VI SA/Wa 3652/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant: ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M. D. kwotę 737 (siedemset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. D. (dalej też jako "skarżący", "strona") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego [...] stycznia 2013r. nr [...], który utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3 000 złotych za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu [...] sierpnia 20112r. o godzinie 18:46 na autostradzie [...] po odcinku Z.- węzeł B. Należy nadmienić, że tego samego dnia na rozprawie rozpatrywana była druga skarga M. D. sygn. akt VI SA/Wa 3653/14 na decyzję tego samego organu, który decyzją z [...] stycznia 2013r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2012r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3 000 złotych za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu [...] sierpnia 20112r. na tym samym odcinku autostrady [...] o godzinie 18:11 (Z.- węzeł B.). Podstawę prawną rozstrzygnięcia zaskarżonej niniejszą skargą decyzji nr [...] stanowił m.in. art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 i art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 260) - dalej jako "u.d.p." , załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1263 ze zm.), dalej "rozporządzenie w sprawie dróg", a także art. 50 pkt 1 lit. j i art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1414), dalej "u.t.d." Podstawę faktyczną stanowiły następujące ustalenia organu: W dniu [...] sierpnia 2012 r., na 60 km autostrady [...], inspektor transportu drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów: ciągnik siodłowy marki [...] o nr rej. [...] , do którego przypisane było urządzenie viaBox o nr [...], waz z naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował M. K. D.. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 t. Podczas kontroli drogowej na podstawie skanowania pojazdu ustalono, że kierujący pojazdem nie uiścił opłaty za przejazd w dniu [...] sierpnia 2012 o godz. 18:46:39, po autostradzie [...], na odcinku Z. (granica państwowa) - węzeł B, co zarejestrowała bramownica nr [...]. Treść zarejestrowanego komunikatu brzmiała: "Brak środków na koncie "Pre-pay". Na podstawie wydruków z tachografu cyfrowego ustalono, że w czasie ww. przejazdu pojazdem kierował M. K. D.. Organ ustalił, że odcinek drogi krajowej, po którym ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów w dniu [...] sierpnia 2012 r., został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nałożył na M. D. karę pieniężną w wysokości 3 000 złotych. Drugie zdarzenie ujawnione w czasie tej samej kontroli, co należy podnieść z urzędu, objął odrębnym postępowaniem. M. D. złożył w tej sprawie wniosek o ponowne jej rozpatrzenie. Podnosił, że w czasie przedmiotowego przejazdu urządzenie viaBox nie wydało sygnału dźwiękowego, który ma za zadanie sygnalizować zerowy stan konta użytkownika. Podnosił, że nie został również właściwie poinformowany o niskim stanie salda konta użytkownika i nie zostały wysłane komunikaty ostrzegawcze informujące o konieczności zasilenia salda konta. Według skarżącego przyczyną niepobrania opłaty była awaria systemu viaTOLL. Podkreślił, że przedmiotowa decyzja jest sprzeczna z polskim porządkiem prawnym, z uwagi na fakt, że kierujący pojazdem nie jest stroną umowy z operatorem systemu viaTOLL. Skarżący wskazał również, że nie jest właścicielem przedmiotowego pojazdu samochodowego ani urządzenia viaBox. Jego zdaniem dochował wszystkich obowiązków dotyczących prawidłowego zamontowania urządzenia viaBox. W oparciu o przepisy art. 7 i 77 K.p.a. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę Główny Inspektor Transportu Drogowego pismem z [...] października 2012 r. wezwał podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat działający w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad – K. Sp. z o.o., do udzielenia informacji związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności do wskazania, czy opłata za ww. przejazd została uiszczona. Pismem z dnia 22 listopada 2012 r., K. Sp. z o.o. wskazała, że oplata elektroniczna za przejazd pojazdem samochodowym o nr rej. [...] w dniu [...] sierpnia 2012 r., o godz. 18:46 nie została uiszczona z powodu braku środków pieniężnych na koncie użytkownika. Użytkownik nie składał reklamacji w związku z błędnie działającym urządzeniem viaBox. Ponadto umowa zawarta z klientem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu. Do pisma operator systemu viaTOLL dołączył zestawienie operacji oraz dokumentację fotograficzną. Jednocześnie poinformował, że zapisy widoczne na przedmiotowym zestawieniu przedstawiają operacje zarejestrowane na koncie użytkownika i nie są równoznaczne z faktem uiszczenia opłaty za przejazd po płatnym odcinku drogi. Pismem z 3 grudnia 2012 r. organ zawiadomił M. K. D. o zakończeniu postępowania dowodowego ze stosownym pouczeniem. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organ odwoławczy wskazał, że stan faktyczny ustalił na podstawie protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., dowodów rejestracyjnych skontrolowanego zespołu pojazdów, dokumentacji fotograficznej, wydruków z tachografu cyfrowego oraz pisma K. Sp. z o.o. z dnia [...] listopada 2012. Powołując się na podstawę prawną i faktyczną, które uzasadnił, upatrywał odpowiedzialności kierującego pojazdem z tytułu poruszania się kontrolowanego zespołu pojazdów w dniu [...] sierpnia 2012 r. ww. odcinkiem autostrady [...] bez uiszczenia opłaty w sytuacji, gdy elektroniczny system poboru opłat zastąpił system "winietowy" z dniem 1 lipca 2011 r. Na skarżącym jako korzystającym z dróg krajowych lub ich odcinków spoczywał obowiązek ponoszenia powyższej opłaty Sankcja za naruszenie tego obowiązku nakładana jest na kierującego pojazdem, na co wskazuje wykładnia art. 13k i art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. D. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - poprzez wydanie błędnej decyzji na podstawie zebranego materiału dowodowego. Zdaniem skarżącego organ administracji publicznej w toku postępowania nie zgromadził pełnego materiał dowodowego i wydał decyzję w sposób nieodzwierciedlający stanu faktycznego w rozpatrywanej sprawie, tym samym naruszył art. 7. k.p.a. Wskazał, że przepisy dotyczące nakładania kar z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej są na tyle nieprecyzyjne i krzywdzące kierowców, że sprawą zainteresował się Rzecznik Praw Obywatelskich. Podniósł, że na podstawie jednego protokołu kontroli zostały wszczęte dwa osobne postępowania administracyjne dotyczące nieuiszczenia opłaty za przejazd po jednej drodze krajowej podczas jednego przejazdu w związku z tym nałożono dwie kary za jeden czyn potwierdzony jedynie dwoma zdjęciami, co jest sprzeczne z konstytucją i podważa zaufanie obywatela do organów państwa (art. 8 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Operator systemu, wyłoniony w przetargu miał zapewnić sprawne i prawidłowe działanie systemu poboru opłat zapewniając użytkownikom systemu możliwość z wszelkich funkcjonalności systemu, m.in. z informacji o stanie konta, a tego nie uczynił. W odpowiedzi na skargę GITD wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych. Zgodnie z treścią art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. za przejazd po drodze krajowej, kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., za który pobiera się opłatę elektroniczną bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3 000 złotych. Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 i 2 nakładają - w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1 (art. 13k ust. 4 u.d.p.). W myśl art. 13l ust. 1 pkt 2 u.d.p. do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3 u.d.p., jeżeli jest ono wymagane oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k u.d.p., są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. Należy podnieść, że z protokołu kontroli wynika, że dnia [...] sierpnia 2012 r. skarżący wykonywał przejazd o godz: 18:46, a wcześniej o godzinie 18:11 – na tym samym odcinku autostrady [...] Z. (granica państwowa) – W. - wymienionym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę loktroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U. z 2011 r., Nr 80, poz. 433 t późn. zm.), bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych. Zdaniem Sądu organ niewłaściwie zakwalifikował ww. "incydenty", tj. o godzinie 18:46, oraz o godzinie 18:11 jako dwa odrębne przejazdy, za które wymierzył oddzielne karę w wysokości po 3.000 złotych każda. Wspomniane przejazdy odbyły się bowiem na tym samym odcinku tj. autostrady [...] Z. (granica państwowa) – W.. W ocenie Sądu nieuprawniony jest przyjęty przez organ sposób rozumienia ww. przepisów, pozwalający na kumulację kar pieniężnych za jeden czyn, polegający na przejeździe danym odcinkiem drogi krajowej bez wniesienia opłaty elektronicznej, w zależności od liczby tzw. bramownic, znajdujących się na tym odcinku, które zarejestrowały brak wniesienia opłaty, nawet w sytuacji gdy dotyczy to drogi tzw. powrotnej. Wykładnia językowa przepisu art. 13k ust. 1 u.d.p. prowadzi do wniosku, że karze podlega "przejazd po drodze krajowej". Przepis ten nie przewiduje możliwości wielokrotnego wymierzenia kary za jeden przejazd danym odcinkiem drogi. Zastosowanie tego rodzaju kary musiałoby mieć swoje wyraźne umocowanie w prawie. Z uwagi zaś na sankcyjny charakter przepisu art. 13k ust. 1 u.d.p. nie jest, zdaniem Sądu dopuszczalne stosowanie dowolnej, a zwłaszcza rozszerzającej wykładni tego rodzaju przepisu. Jednocześnie Sąd zauważa, że z art.13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. oraz z powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej wynika, że karę 3.000 złotych nakłada się; • na kierującego pojazdem samochodowym, • za przejazd po drodze krajowej • bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Oznacza to, że za każdy odrębny odcinek drogi krajowej wymieniony w ww. rozporządzeniu powinna być uiszczona stosowna opłata elektroniczna. Oznacza to, że w niniejszej sprawie Główny Inspektor Transportu Drogowego dopuścił się naruszenia prawa materialnego tj. art. 13k ust. 1 u.d.p. drogowym nakładając na skarżącego po raz drugi karę pieniężną za przejazd po tym samym odcinku tej samej drogi krajowej. Dlatego też wydane decyzje nie mogą się ostać i podlegają uchyleniu stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a. Rozstrzygnięcie w pkt 2 Sąd oparł na art. 152 p.p.s.a.