VI SA/Wa 3446/13
WyrokWSA w Warszawie2014-05-28
Skład orzekający: Pamela Kuraś-Dębecka, Grzegorz Nowecki, Urszula Wilk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wprowadzenie do obrotu artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego mięsem oddzielonym mechanicznie, którego obecność nie została zadeklarowana, stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, nawet jeśli zastosowana metoda badawcza do wykrycia tego składnika nie była akredytowana w momencie pobrania próbki?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wprowadzenie do obrotu artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego, w tym poprzez podanie niezgodnych z prawdą danych w zakresie składu produktu, stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny, a samo stwierdzenie wprowadzenia do obrotu zafałszowanego artykułu jest wystarczające do nałożenia sankcji. Sąd podkreślił, że nawet jeśli metoda badawcza nie była akredytowana w momencie pobrania próbki, to jeśli została wykonana przez akredytowane laboratorium i stała się akredytowaną metodą w późniejszym terminie, jej wyniki mogą być brane pod uwagę. Brak deklaracji obecności mięsa oddzielonego mechanicznie w produkcie, który je zawiera, spełnia przesłanki zafałszowania artykułu rolno-spożywczego, wprowadzając konsumentów w błąd co do składu produktu.Stan faktyczny
Spółka A. Sp. z o.o. S.K.A. została ukarana karą pieniężną za wprowadzenie do obrotu partii pasztetu drobiowego z dodatkiem wieprzowiny, który zawierał mięso oddzielone mechanicznie, co nie zostało zadeklarowane. Skarżąca kwestionowała wyniki badań laboratoryjnych, twierdząc, że zastosowana metoda była nieakredytowana. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję o nałożeniu kary, uznając produkt za zafałszowany. Spółka wniosła skargę do WSA w Warszawie, podtrzymując swoje zarzuty dotyczące nieprawidłowości postępowania i błędnej kwalifikacji produktu jako zafałszowanego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2014 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w M. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu partii artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...] Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: "K.p.a."), art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 ze zm., dalej także: "ustawa o jakości" ), w związku z: art. 3 pkt 5 oraz pkt 10 lit. c, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 2, art. 7 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 21, art. 32 ust. 1 pkt 1 oraz art. 40a ust. 5 ustawy o jakości, art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 ze zm., § 2 ust. 1 pkt 1 i 2, § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz. U. z 2007 r. Nr 137, poz. 966 ze zm., dalej: "rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi"), art. 5 ust. 1, art. 8 ust. 1 lit. c, art. 16 i art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE L 31 z 01.02.2002, str. 1, ze zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463 ze zm., dalej także: "rozporządzenie (WE) Nr 178/2002"), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A. Sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w M. (dalej także: "spółka" lub "skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu partii artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym oraz prawnym.
Inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...], działając na podstawie upoważnienia do kontroli Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., wydanego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...], w dniach: [...],[...] i [...] kwietnia 2013 oraz [...] maja 2013 r., przeprowadzili w spółce (oddział w [...]) kontrolę w zakresie jakości handlowej przetworów z mięsa drobiowego, (Protokół kontroli nr [...] z dnia [...] maja 2013 r.). W trakcie kontroli pobrano między innymi próbkę Pasztetu białego, pieczonego drobiowego z dodatkiem wieprzowiny, z partii produkcyjnej o masie 779 kg, w celu wykonania badań w zakresie zawartości wody, tłuszczu, białka, soli oraz na obecność mięsa oddzielonego mechanicznie. Próbkę przekazano do Laboratorium Specjalistycznego GIJHARS w [...].
Na podstawie sprawozdania z badań nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. stwierdzono, że badane cechy jakościowe Pasztetu białego, pieczonego drobiowego z dodatkiem wieprzowiny nie odpowiadają deklaracji producenta ze względu na obecność mięsa odkostnionego mechanicznie, co jest niezgodne z art. 4 ust. 1, art. 3 pkt 10 lit. c oraz art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.
