VI SA/Wa 338/05
WyrokWSA w Warszawie2005-07-26
Skład orzekający: Sędzia Maria Jagielska, Sędzia Grażyna Śliwińska, WSA Ewa Marcinkowska (spr.)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przewóz drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę w ramach jego podstawowej działalności gospodarczej (handel obwoźny) może być kwalifikowany jako przewóz na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, wymagający uzyskania zaświadczenia?Ratio decidendi
Organy administracji obu instancji nie wyjaśniły dostatecznie stanu faktycznego, naruszając zasadę prawdy obiektywnej. Kluczowe jest ustalenie, czy przewóz drogowy wykonywany przez skarżącego był pomocniczy w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, czy też stanowił jej integralną część. Brak takiego wyjaśnienia uniemożliwia prawidłową kwalifikację prawną i stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Skarżący, Z. F., prowadzący działalność gospodarczą polegającą na handlu obwoźnym, został zatrzymany do kontroli podczas wykonywania przewozu towarów. Inspektor stwierdził brak wymaganego zaświadczenia na wykonywanie przewozu na potrzeby własne i nałożył karę pieniężną. Skarżący argumentował, że nie wiedział o konieczności posiadania zaświadczenia, uzyskał je niezwłocznie po kontroli i że kara ta doprowadzi do upadku jego działalności ze względu na trudną sytuację materialną. Organy administracji utrzymały karę, uznając przewóz za wykonany na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...]; stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Maria Jagielska Sędziowie : Sędzia Grażyna Śliwińska WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant: Mariusz Mamczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2005 r. sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] października 2004 r. nr [...]; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.
Z. F. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] wniósł skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia.
Z akt administracyjnych wynika, iż w dniu [...] września 2004 r. na drodze wojewódzkiej nr [...] w m. [...] zatrzymany został do kontroli samochód marki [...] o nr rej [...] stanowiący własność skarżącego.
Skarżący, w momencie zatrzymania do kontroli, wykonywał osobiście przewóz rzeczy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
Inspektor transportu drogowego dokonujący kontroli stwierdził, iż skarżący wykonuje przewóz na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia i w związku z tym poinformował go o wszczęciu wobec jego firmy postępowania administracyjnego.
Skarżący podpisał protokół nie zgłaszając do niego zastrzeżeń.
Decyzją z dnia [...] października 2004 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] nałożył na skarżącego karę pieniężną 2 000 zł. za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia na podstawie art. 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz 1p. 1.1.7. załącznika do tej ustawy.
Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji do Głównego Inspektora Transportu Drogowego.
W odwołaniu zwrócił się o cofnięcie nałożonej kary pieniężnej wskazując na to, że nie wiedział o potrzebie posiadania zaświadczenia o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne, a zaraz po kontroli złożył wymagane dokumenty i uzyskał takie zaświadczenie.
Skarżący podkreślił w odwołaniu, że wyegzekwowanie tak dużej kary pieniężnej spowoduje upadek jego działalności gospodarczej, gdyż uzyskuje z tytułu prowadzenia tej działalności bardzo małe dochody.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego wskazując w uzasadnieniu swojej decyzji na to, że jest faktem bezsporny, iż skarżący w momencie zatrzymania do kontroli wykonywał przewóz na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym.
Zgodnie natomiast z art. 33 ust. 1 tej ustawy przewozy na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.
Skarżący w chwili dokonywania kontroli nie posiadał takiego zaświadczenia, a więc doszło do naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Skarżący uzyskał zaświadczenie o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne dopiero w dniu [...] września 2004 r. po kontroli, a organ bierze pod uwagę stan faktyczny z daty kontroli.
Argumenty podniesione przez skarżącego w odwołaniu nie mogą skutkować uchyleniem nałożonej kary pieniężnej, gdyż osoby prowadzące działalność gospodarczą muszą znać obowiązujące przepisy.
Wysokość kar pieniężnych jest ściśle określona w załączniku do ustawy o transporcie drogowym. Jeżeli natomiast skarżący nie jest w stanie uiścić nałożonej kary pieniężnej z uwagi na trudną sytuację materialną to może zwrócić się o jej umorzenie lub rozłożenie na raty do [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący przedstawił te same argumenty co w odwołaniu wniesionym wcześniej do Głównego Inspektora Transportu Drogowego.
Podkreślił jeszcze raz, że nie wiedział o potrzebie posiadania zaświadczenia o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne. Gdy uzyskał informację o potrzebie posiadania takiego zaświadczenia natychmiast wystąpił o jego wydanie i zaświadczenie takie otrzymał.
Skarżący powołał się ponownie na swoją złą sytuację materialną oraz na to, że nałożona kara pieniężna spowoduje upadek jego działalności gospodarczej.
Główny Inspektor Transportu drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie przedstawiając te same argumenty, co w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne powołane są do badania legalności, czyli zgodności zaskarżonych decyzji lub postanowień z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji lub postanowienia.
Sąd administracyjny nie bada natomiast celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.
Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, gdyż organy administracji obu instancji nie wyjaśniły dostatecznie stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy naruszając tym samym zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kpa.
Zgodnie z art. 7 kpa organ administracji publicznej prowadzący postępowanie ma obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Art. 77 § 1 kpa nakłada natomiast na organ administracji obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Z przedstawionego przez skarżącego Z. F., w trakcie kontroli, zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej wynika, iż przedmiotem prowadzonej przez niego działalności jest "[...]", a obszarem działalności "teren kraju".
W momencie zatrzymania do kontroli w dniu [...] września 2004 r. skarżący wykonywał przewóz towarów w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, czyli handlu obwoźnego.
Handel obwoźny jest jedną z form sprzedaży detalicznej.
Istotą tej formy sprzedaży detalicznej jest przemieszczanie się za pośrednictwem własnego środka transportu i oferowanie towarów do sprzedaży wprost z tego środka transportu.
W ocenie organów administracji obu instancji przewóz wykonywany przez skarżącego w momencie kontroli wyczerpywał definicję przewozu na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
Z definicji przewozu na potrzeby własne zawartej w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym wynika, iż jest nim każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.
Z art. 33 ust. 1 tej ustawy wynika natomiast, że przewozy na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności.
Z treści tych przepisów wynika więc, że przewóz na potrzeby własne to przewóz drogowy wykonywanym przez przedsiębiorcę "pomocniczo" w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.
Biorąc pod uwagę specyfikę prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej "[...]" oraz treść art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym organ administracji powinien rozważyć, czy przewóz wykonywany przez skarżącego w dniu [...] września 2004 r. był przewozem wykonywanym przez niego "pomocniczo" w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, czy też może był przewozem w ramach jego podstawowej działalności gospodarczej.
Konieczność jednoznacznego ustalenia charakteru przewozu wykonywanego przez skarżącego w momencie kontroli jest uzasadniona możliwością wystąpienia w praktyce różnych stanów faktycznych, które mogą być różnie kwalifikowane w świetle art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym.
Gdyby przewóz drogowy wykonywany przez skarżącego w dniu [...] września 2004 r. nie wyczerpywał ustawowej definicji przewozu na potrzeby własne to nie byłoby podstaw do nałożenia kary pieniężnej na podstawie 1p. 1.1.7. załącznika do ustawy o transporcie drogowym (z powodu wykonywania przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia).
Nie wyjaśnienie przez organy administracji obu instancji tej okoliczności faktycznej, istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy, obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2004 r. oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2004 r.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji powinien ustalić, uwzględniając specyfikę prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, czy przewóz drogowy wykonywany przez niego w czasie kontroli był przewozem na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz U Nr 125 poz. 1371 z późn. zm.), a więc czy skarżący wykonywał ten przewóz "pomocniczo" w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U z 2002 r. Nr 153, poz 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło