VI SA/Wa 339/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2010 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w P. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za brak oznakowania dystrybutorów oddala skargę Decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Prezes UOKiK) z dnia [...] grudnia 2009 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.; dalej: K.p.a.) w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2009 r., Nr 151, poz. 1219) oraz art. 25 ust. 1 i art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwch ciekłych (Dz. U. Nr 169, poz. 1199 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] lipca 2009 r. przedsiębiorcy – P. S.A., z siedzibą w P. (dalej:, strony, skarżącego), od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] z dnia [...] lipca 2009 r., wymierzającej w/w przedsiębiorcy karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za brak oznakowania dystrybutorów do wydawania biopaliwa ciekłego na stacji paliw nr [...] zlokalizowanej w [...], przy ul. [...], utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przypomniano, że w toku kontroli przeprowadzonej w dniach od [...] maja do [...] czerwca 2009 r. na przedmiotowej stacji paliw przedsiębiorcy inspektorzy reprezentujący [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej ujawnili, iż przedsiębiorca prowadzi sprzedaż biopaliwa ciekłego, tj. estrów stanowiących samoistne paliwo, wykorzystując do tego celu niewłaściwie oznakowane dystrybutory. Sprzedaż biopaliw ciekłych prowadzona była z trzech dystrybutorów (każdy po dwa pistolety nalewcze) oznakowanych znakami graficznymi o wymiarach 75 mm x 75 mm, wyposażonych łącznie w sześć nieoznakowanych pistoletów nalewczych. Mając powyższe na uwadze, organ I instancji pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia stronie kary pieniężnej w w/w wysokości za brak oznakowania dystrybutorów do wydawania biopaliwa ciekłego na przedmiotowej stacji paliw. Pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. strona przyznała, iż oznakowanie dystrybutorów do wydawania biopaliw ciekłych na przedmiotowej stacji paliw nie spełnia wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 marca 2004 r. w sprawie sposobu oznakowania dystrybutorów do sprzedaży biopaliw ciekłych (Dz.U. Nr 51, poz. 449, z późn. zm.; dalej: rozporządzenie). Jednocześnie strona zobowiązała się do wykonania prawidłowego oznakowania dystrybutorów w terminie do dnia [...] czerwca 2009 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 6, ust. 2 i ust. 9 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwch ciekłych [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w [...] wymierzył przedsiębiorcy karę pieniężną w wysokości 5.000 złotych. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż przedsiębiorca przyznał w piśmie z dnia [...] czerwca 2009 r., że oznakowanie dystrybutorów nie wypełnia dyspozycji zawartych w rozporządzeniu w sprawie sposobu oznakowania dystrybutorów do sprzedaży biopaliw ciekłych, a fakt zobowiązania się strony do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości nie ma znaczenia dla sprawy, gdyż nastąpiło to po kontroli przeprowadzonej przez inspektorów Inspekcji Handlowej. Pismem z dnia [...] lipca 2009 r. zatytułowanym jako: "Odwołanie od decyzji sygn. akt [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] lipca 2009 r.", strona wniosła o uchylenie decyzji i odstąpienie od wymierzenia przedsiębiorcy grzywny w w/w kwocie. Strona zarzuciła decyzji, iż "... Kontrolujący nie stwierdzili naruszenia obowiązujących przepisów na kontrolowanej stacji za wyjątkiem ustalenia, że naklejki do sprzedaży bioestru oznaczone były znakiem identyfikacji wizualnej odbiegającymi rozmiarem jednego boku od wzoru wynikającego z rozporządzenia...". Natomiast w kwestii oznakowania pistoletów do wydawania biopaliwa ciekłego strona wskazała, iż umieszczane na nich znaki graficzne są bezustannie zrywane przez konsumentów, czego nie można na bieżąco poprawiać. Nadto przedsiębiorca podniósł, iż nałożenie na niego grzywny w kwocie aż 5.000 zł jest niewspółmiernie dolegliwe w stosunku do stwierdzonych uchybień. Rozpoznając odwołanie, Prezes UOKiK ustalił, co następuje. Zgodnie z przepisami art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwch ciekłych dystrybutory używane na stacjach paliwowych do biopaliw ciekłych oznakowuje się w sposób umożliwiający identyfikację rodzaju biopaliwa ciekłego i udziałów objętościowych, wyrażonych w procentach, biokomponentów zawartych w tym biopaliwie. Szczegółowy sposób oznakowania dystrybutorów określony został w powołanym wyżej rozporządzeniu. W myśl § 1 rozporządzenia dystrybutor do sprzedaży estrów stanowiących samoistne paliwo silnikowe oznacza się umieszczonym w widocznym miejscu na dystrybutorze znakiem identyfikacji wizualnej o minimalnej długości boków 50 mm i 120 mm, w którym na niebieskim tle znajduje się oznaczenie [...] w kolorze białym. Znakiem identyfikacji wizualnej, o którym mowa w § 1, oznacza się również pistolet nalewczy wykorzystywany do nalewania estrów stanowiących samoistne paliwo silnikowe. W rozpatrywanym przypadku, w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach [...] maja do [...] czerwca 2009 r. na stacji paliw w [...] ustalono, iż strona prowadzi sprzedaż biopaliwa ciekłego, tj. estru, stanowiącego samoistne paliwo, z dystrybutorów oznakowanych w sposób niezgodny z rozporządzeniem. Stwierdzone w toku kontroli wymiary znaku graficznego były niezgodne z określonymi w przywołanym akcie prawnym, a ponadto brak było znaków graficznych na pistoletach nalewczych. Artykuł 33 ust. 1 pkt 6 ustawy wskazuje, iż karze pieniężnej podlega ten, kto nie oznakowuje dystrybutora na stacji paliwowej lub stacji zakładowej w sposób, o którym mowa w art. 25 ust. 1 ustawy. Jednocześnie w myśl art. 33 ust 2 ustawy, w przypadku nie oznakowania dystrybutora w określony sposób, kara pieniężna wynosi 5.000 zł. W świetle zebranych w trakcie kontroli materiałów nie ulega wątpliwości, iż wymiary znaku graficznego zamieszczonego na dystrybutorach na przedmiotowej stacji paliw nie odpowiadały wymogom w/w rozporządzenia. Brak było również znaków graficznych na pistoletach nalewczych służących do wydawania biopaliw ciekłych na tej stacji. Nie kwestionuje tego również strona wskazując jednak w odwołaniu, iż z wymogami określonymi w rozporządzeniu niezgodny był tylko wymiar jednego boku znaku graficznego umieszczonego na dystrybutorze. W jej ocenie nie było to naruszeniem obowiązujących w tym zakresie przepisów. Jednocześnie strona oświadcza, że znaki informacji graficznej umieszczone na pistoletach nalewczych są zrywane przez konsumentów w trakcie nalewania paliwa, czego nie sposób na bieżąco dopilnować. W świetle powyższego organ podkreślił, iż nie ma znaczenia dla sprawy fakt, że wymaganych wymiarów nie spełnia tylko jeden bok znaku graficznego. Tym samym nie spełniał on bowiem wymogów określonych w ww. rozporządzeniu. Trudno również uznać za satysfakcjonujące tłumaczenie strony, iż pracownikom stacji trudno było na bieżąco poprawiać oznakowanie pistoletów nalewczych, zrywane przez konsumentów. Przywołane wyżej akty prawne wyraźnie określają, jak winno wyglądać oznakowanie dystrybutorów służących do sprzedaży biopaliw ciekłych na stacjach paliw oraz jego wymiary. Nadto organ wskazał, iż przedsiębiorca, mając wiedzę o zrywaniu oznaczeń z pistoletów, winien podjąć stosowne działania w celu zainstalowania na pistoletach oznaczeń w taki sposób, aby nie było możliwe ich usunięcie przy nalewaniu paliwa do baków pojazdów samochodowych. Zatem decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] z dnia [...] lipca 2009 r. wymierzająca firmie P. S.A. karę pieniężną w w/w wysokości, była w pełni uzasadniona. Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przedsiębiorca wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi przedsiębiorca wywodzi, że kontrolujący nie stwierdzili naruszenia obowiązujących przepisów na kontrolowanej stacji za wyjątkiem ustalenia, że znaki graficzne służące do oznakowania dystrybutorów do sprzedaży bioestru miały rozmiary 75 x 75 mm, stwierdzono też brak wymaganych oznaczeń na sześciu pistoletach nalewczych. Skarżący oświadczył, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją Prezesa UOKiK i wyjaśniał, że dystrybutory do sprzedaży bioestru oznakowane były znakiem identyfikacji wizualnej odbiegającymi jedynie rozmiarem jednego boku od wzoru wynikającego z rozporządzenia. Znaki identyfikacji wizualnej miały rozmiary 75 x 75 mm, zatem jeden bok spełniał wymogi rozporządzenia (które przewiduje minimum 50 mm), drugi bok znaku był krótszy o 45 mm. Na znaku identyfikacji wizualnej - zgodnie z rozporządzeniem - znajdował się natomiast wykonany na niebieskim tle białymi literami napis "[...]", co zapewniało identyfikacje rodzaju biopaliwa. Brak oznakowania pistoletów nalewczych, zgodnego z wymogami rozporządzenia, był spowodowany faktem, iż znaki identyfikacji wizualnej z informacją "[...]" umieszczane na pistoletach nalewczych w formie swoistych zawieszek są nagminnie zrywane przez klientów dokonujących tankowania, gdyż odpadają pod wpływem manipulowania przez nich tymi pistoletami. Obsługa stacji sprawdza stan oznakowania tego rodzaju, ale zdarza się, że może nie od razu zauważyć, że wymagane oznakowania zostały zerwane i należy je uzupełnić. Skarżący podkreślił, że niezwłocznie po uzyskaniu informacji o wynikach kontroli zobowiązał się do usunięcia uchybień i natychmiast je usunął, tym bardziej że nie wynikały z jego złej woli, czy zamiaru wprowadzania w błąd klientów stacji paliw. Skarżący wywodzi że nałożenie na niego grzywny w kwocie aż 5.000 zł jest niewspółmiernie dolegliwe w stosunku do jego uchybień i z tej przyczyny wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa UOKiK, skutkującej utrzymaniem w mocy decyzji od ukarania grzywną nałożoną przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej. W odpowiedzi na skargę Prezes UOKiK wniósł o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do skargi, Prezes UOKiK powtórzył w zasadzie argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Prezesa UOKiK z dnia [...] grudnia 2009 r., którą po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] z dnia [...] lipca 2009 r., wymierzającej w/w przedsiębiorcy karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za brak oznakowania dystrybutorów do wydawania biopaliwa ciekłego na stacji paliw w Krośnie, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. Zaskarżona decyzja stanowi przykład decyzji związanej, wydanej w ramach tzw. uznania związanego, gdy brzmienie przepisów stanowiących jej podstawę prawną nie pozostawia organom orzekającym w sprawie żadnej swobody co do treści rozstrzygnięcia. Z tym rodzajem decyzji jest związana szczególna odpowiedzialność administracyjna. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwch ciekłych "Dystrybutory używane na stacjach paliwowych do biopaliw ciekłych oznakowuje się w sposób umożliwiający identyfikację rodzaju biopaliwa ciekłego i udziałów objętościowych, wyrażonych w procentach, biokomponentów zawartych w tym biopaliwie." Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika obowiązek oznakowania dystrybutorów używanych na stacjach paliwowych do biopaliw ciekłych w określony sposób, umożliwiający identyfikację: 1) rodzaju biopaliwa ciekłego i 2) udziałów objętościowych, wyrażonych w procentach, biokomponentów zawartych w tym biopaliwie. Obowiązek oznakowania dystrybutorów został w przytoczonym przepisie sformułowany w sposób bezwzględny: dystrybutory nie "mogą" być oznakowane, nie ma warunków tego oznakowanie, jest natomiast bezwzględny nakaz oznakowania dystrybutorów w określony sposób. Na podstawie ust. 3 powołanego przepisu minister właściwy do spraw gospodarki otrzymał upoważnienie (delegację) do określenia, w drodze rozporządzenia, sposobu oznakowania dystrybutorów, o których mowa w ust. 1, biorąc pod uwagę w szczególności możliwość wyraźnego rozróżnienia rodzajów paliw. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 marca 2004 r. w sprawie sposobu oznakowania dystrybutorów do sprzedaży biopaliw ciekłych stanowi, co następuje: "§ 1. 1. Dystrybutor do sprzedaży estrów stanowiących samoistne paliwo silnikowe oznacza się umieszczonym w widocznym miejscu na dystrybutorze znakiem identyfikacji wizualnej. 2. Znakiem identyfikacji wizualnej, o którym mowa w ust. 1, jest prostokąt o minimalnej długości boków 50 mm i 120 mm, w którym na niebieskim tle znajduje się oznaczenie [...] w kolorze białym. § 2. Znakiem identyfikacji wizualnej, o którym mowa w § 1, oznacza się również pistolet nalewczy wykorzystywany do nalewania estrów stanowiących samoistne paliwo silnikowe." Znowu, zgodnie z tym przepisem zarówno dystrybutor, jak i pistolet nalewczy wykorzystywany do nalewania estrów stanowiących samoistne paliwo silnikowe, powinny być opatrzone odpowiednim znakiem identyfikacji wizualnej o kształcie i rozmiarach określonych ściśle w przepisie (prostokąt o długości boków 50 mm i 120 mm, przy czym przepis stanowi wprost, że nakazana długość boków prostokąta (znaku identyfikacyjnego) ma charakter minimalny. Potwierdza to § 5 powołanego rozporządzenia, zgodnie z którym poza minimalnymi wymiarami znaków identyfikacji wizualnej, o których mowa w § 1 i § 3 ust. 1 pkt 2, możliwe jest stosowanie innych, proporcjonalnie większych wymiarów, w zależności od wielkości powierzchni, na której umieszcza się znak. Inaczej mówiąc, znak identyfikacji wizualnej estrów stanowiących samoistne paliwo silnikowe stanowi prostokąt o długości boków co najmniej 50 mm i 120 mm. Stosowanie znaku o wymiarach mniejszych – i dotyczy to każdego z określonych wymiarów – tak, jak to uczynił skarżący, stosując oznaczenie o wymiarach 75 x 75 mm, stanowi po prostu naruszenie wspomnianego przepisu, który zezwala jedynie na stosowanie oznaczeń o rozmiarach większych niż minimalne. Dopuszczalne jest zatem stosowanie oznaczenia o jednym boku o szerokości 75 mm, lecz drugi bok tegoż oznaczenia powinien mieć rozmiar co najmniej 120 mm. Przyjęcie innego rozmiaru oznaczenia, niezgodnego z powołanym wyżej przepisem rozporządzenia, jest naruszeniem tegoż przepisu. Stosownie do treści art. 33 ust. 1 pkt 6 powołanej wyżej ustawy, ten, kto nie oznakowuje dystrybutora na stacji paliwowej lub stacji zakładowej, w sposób, o którym mowa w art. 25 ust. 1, podlega karze pieniężnej w wysokości określonej wprost w ustawie, w wysokości bezwzględnej, w kreślonej kwocie. Zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy wysokość tej kary pieniężnej wynosi 5.000 zł. Ustawa nie przewiduje żadnych okoliczności znoszących obowiązek nałożenia przez właściwy organ kary, o której wyżej mowa, czy też jej miarkowania. W tym stanie rzeczy okoliczności podniesione przez skarżącą (zrywanie oznakowań przez klientów, brak winy skarżącej, zgodność rozmiaru jednego boku oznakowania z wymaganiami przepisu, czy nadmierna dolegliwość kary) nie mają w rozpatrywanej sprawie znaczenia prawnego. Podobnie nie ma znaczenia usunięcie wspomnianych naruszeń już po dokonaniu kontroli. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na charakter odpowiedzialności dotyczącej tzw. decyzji związanych. Decyzje takie, nakładające kary pieniężne za naruszenia określonych przepisów prawnych mają charakter szczególny. Są to mianowicie decyzje wydawane w ramach tzw. uznania związanego, nie stwarzającego właściwym organom administracji praktycznie żadnych luzów interpretacyjnych. Odpowiedzialność administracyjna za popełnione naruszenia, określone w odpowiedniej ustawie, jest co do zasady oderwana od kwestii winy odpowiedzialnego, a także od zaistnienia szkody bądź stanu zagrożenia nią. Organ orzekający ma obowiązek stwierdzenia, czy nastąpiło naruszenie określone powołanymi wyżej przepisami, bez wnikania jakie były jego przyczyny i kto ponosi za to winę. W postępowaniu administracyjnym w tego rodzaju sprawach istotne jest bowiem przede wszystkim stwierdzenie faktu popełnienia naruszenia i stwierdzenie odpowiedzialności za ten czyn – przy założonej (obecnie już co do zasady) odpowiedzialności przedsiębiorcy, niezależnie od jego winy, możliwości przyczynienia się do jej powstania, czy ewentualnych żądań miarkowania wysokości kary. Ustawa nie określa jakichkolwiek przesłanek wyłączających odpowiedzialność (możliwość odstąpienia od wymierzenia kary) bądź prowadzących do jej ograniczenia. Organ kontrolny działa w takiej sytuacji w warunkach uznania związanego – stwierdzenie określonego ustawą naruszenia musi spowodować jego odpowiednią, zgodną z przepisami ustawy kwalifikację, a następnie nałożenie kary w wymaganej tą ustawą wysokości. Zaistnienie określonych ustawą przesłanek odpowiedzialności zobowiązuje właściwy organ (wojewódzkiego inspektora) do wymierzenia kary. Ten tryb odpowiedzialności ma niejako wymusić na przedsiębiorcy przestrzeganie określonych w przepisach obowiązków. Zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, kontrolę w zakresie oznakowania dystrybutorów, o którym mowa w art. 25 ustawy, prowadzi Inspekcja Handlowa. Skarżąca nie kwestionowała zresztą właściwości organów Inspekcji do działania w sprawie. Skarżąca nie podniosła również w skardze żadnych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania w sprawie. Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.