W dniu 14 maja 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu 779 kg Pasztetu białego, pieczonego drobiowego z dodatkiem wieprzowiny zafałszowanego dodatkiem mięsa oddzielonego mechanicznie oraz poinformował stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, składania wniosków i zastrzeżeń. Ponadto organ zwrócił się do spółki o podanie wielkości obrotu oraz przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary.
Skarżąca pismem z dnia 21 maja 2013 r. wystąpiła z wnioskiem o wyjaśnienie i interpretację metodyki badań, którą zastosowano do oznaczenia obecności mięsa oddzielonego mechanicznie, określonej w sprawozdaniu z badań przedmiotowej partii pasztetu oraz poinformowała, że przychód spółki za okres od 1 kwietnia 2012 r. do 13 marca 2013 r. wyniósł 3.929 mln zł, a obrót spółki wyniósł 3.940 mln zł.
[...] Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych pismem z dnia 24 maja 2013 r. przekazał ww. wniosek do Kierownika Laboratorium Specjalistycznego GIJHARS w [...] z prośbą o podanie i wyjaśnienie metodyki badań zastosowanej do oznaczenia, obecności mięsa odkostnionego mechanicznie w przekazanej do analizy próbce Pasztetu białego.
Otrzymaną odpowiedź z Laboratorium Specjalistycznego GIJHARS w [...] organ przekazał pełnomocnikowi skarżącej.
Pismem z dnia 19 czerwca 2013 strona została zawiadomiona o zakończeniu postępowania dowodowego oraz poinformowana o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, uzyskania wyjaśnień w sprawie oraz składania wniosków i zastrzeżeń.
[...] Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. wymierzył spółce za wprowadzenie do obrotu partii 779 kg Pasztetu białego pieczonego drobiowego z dodatkiem wieprzowiny (oznaczenie partii: należy spożyć do: 28 kwietnia 2013 nr partii: [...] ) o wartości 8575 zł, wyprodukowanej przez spółkę (oddział w [...]), zafałszowanej dodatkiem mięsa oddzielonego mechanicznie - karę pieniężną w wysokości 12 000 zł.
Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, że producent jako profesjonalny podmiot działający na rynku spożywczym jest odpowiedzialny za zapewnienie zgodności wyprodukowanych przetworów mięsnych z wymaganiami prawa żywnościowego oraz za kontrolę przestrzegania tych wymagań. Ponosi on zatem pełną odpowiedzialność za środek spożywczy, który wprowadza do obrotu i jest zobowiązany dołożyć wszelkich starań, aby nie dopuścić do wystąpienia jakichkolwiek nieprawidłowości. [...] Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych uznał, że stwierdzona nieprawidłowość była przez przedsiębiorcę zawiniona i wynika z zaniedbania, które powoduje naruszenie obowiązującego prawa.
W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych stopień szkodliwości czynu jest wysoki, ponieważ konsument został wprowadzony w błąd otrzymując zafałszowany produkt. Konsument nie mógł świadomie dokonać wyboru produktu, ponieważ na etykiecie, w jego składzie, nie podano stosowanego w produkcji gorszego surowca, jakim jest mięso oddzielone mechanicznie.
Uwzględniając powyższe ustalenia, wielkość przychodu, który zgodnie z otrzymanym oświadczeniem w okresie od 1 kwietnia 2012 r. do dnia 31 marca 2013 r. wyniósł 3.929 min zł oraz wielkość obrotu (3,940 min zł), duży zasięg sprzedaży, wartość zafałszowanej partii pasztetu - 8575 zł, a także dotychczasową działalność podmiotu na rynku spożywczym, w tym nieprawidłowości w oznakowaniu partii 304 kg Piersi wędzonej o wartości 5200 zł stwierdzone podczas bieżącej kontroli oraz nieprawidłowości stwierdzane podczas wcześniejszych kontroli dotyczących innych wyrobów, organ w tym przypadku ustalił karę pieniężną w wysokości 12 000 zł.
Skarżąca pismem z dnia 25 lipca 2013 r. odwołała się od powyższej decyzji zarzucając, że organ I instancji w wydanej decyzji naruszył szereg przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności: art. 6, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 oraz art. 80 K.p.a.
W uzasadnieniu spółka podniosła, że w badaniu laboratoryjnym, w wyniku którego stwierdzono zawartość mięsa oddzielonego mechanicznie, Laboratorium Specjalistyczne w [...] zastosowało metodykę, która nie jest akredytowana. Wobec powyższego skarżąca stwierdziła, że organ I instancji nie może brać pod uwagę wyników tego badania, ponieważ zastosowana metoda badawcza nie zapewnia obiektywnego wyniku. Jako potwierdzenie swego stanowiska strona wskazała na treść art. 33 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Ponadto strona zarzuciła, że organ I instancji w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do uwag strony podnoszonych w trakcie postępowania.
W związku z powyższym spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, po rozpatrzeniu ww. odwołania, nie uwzględnił argumentacji spółki i decyzją z dnia [...] października 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] lipca 2013 r.
Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] października 2013 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa, w tym:
1) art. 6, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 137 K.p.a., poprzez brak należytego wyjaśnienia istoty sprawy,
2) art. 3 pkt 5 i art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, poprzez uznanie, że spółka zafałszowała artykuł rolno-spożywczy o nazwie "Pasztet biały, pieczony drobiowy z dodatkiem wieprzowiny" (oznaczenie partii: należy spożyć do: 28.04.2013, nr partii [...]), a nie wprowadziła do obrotu artykuł rolno-spożywczy o nieodpowiedniej jakości handlowej,
3) art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, poprzez nierozważenie przesłanek zastosowania kary pieniężnej w określonej wysokości,
4) art. 12 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzonych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. UE L z 2004 r. Nr 165 poz. 1 ze zm., dalej także: "rozporządzenie (WE) Nr 882/2004"), poprzez uznanie, że zastosowanie nieakredytowanej metody badawczej zapewnia obiektywny i wiarygodny wynik w zakresie wymagań jakości handlowej.
W związku z powyższym spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, według norm przypisanych.
Skarżąca wskazała, że organ II instancji nie uwzględnił zarzutu odnośnie wyczerpującego wyjaśnienia istoty sprawy przez organ I instancji, w tym wzięcia pod uwagę przy rozstrzygnięciu sprawy wyników badania na obecność mięsa oddzielonego mechanicznie, gdzie zastosowana metoda badawcza nie zapewnia obiektywnego wyniku zgodnie zapisami art. 33 ust. 1 o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Zgodnie bowiem, z wynikiem przedmiotowego badania, zastosowana przez laboratorium metoda badawcza nie jest akredytowana.
W ocenie spółki organ II instancji w zaskarżonej decyzji poprzestał na szeroko rozbudowanym uzasadnieniu uwzględnienia wyniku badania uzyskanego w wyniku zastosowania nieakredytowanej metody badawczej przez laboratorium GIJHARS w [...], jak i przesłanek uznania, że dany artykuł rolno-spożywczy jest zafałszowany w myśl art. art. 3 pkt 5 i pkt 10 lit. c ustawy o jakości handlowej oraz zastosowania określonej kary pieniężnej, zgodnie z wytycznymi z art. 40a ust. 5 tej ustawy.
Skarżąca podniosła, że stanowisko organu II instancji pozostaje w sprzeczności z przepisami postępowania administracyjnego, ponieważ organy w toku postępowania nie wzięły pod uwagę złożonych przez nią wyjaśnień, wskazujących, że strona nie użyła do produkcji przedmiotowego artykułu rolno- spożywczego mięsa oddzielonego mechanicznego. Zdaniem spółki, w przedmiotowej sprawie, mogło dojść do wytworzenia artykułu rolno-spożywczego o nieodpowiedniej jakości handlowej, co wiąże się z inną podstawą odpowiedzialności administracyjnej, tj. z art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Wskazała, iż organ II instancji nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przesłanek zastosowania określonej kary pieniężnej, o których mowa w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, uwypuklając, że ta kara wynosi zaledwie 0,003% kary maksymalnej, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy.
Skarżąca zauważyła, że przytaczany przez organ II instancji przepis art. 12 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 882/2004 nie wyłącza stosowania, a wręcz nakazuje, obiektywnych metod badawczych w celu uzyskania odpowiadającemu stanowi rzeczywistemu wynikowi urzędowej kontroli żywności.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, zdaniem spółki, organ II instancji nie przeprowadził postępowania administracyjnego zgodnie z dyspozycją art. 6 i art. 8 K.p.a., ponieważ nie działał na podstawie przepisów prawa, ani nie prowadził postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu dającym podstawy do jej uchylenia.
Skarżąca w skierowanej do Sądu skardze wskazała na naruszenie przez organy obu instancji zarówno przepisów prawa materialnego, jak również procesowego, w szczególności kwestionując podstawę prawną nałożonej na nią kary, gdyż w jej ocenie organ dokonał nieprawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, w wyniku zastosowania nieakredytowanej w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) Nr 882/2004 metody badawczej. Ponadto zdaniem skarżącej, gdyby nawet w tym przypadku uznać metodę badawczą za odpowiednią, to i tak ocena jej wyników w kontekście całokształtu sprawy musiałaby prowadzić do wniosku, iż spółka wprowadziła do obrotu artykuł rolno-spożywczy jedynie o nieodpowiedniej jakości handlowej, a nie jak twierdzi organ produkt zafałszowany. Stąd też nałożona na skarżącą kara jest w ocenie skarżącej nieadekwatna.
Przechodząc do merytorycznej oceny zarzutów skarżącej należy wskazać , iż podstawę materialnoprawną decyzji obu instancji w niniejszej sprawie, stanowi art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, zgodnie z którym: "Kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1.000 zł". Powyższy przepis reguluje administracyjną odpowiedzialność o charakterze obiektywnym, za wprowadzenie do obrotu artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego. Obiektywizm tej odpowiedzialności wyraża się w tym, że wystarczy samo stwierdzenie zaistnienia okoliczności wprowadzenia do obrotu zafałszowanego artykułu aby, bez przypisywania winy osobie, która dokonuje tej czynności, organ zobligowany był do wymierzenia sankcji przewidzianej w tym przepisie. Obiektywizm ten zakłada zatem automatyzm sankcji za naruszenie ustawowych przepisów. Uzasadnieniem tego typu odpowiedzialności jest przede wszystkim jej funkcja prewencyjna, co nie wyłącza również funkcji dyscyplinująco-represyjnej (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 917/11).
Dla zastosowania niniejszej sankcji muszą być jednak spełnione ustawowe przesłanki zawarte w przywołanym przepisie. Musi mieć zatem miejsce fakt wprowadzenia do obrotu artykułu rolno-spożywczego i artykuł ten musi spełniać wymóg artykułu zafałszowanego.
Artykułami rolno-spożywczymi, w świetle art. 3 pkt 1 ustawy o jakości oraz art. 2 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, są środki spożywcze (żywność) oznaczające "jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać". Wprowadzeniem do obrotu (na rynek) artykułów rolno-spożywczych (żywności), w świetle art. 3 ust. 3 pkt 52 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz art. 3 pkt 8 rozporządzenia 178/2002, "oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania".
Przechodząc do definicji zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego należy w pierwszej kolejności wskazać na szereg obowiązków związanych z artykułami rolno-spożywczymi, wynikających z prawa żywnościowego. Jak wynika zatem z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości: "Wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta". Zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia: "Oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji". Nazwa natomiast środka spożywczego, jak stanowi art. 47 ust. 1 tej ustawy, powinna odpowiadać nazwie ustalonej dla danego rodzaju środków spożywczych w przepisach prawa żywnościowego.
Z powyższymi obowiązkami koresponduje definicja zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego zamieszczona w art. 3 pkt 10 ustawy o jakości, zgodnie z którą artykuł rolno-spożywczy zafałszowany to: "produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli:
a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej,
b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą,
c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej".
W przedmiotowej sprawie produkt nazwany "Pasztetem białym, pieczonym drobiowym z dodatkiem wieprzowiny" nie spełniał powyższych wymogów, ponieważ badania laboratoryjne próbki kontrolnej wykazały, że zawierał on wieprzowinę nie odpowiadającą deklaracji producenta ze względu na stwierdzoną obecność mięsa odkostnionego mechanicznie. Wskazuje to, że sporny produkt stanowił zafałszowany artykuł rolno-spożywczy w rozumieniu art. 4 ust. 1, art. 3 pkt 10 lit. c ustawy o jakości, w związku ze składem niezgodnym z deklaracją producenta.
Skarżąca stoi jednak na stanowisku, że organy Inspekcji Handlowej arbitralnie uznały, że kwestionowana partia produktu była produktem zafałszowanym, a wywodzi to z faktu, że producent spornego produktu, kwestionował wyniki badań laboratoryjnych na podstawie których określono jego skład, uznając iż zastosowana w tym przypadku metodologia nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach (metoda nieakredytowana), w związku z czym organy oparły się tylko na własnych i jednostronnych wynikach badań.
Powyższy zarzut trudno jednak uznać za zasadny. Kwestię poboru i badania próbek w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez organy Inspekcji Handlowej regulują przepisy rozdziału ustawy o Inspekcji Handlowej. W niniejszej sprawie została we właściwy sposób oraz trybie pobrana próbka produktu, zaś jej badanie przeprowadziło zgodnie z wymogami art. 29 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, Laboratorium Specjalistyczne GIJHARS w [...], posiadające wymaganą w tym zakresie akredytację.
Sąd nie widzi podstaw do kwestionowania wyników badań przeprowadzonych przez ww. laboratorium badawcze posiadające akredytowany system zarzadzania zgodny z normą PN-EN ISO/IEC 17025:2005 "Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących". System ten z założenia gwarantuje właściwą jakość badań, gdyż spełnia ogólne wymogi dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących, zgodnie z przepisami art. 12 Rozporządzenia WE nr 882/2004.
W przypadku zastosowania w ramach przeprowadzonych badań kwestionowanej przez skarżącą metody wykrywania dodatku MOM, polegającej na ocenie zawartości w badanym produkcie zawartości wapnia oraz obecności cząstek kości, należy zauważyć iż metody te stały się metodykami akredytowanymi odpowiednio - od 30 lipca 2012 r. oraz od 16 lipca 2013 r., zgodnie z zakresem akredytacji Laboratorium Specjalistycznego GIJHARS w [...] NR [...]. Potwierdza to jednoznacznie prawidłowość dokonywanych tymi metodami badań, których wyniki uzyskane przed potwierdzeniem akredytacji danej metody, w przypadku wykonywania badań przez akredytowane laboratorium nie narusza prawa, co potwierdza także orzecznictwo sądowe (patrz wyrok z dnia 07.05.2010 r sygn. akt VI SA/Wa 126/10). Podkreślić przy tym trzeba, iż organ szczegółowo opisał i wyjaśnił w ramach przeprowadzonego postępowania zastosowaną w tym przypadku metodę badawczą.
