VI SA/Wa 3605/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pawłowska Sędziowie: Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Asesor WSA Agnieszka Jendrzejewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi E. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ") postanowieniem z 2 września 2024 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "K.p.a.") oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570) po rozpatrzeniu odwołania E. R. (dalej: "Strona", "Skarżący") od decyzji Prezydenta [...] z 24 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z usuwaniem pojazdu, stwierdził na podstawie art. 134 K.p.a., uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wyjaśnił, że decyzją z 24 maja 2024 r. nr [...] Prezydent [...] ustalił wysokość kosztów związanych z usuwaniem pojazdu marki R. nr rej. [...]na kwotę 83.778,08 zł, zobowiązując do ich zapłaty Stronę. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła 8 lipca 2024 r. Strona. Ww. decyzja została doręczona Stronie 17 czerwca 2024 r., termin do złożenia odwołania upłynął, jak wskazał organ, 1 lipca 2024 r. Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu, zaś zgodnie z treścią art. 134 K.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie SKO wskazało, że Strona nie wnosiła o przywrócenie terminu. Organ podniósł, że nie jest uprawniony do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania bez stosownego wniosku Strony, a merytoryczne rozpoznanie odwołania wniesionego po terminie stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (wyrok NSA z 30 grudnia 1998 r., IV SA 2294/96 - LEX nr 45698; wyrok NSA z 16 lutego 1998 r., IV SA 727/96 - LEX nr 43307). Kolegium podkreśliło, że oznacza to, że gdyby Kolegium rozpatrzyło merytorycznie odwołanie, to decyzja wydana na skutek takiego działania byłaby nieważna. Pismem z 25 września 2024 r. Skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienia SKO z 2 września 2024 r. i wniósł o przyznanie Jemu adwokata z urzędu. Pismem z 7 kwietnia pełnomocnik Skarżącego z urzędu sprecyzował skargę Skarżącego zarzucając: 1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i zaniechaniu wszechstronnego rozpatrzenia treści pism Skarżącego, w sytuacji, gdy Skarżący powoływał okoliczności wskazujące na uchybienie terminowi do złożenia odwołania bez jego winy (zły stan zdrowia, niedołężność, brak wy ręki), 2) w konsekwencji naruszenie art. 58 § 1 K.p.a. przez jego błędne niezastosowanie w realiach niniejszej sprawy w sytuacji, gdy z treści oświadczeń Skarżącego wynika, że prosił on o przywrócenie mu terminu do złożenia odwołania ("jestem obłożnie chory (...) nie ma kto mi pisać pism, ani zanosić na pocztę"), 3) w konsekwencji dowolne zaniechanie rozpoznania pisma Skarżącego zgodnie z jego rzeczywistą treścią (prośba o przywrócenie terminu), a to w sytuacji, gdy Skarżący wskazał na okoliczności dotyczące jego sytuacji osobistej, które nie pozwalały mu na terminowe podjęcie czynności prawnych w sprawie, co powinno prowadzić organ do wniosku, że ma do czynienia z prośbą o przywrócenie terminu, a zatem organ powinien w pierwszej kolejności rozpatrzyć tę prośbę, zanim mógł stwierdzić czy odwołanie zostało wniesione po upływie terminu, 4) naruszenie art. 8 § 1 w zw. z art. 11 oraz art. 107 § 3 K.p.a., przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na brak odniesienia się przez organ do okoliczności wskazywanych przez Skarżącego w treści jego pisma, a dotyczących braku winy w uchybieniu terminu, tj. niemożności dotrzymania terminu z uwagi na brak pomocy, wyręki ze strony innych osób i zły stan zdrowia, zaniechanie podjęcia działań mających na celu wyjaśnienie i ustalenie okoliczności istotnych dla sprawy, 5) naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. przez dowolność w wydaniu decyzji przejawiającą się w niedostatecznym i niepełnym uzasadnieniu decyzji, z którego nie wynika by organ odniósł się w sposób pełny i rzetelny do wszystkich okoliczności podniesionych przez Skarżącego, a jedynie blankietowo przywołał orzecznictwo w zakresie innych spraw (w których uchybienie terminowi miało wynikać ze zgoła innych przyczyn niż w przedmiotowej sprawie - samej tylko niewiedzy prawnej), 6) art. 9 K.p.a. przez zaniechanie realnego pouczenia strony postępowania, udzielenia stronie wyjaśnień i wskazówek w zakresie czynności podejmowanych przez Skarżącego pomimo, że organ zauważał wątpliwości co do tego czy Strona w sposób odpowiednio sformalizowany wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a zatem w celu wyjaśnienia tych wątpliwości organ powinien był co najmniej wezwać Stronę do sprecyzowania czy wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i pouczyć o konieczności uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu, czego jednak organ administracji dowolnie zaniechał, 7) w konsekwencji powyższych naruszeń, naruszenie art. 134 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w realiach niniejszej sprawy, gdy prawidłowym było rozpoznanie pisma Skarżącego jako wniosku o przywrócenie terminu, pouczenie Skarżącego o konieczności sprecyzowania i uprawdopodobnienia wniosku o przywrócenie terminu, pouczenie Skarżącego o konieczności sprecyzowania i uprawdopodobnienia wniosku o przywrócenie terminu, a następnie rozpatrzenie tego wniosku. W uzasadnieniu pisma pełnomocnik Skarżącego przedstawił argumentację popierającą podniesione zarzuty. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa w sposób uzasadniający jego uchylenie. W niniejszej sprawie Kolegium stwierdziło na podstawie art. 134 K.p.a., uchybienie terminu do wniesienia przez Skarżącego odwołania od decyzji Prezydenta [...] z 24 maja 2024 r. w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z usuwaniem pojazdu. Powyższe decyzja została doręczona Stronie 17 czerwca 2024 r., natomiast odwołanie od niej zostało nadane przez Skarżącego listem poleconym 8 lipca 2024 r. Jak wynika z art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W świetle tego przepisu Strona wniosła odwołanie od decyzji Prezydenta [...] z 24 maja 2024 r. doręczonej 17 czerwca 2024 r. po upływie czternastodniowego terminu, który kończył się 1 lipca 2024 r. Należy jednak zauważyć, że wnosząc odwołanie od decyzji Prezydenta [...] z 24 maja 2024 r., Skarżący wskazał, że jest obłożnie chory, ma 80 lat i nie ma mu kto pisać pism, ani zanosić na pocztę. W ocenie Sądu, organ badając terminowość wniesienia przez Stronę odwołania od decyzji I instancji, powinien powyższe wyjaśnienia Strony przeanalizować ze szczególną wnikliwością w kontekście dalszego wniosku Strony o przyznanie adwokata, jak i treści całego pisma, mając na względzie treść art. 8 § 1 K.p.a. oraz art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. Zgodnie z art. 8 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Jak wynika natomiast z art. 58 § 1 i § 2 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Zdaniem Sądu, wyjaśnienia Skarżącego dotyczące choroby, wieku i niemożliwości pisania oraz zanoszenia na pocztę pism, mogły stanowić w zamiarze Strony wyjaśnienie przyczyn uchybienia terminu oraz uprawdopodobnienia braku winy w jego uchybieniu. Organ zatem, mając w szczególności na względzie stan zdrowia oraz wiek Strony, a także treść wynikającej z art. 8 § 1 K.p.a., zasady zaufania, powinien podjąć działania zmierzające do wyjaśnienia wątpliwości wynikającej z wyjaśnień Strony – czy intencją Strony było zawarcie we wniesionym odwołaniu również wniosku o przywrócenie terminu na wniesienie odwołania. Sąd stwierdza, że Kolegium pomijając omawiane powyżej wyjaśnienia Strony zawarte w odwołaniu od decyzji I instancji, naruszył w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy art. 8 § 1 K.p.a. i wynikającą z niego zasadę prowadzenia postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie. Wyjaśnienie bowiem przez organ wskazanej powyżej wątpliwości wynikającej z odwołania Strony od decyzji I instancji, mogło skutkować koniecznością rozpatrzenia przez organ wniosku o przywrócenie terminu na wniesienie odwołania. Brak wyjaśnienia przez organ powyższej wątpliwości stanowi również naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie podjął bowiem, ze względów wyjaśnionych powyżej, wszystkich czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy, nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, pomijając omawiane powyżej wyjaśnienia Strony i na tej podstawie przedwcześnie doszedł do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie doszło do uchybienia przez Skarżącego terminu do wniesienia odwołania. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł jak w sentencji wyroku. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w myśl art. 119 pkt 3 tej ustawy.