VI SA/Wa 344/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Komendanta Policji z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu S. J. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 14 marca 2008 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożony przez S. J. na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Komendanta Policji z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego. Z zawartych we wniosku informacji wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną i dziećmi, a źródłem utrzymania skarżącego jest umowa o współpracę z "E" Sp. z o.o. z siedzibą w W., na postawie której uzyskuje dochód w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. W związku z faktem iż skarżący wskazał, że przebywa w gospodarstwie domowym razem żoną i dziećmi, a w rubryce 6 formularza ("Stan Rodzinny") skarżący nie wpisał danych ww. osób, oraz ze względu na fakt nie podpisania formularza, wezwano reprezentującego skarżącego radcę prawnego J. C. do wypełnienia przez skarżącego rubryki 6 oraz rubryki 15 formularza poprzez podpisanie formularza, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Ponadto mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, Sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do nadesłania w terminie 14 dni: a) odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego małżonki za rok 2007, ewentualnie dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskanych przez nich w roku ubiegłym (zaświadczenie z właściwego urzędu skarbowego), b) udokumentowania sytuacji finansowej żony skarżącego, tzn. w przypadku wykonywania pracy zarobkowej – przedstawienie zaświadczenia pracodawcy wskazującego wysokość miesięcznego wynagrodzenia za pracę, a w przypadku pozostawania bez pracy – przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej oraz okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych, c) dokumentu wskazującego wysokość miesięcznego wynagrodzenia skarżącego (zaświadczenie pracodawcy o wysokości wynagrodzenia za pracę/ średnia z ostatnich 3 miesięcy/ lub kopia umowy o pracę), d) wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, e) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń (np. opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę; czynsz). Pełnomocnik skarżącego na wezwanie Sądu nadesłał podpisany przez skarżącego formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z wypełnioną rubryką 6 formularza, w której to wskazano jako osobę pozostającą ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym 16-letnią córkę [...]. Odnosząc się do pozostałej treści wezwania Sądu, strona skarżąca nie nadesłała żądanych dokumentów. Zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczynił. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, w szczególności potwierdzających kwotę uzyskiwanych przez skarżącego dochodów oraz określających sytuację finansową żony skarżącego, brak było możliwości ustalenia, czy S. J. wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślić bowiem należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.