Z uwagi na powyższe, wspomniany zarzut skarżącej nie znajduje umocowania w przepisach prawa, trudno bowiem przyjąć, że wyniki badań wskazujące na obecność w badanym produkcie mięsa odkostniałego mechanicznie, nie deklarowanego przez producenta, są skutkiem nieprawidłowo przeprowadzonych badań laboratoryjnych. Brak jest w tym przypadku przesłanek naruszenia normy art. 33 ust. 1 ustawy o jakości, tym bardziej, iż z przepisu tego nie wynika wprost obowiązek akredytacji w odniesieniu do każdej z osobna metody badawczej.
W ocenie Sądu, organy rozstrzygające w niniejszej sprawie prawidłowo zastosowały także art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości, przyjmując, że spółka wprowadziła do obrotu artykuł rolno-spożywczy zafałszowany w postaci spornego "pasztetu białego". Dla uznania odpowiedzialności skarżącej, na podstawie tego przepisu nie ma bowiem znaczenia kiedy w istocie nastąpiło zafałszowanie produktu. Z art. 17 ust. 1 rozporządzenia WE 178/2002 wynika, że: "Podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów". Organ dokonując kwalifikacji spowodowanego przez skarżącą naruszenia prawidłowo uznał, iż w jego wyniku nastąpiło wprowadzenie w błąd konsumentów co do składu dystrybuowanego produktu rolno-spożywczego "pasztetu białego", a nie zaś wprowadzenia narynej artykułu rolno-spożywczego o nieodpowiedniej jakości handlowej.
Zdaniem Sądu, brak informacji o zawartości mięsa odkostniałego mechanicznie w ww. produkcie niewątpliwie spełnia przesłanki pojęcia produktu zafałszowanego, o którym mowa w art. 3 pkt 10 lit. c ustawy o jakości, gdyż producent podał niezgodne z prawdą dane w zakresie składu produktu, ograniczając tym samym konsumentom możliwość dokonania wyboru produktu o poszukiwanych przez nich cechach. Nie ma w tym przypadku znaczenia także i stopień zawinienia producenta, gdyż samo udowodnienie faktu wprowadzenia do obrotu produktu rolno-spożywczego jest wystarczającą przesłanką nałożenia stosownej kary.
W tym kontekście za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 40a ust. 5 ustawy o jakości, przez wymierzoną przez organ Inspekcji Handlowej wysokość kary. Zgodnie z uzasadnieniem decyzji organu, wysokość kary została ustalona z uwzględnieniem stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia, zakresu naruszenia, dotychczasowej działalności podmiotu i wielkości jego obrotów. Organ wykazał, że stwierdzona nieprawidłowość w istotny sposób naruszyła interes konsumenta. Organ uwzględnił fakt, iż zafałszowania produktu dokonał jego producent, a także wziął pod uwagę okoliczność, że skarżąca działa na rynku artykułów rolno-spożywczych od wielu lat, jak również że naruszenie w zakresie wyrobów skarżącej ma miejsce nie po raz pierwszy. Wysokość kary została ustalona na poziomie 0,0003% przychodu skarżącej za 2012 r., wobec maksymalnej kary na poziomie 10% przychodu, co sytuuje wymierzoną karę w jej dolnej granicy, dlatego też nie można uznać, aby w tym przypadku została na skarżącą nałożona zbyt wygórowana lub dotkliwa kara.
Sąd nie stwierdził także zarzucanego naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania, poprzez brak należytego wyjaśnienia istoty sprawy. Organy orzekające w niniejszej sprawie zebrały zdaniem Sądu wyczerpujący i wystarczający do podjęcia decyzji materiał dowodowy. Dokonały jego analizy oraz oceny, która nie miała wbrew zarzutom strony charakteru dowolnego i subiektywnego, co znalazło swój wyraz w obszernych i dokładnych motywach uzasadnienia wydanych decyzji. Organy administracji nie naruszyły przy tym zasady swobodnej oceny dowodów, mając na względzie potrzebę zapewnienia w tej sprawie ważnego interesu społecznego.
W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło