanowisko, które nie znajduje oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach przedmiotowej sprawy.
Urząd nie zgadza się ze skarżącym z zarzutem przekroczenia zakresu wniosku. Zgodnie z art. 171 pwp jest możliwość stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy jedynie w odniesieniu dla niektórych towarów. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1502/10) stwierdził, że: "Jeżeli znak towarowy zarejestrowany jest dla szerokiej kategorii towarów, określonej jednym pojęciem, a faktycznie używany jest tylko dla określonej podkategorii tych towarów, to dopuszczalne i prawidłowe jest stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego udzielonego na ten znak towarowy dla wszystkich innych podkategorii towarów, dla których znak ten jest nieużywany." W związku z powyższym prawidłowe było działanie Urzędu i stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa ochronnego jedynie w odniesieniu do niektórych towarów, pomimo tego, że wnioskodawca wniósł o stwierdzenie spornego prawa ochronnego w szerszym zakresie. Urząd Patentowy po dogłębnej analizie materiału dowodowego stwierdził wygaśnięcie spornego prawa w części w jakiej uprawniony nie wykazał używania spornego znaku towarowego. Nie można mówić o samowolnej modyfikacji żądania wnioskodawcy.
Urząd Patentowy przy tym zgadza się ze skarżącym, iż ustawodawca określił bardzo precyzyjnie, że to wnioskodawca zakreśla granice wniosku i wskazuje jego podstawę prawną, a Urząd Patentowy RP jest nią ściśle związany. W przedmiotowej sprawie Urząd działał w granicach wniosku złożonego przez wnioskodawcę i uznał jego żądanie za zasadne w określonej części. Urząd zgodnie z zapisem art. 171 p.w.p. orzekł ograniczając wniosek. Niedopuszczalna byłaby sytuacja gdyby Urząd orzekł ponad żądanie zawarte w złożonym wniosku. Działanie Urzędu takie jak w przedmiotowej sprawie, tj. uwzględniając żądanie w części jest dopuszczalne na podstawie ww. art. 171 p.w.p. oraz zgodne z wieloletnią praktyką Urzędu, niekwestionowaną przez orzecznictwo administracyjne.
W przedmiotowej sprawie Urząd w zaskarżonej decyzji na podstawie całokształtu materiału dowodowego - faktury, zeznania świadków, okazane spodnie uznał używanie spornego oznaczenia jedynie w odniesieniu do spodni. Na stronie 8 decyzji Urząd wyraźnie wskazał "Znikomy procent tych faktur zawiera inne pojedyncze pozycje dotyczące koszul czy spódnic" a na stronie 9: "Z faktur bowiem przedłożonych do akt przedmiotowej sprawy wynika, iż przedmiotem obrotu było kilka do kilkunastu sztuk koszul, kilka sztuk spódnic i kilka sztuk kurtek. Nie można więc mówić o rzeczywistym i poważnym używaniu znaku towarowego IMPERIAŁ w odniesieniu do innego rodzaju odzieży niż spodnie. Ponadto żaden z dowodów nie wskazuje na używanie spornego znaku towarowego do oznaczania obuwia." W związku z powyższym Urząd nie mógł uznać, aby sporne oznaczenie było używane w sposób rzeczywisty i poważny dla towarów innych niż spodnie.
Dalej, Urząd oddalił wnioski dowodowe w postaci przesłuchania kolejnych świadków oraz strony, lecz oddalenie ww. środków dowodowych nie miało wpływu na wynik postępowania, gdyż dowód w postaci przesłuchania świadka ma charakter subsydiarny. Najważniejszym materiałem dowodowym są dowody z dokumentów. W przedmiotowej sprawie Urząd dopuścił dowód z przesłuchania w charakterze świadka p. J., który, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, powiązał zgromadzony materiał dowodowy w spójną całość i wyjaśnił wszelkie wątpliwości. Jeżeli chodzi zaś o przesłuchanie w uprawnionej w charakterze strony należy wskazać, że strona ma prawo stawiać się na rozprawach i wypowiadać się. Z takiego prawa strona nie skorzystała. Należy przy tym zauważyć, że ocena zeznań świadka K.J. nie była przeprowadzona w sposób dowolny. Urząd wprost zinterpretował złożone w sprawie zeznania co do odczytywania, które faktury dotyczyły towarów z oznaczeniem IMPERIAŁ, a które dotyczyły towarów z innymi oznaczeniami. Na podstawie zeznań świadka Urząd zbadał każdą przedłożoną do akt sprawy fakturę, sprawdził na jaką kwotę była wystawiona i ocenił, które faktury dotyczyły towarów oznaczanych spornym znakiem. Urząd dodatkowo wskazał, że pomimo oddalenia wniosku dowodowego, Urząd dokonał oględzin spodni podczas przesłuchania świadka p. K.J., który okazał ww. produkt i wskazał sposób oznaczania go znakiem towarowym IMPERIAŁ
Urząd Patentowy RP podkreśla, że przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy przeanalizował dokładnie całokształt materiału dowodowego oraz wszystkie okoliczności sprawy, co znajduje odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji. Ponadto wszelkie ustalenia Urzędu nie były ustaleniami dowolnymi, lecz poprzedzonymi wnikliwą analiza, jak wynika to z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Podsumowując, Urząd w pełni podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której w sposób wyczerpujący wyjaśnione zostały motywy jej rozstrzygnięcia. W ocenie Urzędu Patentowego RP, zarzuty podniesione w skardze są nieuzasadnione a skarżący polemizuje w skardze z ustaleniami dokonanymi przez Urząd Patentowy przedstawiając własne, odmienne od Urzędu stanowisko, które nie znajduje oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach przedmiotowej sprawy. Za nieuzasadnione zatem należy zatem także uznać zarzuty postawione w skardze przez skarżącego. W przedmiotowej sprawie Urząd prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i na podstawie dokonanych ustaleń wydał decyzję, w której wyczerpująco wyjaśnił przesłanki jej wydania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2012 r., poz. 270, z późn. zm..; zwaną dalej p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2014 r., którą stwierdzono wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy IMPERIAL o nr R. [...] z dniem [...] grudnia 2005 r., w zakresie następujących towarów w klasie 25: odzież i obuwie z tworzyw naturalnych i sztucznych, za wyjątkiem spodni, w pozostałym zakresie oddalono wniosek.
Sprawa została wszczęta na wniosek I. S.P.A. z siedzibą w F., W., o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy IMPERIAL, udzielony na rzecz B.J. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą C. w B.
W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ przywołał m.in. art. 169 ust. 1 pkt 1 i art. 169 ust. 2 p.w.p.
Skarżonej decyzji zarzucono w skardze naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a., egzemplifikując te naruszenia, a także art. 107 § 3 oraz art. 68 § 1 k.p.a., art. 86 k.p.a., a także art. 100 k.p.c. w zw. z 256 ust. 2 p.w.p. w kwestii podziału kosztów postępowania.
Zasadą, którą ustanawia art. 168 pwp w sprawie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy jest, że prawo to wygasa na skutek:
1) upływu okresu, na który zostało udzielone;
2) zrzeczenia się prawa przez uprawnionego przed Urzędem Patentowym, za zgodą osób, którym służą na nim prawa.(ust. 1).
Zrzeczenie się prawa, o którym mowa wyżej, może również dotyczyć tylko niektórych towarów, dla których prawo to zostało udzielone (ograniczenie wykazu towarów). Także jeżeli przyczyna wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy dotyczy jedynie niektórych towarów, wygaśnięcie prawa odnosi się tylko do tych towarów (art. 171).
Jednocześnie art. 169 ust. 1 pkt 1 stanowi, że prawo ochronne na znak towarowy wygasa również na skutek nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania.
Zgodnie z art. 154 pwp używanie znaku towarowego, stanowiące negatywną przesłankę wygaśnięcia prawa ochronnego, polega w szczególności na:
1) umieszczaniu tego znaku na towarach objętych prawem ochronnym lub ich opakowaniach, oferowaniu i wprowadzaniu tych towarów do obrotu, ich imporcie lub eksporcie oraz składowaniu w celu oferowania i wprowadzania do obrotu, a także oferowaniu lub świadczeniu usług pod tym znakiem;
2) umieszczaniu znaku na dokumentach związanych z wprowadzaniem towarów do obrotu lub związanych ze świadczeniem usług;
3) posługiwaniu się nim w celu reklamy.
W kwestii używania znaku towarowego jednolite jest również orzecznictwo Urzędu Harmonizacji Rynku Wewnętrznego. I tak, w wyroku S(PI) z 2012.03.28, sygn. T-214/08- LEX nr 1125062 (Paul Alfons Rehbein (GmbH & Co.) KG) stwierdzono, że "Znak towarowy jest rzeczywiście używany wówczas, gdy korzysta się z niego zgodnie z jego podstawową funkcją, jaką jest zagwarantowanie, że towary i usługi, dla których został zarejestrowany, pochodzą z określonego przedsiębiorstwa, w celu wykreowania lub zachowania rynku zbytu dla tych towarów i usług, z wyłączeniem przypadków używania o charakterze symbolicznym, mającym na celu jedynie utrzymanie praw do znaku towarowego. Ponadto przesłanka dotycząca rzeczywistego używania znaku towarowego wymaga, by znak ten w postaci, w jakiej jest chroniony na właściwym terytorium, był używany publicznie i w sposób skierowany na zewnątrz. W związku z powyższym stwierdzono w tymże wyroku, że "Ocena rzeczywistego charakteru używania znaku towarowego powinna być oparta na wszystkich faktach i okolicznościach pozwalających na ustalenie, czy znak był faktycznie wykorzystywany handlowo, w szczególności zaś powinna ona uwzględniać sposoby korzystania ze znaku uznawane w danym sektorze gospodarczym za uzasadnione dla zachowania lub wykreowania rynku zbytu dla towarów lub usług chronionych danym znakiem towarowym, charakter tych towarów lub usług, cechy danego rynku oraz zasięg i częstotliwość używania znaku."
W myśl art. 169 ust. 2 pwp Urząd Patentowy wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy w przypadkach, o których mowa w ust. 1 tego, powołanego wyżej przepisu, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny.
I w tej kwestii orzecznictwo NSA jest jednolite – czego dowodem jest m.in. jeden z ostatnich wyroków NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1500/12, LEX nr 1457646, zgodnie z którym "Źródłem interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do znaku towarowego mogą być nawet najbardziej ogólne normy prawne, a więc także te przepisy prawa materialnego, z których wynika prawo do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej (np. art. 6 ust. 1 u.s.d.g.). Jeżeli należna przedsiębiorcy swoboda działalności gospodarczej jest zagrożona przez cudze prawo do znaku towarowego, to przedsiębiorca ten ma interes prawny do wystąpienia z wnioskiem o wyeliminowanie z obrotu tego prawa wyłącznego."
Szerzej odniesiono się do tej kwestii w wyroku NSA z dnia 21.11.2012 r., sygn. akt II GSK 1646/11, LEX nr 1232593, w którym stwierdzono, co następuje:
"1. Istnienie interesu prawnego, opartego na normie prawa materialnego, decyduje o tym, czy określony podmiot może wystąpić z wnioskiem o eliminację z obrotu prawa do znaku towarowego, zatem interes prawny pozwala określić kto może wystąpić z wnioskiem, zaś inna norma prawa materialnego określa przesłanki tej eliminacji, a więc decyduje o tym, kiedy można skutecznie wystąpić z wnioskiem.
2. Jeżeli należna przedsiębiorcy swoboda działalności gospodarczej jest zagrożona przez cudze prawo do znaku towarowego, to przedsiębiorca ten ma interes prawny do wystąpienia z wnioskiem o wyeliminowanie z obrotu tego prawa wyłącznego. Ograniczenie swobody działalności gospodarczej innych podmiotów przez prawidłowo udzielone i prawidłowo funkcjonujące prawo wyłączne stanowi istotę tego prawa i sam fakt istnienia ograniczenia swobody nie uzasadnia interesu prawnego do zakwestionowania cudzego znaku towarowego.
3. Interes prawny musi być bezpośredni, konkretny i realny. Gdy źródłem interesu prawnego jest tak ogólna norma prawna, jak norma kreująca swobodę działalności gospodarczej, wnioskodawca musi wykazać szczególne okoliczności faktyczne, które sprawiają, że to właśnie jemu cudze prawo wyłączne "przeszkadza" w realizowaniu tej swobody w sposób, który uzasadnia przyznanie mu prawa do żądania ochrony prawnej. Zatem nie wszyscy uczestnicy obrotu gospodarczego, którzy muszą respektować cudze prawo wyłączne mają interes prawny i legitymację do żądania jego eliminacji. Interes prawny do wystąpienia z żądaniem eliminacji cudzego prawa wyłącznego ma jedynie ten podmiot, którego sfera prawna doznaje ograniczenia większego niż to, które wynika z przewidzianej prawem konieczności respektowania cudzego prawa wyłącznego. Dla wykazania interesu prawnego opartego na bardzo ogólnej normie prawnej, należy wskazać okoliczności, z których wynika, że sfery prawne uprawnionego (jego prawo do znaku towarowego) i wnioskodawcy (jego prawo do swobody działalności gospodarczej) zazębiają się w szczególny sposób, który uzasadnia wystąpienie z wnioskiem o ochronę prawną polegającą na eliminacji znaku."
W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca podniósł, że sporny znak towarowy stanowi dla niego ograniczenie swobody prowadzenia działalności gospodarczej i wykonywania swoich praw na terenie Polski, a ponadto wskazał, że jest uprawniony z rejestracji wspólnotowego znaku towarowego IMPERIAL CTM-[...] w zakresie towarów z klasy 25.
Wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z powodu nieużywania znaku nie może zostać uwzględniony przez Urząd Patentowy, jeżeli przed złożeniem tego wniosku rozpoczęło się lub zostało wznowione rzeczywiste używanie znaku. Rozpoczęcie lub wznowienie używania znaku towarowego po upływie nieprzerwanego pięcioletniego okresu jego nieużywania i w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego, nie zostanie jednak uwzględnione, jeżeli przygotowania do rozpoczęcia lub wznowienia używania mają miejsce już po tym, jak uprawniony dowiedział się, że taki wniosek może być złożony (art. 170 pwp).
Zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 9 września 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 557/06, LEX nr 247561,
"1. W świetle przepisu art. 170 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117) możliwości oddalenia, z zastrzeżeniem ust. 2, wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego w przypadku, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1, tj. jeżeli przed złożeniem tego wniosku rozpoczęło się lub zostało wznowione rzeczywiste używanie znaku, stanowi o tym, że zdarzeniem tym jest dzień złożenia wniosku. Tak więc jeżeli przed dniem złożenia wniosku uprawniony rozpocznie faktyczne używanie znaku i wykaże ten fakt to postępowanie w przedmiocie wygaśnięcia prawa ochronnego nie zakończy się w sposób korzystny dla wnioskującego.
2. Datą wygaśnięcia prawa z rejestracji jest data złożenia wniosku do organu, a okres nieużywania znaku, skutkującego wygaśnięciem ochrony, jest okresem liczonym wstecz od daty złożenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia."
W przypadku wszczęcia postępowania w sprawie o wygaśnięcie prawa ochronnego, obowiązek wykazania używania znaku towarowego lub istnienia ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie znaku spoczywa na uprawnionym z tytułu prawa ochronnego (art. 169 ust. 6 p.w.p).
Zaskarżoną decyzją stwierdzono wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy IMPERIAL o numerze R. [...] udzielonego na rzecz B.J. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą C. w B. z dniem [...] grudnia 2005 r., w zakresie następujących towarów w klasie 25: odzież i obuwie z tworzyw naturalnych i sztucznych, za wyjątkiem spodni, w pozostałym zakresie oddalono wniosek.
Reasumując, w rozpatrywanej sprawie Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji uznał, na podstawie całokształtu materiału dowodowego (faktury zeznania świadków, okazane spodnie) używanie spornego oznaczenia jedynie w odniesieniu do spodni. W zaskarżonej decyzji Urząd wyraźnie wskazał (str. 8), że "Znikomy procent tych faktur zawiera inne pojedyncze pozycje dotyczące koszul czy spódnic". W tej samej decyzji wskazano, że "Z faktur bowiem przedłożonych do akt przedmiotowej sprawy wynika, iż przedmiotem obrotu było kilka do kilkunastu sztuk koszul, kilka sztuk spódnic i kilka sztuk kurtek nie można więc mówić o rzeczywistym i poważnym używaniu znaku towarowego IMPERIAL w odniesieniu do innego rodzaju odzieży niż spodnie. Ponadto żaden z dowodów nie wskazuje na używanie spornego znaku towarowego do oznaczania obuwia." W związku z powyższym Urząd nie miał podstaw do uznania, że sporne oznaczenie było używane w sposób rzeczywisty i poważny dla towarów innych niż spodnie. W konsekwencji, zdaniem organu, uprawniona wykazała używanie spornego znaku towarowego jedynie w zakresie spodni, nie wykazała natomiast używania spornego znaku towarowego w zakresie pozostałej odzieży oraz obuwia z tworzyw naturalnych i sztucznych w sposób rzeczywisty i poważny na terytorium Polski w okresie kolejnych pięciu lat po udzieleniu prawa ochronnego na ten znak towarowy, jak również nie wykazała, że istniały ważne powody usprawiedliwiające nieużywanie znaku spornego.
Dalej, opierając się na zeznaniach świadka K.J., organ ustalił mechanizm sprzedaży przedmiotowych spodni i wystawiania faktur związanych z tymi transakcjami. Mianowicie, świadek uporządkował kwestie dotyczące tego, iż uprawniona produkowała i sprzedawała towar dla dużych sieci handlowych, takich jak np. R., nieoznaczony spornym znakiem towarowym. Organ podkreślił, że z zeznań świadka wynika, że faktury na wysokie kwoty (powyżej 1000 zł.) dotyczyły odbiorców sieciowych, np. R., sprzedających te spodnie pod własnymi bądź używanymi markami. W związku z tym organ objął oceną jedynie faktury wystawione na kwoty 1000 zł i poniżej. Zdaniem organu, zeznania świadków oraz okazany materiał dowodowy w postaci spodni są spójne z materiałem dowodowym przedstawionym na zdjęciach przestawiających zdjęcia spodni, metek, guzików. Organ stwierdził, że materiał dowodowy w postaci zaświadczenia o zatrudnieniu w przedsiębiorstwie C. za lata 2008-2010, faktury za wynajem lokalu dla przedsiębiorstwa C. z roku 2010 oraz spisy inwentaryzacyjne na dni [...].12.2010 i [...].12.2012 sporządzone przez Biuro Rachunkowe i zestawienia sprzedaży z 2009 r. są nieprzydatne dla przedmiotowej sprawy, bowiem nie zawierają jakiegokolwiek odniesienia do spornego znaku towarowego IMPERIAL. Zdjęcie sklepu w W. nie zostało zaś oznaczone żadną datą., zdjęcia szwalni i magazynu wykonane w dniu [...] listopada 2013 r. nie świadczą o używaniu spornego oznaczenia w obrocie. Organ uznał, że znak towarowy IMPERIAL nie jest używany w odniesieniu do koszul, bowiem zdjęcie koszulki i okazana przez świadka koszulka to jedyne dowodowy w sprawie dotyczące innych towarów niż spodnie. Nie wiadomo zatem, czy koszulki z napisem IMPERIAL (wg koszulki okazanej przez świadka) były i są wprowadzane na rynek.
W konsekwencji Sąd uznał, że twierdzenie wnioskodawcy, że uprawniona próbuje stworzyć pozory używania znaku towarowego IMPERIAL, zdają się w znacznej mierze odpowiadać prawdzie.
W samym postępowaniu Urzędu Patentowego w rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się zarzucanych w skardze naruszeń przepisów postępowania, a w szczególności zasad i przepisów odnoszących się do strony dowodowej postępowania i uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do podstawowego – w ocenie strony – zarzutu naruszenia art. 255 ust. 4 pwp, w myśl którego Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę, Sąd zgodził się z oceną Urzędu, że art. 171 tej ustawy dawał mu taką możliwość. Inaczej mówiąc, zgodnie z art. 171 pwp istnieje możliwość stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy jedynie w odniesieniu dla niektórych towarów. Niepowołanie tego przepisu w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy przepis pozwalający na takie postępowanie istniał, obowiązywał i miał zastosowanie w rozpatrywanej sprawie na podstawie pwp. Nadto Urząd Patentowy trafnie w rozpatrywanej sprawie odwołał si do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjneg z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1502/10, w którym Sąd ten stwierdził, że: "Jeżeli znak towarowy zarejestrowany jest dla szerokiej kategorii towarów, określonej jednym pojęciem, a faktycznie używany jest tylko dla określonej podkategorii tych towarów, to dopuszczalne i prawidłowe jest stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego udzielonego na ten znak towarowy dla wszystkich innych podkategorii towarów, dla których znak ten jest nieużywany." W związku z powyższym prawidłowe było działanie Urzędu i stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa ochronnego jedynie w odniesieniu do niektórych towarów, pomimo tego, że wnioskodawczyni wniosła o stwierdzenie spornego prawa ochronnego w szerszym zakresie. Stwierdzając, że uprawniona nie wykazała używania spornego znaku towarowego w znacznej części Urząd Patentowy po dogłębnej analizie materiału dowodowego zasadnie zatem stwierdził wygaśnięcie spornego prawa w części w jakiej uprawniony Nie można mówić o samowolnej modyfikacji żądania wnioskodawcy.
W przedmiotowej sprawie Urząd w zaskarżonej decyzji na podstawie całokształtu materiału dowodowego - faktury, zeznania świadków, okazane spodnie uznał używanie spornego oznaczenia jedynie w odniesieniu do spodni. Na stronie 8 decyzji Urząd wyraźnie wskazał "Znikomy procent tych faktur zawiera inne pojedyncze pozycje dotyczące koszul czy spódnic" a na stronie 9: "Z faktur bowiem przedłożonych do akt przedmiotowej sprawy wynika, iż przedmiotem obrotu było kilka do kilkunastu sztuk koszul, kilka sztuk spódnic i kilka sztuk kurtek. Nie można więc mówić o rzeczywistym i poważnym używaniu znaku towarowego IMPERIAŁ w odniesieniu do innego rodzaju odzieży niż spodnie. Ponadto żaden z dowodów nie wskazuje na używanie spornego znaku towarowego do oznaczania obuwia." W związku z powyższym Urząd nie mógł uznać, aby sporne oznaczenie było używane w sposób rzeczywisty i poważny dla towarów innych niż spodnie.
W ocenie Sądu również zarzut nie wyjaśnienia okresu używania spornego znaku towarowego IMPERIAL jest – w świetle ustaleń organu zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – oczywiście niezasadny, i to w odniesieniu do całego zakresu towarów objętych tym znakiem.
Kwestie związane z kosztami postępowania zostały, w ocenie Sądu, wystarczająco wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło